Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

5 piaget ve bilişsel gelişim

32,437 views

Published on

5 piaget ve bilişsel gelişim

  1. 1. Zihinsel (Bilişsel) Gelişim1. Piaget ‘in Zihinsel Gelişimi Kuramı2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim Kuramı3. Gagne ‘nin Zihinsel Gelişim Kuramı4. Zeka Kuramları
  2. 2. 1. Piaget ‘in Zihinsel Gelişimi Kuramı1. Temel Kavramlar * Şema * Adaptasyon (Uyum Sağlama) * Denge * Örgütleme2. Bilişsel Gelişimi Etkileyen Faktörler * Olgunlaşma * Deneyim * Sosyal Geçiş * Dengeleme * Örgütleme
  3. 3. 3. Zihinsel Gelişim Dönemleri * Duyu – Hareket (Duyusal – Motor) Dönem (0 – 2 Yaş) * İşlem Öncesi Dönem (3 – 7 Yaş) * Somut İşlemler Dönemi (7 – 11 Yaş) * Soyut İşlemler Dönemi (11 + ….)
  4. 4. Kuram Üzerine Notlar * Bilişsel gelişimi biyolojik ilkelere göre açıklamıştır. * Bireyi bilgi kazanma sürecinde aktif olarak kabul etmiştir. * Piaget ilk olarak zekanın tanımını yapmıştır.Piaget, zekayı, çevreye uyum sağlama becerisi olarak açıklar ve onagöre “Zeki İnsan” yaşadığı çevreye en iyi uyum sağlayan insandır. * Piaget yaptığı çalışmalar sonrasında, çocukların yetişkinlerdenfarklı, kendilerine özgü bir bilişsel yapı içinde olduklarını gözlemlemişve kuramını buna göre oluşturmuştur. * Piaget ‘ye göre bilişsel gelişim, beyin ve sinir sistemininolgunlaşması ve bireyin yaşantılarının sürekli etkileşimi ile meydanagelir. * Bireyde doğuştan getirilen ve yaşam boyunca görülendeğişmez işlevler: 1) Örgütleme ve 2) Adaptasyon(Uyum Sağlama). * Bireyler, içlerine bilgi doldurulacak boş çuvallar değildir. Aksinebilginin aktif yapıcıları ve kullanıcılarıdır.
  5. 5. Kuram Üzerine Notlar * Piaget ‘in kuramına yapılan eleştiriler; - Bilişsel gelişimi genetik ve biyolojik bir süreç olarak ele alması ve -Bilişsel gelişimde bireyin insiyatif alabileceğini önemsememesidir. * Bir çocuğun bilişsel yapısını büyük ölçüde biyolojik olgunlukdüzeyi belirler. * Çocuk içinde bulunduğu zihinsel gelişim dönemine görezihinsel işlemler yürütür. * Çocuğun bilişsel yapısı neyi, ne zaman özümleyebileceğini veneleri uyumsayabileceğini belirler.
  6. 6. 1. Temel Kavramlar a) ŞEMA(Bilişsel Yapılar): Bilişsel yapı daha çok yetişkin zihinselsüreçlerini açıklar. Çocuklar için “ŞEMA” kavramı kullanılır. * Şemalar en temel bilişsel yapılardır. * Şemalar yaşamın ilk yıllarında daha ilkel düzeydeyken, yaşantıve olgunlaşma neticesinde daha karmaşık hale gelir. * Şema, çevreyle etkileşim sonucu oluşan, organize olmuş,kolaylıkla tekrar edilebilen davranış ve düşünce kalıplarıdır. * Şema hem davranışsal (balık tutmak) hem de bilişsel (balıktutmayı bilmek) olabilir. * Bebeklerin doğuştan getirdikleri emme ve yakalama refleksleriilk şemalardır. Bebekler bu şemaları kullanarak yeni şamalaroluştururlar. * Bebeklerin yaşam deneyimleri arttıkça refleks düzeyindekibasit şemaların yerine karmaşık şemalar alır.
  7. 7. b) ADAPTASYON(Uyum Sağlama): Adaptasyon, organizmanın içindeyaşadığı ortamla daha etkin ve olumlu bir ilişkiye girmesi, ortamaayak uydurması – uyum sağlamasıdır. * İki farklı süreci vardır: ÖZÜMLEME ve UYUMSAMA * Bu iki süreç birbirini tamamlar niteliktedir.Özümleme(Özümseme - Asimilasyon): Bireyin yeni karşılaştığıdurumları önceden var olan şemaların içine yerleştirmesidir. * İlk kez karşılaşılan şeyler, bilinen şeylere benzetilerek açıklanır. * Özümseme, şemada bir değişiklik meydana getirmediği içinşemanın ürettiği düşünce ve davranışta değişiklik olmaz.ÖR: * İlk kez görülen bir kaplana kedi demek. * Künefeye peynirli kadayıf demek. * Zebraya çizgili at demek. * Yumurtaya top demek.
  8. 8. Uyumsama (Uyum Kurma - Akomodasyon): Önceden var olanşemaların kapsam ve niteliklerini değiştirme veya yeni şemalaroluşturmadır. * Uyumsama şemada değişikliğe neden olduğu için şemanınürettiği davranış ya da düşüncede de değişikliğe neden olur.ÖR: * Zebra ayrı bir hayvan. * Yumurta top değil, yere düşerse kırılır. * Kaplan vahşi bir hayvan. Onunla kedi gibi oynanmaz.
  9. 9. UYARI: Uyumsama zaman zaman özümleme kavramı ilekarıştırılmaktadır. * Özümlemede bilinenlerden yola çıkılarak bir nevi genellemeyapılırken, uyumsamada eski ile yeni arasındaki farklılıkları farketme, bir nevi ayırt etme söz konusudur.
  10. 10. c) DENGELEME: Bilişsel gücün temelindeki itici güçtür. * Bireyin özümseme ve uyumsama yoluyla çevreye uyumsağlayarak dinamik bir dengeye ulaşması sürecidir. * Birey yeni karşılaştığı bir bilgi yada durumla, kendisindeönceden var olan bilgi ve deneyimler arasında ilişki kurar ve çelişkiolmasını istemez. Bir çelişki durumunda ise yeniden denge çabasınagirer. * Denge – Dengesizlik – Yeniden Denge (Öğrenme) * Çocuk için yeni olan her şey dengeyi bozar, özümleme ve uyumsüreçlerini ile bu denge yeniden sağlanır. * Eğer yeni karşılaşılan durum özümseme veya uyumsamayaparak açıklanamayacaksa YOK SAYMA dengeyi sağlamada diğer biryoldur. Bu durumda karşılaşılan yeni durum hiç yokmuş gibidavranılır.
