Ho bieu chanh lac duong

580 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
580
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ho bieu chanh lac duong

  1. 1. cÐ ng 1 www.hobieuchanh.com c ng Bi u Chánh Ch ng I trách con phi n Tr i ch ng-v ng t i. Dãy nhà lá dài theo b kinh Dérivation, là cái kinh ào t L ng-Tô vô R ch-Cátch lúa g o trong các nhà máy Ch n em ra th ng-kh u Sàigòn, l n l n lu l , làm chophai b t cái v nghèo hèn th p th i c chút ít. Tuy v y mà ám con nít ch y ch i ngoài l , a qu n áo lang-thang, a m t mày d -dáy; nh ng ng i n-bà ng i ngoài c a h ng mát, ho c út c m cho con n, ph n nhi uhình vóc m-o, tóc tai x -x p; nh ng n-ông làm các s , mãn gi i v d p-d u, ng inào c ng da nám tay chai; quang c nh y, c ng ch ng cho cái xóm n y là xóm bình dânlao ng. Anh Lý-tr ng-M u, làm p-r ng1 ph trong m t hãng v n t i d i Xóm-Chi u, pxe máy ch y ch m-ch m trên b kinh này. Anh tr c ch ng 40 tu i, n c da en, con m t l n, t dài, trán r ng, rõ ràng là t ng m o ng i khí khái, quy t oán. Anh m c m t cái áobành-tô2 b xanh v i m t cái qu n v i en, chân mang gu c vông3, u i nón tr ng. Anhbi t c và bi t nói ti ng tây dùng, h i tr c trong nhà anh th ng có b c ngàn, nh ng vìanh mê bài b c l thua c t v n, nên anh i làm m n m i tháng có 25 ng. V l n c a anhch t, có l i cho anh m t a con trai tên Hi p, n m nay nó c 14 tu i. Anh ch p n i v icô Ba Trâm sanh c m t a con gái n a, tên Hào, n m nay nó c 11 tu i. Gió chi u hiu-hiu mát-m , n c kinh cu n-cu n ch y vô tàu kéo ghe th i xúp-lê4 vangrân, bên Sàigòn èn khí ã b c cháy sáng qu c. p-r ng M u p xe máy th ng-th ng ch y mà h ng c nh, khi run chuông cho con níttránh, khi d nón mà chào ng i quen. Thình lình g p thím Hai Ti n, là v c a Hai C làmcu-li5 vác hàng d i b n tàu, thím i x ng-xái d a l ng, tay c m cái kh n, và i và lau c m t. Anh li n ng ng xe b c xu ng h i Hai Ti n r ng: - Thím i âu v t i v y thím Hai? Có vi c gì mà thím khóc? - Cha con Lê té b b nh n ng l m anh Ba i! - Té âu? - Té d i tàu. - H i nào?1 ti ng Pháp: caporal 1) cai th ; 2) (quân hàm) h s2 ti ng Pháp: áo ng n c kín m c nh áo veste ngày nay, thích h p cho àn ông l n àn bà3 gu c làm b ng g cây vông ng (Hura Crepitans). G vông r t nh , t tr ng 0,35-0,40 kg/dm3, nên làm gu c ng g vong i ng xa ít m i chân. Gu c g vong i mau mòn vì ph m ch t g r t th p, th ng c gi i bình dân dùng.4 ti ng Pháp: souffler: còi tàu (ti ng h i n c xuyên qua ng khói nh ti ng th t ng b c a th rèn).5 d ch âm t ti ng Hindi sang ti ng Anh: cooly; ti ng Pháp: couli: 1) giai c p th p nh t c a ng i n , 2) phu khuân vác M và các x thu c a
  2. 2. cÐ ng 2 www.hobieuchanh.com - M i h i tr a này. H m nay tôi b nh nên tôi nhà, không i mua bán c. H i tr a con Lê m bánh d a em i bán, nó ch y v cho tôi hay r ng cha nó té b thùng hàng èh t th , h s a so n ch em l i nhà th ng thí. Tôi l t- t ra ó, té ra quan th y thu c coi i l i d y ch luôn vô nhà th ng Ch -R y. Tôi tu t theo vô Ch -R y m i g p. Thi t té n ng l m anh Ba i! - Quan th y thu c nói b nh th nào? Có l c u c hay không? - H có nói âu mà mình bi t, song tôi coi th n ng l m, s ch u không n i. Cha con Lê th y tôi thì bi t, mà c ngó tôi r i l c u ch y n c m t, ch không nói c. M t xanh lè, b m t l m, l i máu âu trong h ng m t lát tuôn ra c búng. - Nghèo i làm n, ph i b nguy hi m nh v y ó, ch t r i ai nuôi v con! Sao thím không trong nhà th ng v i chú, l i b i v ? - H nói ban êm h không cho . L i tôi ói b ng, nên ph i ch y v ki m n ba h t c m i khuya tôi tr vô. - nhà còn ti n b c gì hay không? - H m nay tôi b nh, có i mua bán gì c âu mà có ti n, nh cha con Lê i làm ki m a nào n b a n y. p-r ng M u móc túi l y ra b y c c b c, m n m c c mà a cho Hai Ti n mà nói r ng:„thim l y ít c c i xe ra vô mà nuôi chú. Khuya thím tr vô nhà th ng nói giùm tôi g i i th m chú nghe“Hai Ti n l y m y c c b c và áp r ng: „Cám n anh Ba. Nh tr i cho cha con Lê m nh, tôi imua bán r i tôi s tr l i cho anh Ba“. p-r ng M u khoát tay, r i leo lên xe máy mà i. t cái nhà lá hai c n tum húm, th p th i, vách phênh x ch x c, mái sau mu n , g nb n ò Kinh, y là nhà c a C p-r ng M u.Anh v t i, nh y xu ng xe, th y trong nhà t i mò, l i có con Hào ng i ch i tr c c a, thì h i ng: - Má con âu? - Má n m trong bu ng. - T i r i sao ch a t èn? - H i nãy con mu n t. Má nói t t n d u nên má không cho. p-r ng M u d t xe máy vô nhà, bóp h p qu t máy cho ra l a, r i kê vào èn trên bàn mà t.Ba Trâm tóc tai dã d i trong bu ng b c ra. Tuy cô h m hút trong cái chòi lá, tuy cô m ccái áo c t v i tr ng v i m t cái qu n lãnh en c xì, nh ng mà n c da tr ng trong, mái tóc n sóng, tay chân d u nhi u, môi má ng h ng, tu i ã quá ba m i mà s c v n còn xinh p. Nhan s c n y l thì ph i nhà l u, ng i xe h i m i x ng áng. p-r ng M u th y v thì nói r ng: - Chú hai C i làm, chú té b b nh n ng l m, h ch chú vô nhà th ng Ch -R y r i. - Sao mình hay? - Tôi m i g p thím ây. Tôi có cho thím n m c c b c. - Mình nghèo mà c làm cái m ng ó hoài g p ai mình c ng cho ti n.
  3. 3. cÐ ng 3 www.hobieuchanh.com - Chú lai C g p vi c r i-ro, mình ph i giúp chú chút nh ch . Mà thím Hai Ti n b thím ng b nh l m, mét ch ng. - Nghe nói thím au ban h m nay mà. cái ch sình l y, th p th i nh v y, t nhiên ph i au ban, ch y âu cho kh i. Ch ng nh ng là thím Hai Ti n, tôi s r i ây tôi v i con Hào c ng ph i au n a ch . - Cái gì mà au! V y ch thiên-h h ây ó sao? - H nhà cao ráo s ch s , ch h có cái nhà d -dáy th p-th i nh nhà mình v y âu. - Ai l i không mu n nhà cho r ng l n s ch s . Ng t vì mình nghèo bi t làm sao? - T i ai mà nghèo ó? N u h i tr c mình nghe l i tôi can gián, mình ng có mê sa bài c, thì âu n n i v con ph i c c kh nh v y. - Thôi, chuy n x a còn nh c l i làm chi! H mình nh c t i chuy n ó thì ch ng khác nào mình âm kim vào ru t tôi v y. - T i mình than nghèo, nên tôi m i nói ch nh c chuy n c r i làm giàu c hay sao? - Con ng i giàu hay nghèo c ng t i cái m ng. B i cái m ng tôi ph i nghèo, nên n m ó tr i m i khi n cho tôi sanh tâm bài b c, làm cho tiêu h t c a ti n. Tôi ch c n u tôi không thua thì c ng b tr m c p gi t h t. - Thua bài b c h t r i bây gi khéo ki m l i mà ch a mình! n c m hay ch a ng tôi n cho? - nhà n r i ch a? - M con tôi n r i. T i ngày không có bánh hàng chi h t, nên ói b ng, h i chi u c m chín m con tôi n tr c. - Thôi tôi i th ng Hi p v r i tôi s n v i nó. - Nó i u linh6, bi t ch ng nào nó v mà ch . - Ch ng nào c ng c. B a nay tôi không ói. p-r ng M u c i áo bành-tô en máng trong bu ng; bây gi còn m c cái áo thung tr ng, lênvõng mà n m, a nghe trèo-tr o. Ba Trâm kéo gh ng i d a èn n tr u, ánh sáng èn chói t cô ta coi thi t là p , mà cô nhai tr u cái mi ng c a cô l i càng h u duyên.Tr ng-M u n m ngó v m t h i r i kêu con Hào mà nói r ng: “Hào a, vô ba bi u m t chútcoi, con”.Con Hào m c b hàng en, tóc h t bom-bê7, ng t mày sáng r , gi ng h t m nó. Nó b cvô thì cha nó n m tay kéo l i bi u ng i trong lòng r i h i r ng: - Chi u nay con i h c, con có b òn hay không? - Con thu c bài mà b òn gi ng gì. - Gi i! Ráng h c nghe không, con. H c ng sau làm cô giáo nh cô giáo c a con v y ó. - H c n ch ng nào m i làm cô giáo c ba? - H c cho t i ch ng thi u, có b ng c p, m i làm cô giáo c ch .Ba Trâm xen vô nói r ng: “Th h c tr ng t trong xóm làm sao mà thi l y b ng c p cho c. Mu n i thi ph i h c tr ng l n, ng i ta d y l p r i m i i thi ch ”.6 l u=trôi; linh=l loi. L u linh : rày ây mai ó, lang thang không nh h ng7 ti ng Pháp: bombé. Mái tóc phía tr c h t ph trán vòng qua n trái tai
  4. 4. cÐ ng 4 www.hobieuchanh.com p-r ng M u nói r ng: “Thì nó còn nh , ph i h c tr ng nh . Ch ng nó h c l p, nó khá i, mình s em nó n tr ng l n: ch bây gi d u mình cho nó h c tr ng l n nó c ngph i ng i l p nh , có ích gì âu mà ph i i xa. nó h c m t vài n m n a r i s li u ch ”.Ba Trâm th ra nói gi ng bu n r ng: - Th y con Hào tôi r u h t s c. Con ng i ta 11 tu i ã ng i l p nhì l p nh t r i, còn nó thì l t t d i l p chót! Ch ng nói ai âu xa, n con c a con T , là con ch c khách, mà nó c ng h n con Hào n a, thì h th n bi t ch ng nào. - H i nào mà phân bì. Th ng th ng nó h c có g p gì âu. - Th ng th ng r i nó già, làm sao mà h c n a c. Ch chi mình m n ph bên C u- kho, ho c ngoài ch Ông-Lãnh mình thì nó h c tr ng C u-Kho, ho c tr ng ng- Cát, ti n bi t ch ng nào. Con c a con T , nh cha nó Ông Lãnh nên nó h c m i mau ó. - Tôi c ng mu n nh v y l m ch . Ng t mình n l ng ít, còn ph xá mi t b n m c quá, làm sao mà m n n i. - V ch ng con T không ra gì. mà coi th nó làm ra ti n nhi u, con nó n m c ph phê.Con Hào v vai cha nó mà nói r ng: - Tháng n y ba lãnh l ng r i ba mua cho con m t chi c vòng nghe không ba; vòng ch m nh c a con Kiên eo v y ó, con mu n quá. - Vòng m c ti n l m, ba mua sao n i, con. - Ba c a Kiên mua cho nó ó sao? p-r ng M u day m t vô vách, không tr l i c.Ba Trâm ng i x a thu c và than r ng: “Con n bây l n r i mà không có m t phân vàng trongmình. Ph n tôi ch ng nói làm chi, có vàng eo ch i, b ng không có thì thôi. T i nghi p chocon Hào, nó th y con ng i ta eo vàng, nó mu n, nó ngó, b th y th ng quá”. p-r ng M u c day m t vô vách, không nói m t ti ng chi h t.Ngoài sân có ti ng hút gió nghe l nh lót, hút gió theo u b n n hành-vân, r i th ng Hi p ng-hái b c vô nhà. Nó m c m t cái qu n v i en, hai ng c t trên u g i, v i m t cái áo i tr ng c mà l i d , hai v t tr c có hai cái túi thi t l n, trên u nó l i i mu t cái nón n en, nón c quá nên vành s p xu ng, còn dây ng8 t âu m t. Nó v a vô kh i c a thì nó ng ch n mi ng mà c i, lòi hai hàm r ng tr ng trong mà nh r t. Nó th y con Hào ng itrên võng v i cha nó, thì nó b c l i, móc trong túi, l y ra m t gói gi y mà a cho con Hàomà nói r ng: “Anh có mua cho em m t cái bánh s a ây, em n i”. p-r ng M u th y v y a n c m t.Th ng Hi p móc túi n a l y ra hai c t b c mà a cho Ba Trâm, ti ng xu v n còn khua trongtúi rôn r n.Con Hào h i r ng: - B a nay anh bán nh t trình khá l m hay sao mà xu nhi u d v y? - B a nay ki m c b n các, xài h t m t c c ba, còn có hai c c chín. - D hôn! Anh cho em m t ng xu ng sáng mua khoai lang n.8 ti ng Pháp: bande=dây c t quà cáp hay hàng hóa, dây ni n trên nón n
