Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

เบื้องหลังรัฐประหารตุรกีกับการต่อสู้ทางการเมือง

127 views

Published on

โดย รศ.ดร.จำนง สรพิพัฒน์
ที่ปรึกษาสถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ

Published in: News & Politics
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

เบื้องหลังรัฐประหารตุรกีกับการต่อสู้ทางการเมือง

  1. 1. 1 ฉบับที่ 4 / 2559 POLICY BRIEF วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต กลุ่ม ISIS สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต เบื้องหลังรัฐประหารตุรกีเบื้องหลังรัฐประหารตุรกี กับการต่อสู้ทางการเมืองกับการต่อสู้ทางการเมือง ที่ปรึกษาสถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ รศ. ดร. จานง สรพิพัฒน์ ช่วงที่ผ่านมาคนไทยให้ความสนใจต่อการรัฐประหารในตุรกีค่อนข้างมาก เพราะเหตุการณ์ รัฐประหารแบบเดียวกันก็เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ในประเทศไทย แต่สิ่งที่ควรพิจารณาคือ การ รัฐประหารในตุรกีคราวนี้จะเหมือนหรือต่างกับเหตุการณ์รัฐประหารในประเทศไทยอย่างไร สาหรับสาเหตุ การรัฐประหารของไทยคงเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้ว แต่สาหรับตุรกีนั้นยังมีน้อยคนนักที่เข้าใจปัญหาทาง การเมืองของประเทศนี้ อย่างไรก็ตาม ก่อนที่จะนาไปสู่คาตอบในเรื่องดังกล่าว จาเป็นต้องสร้างความ เข้าใจในความขัดแย้งทางการเมืองของตุรกีให้กระจ่างเสียก่อน โดยตุรกีประกอบด้วย กลุ่มนิยมทาง การเมือง 3 กลุ่มหลักๆ ดังนี้
  2. 2. สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 2 กลุ่มนิยมทางการเมืองในตุรกี 1. กลุ่มเคมาลนิยม (Kemalist) เป็นกลุ่มสนับสนุนหลักการแยกการเมืองการปกครองแบบ อาณาจักรออกจากศาสนจักรแบบเคร่งครัด แนวคิดนี้เป็นแนวคิดที่สืบทอดมาตั้งแต่ยุคที่ Musta- fa Kemal Ataturk บิดาของชาติตุรกีสมัยใหม่วางรากฐานไว้แต่ต้น ผู้นิยมแนวคิดนี้ส่วนใหญ่จึง เป็นพวกทหาร และกลุ่มเสรีนิยมชนชั้นกลางในเมืองที่ได้รับการศึกษาแบบตะวันตก 2. กลุ่มพรรค AK Party ของประธานาธิบดี Erdogan ซึ่งเป็นพรรครัฐบาลในปัจจุบัน แนวคิด ของกลุ่มนี้เป็นแนวคิดที่สนับสนุนให้ศาสนจักรมีบทบาทเข้ามาบริหารปกครองประเทศ เช่นเดียวกับแนวคิดของกลุ่ม Brotherhood ในอียิปต์ที่ถูกโค่นล้มไปเมื่อไม่กี่ปีก่อน แนวคิดนี้สืบ ทอดมาจากการปกครองสมัยโบราณของอาณาจักรออตโตมันที่ศาสนาจักรและอาณาจักรเป็น หนึ่งเดียวกันในยุคการปกครองโดยคาลิฟฟะหรือ “กาหลิบ”ในภาษาไทย ความเชื่อนี้มีบางส่วน คล้ายกับแนวคิดของกลุ่ม IS ที่ต่อสู้อยู่ในตะวันกลาง (จึงไม่แปลกหากพรรค AK จะให้การ สนับสนุนแบบลับๆ แก่ IS เมื่อมีการลุกขึ้นล้มล้างรัฐบาลอัสสาสของซีเรีย) 3. กลุ่มกูเรนนิยม (Gulenist) กลุ่มนี้สนับสนุนแนวคิดของนาย Gulen ซึ่งเป็นครูสอนศาสนา อิสลามที่มีอิทธิพลของตุรกี กลุ่มนี้สนับสนุนให้ศาสนาจักรมีบทบาทในการปกครองประเทศ เช่นเดียวกับกลุ่มของนาย Erdogan แต่ไม่สนับสนุนให้ผู้เลื่อมใสแนวทางนี้เป็นนักการเมือง โดยตรงเพราะอาจทาให้ชื่อเสียงมัวหมองจากการแปดเปื้อนไปกับการเมือง แต่จะเลือกวิธีทาตัว เป็นแบบอย่างให้คนข้างเคียงศรัทธาและแทรกซึมเข้าไปกับคนในทุกระดับชั้นของสังคมเพื่อให้มี มีอิทธิพลกาหนดแนวคิดและทัศนะทางการเมืองของมหาชน ตลอดจนชักจูงให้คล้อยตามกับ อุดมการณ์ของตน หลักคิดของนาย Gulen สืบทอดมาจากลัทธิซูฟีที่มีที่มาต่างจากหลักคิดทาง ศาสนาของพรรค AK ของนาย Erdogan ในอดีตการเมืองของตุรกีมักมีทหารเป็นผู้กุมอานาจ หากฝ่ายการเมืองไม่ปฏิบัติตามทิศทางที่ ฝ่ายทหารเห็นชอบ รัฐบาลนั้นๆ มักจะถูกทารัฐประหารหรือก็บีบให้ลาออก สาหรับข้อขัดแย้งทาง การเมืองที่เป็นเรื่องอ่อนไหวในตุรกีคือคาถามที่ว่า จะยินยอมให้หลักศาสนาเข้ามาอิทธิพลหรือข้องแวะ กับอาณาจักร(secular state) ได้มากเพียงใด? ปัญหานี้มีความรุนแรงถึงขั้นที่รัฐบาลตุรกีต้องประกาศ ห้ามสตรีอิสลามโพกผ้าคลุมศีรษะในที่สาธารณะ (คนตุรกีส่วนใหญ่นับถืออิสลาม) อยู่ระยะหนึ่ง ขณะเดียวกันกลุ่มนิยมศาสนาก็พยายามต่อสู้ทางการเมืองเพื่อให้แนวคิดและหลักปฏิบัติทางศาสนา อิสลามมีส่วนร่วมในการบริหารปกครองบ้านเมืองให้มากขึ้น ช่วง 20 ปีที่ผ่านมา ในระยะแรกฝ่ายของนาย Erdogan และนาย Gulen ได้ร่วมมือกันเป็น พันธมิตรทางการเมืองเพื่อขจัดอิทธิพลของเหล่าทหารให้ออกจากการเมืองซึ่งประสบผลสาเร็จด้วยดีจน สามารถลดอิทธิพลของฝ่ายทหารไปได้ในระดับหนึ่ง แต่ท้ายที่สุดทั้งสองฝ่ายกลับแตกคอกันเนื่องจาก การต่อสู้แย่งชิงอานาจกันเอง ล่าสุดมีการการเคลื่อนไหวประท้วงรัฐบาลของนาย Erdogan ที่จะนาพื้นที่ สวนสาธารณะไปสร้างเป็นตึกอาคารพาณิชย์ พรรค AK ก็ตอบโต้ด้วยการกดดันรวมถึงจับกุมผู้ต่อต้าน
