Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต
วิเคราะห์รายไตรมาส ครั้งที่ 3
กรกฏาคม—กันยายน 2558
โดย ผู้...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ
วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต...
เอกสารวิเคราะห์รายไตรมาส Monitor East & South East Asia ครั้งที่ 3 ประจำเดือน กรกฎาคม - กันยายน 2558
เอกสารวิเคราะห์รายไตรมาส Monitor East & South East Asia ครั้งที่ 3 ประจำเดือน กรกฎาคม - กันยายน 2558
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

เอกสารวิเคราะห์รายไตรมาส Monitor East & South East Asia ครั้งที่ 3 ประจำเดือน กรกฎาคม - กันยายน 2558

307 views

Published on

โดย ผศ.ดร.วรารัก เฉลิมพันธุศักดิ์
อาจารย์ประจำสาขาวิชารัฐศาสตร์
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

Published in: Education
  • Be the first to comment

เอกสารวิเคราะห์รายไตรมาส Monitor East & South East Asia ครั้งที่ 3 ประจำเดือน กรกฎาคม - กันยายน 2558

  1. 1. สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต วิเคราะห์รายไตรมาส ครั้งที่ 3 กรกฏาคม—กันยายน 2558 โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรารัก เฉลิมพันธุ์ศักด์ อาจารย์ประจาสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
  2. 2. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 1 EAST ASIA MONITOR QUARTERLY REVIEW ไตรมาสที่สามของเอเชียตะวันออกยังคงมีเรื่องราวหลากมิติของความมั่นคง ทั้งความมั่นคงแห่งรัฐ และความมั่นคงมนุษย์เราให้พิจารณา รวมถึงการตอกย้าว่า กระแสโลกาภิวัตน์ไม่เพียงไม่อ่อนแรง (อาทิ กรณีตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้) หากแต่ยังต้องเผชิญกับแรงปะทะของกระแสบูรพาภิวัตน์ที่ดูจะพัดหวนสู่โลก ตะวันตก ทั้งผ่านเส้นทางเศรษฐกิจ (อาทิ กรณี Nikei เข้าซื้อ The Financial Times) และมิติทางการทูตทั้งผ่าน รูปแบบทวิภาคี (อาทิ กรณีการเยือนสหรัฐอเมริกาของผู้นาจีน) และพหุภาคีอย่างเวทีประชุมสหประชาชาติ (อาทิ การแสดงตนในฐานะผู้แบกรับปัญหาระหว่างประเทศของทั้งจีนและญี่ปุ่น) ให้เป็นประโยชน์ จึงอาจ กล่าวได้ว่า ความเป็นไปในเอเชียตะวันออกมีเรื่องราวมากมายที่ชวนให้ขบคิดพิจารณาว่า เราอาจต้องปรับ โครงสร้างวิถีคิดและอาจรวมถึงการปรับท่าทีการกาหนดและดาเนินนโยบายต่างประเทศกับภูมิภาคดังกล่าว มาก-น้อยเพียงใด เพราะมิติที่ซับซ้อนมากขึ้นของความเป็นไปในภูมิภาคดูจะฉุดดึงและเปิ ดพื้นที่ให้ มหาอานาจนอกภูมิภาคอย่าง สหรัฐอเมริกา หวนกลับเข้ามามีบทบาทมากขึ้น แม้ว่าวอชิงตันดูจะพยายามไม่ น้อยในการที่จะรักษาสมดุลระหว่างพันธมิตรแนบแน่นอย่างโตเกียวและโซล กับคู่แข่งที่วอชิงตันยังคงหวัง พึ่งพาเม็ดเงินทางเศรษฐกิจอย่างปักกิ่ง คาบสมุทรเกาหลี : ความขัดแย้ง ความมั่นคงแห่งรัฐที่ปรากฏชัดเป็นเรื่องราวบนคาบสมุทรเกาหลีที่ตึงเครียดอย่างสูงเมื่อช่วงเดือน สิงหาคม เมื่อเกิดกรณีพลทหารลาดตระเวนเกาหลีใต้เหยียบกับระเบิดจนบาดเจ็บสาหัส สถานการณ์เริ่มบาน ปลายเมื่อเกาหลีใต้ไม่เพียงกล่าวหาว่าเป็นการกระทาของเกาหลีเหนือ หากแต่ยังใช้วิธีการที่ไม่ได้เห็นมานาน ตั้งแต่ค.ศ. 2004 ในความสัมพันธ์ลุ่มๆดอนๆบนคาบสมุทรเกาหลีนั้นคือ การใช้เครื่องขยายเสียงกาลังแรงสูง ป่ าวประกาศโฆษณาชวนเชื่อบ่อนทาลายความชอบธรรมของฝ่ ายตรงข้าม ซึ่งได้รับการตอบโต้แบบเดียวกัน จากฝั่งเกาหลีเหนือ สถานการณ์ตึงเครียดอย่างมากในช่วงสัปดาห์ที่สามเมื่อเริ่มมีการเคลื่อนกาลังเข้าปะชิด พรมแดนและมีการสาดกระสุนขึ้นฟ้ า จนนานาชาติกังวลว่า ความผิดพลาดอาจเกิดขึ้นและบานปลาย กลายเป็นสงคราม สถานการณ์เริ่มผ่อนคลายเมื่อทั้งสองฝ่ายยอมเข้าร่วมเจรจาต่อเนื่องยาวนานหลายสิบ ชั่วโมง (รอบแรก 10 ชม. รอบที่สอง 33 ชม.)
  3. 3. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 2 ไม่ว่าสถานการณ์ที่แท้จริงจะเป็นเช่นใด แต่การขยับก้าวของเปียงยางดูจะได้เปรียบโซลอยู่ไม่น้อย เพราะไม่เพียงไม่ต้องทาตามเงื่อนไขในการเจรจาที่โซลกาหนดนั่นคือ กล่าวขอโทษต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เพราะเพียงแต่เอ่ยแสดงความเสียใจ แต่ยังกล่าวเชิญชวนให้ทั้งสองฝ่ายใช้เวลาพักผ่อนร่วมกันเพื่อชมวิวบนรี สอร์ต Diamond Mountain และยังตกลงใจให้มีการกลับมาพบปะกัน (reunion) ของครอบครัวจากทั้งสองฝั่ง เส้นขนาน1 แม้จะมีความขัดแย้งดังกล่าวที่จบลงด้วยดี แต่ช่วงเดือนนี้เปี ยงยางก็ยังสามารถเจรจาทาง เศรษฐกิจในการเพิ่มค่าแรงของแรงงานเกาหลีเหนือกว่า 53,000 คนในเขตศูนย์อุตสาหกรรมเกซอง (Kaesong Industrial Complex) ซึ่งเป็นแหล่งรองรับการลงทุนอุตสาหกรรม(โดยเฉพาะสิ่งทอและชิ้นส่วน อุตสาหกรรม)จากเกาหลีใต้125 บริษัทได้ร้อยละ 5.18 (หรือเพิ่ม 3.65 ดอลลาร์สหรัฐ) ทาให้ค่าแรงต่อเดือน ขยับมาอยู่ที่ระดับ 73.87 ดอลลาร์สหรัฐ2 ด้านความสัมพันธ์กับดินแดนภายนอกนั้น ทั้งสองเกาหลีต่างมีเรื่องราวสร้างแรงกดดันต่อภายนอก แม้ว่าผลที่ตามมาจะค่อนข้างแตกต่างกัน ช่วงไตรมาสนี้ที่มีการราลึกเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่สองในช่วง เดือนสิงหาคม ชายเกาหลีใต้วัย 80 ปีได้จุดไฟเผาตนเองเพื่อประท้วงการที่นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่ นไม่มีท่าที ยอมรับความผิดและปรับแก้พฤติกรรม (atone)3 ซึ่งไม่ได้ส่งผลต่อการปรับท่าทีของญี่ปุ่ นแต่อย่างใด ขณะที่ เปียงยางดูจะดึงดูดความสนใจของสังคมระหว่างประเทศและมหาอานาจนิวเคลียร์ได้ไม่น้อยในช่วงเกือบ ปลายไตรมาสเมื่อประกาศจะทดสอบการปล่อยดาวเทียมเพื่อวิเคราะห์คาดการณ์สภาพอากาศ ในโอกาส ครอบรอบ 70 ปี (10 ตุลาคม) ของการก่อตั้งพรรคแรงงานที่เป็นผู้บริหารหนึ่งเดียวของประเทศ ทาให้หลาย ฝ่ายต้องประเร่งประเมินสถานการณ์ว่า แท้จริงนั้นสถานการณ์พัฒนานิวเคลียร์ของเปียงยางเป็นเช่นใด เพราะมีการตรวจสอบพบกระแสคลื่นความร้อนจากบริเวณโรงงานนิวเคลียร์ที่ยองเบียน (Yongbyon) ที่อาจ 1 ‘North Korea retaliate against South by restarting loudspeaker propaganda blitz’ The Japan Times Retrieved from http://www.japantimes.co.jp/news/2015/08/18/asia-pacific-korea-retaliates-south-restarting- loudspeaker-propsganda-blitz/#.VdLltPntlHw (18/8/2015), Ju-Min Park and Tony Munroe (25/8/2015) ‘North, South Korea reach agreement to ease tensions’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/25/us-northkorea-southkorea-idUSKCN0QR02D20150825 (25/8/2015) 2 Ju-Min Park (17/8/2015) ‘North, south Korea reach deal on wage hike at joint factory park’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/us-northkorea-southkorea-labour-idUSKCN0QN06620150818 (18/8/2015) 3 Dagyum Ji and Ju-Min Park (12/8/2015) ‘South Korean, 80, sets himself on fire in anti-Japan protest’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/12/us-ww2-anniversary-southkorea-japan- idUSKCN0QH0G320150812 (13/8/2015)