  5. 5. cÐ ng 5 www.hobieuchanh.comTh ng Hi p móc xu ra m, r i a cho con Hào hai ng xu và nói: “Cho em hai ng âycòn b y ng sáng anh n bánh mà i bán nh t-trình”.Ba Trâm ng d y b c vô trong và kêu th ng Hi p mà nói: “Hi p a, b ng èn vô ây ngtao d n c m cho mà n”. Cách ch ng bao lâu, th ng Hi p b ng ra m t cái mâm ch có m t ng c m, m t d a cá v i m t d a rau lu c mà thôi. Nó cái mâm trên bàn thì k Ba Trâm ng èn ra theo, tay l i có c m hai cái chén và hai ôi a. Cô ta nói tr ng r ng: “Thôi, i n m i, khuya r i”. p-r ng M u buông con Hào ra r i ng d y b c l i bàn mà dòm mâm c m. Anh ta châumày mà nói r ng: “ n c c quá!”Ba Trâm nói r ng: “Có i ch c âu mà n s ng. H m nay con Hào nó thèm th t, mà códám mua âu”.Con Hào n m a tòn ten trên võng, nghe m nói nh v y thì nó nói ti p r ng: “ u tháng balãnh l ng r i mua th t heo n nghe không ba. H m nay con bi u má mua hoài, mà má khôngch u mua”. p-r ng M u không tr l i, c ng i l i bàn mà n c m v i th ng Hi p.Ba Trâm g t u áp v i con Hào r ng: “ , ba con lãnh l ng r i, má s mua th t heo chocon n. Con n bánh r i, thôi i u ng n c i con; u ng n c r i ng ng sáng có i b c”.Con Hào vâng l i, i u ng n c r i i vô bu ng.Th ng Hi p ng i n c m v i cha nó, rau lu c ch m v i n c cá mà nó n ngon lành, b m tcoi r t hân hoan. Nó th y cha nó không vui, thì nó h i r ng: - Sao ba không mua gi y s ba? - S gì? - S t ng t h bán ó. Trúng c- c 10 ngàn l n ba à. Ba li u m t ng b c mua th nu t s , may trúng thì ba giàu to. - D gì mà trúng. - V y ch h trúng ó sao. H trúng c thì mình c ng có th trúng v y ch . Ch chi con có m t ng b c con mua m t s li n. N u con trúng c- c thôi thì s ng l m. - N u con trúng s r i con làm gi ng gì? - Tr c h t con thôi làm ngh bán nh t-trình. Tuy bán nh t-trình không ph i c c kh hay u h gì, mình th i ch i các n o ng rao b y b mà ki m c ng c m n, song mình trúng s c b c muôn thì c n gì ph i theo ngh y n a ph i không ba? - … Không i bán nh t-trình n a, con nhà, r i con làm vi c gì? - Con i h c ch . - H c th gì? - Con h c ch Tây cho gi i r i con h c ch ng-Lê, ng l n con làm nuôi ba. Mà h trúug s r i, thì con không cho ba i làm n a, làm c c kh mà l i b ti ng n ng ti ng nh , làm chi. Con m n ph t t bên Sàigòn cho ba , con b t ba không i ch i, không cho ba làm vi c gì h t. - không mà n, ch ng h t ti n r i làm sao? - D h t âu! Trúng 10 ngàn ng, d u n xài nhi u i n a, thì c ng n m m i n m m i t, ch có l nào m t hai n m mà h t c, mà ch ng h t ti n thì con gi i r i, con làm mà nuôi ba c, có sao âu mà s .
  6. 6. cÐ ng 6 www.hobieuchanh.com p-r ng M u và ri t cho h t chén c m, r i ng d y b ng tô n c mà b c ra sân.Ba Trâm i vô bu ng, v a i v a nói r ng: “Hi p n r i thì d n r a giùm m t chút r i s ng ,nghe không con”.Hi p g t u, r i ng i n cho h t t ng c m, n v n ngon, b v n vui hoài. Ch ng n r i, nó i b ng h t chén d a em ra sau mà r a, và úp vô sóng t -t . Nó b ng èn tr ra ngoài, thìth y cha nó, mi ng ng m u thu c, ng l y cái áo bành-tô b xanh mà m c, nó bèn h i ng: - Ba i âu mà b n áo v y ba? - i làm. - i làm ban êm n a sao? - . p-r ng M u d t xe máy em ra ngoài sân r i m i t èn. Th ng Hi p i theo ra ó, C p- ng M u d n r ng. “Dì con có h i ba, thì con nói ông ch sai ba i xa không bi t ch ng n mba b a ba m i v ”. Nói d t l i r i leo lên xe máy p i tu t.
  7. 7. cÐ ng 7 www.hobieuchanh.com Ch ng II Thí thân li u m ng i 3 gi khuya. Trên b l d c theo mé kinh Dérivation v ng teo, không có bóngng i qua l i, không nghe ti ng chó s a, mà nh ng nhà lá dài theo ng c ng im lìm, c agài kín mít. p-r ng M u 9 lén i trên khúc ng y, v a i v a ch m ch dòm phía tr c m t, m t lát i ngoái l i mà ngó phía sau l ng, d ng nh s ng i ta ón, ho c ng i ta theo mình v y. i ngang qua nhà Hai C , anh th y trong nhà có t èn, l i nghe có ti ng khóc r -r , có lanh s ng i trong nhà th y d ng anh hay sao, nên anh b c tránh qua phía bên kia ng r i i nh nh , không dám cho ng t. Mà ch ng qua kh i r i anh l i d ng chân, suy ngh m tchút, r i x ng x m tr l i, b c vô c a Hai C ng dòm vô nhà và kêu nho nh r ng:”ThímHai a, thím Hai, có vi c gì mà thím khóc v y, thím Hai?”.Ti ng khóc d t. Hai Ti n m c a, th y C p-r ng M u thì b u-b o nói r ng: “Anh ba i, chacon Lê m t r i, anh Ba à!” p-r ng M u b c vô nhà, ng tr ch10 qua ch t i và h i nho nh r ng: - Chú m t h i nào? - M i t t h i h i m t tr i l n ây. - Ch t trong nhà th ng hay sao? - Thì n m tr ng m y b a rày, t ng quan th y thu c c u c; té ra b nh càng ngày càng thêm n ng, ch u không n i ph i ch t. - Bây gi thím tính làm sao? - Tôì có bi t tính gi ng gì âu. H i t i h d n tôi nh mu n lãnh xác v mà chôn thì sáng mai vô mà lãnh; còn nh không lãnh thì tr a mai trong nhà th ng h chôn. - Thím tính lãnh xác v không? - Tôi mu n nh v y l m, ng t vì h lãnh xác em v thì ph i làm dám ma, ph i xin phép, ph i m n t mà chôn c t, t n hao lung l m, tôi ughèo tôi làm sao n i. Còn n u nhà th ng h chôn thì h t h i thân c a cha con Lê, t i nghi p l m. T h i hôm n bây gi tôi iên trong b ng không bi t làm sao cho c. Ch chi tôi có m t hai ch c ug b c, tôi mua m t cái hòm và v i s chút nh em vô nhà th ng c y h li m cho kín áo r i khiêng i chôn luôn c ng còn m cúng m t chút…Hai Ti n nói t i ó r i t i trong lòng nên khóc r ng lên. p-r ng M u ng nép vào vách, khoát tay ra d u bi u Hai Ti n ng khóc và h i nho nh ng: - Trong nhà có ai hay không? - Không. - Con Lê âu? - Nó ng trong bu ng.9 1) nh (kh ); 2) nh y10 ch ch, ch ch
  8. 8. cÐ ng 8 www.hobieuchanh.com p-r ng M u li n xây m t vô vách, móc túi l y ra m t bó gi y b c hai ch c ng, rút m t m không bi t m y t m, mà c m trong tay, r i b bó gi y b c vào túi l i. Vi c r i anh m iday ra a n m gi y b c cho Hai Ti n mà nói r ng: “Thím l y cái n y ng lo chôn c t chú”.Hai Ti n a tay l y n m gi y, th y nhi u quá thì gi t mình, nên ngó M u mà nói r ng: “Anh a chi nhi u quá v y? Ch ng vài ch c c ng mà”. p-r ng M u khoát tay, bi u ng nói.Hai Ti n nói ráng r ng: “Cám n anh Ba quá, em bi t làm sao mà tr n c.” p-r ng M u khoát tay n a và nói nh r ng: “Tôi th y chú hai nghèo nhà b vi c r i ro n m ng nên tôi th ng, tôi giúp cho thím t ng táng chú. Tôi d n thím môt u n y g t l m:thím ph i kín mi ng, ng nói cho ai bi t s tôi a ti n cho thím ây. H thím nói ra, thì làthím gi t tôi a, thím nh không?”Hai Ti n g t u. p-r ng M u li n b c ra ngoài, bi u Hai Ti n khép c a l i. Hai Ti n ngó theo thì th y haitúi áo bành-tô cua M u kè-nè y nhóc11, song không hi u ng nh ng v t gì. p-r ng M u ra l ng ngó trên d i; r i xâm-xâm i ri t lên phía b n ò Kinh. V n nhàanh th y trong nhà im lìm, t i mò. Anh i d c theo vách u xông mà vô phía sau, r i m c asau mà vô nhà. Anh lò mò i ra ch cái bàn n c m phía tr c, r ng cái èn, b ng èn vôbu ng mà trên m t cái gh , r i bóp h p qu t máy cho ra l a mà t èn.Anh d mùng lên th y Ba Trâm ang ng v i con Hào, thì n m tay Ba Trâm mà kéo.Ba Trâm gi t mình m m t, ngó th y ch ng thi ng i d y và h i r ng: “V h i nào v y? i âu mà bi t m t m y b a rày?” p-r ng M u khoát tay, bi u v ng nói, th y cái èn cao ng n thì v n b t xu ng lu-lu r imóc trong túi áo bành-tô l y ra m y bó gi y b c mà b trên gh , gi y 100 có, gi y 20 có, gi y5 ng c ng có.Ba Trâm th y b c nhi u quá thì chóa m t, nên vùng ng d y h i nh r ng: “Ti n âu mànhi u d v y?” p-r ng M u khoát tay n a, anh không nói chi h t, l i c i áo bành-tô ra, trong mình ch còn n m t cái áo thung mát thôi, trong áo thung l i có m y gói n u lên t tr c t i sau. Anhrút áo thung lên thì m y gói y r t xu ng t. Ba Trâm ch p l m em trên gh , thì m ygói y u là gi y 100 . Cô run bây b y n a m ng n a s , m ng có ti n b c nhi u, l i skhông bi t có xài c hay không.Ba Trâm h i n a r ng: “Cha ch ! B c ti n âu mà nhi u quá nh v y h ? em v nhà âybi t có h i gì hay không?” p-r ng M u l y áo bành-tô mà b n vô l i mà nói nh r ng: - Mình ph i làm th nào em gi u h t ti n n y li n bây gi i. Làm cho mau, tr không c. - Tr i i! Bi u gi u âu bây gi . . . Tôi lén em qua g i con T , c không? - Minh li u th nào c ng c, mi n gi u cho nh m thì thôi, ch trong nhà s h xét, l y h t, r i h b t t i mình n a. - Cha ch ! bi t làm sao bây gi ! - Ki m cái gì mà ng i cho mau.11 ph ng ng Nam b : th t y