  11. 11. d) Örgütleme (Organizasyon): Çocuk birbirinden bağımsız olaraköğrendiği bilgileri, birbirinden bağımsız bütünler olarakbırakmadan, onları birbiri ile ilişkilendirip yeni bir bilgiye ulaşır. * Böylece daha üst düzey ve daha dengeli zihinsel yapılar oluşur. * Örneğin: Amcasının babasının kardeşi olduğunu öğrenen çocukikinci bir bilgiye ihtiyaç duymadan dedesinin amcasının babasıolduğunu bilir. Bu durum örgütlemenin ürünüdür.
  12. 12. Denge Dengesizlik AdaptasyonÖzümleme Uyumsama Denge
  13. 13. 2) BİLİŞSEL GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERa) Olgunlaşma * Piaget ‘e göre bilişsel gelişim, olgunlaşmaya dayalı bilişselsüreçlerle oluşan bir gelişim türüdür. * Olgunlaşma, insan organizmasında, biyolojik sistemin kendiiçinden gelen etkileri nedeni ile meydana gelen değişmelerdir. * Biyolojik olgunlaşma olmadan deneyim, sosyal geçiş vedengeleme olmaz. * Beyin ve sinir sistemi biyolojik olgunluğa eriştiği zaman bilişselsüreçlerde ilerleme olur. * Yeni doğan çocuk refleksleri ile tepki verirken beyin ve sinirsisteki olgunlaştıkça daha bilinçli ve sistemli tepkiler verir.
  14. 14. b) Yaşantı(Deneyim) *Zihin gelişimi kişinin geçirdiği yaşantı zenginliği ile ilgilidir. * Deneyim nesneler ile doğrudan ilişki kurmaktır. * Çocuklar yaşantıları ve çevre ile etkileşimleri sonucunda gelişir. * Zengin uyarıcı varlığı bireyin daha çok özümseme veuyumsama yapmasını gerektirir. Bu da zihinsel gelişime olumlu katkıyapar ve çocuk daha çok bilgiye sahip olur. * Nesnelerle ilişki kurmak iki tür deneyim kazandırır. - Fiziksel Deneyim: Nesnelerin fiziki özellikleri öğrenilir. - Mantıksal – Matematiksel Deneyim: Kişi iç düzenleme yoluile bilgiye ulaşır. * İnsan, deneyimler yolu ile kendine katkı sağlayan tek canlıdır.
  15. 15. c) Sosyal Geçiş (Toplumsal Aktarma) * Çocuğun ana babadan, arkadaştan, öğretmenden, kitaptankısacası sosyal çevreden öğrendiklerini kapsar. * Toplum ve topluma ait kültürün, herhangi bir konudakibilgisinin bireyle paylaşımı ile sosyal geçiş olur.d) Dengeleme * Olgunlaşma, deneyim ve sosyal geçişi birleştirir. * Dengeleme, çocuğun karşılaştığı yeni nesne ve olayda dahaönce özümlediklerini kullanarak duruma uygun bir davranış düzeyineerişme sürecidir. * Denge durgun değil, dinamik bir süreçtir.e) Örgütleme * Uyumdan sonra yeni edinilen her şema daha önceki şemalararasına alınır ve tüm yapı yeniden organize edilir. * Bilgiler, olaylar ve süreçler sistematik ve tutarlı hale getirilir. * Hiçbir bilgi diğerinden kopuk ve ilgisiz değildir. * Böylece daha üst düzeyde bilişsel yapılar kurar.
  16. 16. 3) BİLİŞSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ ve ÖZELLİKLERİ * Piaget ‘e göre çocuk, basitten karmaşığa doğru bir sıra içindebilişsel gelişimini sürdürür. Gelişim Sürecini Özellikleri * Dönemlerin sırası değişmez. * Gelişim dönemlerinden bireysel farklılıklar vardır. * Dönemler arasında hiyerarşi vardır. Her dönem kendinden önceki dönemin özelliklerine sahiptir. * Her dönemin kendine özgü gelişim özelikleri vardır.
  17. 17. a) Duyuşsal – Motor Dönem (0 – 2 Yaş) * Bebeğin zihinsel etkinlikleri duyusal uyarıcılar, refleksler vebasit hareketlerle(gözle takip etme, emme ve ısırma) sınırlıdır. * Bebek için her şey yeni baştan olur. Duyu organlarınınalgıladığının dışında bir dünyanın varlığını kabul etmez. * Dış dünyayı keşfetmede duyular ve motor beceriler kullanılır. * Bu dönemde bebek birçok hareketi; - Önce refleksif düzeyde, - Sonra rastlantısal ve tekil olarak, - Daha sonra ise ulaşmak istediği bazı amaçlara doğru eş güdüm sağlayarak tekrarlar. *Dönemin sonuna doğru basit zihinsel işlemler gerçekleştirmeyebaşlar.
  18. 18. * Refleksif davranışlardan amaçlı davranışlara geçer (6 – 8. Aylar)Buna bağlı olarak nesnelerin devamlılığı, dögüsel tepki, taklit veertelenmiş taklit gibi düşünce biçimleri kzanılır. * Bu dönemde taklit ve deneme – yanılma olmak üzere 2 türöğrenme yolu vardır. *Nesne devamlılığı (sürekliliği) kazanılır. Nesne devamlılığıbebeğin kendi görüş dışında kalsa dahi nesnelerin var olduğunubilmesidir. Nesne devamlılığının ilk belirtileri 10 – 12 aylar arasındaortaya çıkar ve 18 aya kadar gelişir. * Piaget ‘e göre nesne devamlılığı kazanma bebeğin belleğinikullanmaya başladığına işarettir ve refleksten, bilinçli davranışageçişe ilk adımdır.
  19. 19. * TAKLİT: Bebek bir davranışı takip eder, model alır ve odavranışın aynısını yapar. - Böylece bebek gördüğü bir davranışla ilgili zihinsel şemaoluşturma yeteneği kazanır. - Taklit bebeğin oyun yeteneğini geliştirmesine yardımcı olur vebu yetenek işlem öncesi dönemde yer alan “sembolik oyun”özelliğine temel oluşturur. * ERTELENMİŞ TAKLİT: Bebeğin gördüğü, model aldığı ve taklitettiği davranışı olay ortadan kalktıktan sonrada tekrarlamasıdır.Bebek olayı zihninde kaydeder ve olay ortada olmasa da tekrar eder. - Bu durum bebeklerin davranışı hayal etme, hatırlama ve taklitedebilme yeteneğine eriştiklerini gösterir. Bu yetenek dil gelişimi vediğer pek çok davranış için önemlidir.