  4. 4. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 3 ผลิตพลูโตเนียม แต่ก็ยังเป็นที่สงสัยอยู่ว่า เปียงยางมีความแข็งแกร่งเพียงใดในเรื่องเทคโนโลยีที่ไม่ควรจะต่า กว่าระดับการยิงขีปนาวุธข้ามทวีป (ICBMs)4 แม้จะไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดในเรื่องดังกล่าว แต่สิ่งที่มีความ ชัดเจนในระดับหนึ่งก็คือ เรื่องของนิวเคลียร์ และการพัฒนาระบบขีปนาวุธยังยากจะห่างหายจากคาบสมุทร เกาหลี และยังคงเป็นไพ่ใบสาคัญในเกมการเจรจาต่อรองของเกาหลีเหนือ ประเทศญี่ปุ่ น  ความมั่นคงด้านการทหาร : การผ่านกฎหมายความมั่นคง เรื่องราวความมั่นคงที่แอบอิงกับประโยชน์ของรัฐโดยเฉพาะในมิติด้านการทหารดูจะเด่นชัดขึ้นใน ญี่ปุ่ นเช่นกัน แม้ในช่วงระยะสั้นจะเน้นไปที่การเปลี่ยนแปลงภายใน แต่มีความเป็นไปได้สูงยิ่งว่าจะขยายตัว กลายเป็นการช่วยปรับโครงสร้างทางการทหารในเขตเอเชีย-แปซิฟิก และอาจจะร่วมถึงมหาสมุทรอินเดีย โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกาลังทางทะเล การผ่านกฎหมายความมั่นคงเมื่อ 19 กันยายน (ท่ามกลาง บรรยากาศการใช้ความรุนแรงในสภาที่ไม่ได้พบเห็นมานานสาหรับกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออก)ได้รับการ จับตามองว่า คือจุดเริ่มต้นของแนวโน้มดังกล่าว แม้จะมีการต่อต้านอย่างหนักในช่วงเดือนสิงหาคม เดือน แห่งการราลึกเรื่องราวในอดีตเมื่อครั้งที่กองทัพสมเด็จพระจักรพรรดิยังโบกสะบัดธงอาทิตย์ฉายแสงอย่าง เริงร่าเหนือดินแดนมากมาย ก่อนจะจบท้ายด้วยการยอมแพ้อย่างไม่มีเงื่อนไขพร้อมกับซากปรักหักพังของ หลายเมือง รวมถึงซากร่องรอยชีวิตของกลุ่มฮิบาคุชา (hibakusha) หรือผู้รอดชีวิตจากระเบิดปรมาณูที่ยังมี ชีวิตอยู่กว่าสองแสนคน และมีไม่น้อยที่ได้รับผลกระทบจากฝนดา (black rain)5 แม้อาจจะมีทิศทางที่ตรงข้ามกันอยู่บ้างระหว่างสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโต (Akihito) ที่ตรัสถึง ความรู้สึก “เศร้าเสียใจอย่างสุดซึ้ง” (deep remorse) ต่อเหตุการณ์ที่ผ่านไป ซึ่งถือว่าเป็นครั้งแรกที่ทรงมี พระดารัสดังกล่าวในพิธีราลึกอย่างเป็นทางการ กับนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่ นที่กลับเอ่ยถ้อยคาและแสดงท่าทีซึ่ง หลายฝ่ ายตั้งคาถามต่อความจริงใจของญี่ปุ่ นโดยเฉพาะเมื่อมีการตอกย้าว่า ชาวญี่ปุ่ นรุ่นต่อไปไม่ควรจะต้อง ก้มศรีษะขอโทษอยู่ร่าไป และแม้กลุ่มนักศึกษาคนรุ่นใหม่ภายใต้ชื่อ Student Emergency Action for Liberal Democracy (SEALD) ซึ่งกังวลว่าญี่ปุ่นจะย้าเดินบนเส้นทางประวัติศาสตร์สายเดิม จึงพยายามคัดค้านการ 4 ‘North Korea plans new rocket launch; Tokyo urges it to refrain from provocation’ The Japan Times Retrieved from http://www.japantimes.co.jp/news/2015/09/15/asia-pacific/mark-anniversary-pyongyang-plans-launch- long-range-rockets-put-sattlelite-space/#.Vfe32RHt (15/9/2015), Julian Borger (15/9/2015) ‘North Korea’s renewed nuclear threat keeps experts guessing’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/sep/15/north-koreas-renewed-nuclear-threat-keeps-experts- guessing (16/9/2015) 5 Harry Fawcett (5/8/2015) ‘Stain of Japan’s black rain lingers 70 years on’ Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/blogs/asia/2015/08/stain-hiroshima-black-rain-lingers-70-years- 150805014531975.html (5/8/2015)
  5. 5. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 4 ผ่านร่างกฎหมายดังกล่าวโดยชูคาขวัญ “ทาลายเผด็จการฟาสซิสต์” (Destroy Fascism)6 แต่ก็ไม่อาจยับยั้ง ทิศทางความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น แม้จะเริ่มปรากฏเสียงเรียกร้องในราวต้นเดือนกันยายนให้ผู้นาโตเกียวหันกลับไปทบทวน ประสบการณ์ในอดีตระยะใกล้ว่า ความตึงเครียดกับเพื่อนบ้านที่เกิดขึ้นอาจจะมิได้มีจุดเริ่มต้นมาจากทาง ปักกิ่งเท่าใดนัก อาทิ กรณีหมู่เกาะเซนคาคุ ตั้งแต่คาคุเออิ ทานากะ (Kakuei Tanaka) นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ในช่วงทศวรรษ 1970 หยิบยกเรื่องนี้ขึ้นพูดในโอกาสเชื่อมสัมพันธ์กับ โจว เอินไหล (Zhou Enlai) หรือการ ที่ โยชิฮิโกะ โนดะ (Yoshihiko Noda) ตัดสินใจในนามรัฐบาลญี่ปุ่นซื้อบางส่วนของแนวหมู่เกาะเซนคาคุ จากเจ้าของเดิมซึ่งเป็นเอกชนเมื่อเดือนกันยายน ค.ศ. 20127 แม้กระนั้นก็ตาม เสียงเรียกร้องข้างต้นไม่ได้ส่งผลใดต่อการผ่านกฎหมายเมื่อวันที่ 19 กันยายน เพราะนี่อาจเป็นอีกหนึ่งช่องทางหลักของการใช้จ่ายงบประมาณภาครัฐเพื่อกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจ และอุตสาหกรรม ซึ่งสุ่มเสี่ยง(หากมองภาพแบบสุดโต่งที่สุดว่า ญี่ปุ่ นใช้ความจาเป็นปัจจุบันมองข้าม ประวัติศาสตร์บาดแผลของตน)ที่ญี่ปุ่นจะก้าวย่างไปบนเส้นทางอุตสาหกรรมการทหาร และการส่งออกการ ปฏิบัติงานของกองกาลังป้ องกันตนเอง (JSDF) ที่อาจปรับสถานะเป็นหน่วยทหารเต็มรูปแบบในเร็ววัน ทั้งนี้ จะเริ่มขยายบทบาทของ JSDF ในซูดานใต้ให้สามารถเข้าช่วยเหลือกองทหารอื่นในกากับของ UN ได้ตั้งแต่ เดือนพฤษภาคมศกหน้า และไม่ครอบคลุมพื้นที่ปฏิบัติการกวาดทุ่นระเบิดในบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งดู จะสอดรับไปกับทิศทางที่ผู้บัญชาการ JSDF เอ่ยไว้เมื่อราวกลางเดือนกรกฎาคมว่า มีความเป็นไปได้ที่ญี่ปุ่น จะส่งกองกาลังเข้าลาดตระเวนพื้นที่ทะเลจีนใต้โดยอาจใช้เรือดาน้าเข้าช่วย8 6 Kiyoshi Takenaka and Linda Sieg (15/8/2015) ‘Japan emperor expresses ‘deep remorse’ on WW2 anniversary’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/15/us-ww2-anniversary-japan- idUSKCN0QK00L20150815 (18/8/2015), Linda Sieg and Teppei Kasai (28/8/2015) ‘Japan students group injects new exuberance into anti-war protests’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/28/us-japan-politics-students-idUSKCN0QW2KO20150828 (31/8/2015), 7 ‘Discord over Senkaku Islands seen as a historically intractable problem for China and Tokyo’ (7/9/2015) The Japan Times Retrieved from http://www.japantimes.co.jp/news/2015/09/07/national/history/discord-over- senkaku-islands-seen-as-historically-intractable-problem-for-china-tokyo (7/9/2015) 8 ‘Japan passes law allowing troops to fight abroad’ (19/9/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/09/japan-passes-law-allowing-troops-fight-1509181259444222.html (23/9/2015), ‘SDF role in South Sudan to expand in May under new security laws’ (22/9/2015) The Japan Times Retrieved from http://www.japantimes.co.jp/news/2015/09/22/national/politics-diplomacy/sdf-role-south- sudan-expand-may-new-security-law/#.Vgl1NN_tlHw (23/9/2015), Idress Ali (16/7/2015) ‘Japan military chief says South China Sea surveillance possible’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/07/16/us-japan-china-southchinasea-idUSKCN0PQ2T020150716 (17/7/2015)