  9. 9. cÐ ng 9 www.hobieuchanh.com - Bi t l y cái gì mà ng bây gi ... , thôi l y cái gi mây ng áo qu n ó mà ng .Ba Trâm li n b c lên gi ng, vói xách cái gi mây là cái gi tuy nh , song có khóa ch cch n. Cô móc túi l y ra nu t cái chìa khóa nh mà m gi , s p m y cái áo ra, r i C p-r ng u ph h t m y bó gi y b c vô. B c s p d i, áo s p lên trên, khóa gi l i.Ba Trâm b chìa khóa vô túi r i h i ch ng r ng: - Bây gi có bi t ch nào mà gi u cho kín. Thôi xách cái gi ra g i cho con T d h n. i cho nó c không? - Tôi t thi t v i mình, vì tôi th y v con nghèo c c tôi ch u không c, nên tôi c p gi t c a ng i ta em v cho mình ó. Mình ph i li u th nào c t dành mà xài và nuôi con, li u th nào t ý mình, mi n là ng m t h t, ho c h b t h l y l i. - Mình làm vi c nh v y, bi t có h i chi t i mình hay không? - Thân tôi không k gì, d u b ày hay ch t chém tôi c ng cam tâm, mi n là mình v i hai a nh c sung s ng thì thôi. Thà tôi thí cái m ng c a tôi cho v con c giàu có sung s ng, ch tôi s ng mà ph i c c cho h t c nhà, thì s ng có ích gì. Ch ng nói nh v y, mà Ba Trâm c ng ngó cái gi , không nói cm tl it n. p-r ng M u châu mày nói ti p r ng: “Tôi ph i i li n bây gi ây, ch nhà khôngti n. Mà h tôi i, tôi s tôi không g p mình n a c. V y tôi xin nói v i mình m t u n y:tôi g i th ng Hi p l i cho mình. Thu nay nó không có m , mà k t b a nay nó l i khôngcòn cha n a. Tuy mình không nó, song mình có công nuôi d ng nó t nh cho t i bâygi , thì mình c ng là m nó. V y tôi xin mình ngh tình tôi mà th ng yêu d y d nó giùmtôi. H vi c c a tôi làm ây mà êm c, thì ch ng nói làm chi. Còn n u có b ra mà tôiph i b h i, thì mình nhà ráng b o b c nó c ng nh con Hào v y, ch ng Tòa x r i, mình s y l n s b c n y ra mà xài, l y m i l n m t m ng kh i ng i ta nghi. ng có cho th ngHi p i bán nh t-trình n a, c c kh thân nó t i nghi p. Mình ki m tr ng cho nó i h c ngnó bi t ch v i ng i ta. Mình hãy nh m y l i tôi d n ó nghe. N u mình làm y nh v y, thì u tôi ch t, tôi c ng vui lòng, mà tôi l i còn cám n mình l m” p-r ng M u nói t i ó thì r ng r ng n c m t. Ba Trâm c ng c m ng, song ng trântrân ch không nói ti ng chi h t. p-r ng M u m i b ng cái èn i ra phía tr c, th y th ng Hi p n m ng trên cái võng,qu n áo lang thang, ng ngó m t h i r i l c u tr vô bu ng, n c m t tuôn d m d . Anh mùng, r i con Hào r i m i èn lên gh mà nói nh v i v r ng: “Thôi, tôi i. G nsáng r i, n u tr s ng i ta ngó th y. Ai có h i tôi thì mình c nói tôi r y l n v i mình r itôi i âu m t m y b a rày không có v nhà. D n s p nh , c ng ph i nói nh v y nghe không.Thôi, tôi i. À h tôi i r i, mình ki m ch mà gi u hay là g i cái gi ti n i nghe”.Ba Trâm g t u. C p-r ng M u d c a sau mà b c ra ngoài, song i c ch ng vài b c i anh l i tr vô nhà. Ba Trâm ng m cái gi tính m b c, b ng th y ch ng tr l i thìch ng-h ng . M u b c l i ôm v vào lòng mà hun hai ba cái r i nói nh r ng: “Tôi th ngmình l m, d u th nào mình c ng ng quên tôi nghe”.Ba Trâm g t u lia l a. M u c i r i b c i. Ba Trâm ng suy ngh m t h i lâu, d cái gilên mà coi b c n a r i m i ch u khóa l i, b chìa khóa vào túi. Cô b ng cái èn em trênbàn ngoài tr c mà t t, r i tr vô bu ng xách gi d c a sau mà ra ngoài.Ra l i c m t khúc cô th y có m t ng i l n v i m t a nh phía d i i lên, x ng-xái i theo cô. Cô h i h p nên ng l i r i cái gi bên ng làm b i kh n. Ng i l n di i v t h i r ng: “Ch Ba ph i không?”
  10. 10. cÐ ng 10 www.hobieuchanh.comBa Trâm coi l i, té ra m con Hai Ti n, cô v ng b ng m i h i r ng: - Thím Hai mà t ng ai ch . Thím i âu khuya v y? Nghe nói chú n m nhà th ng, v y mà chú m nh hay ch a? - Cha con Lê ch t r i, ch Ba à. M con em vô nhà th ng ng lo chôn c t ây. - Tôi nghi p chú Hai quá! G p vi c r i ro n b m ng! Chú n m nay cm ym i tu i? - M i 35 tu i . - Còn nh quá! . . .Không bi t n m gi bay ch a? - Còn khuya mà. Bây gi ch ng b n gi . - V y mà tôi t ng g n sáng r i ch . Tôi i qua bên Ch i có chuy n. ng v ng teo. Thôi, ch em mình i cho có b n.Ba Trâm v i m con Hai Ti n i trên ng, Hai Ti n th y Ba Trâm xách cái gi , song không i gi gì. Ra t i b n ò C u-kho, m con Hai Ti n i b vô Ch n, còn Ba Trâm nói iCh i, mà l i xách gi be-be i ra phía C u Ông-Lãnh.
  11. 11. cÐ ng 11 www.hobieuchanh.com Ch ng III b t n 2 gi chi u, con Hào s a so n i h c. Ôm sách v b c ra c a, thì Ba Trâm kêu nó l imà nói r ng: “Thôi, ng có i h c con, nhà ngh ít b a.Con Hào kh i i h c thì nó m ng nên l t- t em c t sách v và h i m nó r ng: - nhà ch ng ba v r i s i h c, ph i không má? - - Ba i âu mà m y b a rày không th y ba v nhà v y má? - i âu có nói âu mà bi t. B a h m nói v i th ng Hi p sao ó r i i m t m y b a rày, có th y tâm d ng gì âu. - Còn h i khuya má i âu m t! Con th c d y không th y má, con s quá. Má i âu v y má? - i mua v cho con n h i s m m i ó ch i âu. Nè ai có h i ba con thì con nói i âu m t ba b n b a rày không có v nhà. Còn nh h h i má có i âu hay không, thì con nói má nhà hoài, không có i âu h t. - Sao v y má? - Thì c nói nh má d n ó v y. Con nói b y, ba con tù ch t. - Còn cái gi ng qu n áo má trong mùng ó, sao âu m t t s m m i t i gi , con không th y n a. - Má bán má l y ti n mua cho con n ó. Con c ng ph i gi u, ng có nói cho ai bi t nghe không. - Nói làm chi. Nói cho h bi t r i h c i minh, ph i không má? - . con nói chuy n t i ó thì Sáu Thêm, làm cu-li Hãng g o ngoài b c vô h i r ng: - Có ch Ba nhà hay không? - Có qua ây, em h i chi v y, Sáu? - Anh Ba b lính b t v bót12 r i, ch Ba à. - Úy, b b t h i nào? - M i b t t c thì, tôi g p nh ng b lính còng mà em lên xe, nên tôi l t- t ch y v cho ch hay ây. - Tr i i! Làm gi ng gì mà b b t? - Có bi t âu. nh có ánh l n v i ai hay không? - Không có âu, nh gi n qua r i b nhà i m y b a rày, làm gi ng gì qua có bi t âu. - âu ch lên bót lóng nghe th coi nh b t i gì.12 ti ng Pháp: poste, hi u ng m: poste de police, tr m c nh sát/ n công an. Poste còn có ngh a là n lính.
  12. 12. cÐ ng 12 www.hobieuchanh.com - , r i qua i ch .Sáu Thêm t giã mà v . Ba Trâm n m l i trên võng a tòn ten, không tính i ki m ch ng.Con Hào nghe cha b lính b t thì nó s , nên ng bu n hiu, không nói m t ti ng chi h t.Cách ch ng bao lâu, có m t cái xe h i l n ng ng ngay tr c nhà Ba Trâm. Con Hào ngó rathì th y hai ng i Bi n Tây v i b n th y i Vi t-nam ng leo xu ng xe, l i có cha nótrong ám ng i y n a. Nó v t nói l n: “Ba v kia má. Mà sao có lính i theo ông quá”.Ba Trâm v t ng i d y ch y ra c a, thì qu th y ông Cò và lính ng d t ch ng ch vô nhà.Cô ng nép m t bên c a; con Hào ch y l i níu áo m nó mà ng g n ó. t th y i kêu Ba Trâm mà nói r ng: “Con kia, m con m y ra ng i d a mé l ây nè.Ng i ó ch ng có i âu a”. con Ba Trâm ríu-ríu ra ng i trên l ng, có m t th y i ng gi . t th y i khác d t C p-r ng M u vô nhà, bi u ng i d i t, r i ng m t bên mà gi .Còn ông Cò, m t ng i Bi n, và hai th y i khác n a thì l c soát cùng trong nhà. H b ngbàn d p gh ; h khiêng chõng m mùng, h mò t t m vách, h l n ki m trên mái nhà, hxom13 t, h r i èn, h l c soát t nhà trên xu ng t i nhà b p, m y ch hóc h m h l i càngki m k không b sót m t ch nào h t. Xét trong nhà r i l i xét t i ngoài sân, xét t i sau hè a.Xét t i chi u mà ki m không c v t chi h t, ông Cò m i kêu m t mình Ba Trâm vô r i bi u t th y i làm thông ngôn mà nói r ng: - Ch ng m y chém ng i ta mà gi t b c em v gi u âu, m y ph i ch cho mau? - B m ông, ch ng tôi làm s gì tôi có hay bi t âu. V ch ng r y l n v i nhau, ch ng tôi gi n b nhà mà i b n n m b a rày, không có v ây.Ông Cò a tay mu n ánh Ba Trâm, song ông không ánh, l i n t r ng: - Nói láo, con chó. - B m ông, tôi nói thi t. N u ông không tin, ông h i th chòm xóm coi m y b a rày có ai th y ch ng tôi v ây hay không. - Nó v ban êm, chòm xóm làm sao mà th y c? - B m ông, không có v h i nào h t. N u có v , d u ban êm i n a, c ng có m t hai ng i th y ch , thi t không có.Ông Cò d y d t Ba Trâm ra ngoài, r i d t con Hào vô.Con Hào s run l p-c p, th y cha nó ng i d i t mà nó không dám ngó.Ông Cò bi u h i nó r ng: - H m nay cha m y nhà hay i âu? - Ba tôi i âu m t m y b a rày, không có v nhà. - i h i nào? - i b a h m, i ban êm. - i b a h m là b a nào? - Tôi không nh . - Ph i i h i hôm n y hay không?13 dùng ch a hay thanh kim lo i âm xu ng t nh xom l n
  13. 13. cÐ ng 13 www.hobieuchanh.com - Không. i lâu r i. - Ch ng m y b a? - B n n m b a r i. - i r i có tr v hay không? - Không.Ông Cò rùn vai, kêu m t th y i mà sai em con Hào ra ngoài, r i i h i chòm xóm coi m y a rày có ai th y C p-r ng M u v hay không.Ông l i day qua h i C p-r ng M u r ng: - M y b a rày m y không có v nhà, v y ch m y i âu? - Tôi r y l n v i v tôi, h m nay tôi không v nhà, tôi d i nhà Tám Thi t. - Tám Thi t âu? - Tám Thi t làm m t s v i tôi, nhà d i Xóm-Chi u. - H i hôm m y có ó hay không? - Có êm h i hôm tôi ng t i nhà Tám Thi t t i sáng. - M y ng nhà Tám Thi t mà sao lính l i l m c cái xe máy c a m y g n ch Mái- Chín14 Cúng b gi t b c? - Xe máy c a tôi m t h m nay. - M t xe máy m y có c bót hay không? - Không. Vi c nh m n nên tôi không c .Th y i mà ông Cò sai i h i nãy ó, th y tr v nói r ng m y ng i g n u khai m y a rày không th y C p-r ng M u v nhà.Ông Cò bi u m t th y i nói v i M u n a r ng: - N u m y b a rày m y không có v ây, t c thì ti n b c m y gi t c a ng i ta h i hôm y em gi u ch khác. Gi u ch nào m y ph i ch li n bây gi , n u m y không ch tao ánh m y ch t. - Tr i t i! Tôi có gi t ti n gi t b c c a ai h ì nào âu mà bi u tôi ch . - M y c ch i hoài h ?Ông Cò v a nói v a t ng cho M u m t b t tay ch y máu r ng r i h m r ng: “ r i m y coitao”. Ông l i bi u ng i Bi n Tây d t M u ra xe. Ông v i m y th y i c ng ra theo.Lúc y m t tr i ã chen l n, th thuy n i làm v d p d u, ai th y nhà M u có Cò lính t i ông c ng u ng l i mà ngó.Khi M u ra t i l , anh th y v con ng ó, vì có lính c p hai bên nên anh không dám nóichuy n song anh ngó con r i ngó v c i chúm chím, không l s c bu n hay là lo chút nào t. M u và lính lên r i thì xe ch y th ng xu ng phía Xóm-Chi u.Chòm xóm và ng i quen i ngang nãy gi ng xa xa mà coi, ch ng th y xe c a Cò và lính i r i, m i áp l i h i Ba Trâm t i c nào mà M u b lính b t.14 phát âm theo Tri u Châu: (mãi t n), ng i thay m t hãng buôn l n n c ngoài làm môi gi i, giao thi p v i khách hàng