  20. 20. * DÖNGÜSEL TEPKİLER: Çocuğun rastlantı sonucu bulduğu, zevkaldığı ve başardığı hareketleri sürekli olarak yapmasıdır. Çocuk belirlihareketleri ısrarlı bir şekilde tekrarlar. - Bebek bu davranışlar ile yeni edindiği bilgi ve davranışıözümleme ve şemalarına yerleştirme için yapılandırmaktadır. - Döngüsel tepkiler 3 aşamada meydana gelir: a) Birinci Döngüsel Tepki(0 – 6 Ay): Bebeğin başı ve elleri ileyaptığı hareketlerdir. Bu tepkiler bebeğin bedeni üzerindeodaklanmıştır. b) İkinci Döngüsellik(6 – 12 Aylar): Çocuğun tepkisi vücudunundışındaki nesnelere yönelir. Bebek çevreyi tanımaya yönelikhareketlerde bulunur ve bu hareketleri vücudu ile gerçekleştirir. Butepkiler çevre üzerinde odaklanmıştır. c) Üçüncü Döngüsellik(12 aydan sonrası): Çocuk amaçlarınaulaşmak için deneme – yanılma yapar. Keşfetmeye yönelik tepkilerdebulunur. Davranış vücut dışında araçlarla tekrarlanır.
  21. 21. * DEVRESEL TEPKİLER: Devresel tepkiler, döngüsel tepkileri dekapsayan ve çocuğun 6 yaşına gelinceye kadar davranışları sürekliyapmasını sağlayan bilişsel süreçtir. - Davranışı tekrar etmekte ısrarcılardır. - Bir çocuğun ilgili olayı özümlediğini gösterir. - Döngüsel tepki, devresel tepkinin başlangıcını oluşturur. * SES BULAŞMASI: Bir bebek ağladığında diğer bebeklerindeağlamasıdır. Bebek ağlama ile sıkıntılı durum arasında ilişkikurmuştur. - Ses bulaşması bebekte en basit düzeyde taklit ve öğrenmeyaşantısının meydana geldiğinin habercisidir.
  22. 22. Zihinsel Gelişim Refleks Davranışlar(Emme, tutma) 0 – 6 aylar Bilinçli Davranışlara Geçiş 6 – 8 aylardan sonra Döngüsel/ Taklit/ Nesne Devresel Ertelenmiş Devamlılığı Tepkiler Taklit
  23. 23. b) İşlem Öncesi Dönem (2 – 7 Yaş) * Bu dönemdeki çocukların, yetişkinlerden farklı olarakkendilerine göre bir mantık ve akıl yürütme biçimleri vardır. * Bu dönemde çocuğun öğrenmeleri çoğunlukla deneme –yanılma ve model alma yolu ile gerçekleşir. * Benlik kavramı gelişir. * Olaylar ve nesneler arasında mantıksal ilişki kuramazlar. * Piaget bu dönemi iki ayırmıştır. Sembolik Düşünme Evresi(2 – 4Yaş ) ve Sezgisel Düşünme Evresi(4 – 7 Yaş)•Sembolik Düşünme Evresi * Sembolik düşünmede çocuklar, mevcut olmayan bir nesneveya kişiyi temsil eden sözcük, sembol veya varlığı zihinsel olarakifade etme yeteneği geliştirirler. * Sembolik işlemler gelişir ve temsili becerilerinin kullanımı artar. * Sembolik Oyun: Çocuklar sembolik olarak oyunlar oynarlar.Örneğin bir çubuğu at veya bir tahta parçasını tabanca gibi kullanırlar.Gemiler yapıp bu gemileri suda yüzdürürler.
  24. 24. * Simgesel İşlev: Simgeleri anlama, oluşturma ve kullanmayetilerine dayanır. Kavram gelişimi, dil, jestler, düşsel ve simgeseloyun, resim yapma gibi özellikler simgesel işlev özelliğini kazanma ilegelişir. * Çocukta hayal gücü ve sihirli düşünceler gelişir. Hayal ilegerçeği ayırt edemezler.
  25. 25. • Sezgisel Düşünme Evresi * Bu dönemde çocuklar karşılaştıkları bütün problemlerinçözümlerine ancak sezgisel düzeyde ulaşabilirler. * Sezgisel düşünme, bir problemin, bir kavramın, olgunundikkatle incelenmeden; deneye, akla ve mantığa vurulmadan dolaysızolarak kavranmaya çalışılmasıdır. * Çocuklar sezgilerine göre hareket edip mantıklarınıkullanamadıklarından kararları sık sık değişmekte veyanılabilmektedirler. * Düşünme ilkel düzeydedir. Bu nedenle nesneleri sınıflama vesıralama işlemleri yapamazlar. Ancak bir nesne ve olguyu çok basitdüzeyde sadece bir özelliğe göre sınıflayabilirler.
  26. 26. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİDil Gelişimi * Bu dönemde dil gelişimi oldukça hızlıdır. Nesneleri, imgeler vesözcüklerle ifade edebilirler. Sözcük ve nesne arasındaki bağı kurarakdünyayı daha iyi tanırlar. * Dil gelişimine bağlı olarak çocukta MONOLOG ve TOPLUMONOLOG özellikleri gelişir. - MONOLOG: Çocuğun yanında biri olmadığı halde sankivarmış gibi düşünmesidir. Monolog tarzı konuşmada kişi başkalarınıdinlemeden kendi konuşmalarına konsantre olur. - TOPLU MONOLOG: Çocuklar bir araya geldiklerinde hep birağızdan ve birbirlerini dinlemeden konuşurlar. Çocuk karşısındakinidinlemez fakat onun kendisini dinlediğini varsayarak konuşur.