  6. 6. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 5  เศรษฐกิจ : ความพยายามกระตุ้นเศรษฐกิจที่หดตัว ความมั่นคงและโอกาสการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างแข็งแกร่งของญี่ปุ่นในรอบไตรมาสนี้ยังได้รับ คาถามอยู่ไม่น้อยว่าจะคลี่คลายตัวไปในทิศทางบวกมาก-น้อยเพียงใด การจุดไฟเผาตัวเองบนขบวนรถด่วน ชินคันเซน เพราะคับแค้นที่ไม่อาจดารงชีวิตต่อด้วยเงินบานาญเพียงน้อยนิดของชายวัย 71 ที่ทาให้สตรีนัก บาบัดวัย 51 ต้องพลอยเสียชีวิต คงบอกเราได้ไม่น้อยถึงภาวะตึงเครียดที่สะสมตัวในสังคมญี่ปุ่ น มิพักต้อง เอ่ยถึง การยังต้องใช้จ่ายเงินภาครัฐมหาศาลกับการรับมือภัยธรรมชาติที่ดูจะเพิ่มมากขึ้นในช่วงไตรมาสนี้ ญี่ปุ่นต้องเผชิญกับไต้ฝุ่นนางคา (Typhoon Nangka) จนต้องอพยพผู้คนเรือแสนในเขตวาคายามา และการที่ ยังต้องทุ่มเงินต่อเนื่องเพื่อฟื้นสภาพพื้นที่โตโฮคุ ด้านตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศที่ได้รับผลกระทบ จากสึนามิยักษ์และฟุคุชิมาไดอิจิเมื่อ ค.ศ. 2011 (7.07 ล้านล้านเยนสาหรับประชาชนทั่วไป และ 950 ล้านเยน สาหรับ Tepco) แต่ความจาเป็นด้านพลังงานทาให้รัฐบาลต้องกลับไปพึ่งพลังงานนิวเคลียร์ท่ามกลางการ ประท้วงรวมถึงจากนาโอโต คัน (Naoto Kan) อดีตนายกรัฐมนตรีในช่วงเหตุการณ์ดังกล่าว ด้วยความหวังว่า โรงไฟฟ้านิวเคลียร์กว่า 40 แห่งจะช่วยสนับสนุนความต้องการพลังงานของประเทศได้ราวร้อยละ 209 ความพยายามทางเศรษฐกิจดูจะยังไม่ส่งผลบวกมากนัก นักวิเคราะห์จากกว่า 40 สถาบันวิจัย คาดการณ์ว่าตลอดปีนี้เศรษฐกิจญี่ปุ่นจะเติบโตเพียงร้อยละ 1.21 น้อยกว่าที่ธนาคารกลางญี่ปุ่นตั้งเป้ าหมาย ไว้ที่ร้อยละ 1.66 (ลดจากร้อยละ 1.7) เพราะแม้รัฐบาลจะเร่งการใช้จ่ายเงินหลากรูปแบบ ทั้งการกระตุ้น ธนาคารให้ผ่อนปรนการกู้ยืม รักษาค่าเงินเยนที่อ่อนตัวต่อดอลลาร์สหรัฐ ปฏิรูปภาคพลังงาน การแพทย์และ การเกษตร จนภาคธุรกิจเริ่มกลับมามีกาไร แต่เศรษฐกิจก็ยังหดตัวเพราะการส่งออกยังไม่ฟื้น การบริโภค ภายในก็ยังอ่อนแอ ความเป็นหุ้นส่วนข้ามแปซิฟิก (Trans Pacific Partnership: TPP) ที่เป็นความหวังของ การกระตุ้นเศรษฐกิจก็ยังไม่มีบทสรุปที่ชัดเจน10 9 ‘Japanese woman who died after man’s suicide on train was on way to a shrine’ (1/7/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/jul/01/japanese-woman-who-died-after-mans- suicide-on-train-was-on-way-to-shrine (1/7/2015), ‘Japan approves increase in Fukushima compensation to $57 billion’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/07/28/us-japan-tepco- idUSKCN0Q20X220150728 (28/7/2015), ‘Japan restarts first nuclear reactor since Fukushima disaster’ (11/8/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/environment/2015/aug/11/japan- restarts-first-nuclear-reactor-fukushima-disaster (11/8/2015), ‘Typhoon Nangka kills at least two, wreaks havoc as crosses Japan’ (16/7/2015) Reuters retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/07/17/us- japan-typhoon-idUSKCN0PR06920150717 (17/7/2015) 10 Linda Sieg and Kaori Kaneko (7/9/2015) ‘Japan’s Abe unlikely to tackle hard reforms in next term: economists’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/07/us-japan-abe- idUSKCN0R70D820150907 (7/9/2015), ‘Analysts sharply cut Japan growth forecasts, cloud BOJ optimism’ Reuters Retrieved from http://www,reuters.com/article/2015/08/11/us-japan-economy- idUSKCN0QG0T520150811 (13/8/2015)
  7. 7. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 6 ทั้งที่มีทีท่าว่าการเจรจา TPP เริ่มมีทิศทางบวก เมื่อโตเกียวและวอชิงตันยอมรับร่วมกันในเรื่องกฎ แหล่งกาเนิด (rules of origin) ของการผลิตรถยนต์ว่า จะได้สิทธิพิเศษเมื่อผู้ผลิตที่เกี่ยวข้องอยู่ในกลุ่ม ประเทศสมาชิก TPP เท่านั้น (ย่อมกระทบต่อโซ่อุปทานการผลิตของบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นที่ชิ้นส่วนจานวน มากจากไทย ซึ่งยังไม่ได้เป็นสมาชิก TPP)11 คงต้องจับตาดูกันต่อไปว่า กฎเกณฑ์เช่นนี้จะส่งผลระยะยาว อย่างไร เพราะแม้แต่มิตซูบิชิ มอร์เตอร์ (Mitsubishi Motors) ยังประกาศทิ้งฐานการผลิตที่สหรัฐอเมริกา แต่ ยังให้ความสาคัญกับฐานที่ญี่ปุ่น รัสเซีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งจะเพิ่มโรงงานผลิตขึ้นที่อินโดนีเซีย นอกเหนือจากที่มีอยู่แล้วในไทย และฟิลิปปินส์12 ในช่วงเวลาเช่นนี้เองที่ญี่ปุ่นได้รับข้อมูลอันน่าเศร้าผ่าน ทางการเผยแพร่ของวิกิลีคส์ว่า หน่วยข่าวกรองสหรัฐอเมริกาได้ดักฟังโทรศัพท์เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่ นโดยพุ่ง ประเด็นไปที่เรื่องการค้า นโยบายนิวเคลียร์ และความสัมพันธ์กับสหรัฐอเมริกา13 การปรับท่าทีด้านความมั่นคงและการพยายามกระตุ้นเศรษฐกิจเป็นไปภายใต้บรรยากาศที่ ญี่ปุ่น พยายามเข้าไปมีบทบาทในการมีส่วนเสนอแนวคิดและเนื้อหาวาระระหว่างประเทศ ผ่านพื้นที่ความคิดของ กลุ่มชนชั้นกลางขึ้นไปที่ดารงตนผ่านการเสพข้อมูลเศรษฐกิจ-การเมือง (และ/หรือมิติด้านสังคม-วัฒนธรรม) ผ่านโลกการใช้ภาษาอังกฤษ โดยเฉพาะผ่านสื่อสิ่งพิมพ์ชั้นนาอย่าง The Financial Times ซึ่งมีกลุ่ม Nihon Keizai หรือ Nikkei เข้าเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่เมื่อช่วงต้นไตรมาส ด้วยมูลค่า 1.