  14. 14. cÐ ng 14 www.hobieuchanh.comBây gi Ba Trâm m i khóc thút thít mà nói r ng: “Tôi có bi t chuy n gì âu. Gi n tôi r i bnhà i bi t m y b a rày. Làm vi c gì mà b b t ó tôi có hi u âu”.Có ng i nh c r ng: “Ch c là ánh l n âu ó, b h khai, nên Cò bót b t ch gì”.Ng i khác cãi r ng: “ ánh l n thì lính b t giam mà tra h i r i gi i tòa, ch xét nhà làm chi.Cò bót n xét nhà ây, tôi s h nghi v v tr m c p nào ó ch ”.Chòm xóm bàn bàn lu n lu n m t h i r t lâu r i th ng-th ng rút i v nhà. Trong ám ó cóHai Ti n. Ch ta ch y n c m t, ch không nói chi h t.Ba Trâm tr vô nhà th y bàn gh gi ng chõng nghênh ngang nh nhà hoang, bèn lo d n-d p i r i lên võng mà n m. Con Hào h i m nó r ng: “H ki m gi ng gì trong nhà mình v ymá?”Ba Trâm l ng thinh m t h i r i áp r ng: - Ai bi t h ki m gi ng gì. - Con th y ông Cò con s quá. - Mình có t i gì mà mình s . - H d t ba i r i ch ug nào h th ba v , má? - Mai m t h th .Th ng Hi p i bán nh t-trình v , nó b c vô, c ng a m t cái bánh cho con Hào nh m y a tr c, l i c i ng n-ngo n.Con Hào 1i n nóì v i nó r ng: - Ba b lính b t r i, anh Hi p à. - B t h i nào? - B t h i nào không bi t, mà cò v i lính d t v nhà l c ki m cùng h t, r i ch ba i n a: i i h i nãy ây.Hi p nghe nói thì ng n ng . Nó day l i th y Ba Trâm n m trên võng bèn h i r ng: - T i sao ba tôi b b t v y dì? - M y b a rày i làm gi ng gì âu r i b b t, tao nhà tao có bi t âu. - H có d t ba tôi v ây r i h xét nhà n a sao? - Ch sao. H xét nhà làm tan hoang h t.Hi p ng suy ngh r i nói r ng: “N u h xét nhà thì ch c h nghi ba ho c ch a l u, ho c n tr m, ho c n c p ch gì. B a nay m y t nh t-trình không có t nào nói chuy n b t l uhay là tr m c p mà... À, à, có m t t nói êm h i hôm, l i m i gi , có m t ng i Mái-Chín trong Ch -l n i ra Sàigòn, i xe kéo, g n t i xóm Bàn-C thì b ng i ta ch n ng gi tcái c p da có ng hai m i l m ngàn ng b c. Ng i Mái-Chín la lên và r t k gian mà y c p da l i, nên b k gian chém m t dao trên u n ng l m, té x u máu ra linh-láng. Kgian l y b c ch y m t. S C nh-sát ng tìm ki m g t l m. Không l ba liên can trong v y... T i r i, không bi t lính em ba v bót nào ng ki m mà h i th m th coi”.Ba Trâm nói: “H i chi u xe h i c a ông Cò ch ba m y i ngã Xóm-Chi u, không bi t em i âu. V y i ki m th coi may có g p hay kh ng”.Hi p móc túi l y hai c c b c mà a cho Ba Trâm r i b c ra c a mà i. Tr i t i mò mà l ichuy n m a n a, Hi p i ri t xu ng bót Khánh-H i ngh u ngh n tr c bót trót gi ng h ,
  15. 15. cÐ ng 15 www.hobieuchanh.commà không th y chi h t, l i c ng không dám h i th m lính. Tr i m a gió m- m, nó t mình t, l nh l o ch u không n i, nó ph i tr v nhà.Ba Trâm m c a cho nó vô và h i r ng: - Ki m c ba m y không? - Không c. Bót nhi u quá, không bi t h em ba v bót nào. Tr i m a l nh quá, nên tôi v r i sáng tôi s i ki m n a. - H i chi u n gi n c m r i hay ch a? - Ch a. - Còn c m d i nhà sau. B ng èn xu ng d i l y mà n. - Tôi không ói. H i chi u tôi có n bánh.Ba Trâm tr vô bu ng mà ngh . Th ng Hi p c i qu n áo t mà v t cho ráo n c, r i g ntheo n p vách mà ph i. Nó l y b khác mà b n vô, mà b n y rách r , nên lòi vai lòi ít t. Nó t t èn r i lên võng mà n m, nghe u trên có ti ng chó s a vang-rân, r i l i nghe i kinh tàu d t ghe ch y ngang súp-lê inh- i. Nó n m suy ngh hoài, mà không hi u cha nócó t i gì mà b lính b t. Nó thao th c sáng êm ng không c.Tr i h ng sáng, th ng Hi p r b t h i hôm ã khô r i, nó bèn thay áo qu n rách ra mà nb y vô, l y cái nón n c c a nó mà i r i m c a ra i. Nó qua bót Qu n nhì tr c,nó i qua i l i tr c bót, ch coi lính có d t cha nó ra mà tra h i hay không. Nó không th ytâm d ng chi h t, m i i ra bót Qu n-nh t r i l n lên bót Qu n ba. ã tr a r i mà tìm không ra m i, nó m i tr xu ng ch B n-Thành, i ngh u-ngh n chungquanh ch . Thình lình sau l ng có ti ng h i r ng: “Hi p, m y i âu ó? Sao b a nay m ykhông bán nh t-trình?”Th ng Hi p day l i thì th y th ng Cao là b n bán nh t-trình nh nó; tay ôm m t bó nh t-trình th h t. Nó bèn h i th ng Cao r ng: - B a nay bán khá không m y? - Không khá m y. T h i s m m i t i bây gi m i bán c có ba m oi m y s . - Ba m i m y s còn gì n a? - Sao b a nay m y không bán, l i th i ch i? - Tao m c i ki m ba tao. - Ba m y âu mà ki m? - Hôm qua ba tao b lính b t, không bi t h em v bót nào, mà t h i hôm t i gi tao i ngang m y bót h t, song tao không th y. - Cò bót b t, h giam trong khám, m y i ngang ngoài ng làm sao mà th y c. Ba y làm gi ng gì mà b lính b t? - Không hi u. âu m y cho tao m n m y th nh t-trình c a m y ng tao ki m th coi có nói chuy n ba tao b b t hay không. - Không c âu m y. M y m ra m y coi, rách b ng r i tao làm sao. - Tao bi t m mà, không rách âu. M y t ug tao d i l m sao? Nhà ngh mà. Tao m ra tao coi m t chút r i tao xin bún tao dán l i c mà.
  16. 16. cÐ ng 16 www.hobieuchanh.com - Thôi, i qua gare15 ây mà coi.Hai a d t nhau qua gare xe n, l i cái ng16 trong góc mà ng i r i th ng Hi p m i l pth g b ng m t “Nam-K Tân-V n” ra mà coi. Tr ng u có bài t a ch l n nh v y: c p hai m i l m ngàn Ng i b c p s không s ng Hai gian nh n ã b b t.Th ng Hi p th y t a nh v y thì c th coi ai b b t ó. Bài y nói nh v y: “S báo hôm qua chúng tôi có thông tin v Mái-Chín Cúng b n c p gi t m t s b c t l n mà l i còn b b n c p chém r t n ng. Nay chúng tôi xin thu t rõ ràng v y cho c gi bi t thói tàn nh n c a k gian. Mái-Chín Cúng tu i g n n m m i, vóc m y u, nhà Sàigòn, ng Lefèbvre có v m, mà l i có m t v ng i Nam n a t i Ngã Sáu trong Ch n. Không ai bi t chú làm ngh gì song ng i mi t Xóm-Chi u th ng th y h có tàu hàng bên Tàu qua thì chú hay xu ng tàu. Th ng ngày chú i m t cái xe kéo nhà và chú hay dùng cái xe kéo y mà ra vô trong Ch -l n, ch không i xe n. Theo l i c a Mái-Chín Cúng khai, thì êm hôm qua, úng m i gi t i, chú Ngã-Sáu ng i xe kéo mà v Sài-gòn. Chú có em theo m t cái c p da, trong y có m t s b c hai i l m ngàn ng, có gi y m t tr m, gi y hai ch c và gi y n m ng. Ng i trên xe, chú cái c p da khít bên mình. V g n t i xóm Bàn-C thình-lình có hai ng i Vi t- Nam, tay c m dao ch n xe kéo chú l i, r i m t ng i gi t cái c p da mà ch y vô phía ng T p-tr n. Chú l t- t nh y xu ng xe mà ch y theo và la om sòm, quy t gi t cái p da l i. Th ng gian th nhì nh y theo chém chú hai dao té qu xu ng t, r i nó ch y theo th ng tr c mà vô ng. Tên N m là ng i kéo xe kéo Mái-Chín Cúng, th y ch b nguy, nh ng vì không có khí gi i nên không dám ti p c u. Ph i ch y ra phía Ch i mà la Mã-tà17. Lính gác ch y vô t i ch thì b n c p ã tr n m t, ch th y Mái-Chin Cúng n m d a l ng b hai t dao chém, m t v t t i cánh tay m t, t th t th u x ng và m t v t t i bàng tang phía trái, làm t lìa cái tai, máu ch y lai-láng. Lính li n báo cho bót hay. Ông Cò qu n ba ng i xe h i ch y vô, khám th ng tích Mái- Chín Cúng r i cho xe ch vô nhà th ng Ch -R y. Ông truy n l nh cho lính i r o trong ng T p-Tr n mà tìm ki m gian-nh n, song ki m không c b n c p, ch c hai cái xe máy b trên cái gò m . Trong hai cái xe máy y, m t cái không có kh c tên ch xe, còn m t cái g n t m plaque18 kh c tên: Lý-tr ng-M u”.Th ng Hi p c t i ó thì bi n s c, kêu th ng Cao mà nói r ng: - Cao i, ch c ba tao b b t v v 25 ngàn ây ch gì. Có xe máy c a ba tao ây. - N u v y thì m y no. - No cái gì? Ba tao có ph i là ng ic p tr m âu m y. Ba tao làm n mà. - âu, m y c h t bài coi mà.Th ng Hi p c ti p nh v y:15 ti ng Pháp ã c Vi t hóa gare=ga: tr m, b n xe l a, xe n.16 ti ng Pháp: banc= gh dài trong các n i công c ng ngh chân.17 ti ng Mã-Lai: mata-mata= c nh sát18 ti ng Pháp: plaque=mi ng nhôm m ng kh c tên ch xe p, g n lên xe sau khi óng thu l u hành vào th i Pháp thu c .
  17. 17. cÐ ng 17 www.hobieuchanh.com “Nh b t c hai cái xe máy n y, s c nh-sát ph ng l n m i b t c Lý-tr ng-M u, nhà V nh-H i, làm C p-r ng ph trong m t hãng v n t i. M u khai ra m i b t thêm ng lõa là Tám-Thi t, nhà Xóm-Chi u, làm cu-ly trong hãng y. Tuy gian-nh n c ch i hoài, song Cò bót xét nhà Thi t có tìm c m t s b c n m ngàn ng, nên nhà ng cu c nh ch c hai tên y là k c p và c ng ch c trong vài ngày n a s tìm ra c s b c c a Mái-Chín Cúng b gi t. Còn Mái-Chín Cúng thì ng n m t i nhà th ng, b nh coi n ng l m, quan th y-thu c ch a dám ch c c u c hay không. c tin gì thêm n a, b n báo s ng cho công-chúng bi t”.Th ng Hi p c d t bài r i thì r ng-r ng n c m t và nói qu -quy t v i th ng Cao r ng: - Tuy nh t-trình nói nh v y, song tao ch c ba tao không có gi t c a âu. - Không có sao mà cò bót b t. - H nghi r i h b t nh u ch gì. - B h b t c cái xe máy c a ba m y ó, nên tao s khó g ch . - , xe máy âu mà l i em b ó không bi t. Tao mu n ki m ba tao ng tao h i th coi. Không bi t bây gi h giam âu. - Theo bài nh t-trình ó thì ông Cò qu n ba tra xét, ch c ba m y b giam trên bót qu n ba ch âu. - M nói có lý: tao lên bót Gi ng-N c tao l p th h i d th coi. - M yt ng d l m sao? M y láng-chán lên ó lính ánh m y ch t. - Tao ngoài l , có làm vi c chi âu mà h ánh. - ngoài l làm sao mà h i th m ba m y c. - Thây k ! Lên ó r i s hay. - M y n c m ch a? - T h i chi u hôm qua cho t i bây gi tao không có n c m, hôm qua bán nh t-trình v tao giao cho dì tao hai c c, d m y xu tao n bánh tr c m. - Th ng nh n ói gi i d ! - T s m m i t i gi tao bán c ba m i m y s nh t-trình. Thôi tao v i m y xu ng ch c n c m cho no r i s i ki m ba m y ch . - M y bao cho tao nghe không, ch thi t tao không có ti n a. - c mà, tao bao. - Mà r i m y c ng ph i cho luôn tao s nh t-trình “Nam-k ” n y a, cho ng tao em v tao c cho dì tao nghe. - c. Tao s n lòng v i m y luôn luôn mà.Hai a d t nhau xu ng ch c n c m h t sáu xu, r i ph i phân r nhau, th ng Cao i bánnh t-trình, còn th ng Hi p c m t “Nam-k Tân-v n” lên bót Gi ng-N c.Th ng Hi p ng i ngoài l mà ch t i t i mò mà không th y tâm d ng cha nó. Nó bèn i vnhà ki m c m n và c bài nh t-trình cho Ba Trâm nghe.Ba Trâm thì ch m ch nghe c, song s c m t coi không bu n chi l m.