  3. 3. สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 3 และพลพรรคผู้นิยมนาย Gulen จนนาย Gulen ต้องลี้ภัยการเมืองไปอยู่ในสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 1999 สาหรับการทารัฐประหารเมื่อคืนวันศุกร์ที่ 15 กรกฎาคม ที่ผ่านมา รัฐบาลนาย Erdogan ยืนยันว่าเป็น ฝีมือของกลุ่มนิยมนาย Gulen แต่จากการที่รัฐบาลทาการกวาดล้างผู้คนอย่างไม่เลือกหน้า จนขณะนี้ จึงมียอดผู้เสียชีวิตสูงกว่า 45,000 คน ครอบคลุมคนเกือบทุกระดับอาชีพ ไม่เว้นแม้แต่ครู อาจารย์ใน มหาวิทยาลัย ด้วยเหตุนี้ จึงมีผู้ตั้งข้อสงสัยว่า ข้อกล่าวอ้างของนาย Erdogan นั้นไม่น่าจะเป็นจริง เพราะแม้แต่นายพลอดีตผู้บังคับบัญชากองทัพอากาศตุรกีที่ถูกจับได้ซึ่งรัฐบาลอ้างว่าเป็นผู้นาฝ่าย ขบถยังปฏิเสธว่าตนเองไม่มีส่วนรู้เห็น จึงมีนักวิเคราะห์บางคนเชื่อว่า การรัฐประหารครั้งนี้น่าจะเป็น การจัดฉากของนาย Erdogan เสียเองมากกว่า แต่เมื่อพิจารณาจากหลักฐานเชิงประจักษ์ จะเห็นว่า การปะทะระหว่างทหารที่ทาการรัฐประหารกับฝ่ายมวลชนของพรรค AK ที่ออกมาต่อต้านเป็นไปอย่าง รุนแรงและมีผู้เสียชีวิตมากมาย จึงไม่น่าจะเป็นการจัดฉากอย่างที่หลายฝ่ายคาดการณ์ ผู้เขียนเชื่อว่า อาจเป็นไปได้ที่ฝ่าย Kemalist ที่ส่วนใหญ่เป็นทหาร เป็นผู้ทารัฐประหาร แต่ เมื่อทาไม่สาเร็จ รัฐบาลของนาย Erdogan จึงฉวยโอกาสป้ายความผิดให้ไปกับกลุ่ม Gulenist เพื่อจะ ได้ถือโอกาสกวาดล้างฝ่ายต่อต้านการทางเมืองของตนไปเสียให้หมดไปจากตุรกี ทั้งยังถือโอกาส กระชับอานาจของตนเอง ซึ่งที่ผ่านมานาย Erdogan ก็มีชื่อเสียงในทางไม่ดีในทานองนี้มานานแล้ว อีกไม่นานเราคงได้เห็นรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งกลายร่างกลายเป็นรัฐบาลเผด็จการ พลเรือนอย่างเต็มตัว
  4. 4. สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 4 ที่อยู่ติดต่อ วิทยาลัยบริหารรัฐกิจ 52/347 พหลโยธิน 87 ตาบลหลักหก อาเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี 12000 โทรศัพท์ 02-997-2200 ต่อ 1283 โทรสาร 02-997-2200 ต่อ 1216 สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ชาติ อาคารพร้อมพันธุ์ 1 ชั้น 4/2 637/1 ถนนลาดพร้าว เขตจตุจักร กทม. 10900 โทรศัพท์ 02-930-0026 โทรสาร 02-930-0064 ผู้อานวยการสถาบันคลังปัญญาฯ : ศ.ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ บรรณาธิการ : น.ส.ยุวดี คาดการณ์ไกล ผู้เขียนบทความ : รศ. ดร. จานง สรพิพัฒน์ ผู้จัดรูปเล่ม : น.ส.จุฑามาศ พูลสวัสดิ์ ปีที่พิมพ์ : กรกฎาคม 2559 สานักพิมพ์ : มูลนิธิสร้างสรรค์ปัญญาสาธารณะ ปก : http://www.independent.co.uk/news/world/europe/ turkey-second-coup-attempt-president-erdogan-military-f ailure-latest-news-a7145266.html เพิ่มเติมได้ที่ www.rsu-brain.com

×