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หลังจาก ที่เคยพยายามมานับทศวรรษในการแทรกเข้าสู่วงการสื่อสารมวลชนกระแสหลักของโลก แต่ก็ยังมีอิทธิพล จากัดอยู่แค่เพียงเอเชีย14 การปรับบทบาทดังกล่าวดูจะสอดคล้องไปได้ดีกับการใช้เวทีสหประชาชาติ (UN) ในการแสดงบทบาทผ่านการทุ่มเงินบริจาคกว่า 810 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ต่ากว่าจีนเพียงเล็กน้อย) เพื่อร่วม แบกรับปัญหาผู้ลี้ภัยจากซีเรียและอิรัก ท่ามกลางข้อกังขาว่า เหตุใดญี่ปุ่นจึงตอบรับการขอลี้ภัยเพียง 11 ราย จากจานวนผู้กรอกใบสมัครกว่า 5,000 ราย หากญี่ปุ่นต้องการแสดงบทบาทในเรื่องดังกล่าวอย่างแท้จริง15 11 Ami Miyazaki and Krista Hughes (1/8/2015) ‘Pacific Rim free trade talks fall short of deal’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/01/us-trade-tpp-idUSKCN0Q52FL20150801 (3/8/2015) 12 Minami Funakoshi (27/7/2015) ‘Mitsubishi Motors production hubs will be Japan, SE Asia, Russia’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/07/27/us-mitsubishi-usa-plant- idUSKCN0Q10D120150727 (28/7/2015) 13 ‘Japan calls US spying reports ‘deeply regrettable’’ (3/8/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/08/japan-calls-spying-allegations-deeply-regrettable- 150803104712997.html (5/8/2015) 14 Eamon Fingleton (24/7/2015) ‘After the Financial Times buyout, let’s stop belittling Japan’s success’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/commentisfree/2015/jul/24/financial-times-buyout- japan-success (24/7/2015), Christopher Cushing (24/7/2015) ‘Nikkei’s Financial Times buy follows years of attempting to break into English news’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/07/24/us-pearson-m-a-financialtimes-nikkei-idUSKCN0PY0IW20150724 (27/7/2015) 15 ‘Japan to offer $810 million to support refugees fleeing Syria, Iraq - NHK’ (28/9/2015) Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/28/us-europe-migrants-japan-idUSKCN0RS03Y20150928 (29/9/2015)
  8. 8. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 7 สาธารณรัฐประชาชนจีน  บทบาทจีนในเวทีโลก : ด้านมนุษยธรรม สิ่งแวดล้อม และผู้สนับสนุนเงินรายใหญ่ จีน ได้ใช้เวที UN (ช่วงปลายไตรมาส) เช่นกันในการแสดงบทบาทหนึ่งในผู้นาที่พยายามช่วย แก้ปัญหาผู้ลี้ภัย ทั้งประกาศให้เงิน 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ระยะ 10 ปี) สนับสนุนภารกิจด้านสันติภาพ และการพัฒนา ให้กาลังทหารอีก 8,000 นายเพื่อรักษาสันติภาพ ไม่รวมความช่วยเหลือด้านการทหารแก่ สหภาพแอฟริกา 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และยังแสดงบทบาทนา(ร่วมกับสหรัฐอเมริกา)ในการแก้ปัญหา สิ่งแวดล้อม โดยจะผลักดันให้ผู้ปล่อยก๊าซเรือกระจกรายใหญ่ (อาทิ โรงไฟฟ้ า อุตสาหกรรมเหล็กและ ซีเมนต์) ต้องจ่ายเงินซื้อเครดิตใน ค.ศ. 2017 เพื่อให้การลด CO2 เป็นไปตามเป้ าหมาย โดยจีนจะสนับสนุน เงิน 3.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อการนี้16 บทบาทเจ้าบุญทุ่มทางการเงินของจีนขอจีนไม่เพียงปรากฏที่นิวยอร์ก แต่ปรากฏมาแล้วก่อนหน้าใน การช่วยอัดฉีดเม็ดเงินลงทุนเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจสหรัฐอเมริกามูลค่ากว่า 38 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมี อุตสาหกรรมการบินพลเรือนเป็นแหล่งรองรับใหญ่ ในโอกาสที่ สี จิ้นผิง (Xi Jinping) เยือนสหรัฐอเมริกา อย่างเป็นทางการ (22-25 กันยายน) โดยเริ่มจากซีแอตเติ้ล ก่อนจะไปยังวอชิงตัน ดี.ซี และนิวยอร์ก โดยมี ภาพของการประท้วงจากกลุ่มฟาหลุนกง กลุ่มทิเบตเสรี กลุ่มอุยกูร์ และนักโทษที่มีการกล่าวอ้างว่าถูกขโมย ขายชิ้นส่วนอวัยวะปรากฏให้เห็นอย่างเด่นชัดอยู่บ้าง การเดินทางเยือนครั้งนี้เราได้เห็นการใช้มิติทางสังคม- วัฒนธรรม (อาทิ ผู้นาจีนกล่าวอ้างถึง Sleepless in Seattle, Thoreau, Hemingway และการที่ลิ้นจี่เชอร์เบท17 ได้รับเลือกให้ปรากฏอยู่ในเมนูงานเลี้ยงต้อนรับ) เป็นสื่อสัญลักษณ์ของวิถีทางการทูต ผ่านการสังเกตเครื่อง แต่งกายของผู้นาจีนรุ่นนี้ว่า แม้จีนจะปรับตัวยอมรับเกมการเมืองระหว่างประเทศแบบตะวันตก แต่ใช่ว่าจีน จะไม่แสวงหาพื้นที่ในการแสดงความเป็นตนเองภายในกรอบโครงที่สังคมนานาชาติยอมรับ สาหรับผู้เขียนแล้ว Chinese-fusion clothing เป็นอวัจนภาษาที่น่าสนใจติดตาม เพราะแม้ผู้นาจีนจะ เลือกเสนอภาพลักษณ์ตนเองเช่นนั้นในสังคมระหว่างประเทศ แต่ในพื้นที่ภายในประเทศ ภาพลักษณ์คล้าย เหมา เจ๋อตุง (อย่างน้อยในเชิงสัญลักษณ์ของการแต่งกาย) กลับปรากฏชัดในพิธีตรวจพลสวนสนามครั้งแรก 16 ‘China and US to cap emission in climate change deal’ (25/9/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/09/china-cap-emission-climate-change-deal-150925170203500.html (29/9/2015), Michael Martina and David Brunnstrom (28/9/2015) ‘China’s Xi says to commit 8,000 troops for U.N. peacekeeping force’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/29/us-un-assembly-china-idUSKCN0Rs1Z120150929 (29/9/2015), David Stanway (28/9/2015) ‘China-U.S. deal sets bar low ahead of Paris climate talks’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/28/us-usa-china-climatechange-idUSKCN0RS0EW20150928 (29/9/2015) 17 ‘China’s President Xi Jinping begins first US visit in Seattle’ (22/9/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/sep/22/china-president-xi-jinping-first-us-visit-seattle (23/9/25015), ‘Alwyn Scott and Eric M. Johnson (23/9/2015) ‘Boeing wins $38 billion in orders, commitments from China’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/23/us-boeing-china- idUSKCN0RM27X20150923 (23/10/2015), ‘Rights activists greet China’s leader on first US visit’ (23/9/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/09/xi-jinping-seattle-china- 150922230118373.html (23/9/2015)
  9. 9. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 8 (ฉลอง 70 ปี แห่งการสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2) ในฐานะผู้นาสูงสุดของสี จิ้นผิง ที่ปักกิ่งใช้โอกาสอวด แสนยานุภาพทางการทหารในช่วงเวลาที่สื่อตะวันตกเริ่มรายงานถึงการปรากฏตัวของเรือรบจีน 5 ลา ในเขต พื้นที่ทะเลแบริ่ง (Bering Sea) ไม่ห่างจากชายฝั่งอลาสกามากนัก ราวกับจะประกาศถึงการแผ่พลานุภาพทาง การทหาร แต่ผู้นาจีนกลับใช้โอกาสนี้ประกาศถึงการลดจานวนทหารประจาการลง 300,000 นาย โดยยัง ไม่ได้ระบุกรอบดาเนินการที่ชัดเจน18 การลดจานวนทหารอาจจะสอดคล้องกับการปรับทิศทางการเพิ่มศักยภาพด้านเทคโนโลยีของ กองทัพ และการปรับภารกิจเพื่อส่งเสริมบทบาทด้านการพัฒนาของกองทัพ เช่นที่ฝ่ายทหารจีนเปิดตัวผ่าน บทความในนิตยสาร Quishi เมื่อช่วงต้นไตรมาสว่า จะเป็นจะเป็นแกนสาคัญในการนา “อารยธรรม สมัยใหม่” เข้าสู่เขตพื้นที่ซินเกียง เพื่อดึงให้ชาวอุยกูร์ไกลห่างจากความรุนแรงทางศาสนาที่พยายามผลักดัน การแยกตัวเป็นรัฐอิสระภายใต้ชื่อ East Turkestan โดยที่ปักกิ่งยังไม่ลดความเข้มงวดในเรื่องการห้ามวัตร ปฏิบัติทางศาสนาในช่วงเดือนถือศีลอดของชาวมุสลิม