  18. 18. cÐ ng 18 www.hobieuchanh.com Qua ngày sau, th ng Hi p lên bót Gi ng-N c mà ón. G n 10 gi nó th y có m t cáixe h i phía sau ch y ra u tr c c a bót, r i m t ông Cò v i hai th y i d t cha nó v imôt ng i n a em lên xe. Nó l t- t ch y l i thì b lính i, nên nó không nói cm tti ng chi v i cha nó. Xe h i m máy mà ch y, nó ng ng -ngáo, không hi u h em cha nó i âu. May lúc y có hai ng i lính nói chuy n v i nhau, nó nghe m t ng i nói: “B n n y ch i hoài! Gi i xu ng Tòa coi chúng nó có ch u khai hay không”. Th ng Hi p nghe nh y m i bi t h gi i cha nó ra Tòa, nên i ri t xu ng Tòa ng ngoài c a mà ón n a. n 11 gi r i, hai th y i m i d t C p-r ng M u và Tám Thi t trong Tòa i ra. M u v ath y th ng Hi p thì nói r ng: “Tòa giam ba r i. Con v i. Không có sao âu mà s ”.Th ng Hi p khóc ròng, ng ngó theo ng i ta d t cha nó vô khám l n.Nó tr v nhà thu t l i cho Ba Trâm nghe, r i b a sau i bán nh t-trình ng ki m ti n n.
  19. 19. cÐ ng 19 www.hobieuchanh.com Ch ng IV Tòa xCách hai tháng sau, các nh t-báo u ng tin Tòa i-Hình Sàigòn nh ngày nhóm x , l i ng ng luôn ch ng trình Tòa nh ngày nào s x nh ng v nào.Th ng Hi p i bán nh t-báo, nó c ch ng trình y, nó th y có v cha nó và Tám Thi t bcáo v t i chém Mái-Chín Cúng mà gi t b c, nên t i nó v nhà nó thu t l i cho dì gh nó hay.Ba Trâm, tuy ch ng b giam, song b n c ng nh th ng, n u ai h i th m C p-r ng M uthì cô làm b bu n, còn trong nhà v i con thì cô c ng vui v nh không có tai h a chi h t.Cô nghe th ng Hi p nói cha nó s b Tòa i-Hinh x , thì cô không l s c lo s hay là bu n u. Cô ch h i nó: - Không bi t Tòa i-Hình x , mình i coi c hay không? - c ch . Ai vô c ng c h t th y. Tôi i coi hai ba l n r i. Dì mu n i, thì b a ó tôi t dì i. - , b a ó m y d t tao i v i con Hào vô Tòa ng tao th y m t ba m y m t chút. Không bi t h có cho nói chuy n hay không? - Nói chuy n âu c! - T ng nói c thì tao nói cho ba m y hay, nhà v con no m. Không có sao âu mà lo. - M y tháng nay ba b giam, không có lãnh l ng n a, r i làm sao ti n n v y dì? - Thì m i b a m y bán nh t-trình m y a cho tao hai c c ó, tao mua g o n. Có nhi u n nhi u, có ít n ít, ph i ti n t n ch sao; còn b a nào có thi u h t thì tao ch y qua dì m y bên C u Ông-Lãnh tao xin. X a rày dì T m y nó giúp cho tao có m y ch c ng r i. - Dì T giúp thì ch ng ba v ba làm r i ba tr l i cho dì. - Bi t có v c hay không! - Sao l i không v . Tôi ch c ba tôi ch ng bao gi c p gi t c a ai. Cò bót l m c cái xe máy c a ba ó, h nghi nh v y thôi, th nào ch ng x , Tòa c ng tha b ng. - N u c nh v y thì nói gì! - b a x r i dì coi. i ngày Tòa x , th ng Hi p th c d y s m, nó xin dì gh nó s a so n ng nó d t dì i. BaTrâm m c m t cái áo xuy n v i m t cái qu n lãnh m i, tóc b i m vang, r ng ánh ch p, con Hào thì b n qu n lãnh en v i áo bà ba l a tr ng, u có cài l c cài. Còn th ngHi p thì nó c ng còn m c cái qu n v i en c t v i cái áo v i tr ng c nh h i tr c.Ba m con d t nhau qua C u Ông-Lãnh r i lên Tòa.Tuy ch a t i gi , song bi n Tây, Sen- m19 ã ng bao chung quanh phòng x và bà con a t i nh n cùng là ch ng và Tr ng-s u t u l i ông n c.19 hay s ng á, s n á: ti ng Pháp gendarme: c nh sát.
  20. 20. cÐ ng 20 www.hobieuchanh.comBa Trâm v i hai a nh l i ng trong m t góc tr c phòng x v i nhi u ng i n bàkhác, cách ch ng bao lâu lính gi i t i nh n n m tay nhau mà i hai hàng, hai bên thì lính theogi .Th ng Hi p kéo tay dì gh nó và ch trong ám t i nh n mà nói: “Ba kìa, dì”. Ba Trâm g t u. Con Hào nói: “Ba b n qu n áo sao mà nhàu nhè h t v y má há? Còn ba c o u tr c lócchi v y?”.Lính d t t i nh n vô phòng x mà s p cho ng i có th t r i ng chung quanh mà gi .Cách m t lát, ng i ta cho phép ch ng và bà con c a t i nh n cùng là công chúng vô phòng . M con Ba Trâm i theo h vô ng i m t cái b ng g n c a v i nhi u ng i khác.Th ng Hi p ngó ám t i nh n ng i phía tr c mà ki m cha nó. C p-r ng M u day l i th y vcon thì c i, coi b không lo s bu n r u chi h t. n l n ng i ta vô càng thêm ông, chen l n nhau mà ng i. Quan ch ng-Lý, quan L c-S ,Tr ng-Tòa và Tr ng-S c ng u t u . ng h gõ 8 gi , k nghe ti ng chuông run trong, r i ba quan Tòa b n áo v i ba ông i- ng th m án Vi t-Nam b n áo dài, b t kh n en, m c a phía trong mà b c ra. ÔngTr ng-Tòa hô m t ti ng l n, ai n y u ng d y h t th y.Các quan Tòa ng i hàng gi a ngó ra phía ngoài, m t bên thì quan Ch ng-Lý, còn m t bênthì quan L c-S v i th y thông-ngôn ng i. Các quan Tr ng-S ông thì ng, ông thì ng i t ihai cái bàn tr c. Trong phòng x u l ng trang, cái không khí oai nghiêm làm cho ng ihung d n ây th nào c ng ph i khi p s .Th ng Hi p h i h p trong lòng, l y tay cào Ba Trâm mà nói nh r ng: “Tôi ghê quá dì”. BaTrâm c ng s , nên h t tay nó và l c u, t d u bi u ng nói chuy n.Quan L c-S kêu tên Lý-tr ng-M u và Lê-v n-Thi t, và c m t t dài l m. Ch ng c d t i, th y Thông-ngôn m i kêu M u ng d y bi u a tay lên mà th khai thi t, r i h i tên hgì, m y tu i, sanh âu, làm ngh nghi p gì, nhà c a âu, có v hay không. p-r ng M u tr l i rõ ràng r ng: “Tôi tên Lý-tr ng-M u, 40 tu i, sanh Sàigòn, làm p-r ng ph cho hãng v n-t i t i Xóm-Chi u, nhà d a kinh Dérivation, có v và có hai a con.Tòa h i: Anh giúp vi c cho hãng v n-t i c bao lâu? u áp: H n ba n m r i.Tòa h i: Anh n l ng m i tháng bao nhiêu? u áp: Hai m il m ng.Th y thông ngôn nói: Anh b cáo trong êm 12 tháng ba Tây n m nay, l i ch ng m i gi t i,anh hi p v i tên Tám Thi t, là ng i làm vi c m t s v i anh, mà núp d a mé ngChasseloup-Laubat n i dài vô Ch n, n i kho ng v ng v không có nhà, tay l i có c m khígi i, r i ch n xe kéo c a ng i khách-trú tên Mái-Chín Cúng mà gi t cái c p da, trong y có ng 25 ngàn ng b c gi y. Theo h s thì chính mình anh gi t cái c p y mà ch y. Mái-Chín Cúng ch y theo níu anh mà la. Tên Tám Thi t nh y n chém Mái-Chín Cúng hai dao téqu , r i hai ng i m i ch y vô ng T p-tr n mà thoát thân. Tài ch và anh xa phu ã nhìnanh m t cách qu quy t mà cò bót l i l y c hai cái xe máy trong ng T p-tr n, g n ch p gi t y, m t cái plaque kh c tên h anh rõ ràng. Anh có nh n các u m i nói, s thi thay không? Hay là anh có u chi ch a mình thì khai h t cho Tòa nghe. u ng êm m t chút r i t ng h ng và áp r ng: “B m quan Tòa, nh ng u Tòa m i nói ó thi t tôi không hay bi t chút nào h t. Tôi vô can mà. Mái-Chín Cúng v i tên N m là ng i
  21. 21. cÐ ng 21 www.hobieuchanh.comkéo xe l i nhìn m t và khai qu quy t tôi gi t b c. Thi t êm 12 tháng ba, tôi ng t i nhà TámThi t bên Xóm-Chi u. êm y tên Tân l i ch i và nói chuy n v i tôi và Tám Thi t quá m i t gi khuya, r i m i v . N u m i m t gi tôi còn nhà Tám Thi t bên Xóm-Chi u thìlàm sao mà h i m i gi tôi ón Mái-Chín Cúng t i Bàn-C cách Xóm-Chi u ba b n cây sngàn mà gi t b c cho c. Xin Tòa th m xét l i k o oan cho tôi t i nghi p.Tòa nói: Ph i, theo l i khai ch ng c a anh, là tên Tân, thì h i 11 gi anh v i Tám Thi t còn i Xóm-Chi u. Song l i khai y không tin c là vì tên Tân là b n h u làm chung m t s i anh, có l là tên Tân khai nh v y ng c u anh. u áp: B m, tôi có t i hay là vô t i là do l i khai c a tên Tân. V l i tên Tân có ng i nóichuy n ch i v i tôi t i 11 gi , nên nó khai s thi t nh v y, mà Tòa mu n x tôi cách nào tôi ng cúi u v ng ch u h t.Tòa nói: Anh ng nói v y. N u xét ra mà anh vô t i thì Tòa có l âu l i làm t i anh. Ti c vì i khai c a ch ng anh là m t b ng c m ng m nh quá, không ch rõ anh vô t i, còn cónhi u vi c khác làm cho Tòa qu quy t anh có t i kia mà. S c nh-sát l y c cái xe máy a anh g n ch Mái-Chín Cúng b c p gi t, ó là m t cái b ng c ch c ch n quá, anh có thnào mà cãi c. u áp: B m quan Tòa, v cái xe máy thì tôi ã khai v i quan Th m-Án r ng tôi b ng i ta n c p m y b a tr c. Ng i n c p xe c a tôi r i i c p gi t ng i khác, tôi c ng ph i bliên can v s c p gi t ó hay sao? Tôi ch c Tòa ch ng bao gi g t gao n th .Tòa nói: Anh b ng i ta n c p xe máy mà anh không có c Cò bót. Bây gi b , anh khainh v y, làm sao Tòa tin anh cho c. Hu ng chi anh chung m t nhà v i Tám Thi t… u ch n mà cãi: B m, tôi có nhà riêng, tôi có v con; thu nay tôi nhà tôi, ch không ph i chung v i Tám Thi t, vì tôi có vi c xích mích v i v tôi, nên tôi l i v i Tám Thi t có ba n ngày mà thôi.Tòa nói: Ph i. Tòa mu n nói trong lúc Mái-Chín Cúng b gi t b c và b chém thì anh m tnhà v i Tám Thi t, mà ch ng Cò b t anh thì anh c ng còn ó. Anh v i Tám Thi t chung t nhà, s c nh-sát l y c cái xe máy c a anh v i m t cái xe máy khác n a g n ch Mái-Chín Cúng b c p, l i tìm c g n nhà Tám Thi t n m ngàn ng b c, nh ng vi c y hákhông c cho Tòa oán quy t anh v i Tám Thi t hi p nhau mà c p gi t hay sao? u áp: B m, Cò bót xét l y n m ngàn ng b c g n nhà Tám Thi t, ch không ph i trongnhà.Tòa nói: Anh d ng tâm mà cãi nh v y không hay. Cách cãi nh v y thì làm cho Tòa th yanh ki m l i ch a mình, ch không ph i nh n anh vô t i âu. u áp: Mà d u ki m c n m ngàn ng b c ó trong nhà i n a, tôi c ng không có t i i vì n u tôi có gi t b c thì tôi em v nhà tôi gi u, mà ông Cò xét nhà tôi không có m t ng b c nào h t.Tòa nói: Anh ch a mình th t là khôn lanh. D u anh nói gi ng gì, c ng không kh i Tòa nghianh gi t b c, anh chia cho Tám Thi t n m ngàn, còn hai ch c ngàn anh gi u ch khác. u áp: Cái “nghi” c a Tòa tôi không th nào cãi c. Tôi ch l y Tòa ki m cho b ng r i s làm t i tôi, ch không có b ng c , c dùng cái “nghi” mà kêu án thì oan cho m tng i vô t i.Tòa nói: Tòa s cho anh th y b ng c .Quan Chánh Tòa d y M u tr l i ch c mà ng i, r i kêu Mái-Chín Cúng ng lên tr cm tTòa mà khai.