  27. 27. KPSS 2009:
  28. 28. KPSS 2010:
  29. 29. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİBenmerkezci (Egosantrik Düşünme) * Benmerkezci düşünmede çocuklar olayları başkalarının bakışaçısından değerlendirebilecek bilişsel düzeyde bulunmazlar.Diğerlerinin dünyayı kendisini algıladığı gibi algıladığını düşünürler. * Dünyanın merkezinde kendinin bulunduğunu düşünür. * Çocuk kendi düşüncelerinden farklı düşüncelerin olduğunufark etmez. * Paylaşması gerektiğini düşünmez. * Çocuk kendisini bildiğini ve gördüğünü herkesin görüp, bildiğinidüşünür. ÖR: Telefondan konuşurken kendisinin gördüğünübaşkasının da gördüğünü düşünür. * Çocuk hoşlandığı ve hoşlanmadığı bir şeyden diğerlerinin dehoşlandığını ve hoşlanmadığını düşünür. * Çevresindeki her şeyin kendisi için bulunduğunu düşünür. * Çocuk çevresindeki her şeyin kendisine odaklı olduğunudüşünür.
  30. 30. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİKalıp Yargılar * Çocuklar sınırlı deneyimleri nedeni ile kalıp yargılar geliştiripkarmaşık bilgileri dar kavramalarla örgütlemeye çalışırlar. * Çocuklar bir kavramı bir kez biçimlendirdikten ve ona duygusalolarak bağlandıktan sonra, onunla uyuşan bilgileri özümleme,uyuşmayanları ise görmezden gelme veya akla uydurmaeğilimindedirler. * ÖR: Hemşire olmak isteyen bir kız çocuğunun, “Doktor olmazistemez misin?” diye sorulduğunda “kızlar doktor olmazlar, hemşireolurlar” yanıtını verip, bu görüşü ısrarla savunması.Paralel Oyun * Ben merkezciliğin devamı olarak, çocukların aynı anda, birarada olmalarına rağmen birbirlerinden bağımsız olarak oyunoynamalarıdır. * Bu nedenle eşli oyunlar oynayamazlar.
  31. 31. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİDöneme Ait 3 Tür İnanış 1) Animizm(Canlıcılık): Yaşayan ve yaşamayan nesneler arasındaayrım yapamamadan dolayı ortaya çıkan durumdur. * Çocuk cansız nesnelere canlılık özelliklerini verir diğer taraftanda hayvanlara insan özellikleri yükler. Bu durumun bir neticesi olarakda canlılara cansız özelikler yükler. * Güneşin ve ayın canlı olduklarını ve kendini takip ettiklerinidüşünürler. * Düşerek canının yanmasına neden olan sandalyeye vurması. * Cansız nesnelerin düşündüğüne inanırlar.UYARI: Animizm, Sembolik Oyun kavramı ile karıştırılmamalıdır.
  32. 32. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİ 2) Özelden Özele Akıl Yürütme * Olayları sadece sadece geçirdiği yaşantılara dayanarak tekyönlü düşünmedir. Bu nedenle tümevarım ve tümdengelim gibiyöntemleri kullanamazlar. * Çocuk genele dokunmadan bir özelden diğerine geçebilir. Bunedenle diğer noktalara dikkat etmeden sadece yaşantılarınadayanarak akıl yürütür. * ÖR: Akşam televizyon izleyen bir çocuk, TV izlemediğindeakşam olmadığını düşünebilir.
  33. 33. KPSS 2009
  34. 34. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİ 3) Yapaycılık * Çocuk doğal olguları (gece, gündüz, yağmur, deprem vb.)birisini yaptığına veya birisini neden olduğuna inanır. * Güneşin ateşi bir kibrit ile yakılmıştır. * Yıldızlar ip ile birbirine bağlanmıştır. * Denizlere insanların kovalarla su döktüğü için deniz suyunutükenmediğini düşünebilir.
  35. 35. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİTersine Çevirememe * Çocuklar bir işlemi tersine düşünemezler. * Çocukların nesne korunumu kazanmasına engel durumlardanbiridir. * A = B ‘dir; fakat B = A değildir. * Çocuk 5 + 1 ifadesine 6 yanıtını verirken; 1 + 5 ifadesine yanıtveremeyebilir. * İşlem öncesi dönemin en önemli özelliği TERSİNEDÖNÜŞTÜREMEMEDİR. * Değişen bir olayın sürecine yada dönüşümüne odaklanmakyerine son haline odaklanırlar. * İnce ve kalın bardakta yer alan aynı miktardaki suyunhangisinin çok olduğu sorulduğunda ince bardaktaki yanıtını verir.
  36. 36. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİOdaktan Uzaklaşamama / Odaklama Düşünce Biçimi * Çocuklar, bu dönemde, dikkatlerini karşılaştıkları durumunsadece bir yönüne veya ayrıntısına odaklayıp, diğer ayrıntılara veözelliklere odaklamazlar. * Bu nedenle mantıklı düşünemezler ve korunumukazanamazlar. * Bir düşünceye yoğunlaşırlar. Diğer düşüncelereodakalanamazlar. * Çocuk dikkatine nesne veya olayların sadece bir özelliğineodaklarlar.
  37. 37. KPSS 2010
  38. 38. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİNesneleri sadece bir özelliğine göre sıralayabilir ve sınıflandırabilirler. * Büyüklük, renk, biçim vb. tek bir özelliğe göre nesnelerisıralayabilir ve sınıflayabilirler.Korunum İlkesi Kazanılmamıştır. * Korunum bir nesnenin şeklinin ya da fiziksel özelliğiningörüntüsel değişiminin etkisinde kalmadan nesnenin aynı kaldığınındüşünülmesidir.Büyüsel ve Doğa Üstü Düşünce. *4 – 5 yaşındaki çocuklar, sıra dışı ve hatta doğa üstü olaylarıngerçekleşmesindeki olanaksızlığı düşünemezler. * Büyüyü, büyü kitaplarından, başka büyücülerden yada özelbüyü okulunda öğrenilen bir beceri olarak görürler.
  39. 39. •DÖNEMİN ÖZELLİKLERİSoru Sorma 3 – 6 yaşlarında ilgi ve merak arttığı için sürekli olarak sorusorarlar.Ahlaki Bağımlılık * Çocuk dıştan gelen(anne - baba) yasa ve kurallara göredavranır.Kişi Değişmezliğini (Sürekliliğini) Kazanma
  40. 40. c) Somut İşlemler Dönemi (7 – 11 Yaş) * İlköğretimin birinci kademesine denk gelen dönemdir. * Bu dönemde çocuk benmerkezcilikten uzaklaşır. * Çocuğun işlemleri muhakeme edişi mantıklı hale gelir. * Çocuk problem çözme ve muhakeme yapmayı öğrenir.Dönemin Özellikleri*Tersine Çevirebilme - Tersine çevrilmesi mümkün olan herhangi bir işlemin tersineçevrildiğinde sonucunun değişmeyeceğinin bilinmesidir. - Bir işlemi son aşamasından başlangıç aşamasına götürebilmeyeteneğidir. - ÖR: Matematikteki sağlama işlemleri. Suyun donduğunda buzolduğunu, buzunda çözüldüğünde su olduğunu bilebilmedir.