ที่กระตุ้นให้เกิดการประท้วงขึ้นหลายครั้งที่อิสตันบูล เมืองหลวงของตุรกี จนบางกรณีได้นาไปสู่การใช้ความรุนแรงเข้าจู่โจมทาลายร้านอาหารจีน รวมถึงการ รวมตัวประท้วงและจุดไฟเผาธงชาติจีนหน้าสถานกงสุลจีน19  ความร่วมมือจีน : รัสเซีย ก้าวย่างที่ไม่อาจเรียกขานได้ว่าคล้อยตามความเป็นไปและความต้องการของตะวันตกจากปักกิ่ง ดู ท่าว่าอาจจะเพิ่มความตึงเครียดให้สังคมระหว่างประเทศไม่น้อยตั้งแต่ช่วงต้นไตรมาส ด้วยความร่วมมือจาก มอสโกที่เผยอย่างชัดเจนในการประชุมกลุ่ม BRICS ที่เมือง Ufa ในรัสเซีย ที่ วลาดิเมียร์ ปู ติน (Vladimir Putin) เน้นย้าว่าความร่วมมือในกรอบดังกล่าวมิได้มีจุดมุ่งหมายแค่เพียงสร้างกลุ่มความร่วมมือ (group- based approach) หากแต่มุ่งหวังถึงการจัดวางแนวทางโครงสร้างระดับโลก (global approach) ที่อาจจะมี ความร่วมมือทวิภาคีของปักกิ่งและมอสโกเป็นแกนนา ในยุคสมัยที่มอสโกยอมให้ปักกิ่งใช้เงินหยวนในการ จ่ายค่าน้ามัน เมื่อจีนได้ก้าวมาเป็นผู้รับซื้อนามันดิบรายใหญ่ของรัสเซียแทนที่เยอรมนี และยังมีการ 18 ‘China announces massive troop cuts at WWII anniversary’ (3/9/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/09/china-troop-cuts-wwii-anniversary-150903061223647.html (7/9/2015), ‘China parade marks Japan’ WWII defeat’ (3/9/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/09/china-parade-marks-wwii-victory-japan-150903020950494.html (7/9/2015) 19 ‘China’s military must help Xinjiang modernise, top army officials say’ (1/7/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/jul/01/china-military-xinjiang-modernise-uighurs (1/7/2015), ‘Beijing warns citizens in Turkey of anti-China protests’ (5/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/beijing-warns-citizens-turkey-anti-china-protests- 150705172423183.html (8/7/2015), ‘China says no ‘Uighur problem’ after Turkey protests’ (6/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/china-uighur-problem-turkey-protests- 15070691424395.html (8/7/2015)
  10. 10. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 9 คาดการณ์ด้วยว่า ชาวจีนจะเป็นชนกลุ่มน้อยรายใหญ่ที่สุดทางภาคตะวันออกไกลของรัสเซียในช่วงทศวรรษ 2020-203020 หากจัดให้รัสเซียเป็นมหาอานาจตะวันออกไกลแห่งยูเรเซีย ทิศทางความร่วมมือข้างต้นทาให้ยากจะ มองข้ามกระแสบูรพาภิวัตน์ที่โหมแรงขึ้น ขณะที่กระแสโลกาภิวัตน์ที่เราคุ้นชินโดยเฉพาะเมื่อมองผ่านมิติ การเชื่อมต่อทางการเงินได้สร้างร่องรอยรุนแรงทางฟากฝั่งตะวันออกเช่นกัน ในช่วงเวลาที่ประจวบเหมาะ กับความรุนแรงที่สังคมจีนประสบทางชายฝั่งตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้ อาทิ มณฑลเจ้อเจียง เจียงสู อันฮุย กว่างตง และฟูเจี้ยน ที่เผชิญกับไต้ฝุ่ นกาลังแรงโดยเฉพาะไต้ฝุ่ นจันหอม (Chan-Hom) ความเร็วลม 173 กม/ชม ทาให้ต้องอพยพผู้คนเรือนล้านออกจากพื้นที่ดังกล่าว ทางการเจ้อเจียงประเมินความเสียหายขั้น ต่าที่ 1.95 พันล้านหยวน21  ความปั่นป่ วนของตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้ ความรุนแรงของกระแสโลกาภิวัตน์ทางการเงินปรากฏชัด เมื่อราคาหลักทรัพย์ของบริษัทจด ทะเบียนในตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้เริ่มลดต่าตั้งแต่ช่วงปลายไตรมาสที่สอง และก่อภาวะที่สร้างความตื่นตระหนัก ให้กับเศรษฐกิจระหว่างประเทศตั้งแต่ต้นเดือนกรกฎาคมที่มูลค่าตลาดสูญหายไปแล้วกว่า 3 ล้านล้าน ดอลลาร์สหรัฐ คณะกรรมการควบคุมหลักทรัพย์จีน (China Securities Regulatory Commission) ต้องสร้าง กองทุนเสถียรภาพตลาด (market stabilisation fund) ขนาด 19.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐเข้าไปประคอง สถานการณ์ แม้กระนั้นก็ตาม ความปั่นป่ วนของตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้ยังคงปรากฏให้เห็นในช่วงเดือนสิงหาคม โดยเฉพาะกับภาพการดิ่งลงของราคาหลักทรัพย์ร้อยละ 9 เมื่อวันจันทร์ที่ 24 สิงหาคม (Black Monday) ก่อนจะไหลลงอีกร้อยละ 6.41 ในวันรุ่งขึ้น ทาให้ดัชนีหลักทรัพย์จีนสูญมูลค่านับตั้งแต่ช่วงเดือนมิถุนายนไป แล้วถึงร้อยละ 3022 20 ‘Russia and China pose largest security threats, says US military report’ (1/7/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/us-news/2015/jul/01/russia-china-us-military-national-security (8/7/2015), ‘China and Russia: the world’s new superpower axis?’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.comworld/2015/jul/07/china-russia-superpower-axis (8/7/2015) 21 ‘China evacuates nearly a million as typhoon hits’ (11/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/china-typhoon-chan-hom-150711043658185.html (13/7/2015), ‘The collapse of Typhoon Chan-hom’ (12/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/collapse-typhoon-chan-hom-150712101407512.html (13/7/2015) 22 Katie Allen (8/7/2015) ‘What is happening in China?’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/business/2015/jul/08/china-stock-market-crisis-explained (13/7/2015), Orville Schell (16/7/2015) ‘Why China’s stock market bubble was always bound to burst’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/jul/16/why-chinas-stock-market-bubble-was-always-bound-to- burst (23/7/2015), ‘China extends its Black Monday stocks selloff’ (25/8/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/08/markets-selloff-deepens-china-black-monday- 150825001410409.html (25/8/2015)