  22. 22. cÐ ng 22 www.hobieuchanh.comMái-Chín Cúng t m t m t cái tai bên trái, t i màng-tang l i có m t cái th o r t l n v a m ilành. L i khai c a chú gi ng in nh l i c a quan Chánh-Tòa nói h i nãy. Tòa d y chú chtrong ám t i nh n coi ng i nào gi t c p da ng b c, ng i nào chém. Chú Mái-Chín day i, ngó qua ám t i nh n r i ch Lý-tr ng-M u nói qu quy t r ng tên y gi t cái c p da, l ich Tám Thi t mà nói tên ó chém chú.Tòa kêu tên N m, là ng i kéo xe cho Mái-Chín Cúng, lên mà h i thì ng i n y khai và ch i nh n y nh Mái-Chín Cúng.Trong phòng x im lìm, d ng nh có m t lu ng gió làm l nh h t th y trong lòng d c anh ng ng i ng i trong ó. t v Tr ng-s ng d y nói: Tôi r t cung kính xin Tòa h i Mái-Chín Cúng v i tên N m coithu nay có bi t m t tên M u và tên Thi t hay không.Quan Chánh-Tòa nói: Theo h s thì hai ng i n y ã có khai t i phòng Th m-án r ng: tr c c p gi t thì ch ng h g p M u và Thi t l n nào. Nh Tr ng-s mu n h i thêm Tòa s nlòng nh m l i xin.Quan Chánh-Tòa h i Mái-Chín Cúng v i tên N m thì hai ng i u khai tr cv c p gi thai ng i không quen bi t v i M u và Thi t.Tr ng-s nói: Xin Tòa nh giùm l i khai n y cho b cáo nh . Mái-Chín Cúng n c m v i vVi t-Nam, th nào c ng có u ng r u chút nh. Ng i xe kéo tr v Sàigòn lúc m i gi t i,tr i trong gió mát, t nhiên trong lòng kho kho n, c p m t lim dim. Còn tên N m kéo xe,ch y ng dài t nhiên ph i m t thân th , l m hôi, c p m t hào quang. Thình lình b n p ch n ng, ch ng i trên xe, t kéo d i, t nhiên c hai u ph i h t h n m t vía. ã v y mà cái th i gian gi t c p da và chém, nó ng n ng n mau l nh nháy m t, ph n ban êm t m t i, có l nào Cúng v i N m nh m t k c p cho c.Quan Ch ng-lý ch n mà nói: Tôi xin cãi v i ông Tr ng-s r ng ch “c p gi t” ó khôngph i t m t i. ng có èn khí sáng qu c.Tr ng-s c i và áp: Tôi v n bi t ng y có èn khí. Nh ng tôi xin cãi l i r ng nhà n c m èn khí t i n m ch c th c m i có m t ng n, b n c p không d i gì núp d i ng n ènmà ch ng ch n ng, t nhiên chúng nó núp cho xa ng n èn, ngh a là cách 25 th c, thìlàm sao th y rõ g ng m t chúng nó c.Quan Chánh-Tòa h i: Quan Ch ng-lý ch a bu c t i mà sao ông l i cãi?Tr ng-s áp: Không. Tôi ch a cãi. Tôi ch xin Tòa ghi nh m y kho n tôi ã v ch ra ó màthôi.Quan Chánh-Tòa g t u r i kêu Lý-tr ng-M u ng d y mà nói: Anh mu n có b ng c , thìMái-Chín Cúng v i anh N m là b ng c hi n hi n ây, anh v a lòng ch a? u áp: B m ó là ch ng, ch không ph i b ng c . N u Tòa tin l i ch ng ó, thì tôi xin ng tin l i ch ng c a tôi v i.Quan Chánh-Tòa nói: Tòa s h i ch ng c a anh.Quan Chánh-Tòa bi u kêu tên ch ng, là tên Tân. Ngài d y tên Tân a tay m t lên mà th r i i tên Tân êm m i hai tháng ba có nói chuy n v i M u và Thi t hay không, nói âu, tgi nào t i gi nào?Tên Tân khai rõ ràng êm y nó ghé nhà th m Tám Thi t h i tám gi t i, có C p-r ng M u ó. Ba ng i ng i nói chuy n ch i t i m i m t gi khuya nó bu n ng nên m i t giã mà vnhà. H i nó ra v thì M u ng gi ng mùng s a so n ng .Tòa h i: Anh th y trong nhà Tám Thi t có ng h hay không?
  23. 23. cÐ ng 23 www.hobieuchanh.comTân áp: Tôi không ý ns ó.Tòa h i: B a ó anh có ng h trái quít trong túi anh hay không?Tân áp: Tôi không có s m ng h nh .Tòa nói: N u anh không có ng h mà anh c ng không th y ng h trong nhà Tám Thi t,thì sao anh dám ch c h i anh l i là tám gi và quá m i m t gi anh m i v .Tân áp: B m, tôi nh m ch ng.Tòa nói: Tòa c ng nh m ch ng anh l i ó h i sáu gi r i b y gi anh v c ng c v y. Màthôi, Tòa ch h i thêm anh m t câu n y n a: theo l i khai c a anh, thì êm y anh nhà TámThi t trên ba gi ng h . Anh nói chuy n gì mà ng i lâu d v y, anh thu t l i cho Tòa ngheth coi.Tên Tân ng l -láo m t h i lâu, không tr l i.Tòa thúc: Khai i?Tân áp: Tôi không nh hôm ó nói chuy n gì.Tòa h i: M i hai tháng nay, có l nào anh quên h t?Tân áp: Tôi không nh c.Quan Chánh-Tòa d y Tân ra ngoài r i kêu b cáo là Tám Thi t ra ng tr c m t Tòa. Ngài y a tay m t lên mà th r i h i tên, h , tu i, ngh nghi p, nhà c a, v con.Tám Thi t cao l n, m nh d n, ng khai r ng: Tôi tên Lê-v n-Thi t, hai m i tám tu i, sanh t i Ch n, ch a có v , làm cu-li trong hãng V n-t i, nhà t i Xóm-Chi u.Quan Chánh-Tòa c ng nói y nh m y l i ngài nói v i Lý-tr ng-M u h i nãy và h i TámThi t ch u nhìn nh n t i ác c a mình làm hay không?Tám Thi t l c u áp r ng: Tôi không có c p gi t ti n b c c a ai h t.Tòa nói: Tài ch Mái-Chín Cúng v i ch ng là tên N m ng khai quy t cho anh và chánh anh m dao chém Mài-Chín Cúng, anh còn ch i gì n a?Thi t áp: H khai gian.Tòa nói: S c nh-sát l i có xét l y c n m ngàn ng b c, anh b vào h p bánh mì mà chôn a bên hè anh. Ph i s b c y là ph n c a tên M u chia cho anh hay không?Thi t áp: Không. Ai lén em chôn b c ó tôi không hay.Tòa h i: ã có b ng c và ch ng khai h n hòi, nh v y mà anh c ch i hoài hay sao?Thi t áp: Tôi không có n c p, làm sao mà tôi ch u có cho c.Quan Chánh-Tòa rùn vai r i khoát tay bi u Tám Thi t tr v ch mà ng i.Quan Ch ng-lý ng d y bu c t i, bác b m y l c a Lý-tr ng-M u và Lê-v n-Thi t vi n mà ch a mình, nói hai b cáo ã c p gi t m t s b c r t l n mà l i còn g n gi t m t m ngng i, lu n nh ng l i ch i là m t cách ch a mình r t vô lý, xin Tòa ph i vì cu c an c l cnghi p c a xã-h i mà tr ng tr hai b cáo thi t n ng n , cho k khác kiêng n , không dám p gi t n a.Nghe l i bu c t i g t gao nghiêm ngh y, thì trong phòng l ng trang, ai c ng ch c b cáo s án. Tr ng-s cãi l h i nãy v s Mái-Chín Cúng v i tên N m nhìn m t Lý-tr ng-M u, bâygi ng d y mà bi n lu n ng c u tên b cáo y. Ban u ông nói ch m rãi nho nh , l n l nông c t gi ng lên cao, l i nói hùng-hào, b t ng m nh-m , khi tha thi t nh than, khi ào
  24. 24. cÐ ng 24 www.hobieuchanh.comlàm gi n, khi ph nh-ph kiêu ng o, khi chúm chím mi ng c i. Ông nói s l y xe máy t i ng T p-tr n không ph i là cái b ng-c ch ng ch c tên M u n c p, s nhìn m t c a tài-ch và c a xa-phu không úng. Ông nài xin ph i tin l i khai c a ch ng là tên Tân. Ch ng k tlu n, ông xin Tòa hãy ngh Lý-tr ng-M u thu nay là m t ng i chân th t lo làm m n mànuôi v con, không có án ti t chi h t, hãy ngh xét nhà tên M u không ki m c b c, mà t y n nay s C nh-sát thám d thì c ng không th y v con M u n xài ch i b i; xin ông hãy y công tâm mà xét l i, tên M u b lôi ra tr c Tòa i-Hình v t i c p gi t ch vì tình nghimà thôi, ch không có b ng-c ch c-ch n. V y Tòa ph i tha b ng m i công bình, m i kh ilàm án l m m t tên vô t i.Ông cãi r i ông ng i xu ng. Thính gi u th ra ph d . t v Tr ng-s khác ng d y bi n lu n giùm cho b cáo Lê-v n-Thi t. Ông nói nh nh , êmái, ông không dùng kh u khí, ch tr ng lý lu n mà bác b t bu c t i. Ông cho l i qu quy t a tài-ch và c a tên N m là l i cáo gian, b i vì n m i m t gi khuya mà Tám Thi t cònnói chuy n v i khách t i nhà, thì không th nào h i m i gi mà ch n ng c p gi t Mái-Chín Cúng t i Bàn-C cho c. Còn n m ngàn ng b c ki m c g n hè Tám Thi t, thìông nói r ng Tám Thi t m n m t c n nhà lá mà , theo lu t Vi t-Nam, thì ngoài c n nhà y,Thi t không có quy n gì h t. N u nghi Thi t c p b c v gi u t i ó, sao Tòa không nghi choch t, ho c ng i c n phía bên kia c ng g n ch gi u ó mà l i nghi cho Thi t. Ông xinTòa xét ch ó mà tha b ng Lê-v n-Thi t.Trang-s cãi xong r i, quan Chánh-Tòa h i hai b cáo còn mu n khai thên u chi n a. Cácquan Tòa và Th m-án ng ng d y i vô phòng phía sau mà ngh án.Cách n a gi , Tòa m i ra nhóm l i và quan Chánh-Tòa c án ph t:1.- Lý-tr ng-M u, m i n m kh sai.2.- Lê-v n-Thi t, m i hai n m kh sai.Th ng Hi p nghe Tòa lên án cha nó m i n m kh sai, thì nó b n-r n tay chân, v a khóc v a ng d y kéo tay Ba Trâm bi u i v . Ch ng m y m con i ngang qua c a khám l n, th ngHi p ng ngó vô khám, nh cha nó s trong ó m i n m thì nó ng m ngùi nên n c m tnh gi t.Thình lình có ti ng n ào phía bên Tòa. M y m con Ba Trâm day l i thì th y lính S n- m ng d t Tr ng-M u và Tám Thi t xu ng khám. p-r ng M u kêu v và nói r ng: “Má con Hào, nhà ráng d y giùm hai a nh , nghekhông. M i n m r i tôi s v ”.Lính xô M u i ri t, không cho nói n a.Th ng Hi p ng ngó theo au- n nh dao c t ru t.