  41. 41. Dönemin Özellikleri*Korunumu Kavrama - Herhangi bir nesnenin biçimi veya mekandaki konumudeğiştiğinde miktar ağırlık ve hacminde değişiklik olmayacağı ilkesidir. - Korunum görünüş değişse bile, herhangi bir şey ekleyipçıkarılmadan, nesnelerin aynı kalacağının bilinmesidir. - Korunumun kazanılmasına bağlı olarak, düşüncede önemliilişkiler kazanılır: Çoklu Sınıflama: Bir nesne birden fazla farklı özelliğine göre sıralanarak sınıflanabilir. Döneşebilirlik: Bir nesnenin görüntüsünü değiştiği halde tekrar önceki haline dönüşebilmedir. Telafi/Ödünleme: Bir boyuttaki değişimin diğer boyutta da değişim yarattığını bilmedir. Ayniyet/Özdeşlik: Bir nesneye bir şey eklenip, çıkarıldığındanesnenin değiştiğini; herhangi bir şey eklenmeyip, çıkarılmadığındada değişmediğini bilmedir.
  42. 42. Dönemin Özellikleri*Korunumu Kavrama * Çocukların daha önce korunumu kazanamamalarınınnedenlerinden biri ALGIDA BASKINLIK ‘tır. Algıda baskınlık çocuğun oanda gözlemlediği somut durumu algılayışının, başka işlemyapmasına engel olacak kadar baskın olmasıdır. * Farklı korunum türleri farklı yaşlarda öğrenilir.*Yatay Kolaj * Çocuğun bir korunum türü için öğrendiğini, başka bir korunumtürüne aktarma becerisi yoksunluğudur.* Sıralama ve Sınılama * Bu dönemde çocuklar nesneleri, birden fazla farklı özelliğegöre sınıflayabilir, sıralayabilir. ÖR: 10 tane toplu renk büyüklük veağırlıklarına göre sıralama.
  43. 43. Dönemin Özellikleri* Geçişlilik: Somut işlemler döneminde korunum ilkesinin ve sıralamayeteneğinin kazanılmasına ve daha önce yaptıkları karşılaştırmalarabağlı olarak nesneleri birbirleri ile olan ilişkilerine göre ele alıp budoğrultuda sıralayabilirler.* Çıkarsanan Gerçeklik * Dolaylı gerçeği kavrayabilme. * Somut işlemler döneminde çocuklar nesnelerin görünenözelliklerinin, görünmeyen ve derinde kalan özelliklerininfarkındadırlar. * Gerçek gibi görünenlerin ötesini gidebilir ve eldeki kanıtlaradayanarak neyin gerçekten doğru olduğunu fark edip, çıkarsanangerçekliğe ulabilirler. * Gerçekliğe şahit olunmasa bile gerçeğin çıkarsanmasınadayanan mantıksal problem çözme gelişmiştir.
  44. 44. Dönemin Özellikleri* Odaktan Uzaklaşma * Çocuk bu dönemde dikkatini bir işlemin tek bir boyutunayoğunlaştırmadan uzaklaşarak, odaktan uzaklaşma yeteneğini kazanır. * Olayı oluşturan birden fazla boyutu dikkate alarak değerlendirmeleryapar.* Mantıklı Düşünme * Somut özelliklerdeki problemler çözülebilir. * Çocuk tümevarımsal ve tümdengelimsel düşünme görülür, ancakyeterli değildir.* Dönüşümsel Düşünme * Çocuk, bir olay veya durumu çözümlemede geçmiş olayları vedurumları zihninde kurgulayarak sonuçlar elde edebilir. * Daha önce yaşanmış bir olayı kafasında olduğu gibi kurgulayabilir.
  45. 45. d) Soyut İşlemler Dönemi (11 – 18 Yaş) * En üst bilişsel gelişim dönemidir. * Bu dönemde bireyde soyut kavram ve düşünceler hakkındamantık gelişir. * Bu dönemde gözlem yapmadan, somut deneyim sağlamadanhipotezlerden sonuç çıkarmak mümkün olmaktadır. Söz konusudüşüncenin 4 özelliği vardır: - Gerçek olan ile mümkün olabilecek olan arasındaki ilişkiyi değerlendirebilme yeteneği. - Bağdaştırarak analiz yapabilme yeteneği. - Alternatifler (öneriler) getirebilme yeteneği. - Hipotezlerle tümden gelimsel düşünebilme yeteneği.
  46. 46. Dönemin Özellikleri*Üst Düzey Akıl Yürütme * Bu dönemde tümevarımsal ve tümden gelimsel düşünce yollarıtam anlamı ile kullanılır. Bu düşünce yolları somut işlemlerdöneminde gelişmeye başlar ve soyut işlemler döneminde tamamenyerleşir. * Tümevarım ve tümdengelim insan bilgilerinin temelinioluşturur. * Birey hipotezler kurup, test edebilir(Bilimsel DüşünmeYeteneği) * Karmaşık ve komplike olay ve durumlar değerlendirebilir;gerçek ile olasılıkları karşılaştırabilir.
  47. 47. Dönemin Özellikleri*Göreceli (Zamana, Mekana ve Kişiye) Göre Düşünme * Birey kendine özgü ideal, değer, duygu, düşünce ve inançlarıgeliştirir. * Çevresinden öğrendiklerinden yola çıkarak kendi orijinalfikirlerini üretebilir.* Hipotetik Düşünme * Ergen herhangi bir problemle karşılaştığı zaman, sorunungörünen boyutlarının ötesine geçip çözüme ilişkin olası yollarbelirleyebilmekte ve farklı seçenekler ortaya koyabilmektedir. Buhipotetik düşünme yeteneğidir. * Olasılıklara dayalı düşünmedir. * Test edilmeye değer fikirler üzerine fikir geliştirmedir. ÖR: Marsta hayat var mı? - Su ve oksijen varsa hayat vardır.
  48. 48. Dönemin Özellikleri*Esnek Düşünme * Hipotetik düşünme yeteneğine ulaşan ergenler sadece kendifikirlerine saplanıp kalmazlar. * Başka fikirler ve ihtimaller olabileceğini düşünerek ona göredavranırlar. ÖR: Matematikte bir probleme ilişkin farklı çözüm yollarını farkeder, sadece bir fikre takılıp kalmaz.