  11. 11. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 10 การใช้มาตรการทางการเงินด้วยการลดค่าเงินหยวนสามครั้งต่อเนื่องในเวลาสามวัน โดยมูลค่าลด ไปเกือบร้อยละ 2 ในช่วงที่ราคาหลักทรัพย์ยังคงไหลลงอย่างต่อเนื่อง ก่อให้เกิดความกังวลในแวดวง เศรษฐกิจระหว่างประเทศว่า จีนอาจก่อสงครามค่าเงิน เพราะยากที่จะเลี่ยงภาพที่ว่า การกระทาดังกล่าวมี ส่วนกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจ เพื่อหวังบรรเทา และ/หรือแก้ไขสภาพความซบเซาทางเศรษฐกิจที่เริ่ม ปรากฏชัดกับตลาดบริโภคสินค้าหรูหรา(ตลาดเซี่ยงไฮ้)เช่น รถยนต์นาเข้าจากยุโรป และยังเชื่อมโยงไปยัง ดินแดนที่เศรษฐกิจผูกพันกับจีนค่อนข้างมากไม่ว่าจะเป็นไต้หวัน เกาหลีใต้และอินโดนีเซีย ทางการจีนได้ สร้างความสบายใจให้ตลาดต่างประเทศว่าไม่มีความจาเป็นที่จะต้องลดค่าเงินลงอีกเมื่อค่าเงินมีเสถียรภาพที่ เหมาะสมแล้ว ซึ่งเป็นเส้นทางหนึ่งในการช่วยสร้างความมั่นใจเพื่อป้ องกันการไหลออกมากขึ้นของเงินตรา ต่างประเทศ ซึ่งได้เริ่มไหลเข้าไปยังตลาดอื่นในเอเชียโดยเฉพาะตลาดหุ้นโตเกียว จนทาให้ดัชนีตลาดนิคเคอิ ปรับตัวสูงขึ้นเล็กน้อย และนักลงทุนเริ่มมองว่าการลงทุนในเงินเยนออกจะปลอดภัย (save heaven) กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ การปรับตัวสูงขึ้นของตลาดนิเคอิเป็นไปบนต้นทุนความสูญเสียของตลาด เซี่ยงไฮ้จนนักวิเคราะห์จานวนไม่น้อยวิตกว่า ความฝันจีน (zhong guo meng) ที่สีจิ้นผิงพยายามสืบสานและ ขยายต่อจากเติ้งเสี่ยวผิงยังคงจะเดินหน้าได้หรือไม่ ขณะที่ชาวจีนจานวนไม่น้อยยังคงเชื่อมั่นว่าผู้นาปักกิ่ง สามารถนาพาสังคมฝ่าฟันอุปสรรคไปได้ เหมือนเช่นที่เคยทามาแล้วจากวิกฤตเมื่อค.ศ. 200823 ความเชื่อมั่นดังกล่าวดูจะสอดรับกับทิศทางที่ธนาคารกลางจีนใช้วิธีลดอัตราดอกเบี้ยจนอยู่ในระดับ ต่าสุด(เฉลี่ยร้อยละ 6.36)นับตั้งค.ศ. 1996 ทิศทางที่ดูสุขุมมุ่งแก้ปัญหาระยะยาวเช่นนี้ได้ช่วยประคองให้ สถานการณ์ไม่แผ่ลาม เสริมด้วยมาตรการลงโทษผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง(เกือบ 200 ราย)กับการเผยแพร่ข่าวลือที่ ยิ่งทาให้ตลาดหุ้นและเศรษฐกิจจีนตกต่า โดยเฉพาะจากนิตยสารขาววิเคราะห์ Caijing24 เพราะสาหรับผู้มี อานาจแล้ว การเผยแพร่ข่าวสารเช่นนี้ส่งผลต่อการทาลายภาพลักษณ์และความเชื่อมั่นทั้งต่อพรรคและ รัฐบาลในยุคสมัยที่ปัญหาคอร์รัปชั่นที่ทาลายความเชื่อมั่นดังกล่าว เป็นปัญหาใหญ่ที่สี จิ้นผิงต้องการขุดราก ถอนโคน(อย่างน้อยตามภาพข่าวที่ปรากฏ) 23 ‘Shanghai in slow lane as market crash accelerates slump in luxury car sales’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/business/2015/aug/01/shanghai-markey-crash-accelerates-slump-in-luxury-car- sales (3/8/2015), Andrian Brown (25/8/2015) ‘Beijing residents hope China Dream remains on track’ Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/blogs/asia/2015/08/china-stock-market-meltdown- 150825095322137.html (26/8/2015), Justin McCurry (26/8/2015) ‘Stock markets continue to be volatile as investors fear China risk’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/business/2015/aug/26/stock-markets--continue-to-be-volatile-as-investors- fear-china-risk (26/8/2015) 24 Philip Inman (25/8/2015) ‘China seeks to reassure stock markets with rate cut and looser lending’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/aug/25/china-stock-market-reassure- interest-rate-cut-looser-lending (26/8/2015), ‘China in crackdown on spreading online ‘rumours’’ (31/8/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/asia-pacific/2015/08/china-crackdown-spreading- online-rumours-150831013331036.html (31/8/2015)
  12. 12. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 11  เหตุระเบิดที่เทียนจิน แม้จะมีความพยายามดังกล่าว แต่หลายฝ่ายก็ยังอดตั้งข้อสังเกตไม่ได้ว่าการปฏิบัติเป็นไปอย่างทั่วถึง และลงลึกเพียงใด เมื่อเกิดเหตุระเบิดหลายครั้งและไฟไหม้คลังสินค้าประเภทวัตถุไวไฟ (เคมีภัณฑ์ อาทิ โซเดียมไซยาไนต์ แอมโมเนียมไนเตรท และโปแตสเซียมไนเตรท และก๊าซธรรมชาติอัดแท่ง) ที่เมืองท่า เทียนจิน ท่าเรือที่ใหญ่เป็นอันดับ 10 ของโลก และเป็นสถานีคลังน้ามันและก๊าซธรรมชาติที่สาคัญที่สุดของ จีน แม้ขนาดพลังทาลายล้างครั้งแรกจะเท่ากับระเบิด TNT ขนาด 3 ตัน แต่ครั้งที่สองรุนแรงเท่ากับ TNT ขนาด 21 ตัน ความโหมแรงของไฟสามารถเห็นได้จากดาวเทียม จนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิต 173 ราย และ แหล่งน้าในบริเวณพื้นที่เกิดเหตุปนเปื้อนสารไซยาไนด์เกินมาตรฐานถึง 20 เท่า สิ่งที่รัฐบาลท้องถิ่นต้องตอบ ปัญหาทั้งต่อหน่วยเหนือที่ปักกิ่ง ต่อสังคมจีน และสังคมโลกก็คือ เหตุใดบริษัทเอกชนที่เพิ่งจะได้รับอนุญาต ให้ดาเนินการเก็บดูแลสินค้าดังกล่าวมีสินค้ามากกว่าที่ได้รับอนุญาตถึง 30 เท่า ทั้งที่บริษัทนี้เคยถูกเพิกถอน ใบอนุญาตในช่วงเดือนตุลาคม ค.ศ. 2014 ถึงเดือนมิถุนายน ค.ศ. 201525 กล่าวได้ว่า ตลอดช่วงไตรมาสนี้เรื่องราวของภาพลักษณ์มีความสาคัญอย่างยิ่งต่อการแสดงบทบาท สาคัญในเวทีระหว่างประเทศของจีน ที่มีสหรัฐอเมริกา และเวทีสหประชาชาติเป็นบททดสอบใหญ่ในช่วง สมัยของสี จิ้นผิง ที่เกือบจะสะดุดด้วยกรณีตลาดหุ้นเซี่ยงไฮ้และกรณีระเบิดที่เทียนจิน ที่จีนใช้ทั้งความสุขุม และความมุ่งมั่นในการปราบปรามคอร์รัปชั่นทั้งต่อสังคมภายในและสังคมภายนอก โดย หวาง เจียรุย (Wang Jiarui) หัวหน้าส่วนงานด้านการต่างประเทศของพรรคฯยอมรับกับที่ประชุมร่วมกับนักวิชาการและ นักการทูตจากตะวันตกว่า ความเอาจริงเอาจังจากคณะกรรมการกลางเพื่อการตรวจสอบวินัย (Central Commission for Discipline Inspection) อาจช่วยให้พรรคฯหลีกเลี่ยงชะตากรรมแบบที่ KMT เคยเผชิญ มาแล้วเมื่อวิกฤตศรัทธาแผ่ลามจากปัญหาดังกล่าว26 25 Emma Graham-Harrison (12/8/2015) ‘China explosion: Huge blasts in Tianjin kill at least 17 and injure hundreds’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/aug/12/explosion-chinese- port-city-tianjin (13/8/2015), ‘Tianjin explosions: warehouse ‘handled toxic chemicals without licence’- report’ The Guardian Retrieved http://www.theguardian.com/world/2015/aug/18/tianjin-blasts-warehouse-handled- toxic-chemicals-without-licnece-report (18/8/2015) 26 Ben Blanchard (8/9/2015) ‘China party fears most a crisis over corruption, official says’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/08/us-china-corruption-idUSKCN0R801M20150908 (8/9/2015)