  25. 25. cÐ ng 25 www.hobieuchanh.com Ch ng V gh con gh i C u Ông-Lãnh, d c theo ng Lò heo, h i tr c có m t dãy ph l u c , trong hai c nph u có d n m t ti m bán cà-phê n c trà và bánh ng t, bánh m n th , m i bu i tr avà bu i t i ng i ta n n u ng n m n p.Ch ti m n y tên là T -H u, là ng i Minh-h ng, có v ng i Nam tên là T H ng, là emru t c a Ba Trâm.Cách m y tháng tr c, Ba Trâm xách gi b c i ra C u Ông-Lãnh là em g i cho T H ng. a Tòa x C p-r ng M u r i, m con Ba Trâm d t nhau i v , t i C u Ông-Lãnh thì th ngHi p i m t mình v nhà, còn Ba Trâm v i con Hào thì ghé l i ti m n c c a T -H u. a b c vô ti m, con Hào g p con Kiên là con gái c a T -H u, ch em m ng nhau nên ómà ch i, Ba Trâm b c vô trong nói nh v i T -H u r ng: “Ba con Hào b Tòa lên án m i m”. T -H u ch ng h ng h i r ng: “Cha ch ! T i m i n m hay sao?” Ba Trâm g t u r i i th ng lên l u. H ng ng n m trên b ván mà cho con bú, ngó th y ch l m c m ng i d y h i r ng:“Ch nói b a nay Tòa x nh, sao ch không i lên Tòa h i th m coi nh c Tòa tha hay là án?”Ba Trâm vén áo ng i m t bên em mà áp nho nh r ng: - Qua i coi Tòa x t h i s m m i t i gi , qua m i v t i ây. - Tòa x sao ó? - Tòa kêu án m i n m. - Ch t ch a! - Tài-ch v i ng i kéo xe h nhìn m t, h khai qu quy t, t nhiên Tòa ph i kêu án n ng ch sao. - Tòa có h i s b c gi t ó em gi u ch nào hay không? - Không … , may quá! Tòa không có h i cái ó. T i sao v y không bi t. - Tuy v y mà ch c ng ph i dè d t, ng có ch n r n, r i b ra h l y l i mà mình còn ph i tù c ám. - Em t ng qua d i l m sao? M y tháng nay qua l y có m y ch c ng b c ng mua o, cá mà n, còn bao nhiêu thì còn nguyên ó, qua có dám ng t i âu. - , th ng th ng v y, ng có g p. i n m b y tháng, ho c m t n m nguôi ngoai r i ch xài. - Th ng T nó hi u vi c ó hay không? - Không. Tôi gi u, tôi không dám nói. - , em ng có nói cho nó bi t làm chi. sau r i qua s giúp cho m t hai ngàn làm v n buôn bán. Qua khá thì em c ng khá v y mà. - Còn th ng con riêng c a nh, nó bi t hay không? - Không. Nó c ng không bi t gì h t. êm cha nó lén em v thì nó ng nên không hay. y tháng nay qua có nói ra âu mà nó bi t.
  26. 26. cÐ ng 26 www.hobieuchanh.com - B a nay nó có lên Tòa coi x hay không? - Có, nh nó d t, ch không thì qua có bi t âu mà i coi. - Tôi s nó c nh t trình, r i nó coi Tòa x n a, nó phát nghi ch . - Không có âu. Ba con Hào ch i hoài, không ch u có c p gi t, thì nó có dè em ti n c v nhà âu mà nghi. - B a h m ch m h t th y bao nhiêu? - M i chín ngàn chín tr m ng. Theo nh l i trên Tòa h i nãy, thì Mái-Chín Cúng b gi t 25 ngàn. Cò bót xét l y l i c 5 ngàn sau hè Tám Thi t. L thì ph i còn 20 ngàn. Không bi t l c âu m t h t 100 ng. - i! M t 100 ng c ng không h i gì. Không bi t ch ng nh ch n l i b theo l ng mà xài. - Em c t giùm cho k nghe không, ng có h -h ng a. - D không! Tôi b cái gi trong t áo, tôi khóa t , chìa khóa tôi gi trong túi luôn luôn ây. - , ph i gi cho g t m i c. - Ch có tính ch ng nguôi ngoai r i, ch l y b c ra mà làm vi c gì hay không? - Th ng th ng r i s hay. Bây gi có bi t làm vi c gì âu. Có l qua s mua m t cái nhà mà cho s ch s , r i s m m t cái xe h i qua i ch i. - Ch mua s m nh v y thì ng ti n c a ch ch t, ch có l i gì âu. - Ph i n cho sung s ng ã, r i tính gi ng gì sau s hay. - Có v n, ph i lo buôn bán làm n cho có l i thêm n a ch . - Em nói theo u v ch c hoài, h m mi ng thì tính l i tính l . Ai mà làm nh v y cho c. H ng c i. Cô nghe nói Ba Trâm ch a n c m, nên kêu b n trong ti m sai i mua v n cho m con Ba Trâm n.Còn th ng Hi p v th ng bên nhà, nó n m chèo queo trên cái võng, n c m t c tuôn ra hoài,không n không u ng chi h t. n x , Hai Ti n b c vô nhà, th y th ng Hi p n m lim-dimthì h i r ng: - Ch Ba i âu v ng v y cháu? - Dì tôi còn ghé bên ch Ông-Lãnh. - Nghe nói b a nay Tòa x anh Ba ph i không? - Ph i. Tòa x r i h i s m m i. - X sao ó cháu?Th ng Hi p b u-b o áp r ng “X m i n m tù, thím Hai à!”Hai Ti n la ba ti ng: “Tr i t i!”, r i ng i trên gh mà khóc r m r t. Th ng Hi p th y v ycàng thêm ng lòng nên nó c ng khóc. Cách m t h i, nó v t ng d y mà nói r ng: “ i! i n m c ng không lâu gì, ba tôi tù oan hay là ng, d u ng i ta không bi t, ch tr i ng bi t. Tôi làm mà nuôi dì tôi v i em tôi c, không h i gì”.Hai Ti n th y Hi p còn nh mà nói m y l i kh ng khái y thì ng i ngó nó trân trân.Th ng Hi p day qua r i h i Hai Ti n r ng:
  27. 27. cÐ ng 27 www.hobieuchanh.com - X a rày thím d n nhà i âu m t v y thím Hai? - Qua bên B n-Thành ng mua bán ki m c m n, ch không có n ông mà bên nây thì khó làm n l m. Cháu còn i bán nh t trình hay không? - Còn ch . - Ch Ba cho cháu i làm nh v y n a hay sao? - Cho. N u không cho thì c m âu mà n.Hai Ti n ng d y ngó th ng Hi p trân trân r i nói r ng: “Ch ng ch Ba v , cháu nói l i cóthím qua th m nhá. Thôi, thím v ”.Th ng Hi p a Hai Ti n ra c a, th y m t ám con nít ng gi n ch i ngoài ng, nó menmen i l i ó, mà ch ng l i g n thì nó châu mày r i th ng th ng tr v nhà. n chi u, Ba Trâm v i con Hào v , có xách hai ba gói bánh a cho th ng Hi p mà bi u n.Hi p ói b ng nên ph i n, nh ng mà nó không vui chút nào h t.Sáng b a sau, th ng Hi p i lãnh nh t-trình mà bán nh th ng, r i chi u có c bao nhiêu u a h t cho Ba Trâm. B a nào nó c ng làm nh v y, mà nó không bu n, không vui chi t, d ng nh nó t ng s c c kh ó là b n ph n c a nó. Nó lang-thang l i-th i, còncon Hào thì qu n áo nh n nha, nhi u khi Ba Trâm i ch v l i ng i xe kéo n a, nh ng mà nókhông ý m y vi c ó. t b a, th ng Hi p i bán nh t-trình n t i mò m i v nhà, th y trong nhà không èn, mà a l i khóa phía ngoài. Nó ói b ng nên l i quán mua m t bánh mì ngu i, v i m t táng20 ng mà n r i n m trên cái chõng nh tr c hàng ba mà ng . n khuya, có m t cái xe h i i u ngay tr c c a, èn chói sáng lòa. Th ng Hi p gi t mình, ngóc u d y thì th y BaTrâm v i con Hào trên xe ng leo xu ng, r i con Hào i vô c a, còn Ba Trâm thì ch ng taylên xe ng nói chuy n nho nh v i m t ng i n ông b n tây ng i trên xe. M t lát r ing i n ông y ló u ra mà hun Ba Trâm. Hai ng i c i v i nhau r i xe ch y. Ba Trâm i vô nhà.Th ng Hi p gi n quá không th d n c, nên ch ng Ba Trâm vô t i c a thì nó v t ng i d y i l n r ng: “Dì i âu mà ch ng n y m i v ? i v i th ng cha nào nó hun dì ó?” y l i h i l n mà c ng c i làm cho Ba Trâm h th n quá, nên cô b c l i mà ch t trong m tth ng Hi p và m ng r ng: “ chó ! M y nói gi ng gì ó? M y dám b s tao h ?”Th ng Hi p b v au, nên nh y xu ng t mà ch y. Ba Trâm còn gi n l m, song không l r yrà làm v l trong xóm lúc n a êm, b i v y c d n lòng, l y chìa khóa trong túi ra mà m a r i i vô nhà v i con Hào. Cô v a t èn r i, thì th ng Hi p c ng ló mó vô nhà, nó i l icái võng mà n m, không thèm nói m t ti ng chi n a h t, mà m t nó l m l m, b gi n dì ghnó l m.Ba Trâm m c m t b hàng tr ng còn m i tinh, ch n l i có mang giày, còn con Hào thì ng b n áo qu n b ng hàng tr ng, u l i có cái l c cài, chân mang gu c quai nhung.Ba Trâm i vô bu ng thay . Con Hào c m gói bòn-bon a ngay m t th ng Hi p mà nói ng: “Anh n bòn-bon21 không anh Hai? Nh n thì l y vài c c ây mà n”.Th ng Hi p ng qu u, nghe h i nh v y nó càng thêm gi n, nên h t tay con Hào m t cáithi t m nh, làm v ng c gói xu ng t, bòn-bon t tung.20 hay t ng: m t d ng c a ng, mi ng ng táng có hình tròn d p, chi u dày 10-20 mm, m t táng ng là t mi ng ng táng ( ng táng ng th , ng cát là ba d ng c a ng th i Pháp thu c).21 ti ng Pháp:bonbon: m t cách g i k o viên.
  28. 28. cÐ ng 28 www.hobieuchanh.comCon Hào l m b m nói r ng: “ n hay không thì nói, ch sao l i h t cho bòn-bon c a ng ita”.Th ng Hi p nói r ng: “H ! M y vui s ng d l m, nên i xe h i n bòn-bon!”Con Hào ng i l m bòn-bon mà áp r ng: - ! Th y ng i ta i xe h i nên ganh r i nói b y! - Tao nói nh v y ó là nói b y h ? Ba b ày m y vui s ng l m mà! - B ày thì thôi, ch ai bi t làm sao bây gi . Anh gi i thì anh làm sao cho ba ra kh i khám i. - Tao có tài gì mà làm cho ba ra kh i khám c. Nh ng mà tao nh thân ba tù, b n áo xanh, n c m l t, tao th ng, tao không mu n n chi h t, ch không ph i nh m y, c lo m c qu n hàng áo l a, lo mang gu c mang giày, ki m th mà i xe h i, không bi t th ng xót ai, không k x u h chi h t.Ba Trâm thay r ib c ra nói r ng: - N y, tao nói cho m y bi t, m y không c phép ki m chuy n mà gây v i con Hào a. - Tôi âu thèm gây v i nó. Tôi nói chuy n ph i qu y t t x u cho nó nghe mà thôi ch . - Cái tu ng m t m y mà bi t gi ng gì, nên dám nói chuy n ph i qu y t t x u. - Tuy tu ng m t tôi nh v y, song tôi bi t nhi u chuy n l m. - M y bi t chuy n gì? - Dì h i chi v y? Dì v i ba tôi h n m i n m, có sanh c m t a con, mà dì không bi t th ng ba tôi … Ba tôi r i b tù m i m y tháng nay mà dì nhà l i i l y trai.Ba Trâm nghe nói t i ó thì gi n run, x c l i toan ánh th ng Hi p. Th ng Hi p ch y ra c a ng nói r ng: - Tôi có l i gì mà ánh tôi? - Tao ánh t i con gái m m y d i m n a, nói cho mà bi t. - M tôi có làm l y trai nh h âu mà ánh.Ba Trâm gi n quá, nh ng vì s ánh th ng Hi p r i nó nùi chòm xóm hay, càng thêm x u , nên c d n lòng gi n mà nói r ng: “M y ph i i cho kh i nhà tao. ng ngh ch, taokhông ch a n a. i cho mau”. Cô nói d t l i li n óng c a l i.Th ng Hi p v a i ra l v a nói r ng: “ i thì i, còn gai con m t, ch mà làm gì”.