  49. 49. Dönemin Özellikleri* Andırma (Anoloji) * Bilinen bir benzerlikten yola çıkarak, bilinmeyenlerin eldeedilmesidir. * Birbirine benzeyen iki durum arasındaki ortak bir özelliktenyola çıkarak biri için geçerli olanı diğer içinde geçerli kılmadır. *Ulaşılan sonuçlar, gözlem ve deneyle kanıtlanmadıkçaihtimaliyet düzeyinde kalırÖR: DEPREM - OK-YAY Fay hattı - Yay Toprak - Yayın İpi Gerilim Enerjisi - Ok (3)
  50. 50. Dönemin Özellikleri* Bütünleştirmeci (Kombinasyonel) Düşünme * Bir problemin birden fazla alt problemi barındırabileceğini vedolayısıyla bir problemin birden fazla çözümün bir araya getirilerekçözülebileceğini kavramadır. ÖR: Doktorların teşhis koyarken izledikleri yol.* İleriye ve Geriye Doğru Düşünme Yeteneği * Zamanla ilgili perspektif kazanmadır. * Bu sayede birey geçmiş, bugün ve gelecek bağlantılarını sağlıklıbir şekilde kurabilir. * Somut işlemler döneminde gelişmeye başlar ve soyut işlemlerdöneminde tamamen kazanılır. ÖR: “Kurtuluş savaşı olmasaydı ne olurdu? Bugün ve gelecektene olurdu?” sorularına mantıklı cevaplar verilmesi.
  51. 51. Dönemin Özellikleri*Metabiliş * Bireyin öğrenme sürecindeki bilişsel etkinliklerini farketmesi, bu süreci kontrol etmesi ve denetlemesidir. * Ergen başkalarının ne bildiğini ve nasıl bildiğini araştırabilir veböylece diğerlerinin stratejilerini anlama ve kullanma becerisigeliştirebilir.* Ergen Benmerkezciliği (Egosantrizim) * Bu dönemde “tüm insanların dikkatini kendisineyoğunlaştırdığı” ve “yaptıklarının hayali seyirciler tarafındanizlendiği” şeklinde iki tür benmerkezci düşünce vardır. * Kendi düşünceleri en doğru düşüncelerdir. * Kimse bir şey anlamıyor. * Bu insanlar aptal.
  52. 52. Dönemin Özellikleri - Hayali Seyirciler: Ergenler hayali izleyiciler tarafından sürekliizlendiklerini düşünüler. Bu nedenle fiziksel görünüşlerine son derecedikkat ederler. - Kişisel Efsane: Ergenler, çeşitli riskler alırken kendilerine birzarar gelebileceğini pek düşünmezler. Kötü olaylar hep başkalarınınbaşına gelir, onların başına kötü bir şey gelmeyeceğine dair düşüncetarzları vardır. Yani KENDİLERİ İÇİN OLUŞTURDUKLARI bir KİŞİSELEFSANALERİ vardır. - Omnipotent Düşünme: Ergenlik döneminde, birey her şeyiyapabilecek güçte olduğuna dair gerçek dışı düşüncelere sahipolmaktadır. Bu tür düşüncelere OMNİPOTENT DÜŞÜNCE denir.
  53. 53. İşlem Öncesi Dönem (2 – 6 Yaş) •Benim gördüğümü herkes görür. • Benim bildiğimi herkes bilir. •Başkalarının bakış açılarını anlayamama. • Mülkiyet kavramı gelişmemiştir. • Her şey kendisi için vardır.Benmerkezci Düşünce Ergenlik Dönemi (11 – 18 Yaş) •Kendi isteklerini düşüncelerinin en doğru olduğuna inanma. • Kimsenin kendini anlamadığını düşünme. • Yaşadıklarının sadece kendi başına geldiğini düşünme • Hayali İzleyiciler ve Kişisel Efsana
  54. 54. Dönemin Özellikleri•Soyut Düşüncenin Gelişmesine Bağlı Olarak Ergen Kişiliği veDavranışlarındaki Değişmeler •İdealizm: Olası olanı gerçekten ayırt etme yeteneği, ergene yetişkin dünyasının ideal koşullar altında nasıl nasıl bir dünya olabileceğini hayal etme olanağı verir. Bu nedenle bazı ergenler dünyayı ve olayları değiştirmek için fanteziler kurarlar. • Uyuşmazlık: Ergenin söyledikleri ve yaptıkları arasında zaman zaman uyuşmazlık vardır. • Kendilik Bilinci ve Benmerkezci Düşünce: Kendileri hakkında düşünme yetkinlikleri ergenlere kendileri hakkında farkındalık geliştirme imkanı sunar. • Uyma: Ergenler içinde yaşadıkları toplumun ve arkadaşlarının baskıları nedeni ile toplumsal uyum konusunda daha az yaratıcılardır. • Yaşam Planı: Ergen gerçek bir yaşam planı yaptığında ve sosyal bir rol benimsediğinde toplumla gerçek bir bütünleşme yolunda önemli bir adım atmış olur.
  55. 55. Zihinsel Gelişim Aşamalarına İlişkin İlkeler * Zihinsel gelişim yavaş ve aşamalıdır. * Evreler hiyerarşiktir. * Her birey, evreleri atlamadan sıra ile izler. * Gelişimde bireysel ayrılıklar vardır.
  56. 56. Piaget ‘in Eğitim Sistemine İlişkin Görüşleri * Öğrenme yaşantıları çocuğun bilişsel gelişimine uygunolmalıdır. * Okul, gerçek hayatın canlı ve dinamik bir kesiti olmalıdır. * Öğrenme yaşantıları, çocuğun hazırbulunuşluk düzeyine uygunolmalıdır. * Program içeriklerinin belirlenmesinde, çocuğun beklenti veihtiyaçlarının merkeze alınması gerekir. * Öğretmenin görevi ders içeriğini öğretmek değil; öğrenmeyaşantılarına kılavuzluk etmektir.