  13. 13. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 12 SOUTH EAST ASIA QUARTERLY REVIEW ช่วงไตรมาสนี้ เรื่องราวความเป็นไปในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีลักษณะที่โดดเด่นอยู่หลายลักษณะ ทั้งเรื่องราวที่เกี่ยวกับภัยพิบัติและอุบัติภัย ที่ล้วนก่อคาถามต่อความสามารถในการรับมือกับความยากลาบาก ดังกล่าวของผู้ถืออานาจปกครองในสังคมนั้นๆ โดยที่คาถามดังกล่าวยังสามารถเชื่อมโยงไปยังเรื่องของ ระบบการบริหารจัดการอันอาจเป็นที่ต้องข้อสงสัยได้ถึงความเชื่อมโยงกับการไม่ชอบมาพากลในการใช้ งบประมาณ และการเอื้อประโยชน์พวกพ้อง เรื่องราวในลักษณะที่เกี่ยวข้องกับการตั้งคาถามต่อจริยธรรมใน การบริหารปกครองของผู้คนจานวนไม่น้อยในสังคมต่อการนาพาประเทศของผู้นา ที่ยังไม่อาจสร้างความ กระจ่างในเรื่องช่องทางการผ่านเข้า-ออกของเม็ดเงินจานวนมหาศาล และเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง ในภูมิภาคที่สัมพันธ์กับการขยับก้าวของมหาอานาจในภูมิภาคอย่างจีน  ภัยพิบัติและอุบัติภัย ภัยพิบัติ ปรากฏให้เห็นตั้งแต่ทั้งในรูปภูเขาไฟรูอาง (Mount Ruang) ที่ห่างจากเมืองเดนปาซา (Denpasar) ที่บาหลี อินโดนีเซีย เพียง 150 กิโลเมตร ได้เกิดระเบิดขึ้นจนต้องมีการสั่งปิดสนามบินที่บาหลี และลอมบอกอยู่หลายวันในช่วงต้นเดือนกรกฎาคม ตามด้วยแผ่นดินไหวขนาด 7.5 ห่างจากเมืองชัยปุระบน เกาะปาปัวของอินโดนีเซียไป 250 กิโลเมตร ภัยพิบัติในรูปของน้าท่วมหนักจากพายุฝนที่พัดกระหน่าพื้นที่ หลายรัฐในเมียนมาร์ ทั้งที่บริเวณรัฐชิน (Chin) สกาย (Sagaing) และยะไข่ (Rakhine) ทาให้บ้านเรือน พื้นที่ เกษตร และพื้นที่พาณิชย์-อุตสาหกรรมเสียหายหนัก รวมถึงต้องอพยพผู้คนกว่า 200,000 ออกจากพื้นที่ ดังกล่าว ฟิลิปปินส์เป็นอีกประเทศหนึ่งที่ส่อเค้าว่าอาจได้รับภัยพิบัติประเภทโรคภัยร้ายแรงนั่นคือ การ ปรากฏขึ้นของผู้เสียชีวิตรายที่สอง (รายแรกเมื่อเดือนมกราคม) จากกรณีการติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ ตะวันออกกลางเมื่อช่วงต้นเดือนกรกฎาคมคม หลังจากที่ผู้เสียชีวิตดังกล่าวเดินทางกลับจากซาอุดิอาระเบีย27 ส่วนเรื่องของอุบัติภัยดูจะเน้นไปที่อินโดนีเซียทางด้านการบิน เริ่มจากการตกของเครื่องบิน C-130 Hercules ที่เมืองเมดาน บนเกาะสุมาตรา ทาให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 140 ราย นอกจากข้อสงสัยเรื่องสาเหตุการตก เพราะฝ่ายทหารให้ข้อมูลว่าได้ตรวจสอบสมรรถนะเครื่องเป็นประจา หน่วยสืบสวนยังต้องไขความกระจ่าง 27 ‘Bali flight disruptions continue as ash cloud remains a threat’ (12/7/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/jul/13/bali-flight-disruptions-continue-as-ash-cloud-remains-a-threat (13/7/2015), ‘Powerful earthquake hits Indonesia’s Papua’ (28/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/powerful-earthquake-hits-indonesia-papua-150727220701547.html (28/7/2015), ‘Death toll raises as Myanmar faces flood emergency’ (3/8/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/08/myanmar-floods-150803061643736.html (3/8/2015), ‘Second MERS case confirmed in the Philippines’ (6/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/mers-case- confirmed-philippines-150706043131207.html (8/7/2015)
  14. 14. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 13 ด้วยว่า พลเรือนจ่ายค่าขึ้นบินตามที่เป็นข่าวหรือไม่28 เพราะหากเป็นเช่นนั้นจะยิ่งตอกย้าถึงคาถามเรื่อง ศักยภาพและความปลอดภัยของการบินพลเรืออินโดนีเซีย ซึ่งปรากฏขึ้นอีกเมื่อเดือนสิงหาคมเมื่อเครื่องบิน ATR42-300 ของสายการบิน Trigana Air Service ในเส้นทางชัยปุระ (Jayapura) – ออคซิเบล (Oksibil) ใน เขตปาปัว บินชนภูเขาบินตัง (Bintang) ก่อนเครื่องลงจอดเพียงไม่กี่นาที เป็นเหตุให้ผู้โดยสารทั้งลา 54 คน เสียชีวิตทั้งหมด สถานการณ์เช่นนี้ยิ่งตอกย้าว่า การบินพลเรือนของอินโดนีเซีย ยังไม่เป็นไปตามข้อกาหนด ขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (International Civil Aviation Organisation: ICAO)29  จริยธรรมในการบริหารปกครอง เรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับการตั้งประเด็นคาถามต่อจริยธรรมและการสนองตอบต่อความเปลี่ยนแปลง ของสังคมภายในปรากฏชัดที่มาเลเซีย โดยในช่วงไตรมาสนี้เป็นเรื่องราวที่เกาะกลุ่มอยู่กับปัญหาที่สังคม ต้องการความกระจ่างจากการนาเสนอข่าวของ Wall Street Journal (WSJ) ว่า บัญชีส่วนตัวจอง นาจิบ รา ซัค (Najib Razak) นายกรัฐมนตรีมาเลเซียที่ฝากไว้กับธนาคารสวิสซึ่งมีสาขาที่สิงคโปร์ เป็นแหล่งรองรับ เงิน 700 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมีเส้นทางจากการทยอยถอนออกจากกองทุน 1 Malaysia Development Bhd (1MDB) ผ่านมาทางบริษัทจดทะเบียนที่ British Virgin Islands ใน ค.ศ. 2013 ก่อนการเลือกตั้งใหญ่ที่ Barisan Nasional (BN) จะเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะทั้งที่แพ้คะแนน popular vote ทั้งที่มีการรายงานผลว่า 1MDB ขาดทุนสะสมกว่า 1.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ แม้จะได้รับความร่วมมือในการส่งผ่านข้อมูลจาก สิงคโปร์ แต่การดาเนินการในประเทศกลับประสบอุปสรรคไม่น้อย ทั้งเรื่องการปลดอัยการสูงสุด (อับดุล กานี ปาเทล (Abdul Gani Patail)) และการปรับคณะรัฐมนตรีโดยเฉพาะรัฐมนตรีที่ทวงถามความกระจ่างใน เรื่องดังกล่าว (มูห์ยิดดิน ยาสสิน (Muhyiddin Yassin) รองนายกรัฐมนตรี)30 28 Kate Lamb (1/7/2015) ‘Indonesia plane crash: death toll rises to 141 as investigation begins’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/jul/01/indonesia-plane-crash-death-toll-144- investigation-begins (8/9/2015) 29 ‘Two days after it crashed, all 54 aboard Indonesian passenger plane confirmed dead’ (18/8/2015) The Japan Times Retrieved from http://www.japantimes.co.jp/news/2015/08/18/asia-pacific/two-days-crashed-54- aboard-indonesian-passenger-plane-confirmed-dead/#.VdLmBfntlHw (18/8/2015), Allison Lampert and Allison Martell (17/8/2015) ‘Indonesian airline safety hurt by inadequate staff: sources’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/18/us-indonesia-plane-icao-id- USKCN0QN00320150818?mod=related&channelName=Aerospace (18/8/2015) 30 ‘Malaysian taskforce investigates allegations $700m paid to PM Najib’ (6/7/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/jul/06/malaysian-task-force-investigates-allegations-700m- paid-to-pm-najib (9/7/2015), ‘Singapore central bank in touch with banks on Malaysia’s 1MDB-Najib Razak probe’ (7/7/2015) Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/07/08/us-malaysia-1mdb- idUSKCN0PI07820150708 (8/7/2015), ‘Malaysia PM sacks deputy amid corruption scandal’ (28/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/malaysia-najib-corruption-scandal- 150728061742004.html (28/7/2015)
  15. 15. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 14 และแล้วการทวงถามเพื่อความกระจ่างก็ได้แผ่ลามไปเป็นกิจกรรมทางการเมืองบนท้องถนน ที่ ประวัติศาสตร์การเมืองไทยร่วมสมัยระยะสั้นดูจะคุ้นชินเป็นอย่างดี การรวมตัวของผู้คนตั้งแต่หลักหมื่นไป จนถึงหลักแสนปรากฏตัวขึ้นอย่างชัดเจนในช่วงเดือนสิงหาคม โดยมีคาในภาษามาเลย์ว่า “Bersih” ซึ่ง หมายถึง “การล้างสะอาด” เป็นแกนกลางคาขวัญการเคลื่อนไหว ที่ดูจะเรียกร้องต้องการมากกว่าความ กระจ่าง แต่ยังลากเลยไปถึงการกดดันให้ นาจิบ ราซัค ลาออก กลุ่มดาเนินการเลือกใช้การสวมใส่เสื้อผ้า “สี เหลือง” เป็นสัญลักษณ์แห่งสื่อการรวมกลุ่มที่ผ่านทั้งช่องทางสังคมออนไลน์ และพื้นที่สาธารณะ ไม่เพียง เท่านั้นยังมีการใช้หน้ากาก เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการเคลื่อนไหวรวมพลโดยใช้โอกาสฉลอง 58 ปีในการ เป็นเอกราชของมาเลเซีย เป็นจุดสิ้นสุดการรวมตัวแสดงพลัง “สึนามิชาวมาเลเซีย” (Malaysian Tsunami) ซึ่ง มีมหาเธร์ มูฮัมหมัด (Mahathir Mohamad) อดีตนายกรัฐมนตรีที่เคยสนับสนุนนาจิบ ราซัค รวมอยู่ด้วย31 รูปแบบการเคลื่อนไหวที่ใกล้เคียงกับประสบการณ์การเมืองไทยปรากฏให้เห็นอีกครั้ง เมื่อฝ่าย สนับสนุนรัฐบาลนัดรวมตัวโดยเลือกใช้การสวมใส่เสื้อผ้า “สีแดง” เป็นสัญลักษณ์การทวงคืนศักดิ์ศรีชาว มาเลย์(restore Malay dignity) โดยเลือกเอาวันมาเลเซีย (Malaysia Day) ซึ่งเป็นวันหยุดราชการเพื่อราลึกถึง การก่อตั้งมาเลเซียสมัยใหม่เป็นวันนัดหมายเพื่อ “ปิกนิกฉลองวันเกิดประเทศ” ท่ามกลางความกังวลของผู้ สังเกตการณ์มากมายรวมถึงโฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีนที่หนังสือพิมพ์ The Star กล่าวอ้างว่า ได้เอ่ย ถ้อยคา “ต่อต้านการแบ่งแยกเผ่าพันธุ์และความรุนแรงในทุกรูปแบบ” เมื่อเยือนชุมชนชาวจีนที่ถนนปา ตาหลิ่ง (Pataling) ซึ่งปักกิ่งต้องออกมาทาความเข้าใจกับกัวลาลัมเปอร์ว่า จีนและมาเลเซียเป็นมิตรประเทศที่ ดี และจีนไม่คิดจะแทรกแซงความเป็นไปภายในของมาเลเซีย32 ขณะที่สังคมมาเลเซียอาจจะต้องคิดจริงจังมากขึ้นในช่วงที่ต้องเริ่มรับมือกับปัญหาหมอกควันพิษ จากอินโดนีเซียว่า จะบริหารจัดการอย่างไรให้สังคมมีรูปแบบที่ยอมรับความแตกต่างหลากหลายในมิติทาง สังคม-วัฒนธรรม (ภูมิบุตร-มาเลย์ กับชนกลุ่มน้อยเชื้อสายจีน) ที่เชื่อมโยงกับความเหลื่อมล้าทางเศรษฐกิจ และการเมือง สังคมสิงคโปร์ก็อาจจะต้องคิดทบทวนในเรื่องคล้ายคลึงกันแม้อาจจะไม่มีลักษณะของปัญหา ที่แหลมคมเท่าสังคมมาเลเซีย เพราะแม้ลี เซียนหลุง (Lee Hsien Loong) แห่งพรรคกิจประชา (People’s 31 Trinna Leong and Al-Zaquan Amer Hamzah (30/8/2015) ‘Malaysia’s Mahathir calls for ‘people power’ movement to topple PM’ Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/08/30/us-malaysia- protests-idUSKCN0QZ03Y20150830 (31/8/2015), ‘Yellow protests unafraid calling for PM’s resignation’ (30/8/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/08/yellow- protesters-defiant-calls-pm-resignation-150830094449440.html (31/8/2015) 32 ‘Malaysia resorts to cloud-seeding in hope of clearing smoke over region’ (15/9/2015) The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/world/2015/sep/15/malaysia-closes-schools-as-indonesian- forests-fires-cloak-region-in-smoke (15/9/2015), Kate Mayberry (15/9/2015) ‘Colour-coded racial tensions grow with Malaysia rallies’ Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/09/colour-coded-racial-tensions-grow-malaysia-rallies- 150915100610235.html (17/9/2015), ‘China defends envoy to Malaysia after comments on racism’ (28/9/2015) Reuters Retrieved from http://www.reuters.com/article/2015/09/28/us-china-malaysia- idUSKCN0RS0V520150928 (29/9/2015)
  16. 16. โครงการคลังปัญญาเพื่อการอภิวัตน์ประเทศไทยในยุคบูรพาภิวัตน์ สถาบันคลังปัญญาด้านยุทธศาสตร์ฯ วิทยาลัยรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรังสิต 15 Action Party: PAP) จะยังคงได้รับชัยชนะในการดารงตาแหน่งนายกรัฐมนตรีในโอกาสครบรอบกึ่งศตวรรษ การก่อตั้งประเทศ จากการเลือกตั้งในช่วงที่หมอกควันพิษจากอินโดนีเซียเริ่มเป็นปัญหาหนัก อย่างไรก็ตาม การสารวจข้อมูลประชากรเมื่อค.ศ. 2013 ก่อความกังวลว่า ในการเลือกตั้งครั้งต่อๆไป จะมีชาวสิงคโปร์ที่มีสิทธิเลือกตั้งอยู่เท่าใด (ค.ศ. 2030 ชาวสิงคโปร์อาจเหลือเพียงร้อยละ 55 จากประชากร 6.5 ล้านคนในเกาะสิงคโปร์) เราจึงได้เห็นการก่อตัวของกระแสชาตินิยมในดินแดนที่ผูกโยงตนเองเข้ากับ ความเป็นไปของกระแสโลกาภิวัตน์ ไม่ว่ากระแสลมจะมาจากประจิมทิศ และ/หรือบูรพาทิศ กระแส “Singapore First” และ “Restore Our Nation” จากพรรคการเมืองที่เพิ่งตั้งเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนในเรื่อง ดังกล่าว สิ่งที่ยากจะมองข้ามก็คือ หากเหตุผล ความเห็นอกเห็นใจ การไม่เคารพกัน ชนชั้น ความกังวลใน เรื่องชาติพันธุ์ และความกลัวในเรื่องเศรษฐกิจ (ข้อสรุปจากการสารวจดังกล่าว) ยังคงเป็นพลังที่ขับเคลื่อน สิงคโปร์อยู่ต่อไป มาตรฐานการยอมรับความแตกต่างหลากหลายทางสังคม-วัฒนธรรม รวมถึงเพื่อของเพศ สภาพอาจจะต้องมีการปรับขยายขึ้นมากกว่าที่เป็นอยู่ เพราะสิงคโปร์ยังมีกฎหมายที่ระบุให้ “การกระทาที่ ไม่เหมาะสม” ระหว่างบุรุษเพศเป็นอาชญากรรม ซึ่งรับสืบทอดมาจากอังกฤษมาตั้งแต่ช่วงปลายศตวรรษที่ 1933  ความมั่นคงในภูมิภาค ความตึงเครียดและความมั่นคงภายในสังคมยังปรากฏในฟิลิปปินส์ที่การปะทะระหว่างฝ่ายรัฐบาล กับกองกาลังมุสลิมทางตอนใต้ปรากฏขึ้นอีกเมื่อช่วงต้นไตรมาส เท่ากับเป็นการบ่งเป็นนัยว่า Bangsamoro Basic Law (BBL) ซึ่งจะอนุญาตให้ดินแดนดังกล่าวมีอิสระปกครองตนเองได้ในบางระดับยากจะผ่าน รัฐสภาก่อนที่เบณิโญ อากิโน (Beningo Aquino III) จะหมดวาระดารงตาแหน่ง34 แม้จะไม่มีการปะทะเช่น กรณีฟิลิปปินส์ และยังไม่มีลักษณะของการเผชิญหน้าอย่างชัดเจน เช่นกรณีมาเลเซีย แต่ความตึงเครียดใน เมียนมาร์กลับมีลักษณะกึ่งซ่อนเร้นกึ่งเผชิญหน้าเพิ่มมากขึ้นเมื่อรัฐสภาได้ผ่านกฎหมายจากัดสิทธิสตรีชาว พุทธสมรสกับชายนอกศาสนา (สตรีที่ปรารถนาจะสมรสกับชายนอกศาสนาจะต้องจดทะเบียนประกาศ 33 Tom Benner (10/9/2015) ‘Singapore voters ask: How much change do we want?’ Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/indepth/features/2015/09/singapore-voters-change-1509100703314535.html (15/9/2015), Madeleine Thien (13/9/2015) ‘Obedience and uncertainty in Singapore’ Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/09/obedience-uncertainty-singapore- 150913074912579.html (15/9/2015), Monica Tan (16/9/2015) ‘Why Singapore censors took issue with an all- male cast Oscar Wilde play’ The Guardian Retrieved from http://www.theguardian.com/culture/2015/sep/16/why-singapore-censors-objected-to-an-oscar-wilde-play- with-an-all-male-cast (16/9/2015) 34 ‘Clashes in Philippines ahead of president’s speech’ (27/7/2015) Aljazeera Retrieved from http://www.aljazeera.com/news/2015/07/philippines-benigno-aquino-speech-150727075337027.html (28/7/2015)

×