  57. 57. 2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim Kuramı * Bilgi çözümlenerek kodlanır, işlenir, depolanır vedeğerlendirilir. * Bilişsel gelişim bilgi işleme sürecinin, depolama sürecinin vedepolama sisteminin gelişimine bağlıdır. * Beruner, sarmal öğrenmenin kurucusudur.(Yeni öğrenilenkonular eski öğrenilen konular ile ilişkilendirilir. Böylece bilgininyapılandırılması sağlanır.) * Bilişsel gelişimde, bilginin yapılandırılıp bir bütün halinegetirilmesinde bire aktiftir. Bilgi keşfedilir. * Öğrenme, çevre uyaranlarının çocukta merak duygusuoluşturması ve belirsizlik durumu yaratması ile gerçekleşir. * Buluş yolu ile öğrenme vardır.(Öğretmen bir konununöğrenilmesinde ipuçları, örnekler ve mantık yürütmeyi sağlayansorularla; tümevarımsal bir anlayışla öğrenmeyi sağlar.)
  58. 58. 2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim Kuramı * Öğrenme sürecinde, öğrencinin aktif olmasına ve bir bilgiyikeşfetmesine izin verilir. * Küçük ayrıntıların ezberlenmesi yerine, öğrencinin büyük resmikeşfetmesine imkan verecek yönergeler kullanılır. * Öğrencinin “AHA” veya “BULDUM” yaşantısı yaşaması sağlanır. * Öğretmen destekleyici, yanlışlar konusunda geri bildirim verenve öğrencinin keşfetmesine sağlayan bir rehber konumundadır. * Aristocu bir sorgulamayı gerektirir. * Öğretmenin görevi temel konu ile ilerleyen konu arasındakibenzerlikler arasındaki ilişkinin kurulmasını sağlamaktır. * Bruner, bilişsel gelişimi 3 dönem halinde incelemiştir. Bunlar: - Eylemsel Dönem (0 – 3 Yaş) - İmgesel (İkonik) Dönem (4 – 6 Yaş) - Sembolik Dönem (7 – 18 Yaş)
  59. 59. 2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim Kuramıa) Eylemsel Dönem * Çocuk çevreyi eylemler ile anlar ve bilgi toplar. * Çevredi nesnelere dokunarak, vurarak, ısırarak ve hareket ettirerek tanır. * Nesnelerle doğrudan etkileşim söz konusudur. * Bilgi eylemle temsil edilir. * Devinim – Duyusal zekayı ilgilendirir. * Bilgiler nesnelerle doğrudan temas ile, duyu organları ile kazanılır. * Öğrenmeler yaparak – yaşayarak gerçekleşir.
  60. 60. 2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim Kuramıb) İmgesel(İkonik) Dönem * Bilgi imgelerle elde edilir. * Bilgi sözcükler ve kavramlar yolu ile elde edilir. * Gelişen dilsel ve görsel algılar yolu ile farklı durum ve yaşantılarimgeler halinde formüle edilir. * Görsel bellek gelişmiştir. * Algı önemlidir. Bir nesne ve olay zihinde algılandığı şekli iletemsel edilir. * Çocuk, bir olayı ve nesneyi görmeden resmedebilir. * Mekansal zeka ile ilgilidir. * Öğrenme görsel yolla sağlanır.
  61. 61. 2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim Kuramıc) Sembolik Dönem * Çocuk yaptıklarını ve anladıklarını sembollerle açıklar. * Yaşam mecazlar, grafikler, formüller ve simgeler yolu ilekavranır. * Dil, mantık, matematik ve müzik alanlarında sembollerkullanılır. * Bilgiye yazılı ve sözel sembollerle ulaşılır. * Öğrenmeler sembollere bağlı gerçekleşir.
  62. 62. 2. Bruner ‘in Zihinsel Gelişim KuramıKurama İlişkin Karakteristik Özellikler * Bilişsel gelişimin ilk başında uyarıcı tepki bağı sözkonusudur.Ancak zihinsel gelişime bağlı olarak uyarcılar kontroledilir, sınıflanır ve böylece birey kendine özgü davranışlar geliştirir. * Bilişsel gelişim, birçok alandaki artışın kümülatif(birikimli –gittikçe artan) ürünüdür. * Gelişim, sorunun anlaşılması, bilgininçözümlenmesi, işlenmesi, depolanması ve değerlendirilmesi şeklindehelozonik(sarmal) bir sıra izler. * Bireyin kişisel farkındalığı önemlidir. Kişisel farkındalık, bireyinkendi kapasitesi hakkındaki nesnel yargısıdır. * Bilişsel gelişimde, sosyal farkındalık önemlidir.Sosyal farkındalıkbireyin belli bir sosyokültürel yapıya uygun davranma yeterliliğidir.
  63. 63. 3. Gagne ‘nin Zihinsel Gelişim Kuramı * Birey doğuştan öğrenmeye hazırıdır. * Zihinsel gelişim de doğuştan gelen bu donanımla elde ettiğideneyimlerinin birikimi ile ortaya çıkar. * Deneyim tüm bilgilerin kaynağıdır. * Birey deneyimler ve problem çözme ile aktif bir şekilde öğrenir. * Zihinsel gelişim 8 aşamada meydana gelir.1) İşaret Öğrenme: Tepkisel koşullanma düzeyindeki basit öğrenmelerdir. Uyarıcı tepki bağı öğrenilmiştir.2) Uyarıcı – Davranım İlişkisini Öğrenme: Edimsel koşullanma yolu ile öğrenme söz konusudur. Uyarıcı ve davranım arasında bağ kurarak öğrenir.3) Zincirleme: Uyarıcı davranım arasındaki ilişki belli bir sıra ile öğrenilir.4) Sözel Bağ Kurma: Kelimeler ve onların anlamları öğrenilir.
  64. 64. 3. Gagne ‘nin Zihinsel Gelişim Kuramı5) Ayırt Etmeyi Öğrenme: Çeşitli uyarıcılar arasındaki farkı öğrenmeve buna bağlı olarak farklı uyarıcılara farklı tepki verme.6) Kavram Öğrenme: Belli ölçülere göre obje, nesne ve olaylarıgruplayabilme temeldir.7) İlke Öğrenme: Yol gösterici olan ve problem çözmeyi kolaylaştıranbilgileri edinme.8) Problem Çözme: Öğrenilen ilkeleri kullanarak karşılaşılanproblemleri çözme.
  65. 65. 3. Gagne ‘nin Zihinsel Gelişim KuramıGagne ‘nin Öğrenme Hiyerarşisi * Öğrenme sürecini daha iyi anlaşılabilmesi için öğrenme sonucuaçığa çıkan öğrenme ürünlerini incelemiş ve yeni bir sınıflamageliştirmiştir. * Bu sınıflamaya göre öğrenme ürünleri basitten karmaşığadoğru 4 farklı kategoriye ayrılabilir. 1) Problem Çözme a) Karmaşığa 2) İlke Öğrenme b) Basitten 3) Kavram Öğrenme 4) Ayırt Etmeyi Öğrenme
  66. 66. 4) Vygotsky ‘nin Zihinsel Gelişim Kuramı * Vygotsky ‘nin en önemli katkısı zihinsel gelişimde sosyokültürel çevrenin etkisini vurgulamasıdır. * Çocuğunun bilişsel gelişimini öğrendiği dile ve çevresindenaldığı sosyal desteğe bağlamıştır.1) İşbirlikli Öğrenme: Birey tek başına öğrenebileceğinden daha fazlasını yakınsal alanı ile (Proximal Zone) ile işbirliği yaparak işbirlikli öğrenme yolu ile, yakın çevredeki bireylerin rehberliği ile öğrenir.2) Yakınsal(Proximal Zone) Gelişim Alanı: Vygotsky zihinsel gelişimin sosyal yönüne dikkat çekmiştir. Birey kendi başına birşeyler öğrenebilir ancak sosyal çevrede öğrenebileceğinden daha azdır bu öğrenmeler. Bu iki durum arasındaki fark yakınsak gelişim alanından kaynaklanır. Birey bu çevredeki insanlar ile dili kullanarak iletişim kurar.
  67. 67. 4) Vygotsky ‘nin Zihinsel Gelişim Kuramı3. İçsel Konuşma: Vygotsky ‘nin dille ilgili olarak vurguladığı bir başkakavram ise benmerkezci konuşmadan sonra gelişen ve çocuğun akılyürütme sürecinde dili kullanmaya başladığını gösteren İÇSELkonuşmadır. * Üst düzet zihinsel ve psikolojik işlevler, kişiler arası ilişkidenkaynaklanmaktadır ve aşağıdaki aşamalarda gerçekleşir; - Önce dışsal bir etkinliğin göstergesi olan bir işlem yeniden yapılandırılır ve içsel olarak yeniden ortaya çıkmaya başlar. - Kişilerarası süreç içsel bir sürece dönüşür. Bireyin kendi kendisi ile konuştuğu süreçtir. - Kişilerarası sürecin içsel bir sürece dönüşmesi bir takım gelişimsel olayın sonuçlanmasını sağlar. *İçsel konuşma ile bire kendi kendine konuşarak farkındalıkyaratır, kendini anlar, durumu değerlendirir ve böylece zihinselgelişim sürecine katkı sağlar.
  68. 68. 4) Vygotsky ‘nin Zihinsel Gelişim KuramıGelişimi Etkileyen Faktörler * Sosyal çevre * Çocuk yetişkin ilişkisi * Dil gelişimi * Nesne, olay, olgular ve kişiler ile somut yaşantılar.
  69. 69. 5. Zeka Kuramlarıa) Geleneksel Yaklaşımlar I) Tek Faktör Yaklaşımları * Zeka, öğrenme gücüdür. *Zeka farklılıkları duyumlardan ve duyu organlardaki farklılıklardan kaynaklanır. * Zekanın iyiliği duyu organlarının iyiliğine ve keskinliğine bağlıdır. II) Çift Faktör Yaklaşımlar * Zeka, genel ve özel olmak üzere iki faktörlüdür. * Zeka akışkan ve kristalize olmak üzere iki faktörlüdür. Akışkan zeka yetenek kavramı gibi işlerken; kristalleşmiş zeka, öğrenme ve yaşantılar sonucu biçimlendirilmiş bilişsel becerilere karşılık gelir.
  70. 70. 5. Zeka Kuramlarıb) Çok Faktörlü Yaklaşımlar I) Üçlü Kuram (Strenberg) * Zekayı anlamaya yönelik bilişsel süreç yaklaşımıdır.Zeka, analitik, yaratıcı ve pratik zeka olmak üzere üç bölümdeincelenir. Analitik Zeka: Bireyin az yada çok zeki davranmasına yol açansüreçlerdir. Metabilişler, performans bileşenleri ve bilgi. Yaratıcı Zeka: İçgörü ve otomatiklik yeteneğine dayalı olarak yeniyaşantılar ile başa çıkmayı içerir. Pratik Zeka: Bir kişinin bir işi başarabileceği çerçeveyi çizmesidir. II) Çoklu Zeka Kuramı (Gardner) * İnsanlar birden fazla zeka türünü taşımaktadırlar. * 8 zeka türü vardır.
  71. 71. 5. Zeka Kuramlarıb) Çok Faktörlü Yaklaşımlar * Dilsel, * Mantıksal – Matematiksel * Uzaysal * Müziksel * Kinestetik * Doğasal * Kişisel * Kişilerarası * Varoluşsal
  72. 72. 5. Zeka Kuramlarıc) Duygusal Zeka * Gardner ‘ın kuramı temel alınarak oluşturulmuştur. * Kuram, insanın insan olma özelliğinin, duygu ve bilişsel yapısınınbirlikteliğinden geçtiğini savunur. * Duygular insan yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır. * Daniel Goleman ‘na göre duysal zeka: Kişinin kendi duygularınıanlayabilme, başkalarına karşı empati geliştirebilme ve duygularını, yaşamızenginleştirebilecek şekilde düzenleyebilme yeteneğidir.Duygusal Zekanın Temel Öğeleri * Beyin gelişiminde duygu merkezleri, düşünen beyin merkezlerindensonra oluşmaktadır. Yanı düşünen beyin bölgeleri, duygu merkezlerindenoluşur. * Bilinç kimi zaman duygular tarafından yönlendirilebilmektedir. * Duyguları ayırt edebilme duygusal zekanın temelidir. * Duyguları yönetme ve düzenleme bilincin görevidir. * Duygusal özdenetim. * Başarıya yönelik güdülenme. * Kendini başkalarının yerine koyabilme anlamına gelen empati.
  73. 73. 5. Zeka Kuramlarıc) Duygusal ZekaDuygusal zekası gelişmiş bireylerin özellikleri * İlgi, yetenek ve kapasiteni bilme ve etkili kullanabilme. * Özsaygı ve özgüveni gelişmiş olma. * Olumlu ve olumsuz duyguların farkında olma ve olumsuzlarla başedebilme. * Kendi kendini güdüleme. * Hedefler koyma ve bunlar için çaba gösterme. * Empati kurabilme. * Risk alma. * Bireysel kararlar alma. * Kendini açma. * Yaşam felsefesi geliştirme. *Problem çözebilme. * Engellerle baş edebilme. * İçgörü geliştirme. * Güvenilir, anlayışlı ve hoş görülü olma.

×