  29. 29. cÐ ng 29 www.hobieuchanh.com Ch ng VI ul cTh ng Hi p ra kh i nhà nh m lúc n a êm, nên ngoài ng v ng hoe, không có m t ng iqua l i. Tuy v y mà trên tr i m t tr ng v a l t qua kh i c m mây nên ánh sáng d i xu ng ng, chi u c cây t rõ nh ban ngày. C nh thú d ng y d làm cho ng i i ng ph i m xúc. Ti c vì th ng Hi p còn mang cái kh i gi n m gh trong lòng canh cánh, nên nó m l i i xu ng phía Xóm-Chi u, không c m c cái c nh ìm-lìm, không th ng th c c ng tr ng t r ng.Vì nó không nh t nh ph i i âu, nên xu ng t i ch Xóm-Chi u nó ng d -d m t chút, i men-men lên c u m ng mà qua B n-Thành. i ngang qua nhà ga xe n g n ch c , nó c nh n anh em b n c a nó, có nhi u a ban êm th ng hay ng t i ó, nó m i ghé l imà coi có a nào. B c vô ga xe n nó th y có ba a nh m t trang v i nó ng n mng trên cái bàn dài lót d a vách t ng. Nó cúi xu ng dòm m t t a thì là th ng Hai, th ngCao v i th ng C u là b n bán nh t-trình nh nó. Nó bèn lúc l c mà kêu th ng Cao d y.Th ng Cao ban u h t tay r i day vô vách không ch u d y, b th ng Hì p c theo phá hoài, c ch ng ã nó ph i ng i d y, l y tay gi i m t và nói l m b m r ng: “ trong r p hát v m ing có m t chút, c theo phá hoài”.Th ng Hi p nói r ng: “M y d y cho tao nói chuy n riêng m t chút mà”.Th ng Cao m m t th y th ng Hi p thì h i: - M y i âu qua bên nây ch ng n y v y m y? - Dì gh tao i, không cho tao nhà c a ba tao n a. - Sao mà ngang v y? Nhà c a ba m y thì m y , có phép nào mà im y c. - D u không i, tao c ng i ch không th nào ón a c. - M y ngu quá. Có nhà mà không ch u ch . M y không th y thân tao ây hay sao? Vì không nhà nên ng âu ng ó, mu i c n có gh cùng mình, qua tháng gió b c l nh rút ru t teo gan, m y t ng s ng l m hay sao? - Thà là tao ch u c c, ch nhà tao th y dì gh c a tao, sao ghét l m. - Dì gh nào c ng v y, bao gi mà có dì gh d th ng âu m y. - Ph i. Dì gh th ng sao c. Nh ng mà dì gh c a ng i ta thì d ch u, còn dì gh c a tao kh n n n quá ch u không ng. - Trông th m y b b ào22 h , nên m y oán m y nói x u b ây ch gì. - Không ph i v y. Thu nay tao th ng dì tao l m ch . Có khi tao k khôi, d c ng ánh ch i tao mà tao có phi n âu. M y n m nay i bán nh t-trình m i b a tao em v a cho dì tao hai c c luôn luôn. T hôm ba tao b tù t i nay, tao càng th ng dì tao nhi u n n a, tao lo h t s c, bán nh t trình bao nhiêu tao không dám n xài, tao em v a t cho d ng mua g o mà n. Tao v i dì tao nh v y mà dì tao kh n n n l m, không bi t th ng ba tao …Th ng Hi p nói t i ó r i nó khóc. Th ng Cao ch a rõ tâm s c a nó nên nói pha l ng r ng: - Có th ng c ng b ng, ch ba m y m c tù mà làm sao?22 ch i b i ( ào ông, ào cha…).
  30. 30. cÐ ng 30 www.hobieuchanh.com - Ba tao tù, càng th ng nhi u h n m i ph i. Ch th ng cái gì mà ba tao m i b án, thì nhà làm l y trai.Th ng Cao ch ng h ng, nó ngó th ng Hi p trân trân r i ch m rãi nói r ng: - M y nói b t t , có lý nào mà kh n n n d v y? - Thi t nh v y ch . Tao th y rõ ràng, ch ph i tao nghe phong phanh hay sao. Tao m i t c h i nãy ây. - B t âu? - Tao m c i bán nh t-trình, nhà d t con em tao i âu không bi t. n khuya có m t ng i n ông a xe v , r i ng i y ôm dì tao mà hun, tao th y rõ ràng nh v y. - Kh n n n quá! M y th y nh v y sao m y không ch i th ng cha ó m t cái. - Thình lình quá tao làm không k p. Mà nó hun r i xe ch y li n, ch không có vô nhà. - Dì m y h nh v y, mà sao l i còn i m y? - Tao dóa, tao xài dì tao, nên d gi n d i tao ch sao. - M y nói m y có em gái. M y gi n m y i r i m y b nó cho ai nuôi? - Dì tao nuôi. Con ru t c a dì tao mà. - À! Tao t ng là em ru t c a m y ch . - Nó là con c a ba tao ch , song nó v i tao khác m . Dì tao nh v y, tao s nó v i dì tao r i ít n m nó l n nó c ng h n a. - Ôi! Chuy n ó còn xa, h i nào mà lo. Ph i lo chuy n g p bây gi ây. Tao h i thi t y, v y ch m y tính i ít b a r i v nhà hay m y i luôn? - V làm gì n a! V nhà tao gai con m t r i s có án m ng a m y. - M y không v nhà r i m y i âu mà ? - V y ch m y không có nhà, r i m y âu? Không có nhà mà m y s ng c, thì tao ng s ng c ch . Tao vái tr i cho tao s ng t i ba tao mãn tù, ng tao thu t chuy n tao th y cho ba tao nghe. - Con nhà nghèo có bao gi ch t âu mà s m y. T i mình ph i s ng ng giúp i ch . u mình ch t r i ai i bán nh t trình cho thiên h c.Th ng Hi p bu n, ng gi n mà nghe nh ng l i pha l ng c a th ng Cao thì nó b t bu n. Nóngó th ng Hai v i th ng C r i nói r ng: “Hai a n y ng ngon d !” Th ng Cao ngáp và nói ng: “Thôi, ng m y. Tao bu n ng quá. M y n m u n y ây, tao n m u kia cho. Ng ng sáng có i bán nh t-trình”.Th ng Cao nói ch a d t l i thì ã n m chùi trên cái b ng. Th ng Hi p ng i ngó qua phía bênkia ng, thì th y m t gánh mì trên l ng, hai ba ng i ng i n mì nói chuy n omsòm, l i có m y chú xa phu kéo xe i nh n nh g n ó. Nó móc túi mà m ti n thì còn chai c c r i, vì h i t i nó v không có Ba Trâm nhà, nên nó không n p ti n. S b túi ng t m t, nên nó l y s ti n mà l n trong l ng ch c c ng, r i day l i mà nói r ng: “M y nghay sao Cao?” Không nghe Cao tr l i, nó m i n m xu ng mà ngh . ng h nhà gare ch bagi .Th ng Hi p n m suy ngh n ph n c a nó t nay không còn cha m , bà con, anh em gì n a t thì t i trong lòng, nên nó a n c m t. ã bi t thu nay nó c ng không sung-s ng gì h nbây gi , nh ng mà s m m i i, chi u t i v thành thói quen, bây gi b c vô cái i vô gia- ình, vô thân-t c, là cái i ch ng h tính t i bao gi , thì t nhiên nó ph i lo bu n, ph i ái
  31. 31. cÐ ng 31 www.hobieuchanh.comng i. Nó ngh ph n nó r i nó ngh t i thân cha nó n a. Cha nó bây gi âu? Ng i ta nói t i án trên 5 n m thì b ày ra Côn-Nôn. V y thì cha nó ã i Côn-Nôn r i hay còn Khám n? S y nó không bi t c. Mà d u tù ch nào, thân cha nó c ng ph i ch u c c kh áo cho n 10 n m. Ngh quanh ngh qu t, m t trí nên n m ng quên. n 5 gi sáng, xe n s a so n ch y chuy n nh t, ng i ta qua l i trong nhà gare l n-x nlàm cho th ng Hai gi t mình th c d y. Nó kéo chân, kéo tay mà kêu m y a kia, ch ng l i n ch th ng Hi p n m, nó th y th ng n thì nó ch ng h ng, nên h i r ng: “Th c d y yHi p, y l i ây h i nào?”.Th ng Hi p l m c m ng i d y, v a d i m t v a áp r ng: - Tao l i h i khuya. - y coi hát c p23 r i y l i ây ng c p n a h ? - Không mà. Tao nhà tao ra ây ch . - Có nhà sao không ng nhà, l i ra ây mà ng ch c24? y ph m lu t r i. Tao nói cho y bi t, m y a tao không có nhà, nên m y a tao c quy n ng nhà gare v i hàng ba các c n ph tr ng Sàigòn này. y có nhà, y không c phép gi t quy n c a 25 y a tao. Tao s kêu lính b t y gi i i Ông Y m bây gi .Th ng Cao ch n l i mà nói r ng: “ ng nói nhi u chuy n y. Nó có nhà mà nó b dì gh nókhông cho nó n a, nên nó ra ây ch sao …”.Th ng C ch y l i nói r ng: “Té ra th ng Hi p bây gi c ng ra nh t i mình r i h ? c m. Nh p t i thêm ông v y m i vui”.Th ng Hai nguýt m t cái r i b i ra ng, v a i v a nói: “V y nó m i h t làm phách, chkhông thì b a nào h chi u r nó i l i r p hát ki m gi y coi c p ch i, nó c nói: “M c vnhà, m c v nhà”, nghe ghét quá”.Xe n rút ch y, b n a d t nhau i l i fontaine26 ngã t g n ó mà r a m t. Th ng Hi p c r a chân r a tay n a nên lâu, th ng Hai v i th ng C i tr c qua phía ch c B n-Thành. Th ng Cao ng ch nó, th y lâu thì thúc r ng: “Ê, mau mau, y Hi p. y mu n m hay sao?”Th ng Hi p v a i v a áp r ng: - Còn s m mà. Nh t-trình ch a ra âu mà l t t. - Hai a mình vô ch m i ki m mua n r i s l i nh t trình. Dì y i y, v y mà t ngày rày s p lên m i b a m y ph i em v n p hai c c n a hay không? - N p gi ng gì n a y. Dì tao l y trai thì trai n p cho dì tao n. - V y t nay s p lên y xài s ng l m. - Ph i. Tao ki m c bao nhiêu, tao xài b y nhiêu, kh i nuôi ai n a h t.Th ng Hi p nói nh v y mà s c m t nó bu n hiu, không bi t nó bu n là t i nó m t thói quen,hay là t i nó còn th ng dì gh v i em nó.Hai a vô ch m i mua xôi n r i l i i ki m C p-r ng lãnh nh t trình i bán. Tr c khi rra, hai a h n nhau chi u l i ch m i ng g p nhau r i i n c m m t l t.23 l u, không tr ti n24 ch c=tr c= ng s n mà i (ch c s n, ch c vi c, n ch c, ch u ch c)25 tên m t tr i giam tr con s ng lang thang ngoài ng.26 ti ng Pháp: vòi n c phun.
  32. 32. cÐ ng 32 www.hobieuchanh.comY nh l i h n, g n n m gi chi u, Hi p l i tr c ch m i thì ã th y th ng Cao ng ch nó i ó. Hi p h i Cao r ng: - B a nay y ki m ng bao nhiêu? - B nc cr i, còn y? - Tao ki m c có b n c c hai. - T s m m i t i gi y xài h t bao nhiêu? - H t m t c c hai. - V y thì y còn ba c c; mà y kh i n p cho dì y thì y còn d ti n nhi u l m. - Hôm qua tao còn d hai c c r i n a. - ! N u v y thì bây gi trong l ng y có t i n m c c r i. - . - M y giàu l n r i, xài sao cho h t. - Có n m c c r i b c mà giàu gi ng gì m y. - Tao nói ch i, ch t i mình giàu gi ng gì cho c. Xài nh tr i mà. - Nè Cao, tao mu n nói v i m y m t chuy n. - Chuy n gì? - M y có t t n hàng lung quá. - a! Làm thì ph i n ch ; không n thì làm làm chi. - Tao nói cho m y nghe, t i mình không có cha m bà con. M i b a n c m n bánh r i, còn d c bao nhiêu mình ph i dành m i c. - Thôi i cha! dành r i ch âu mà c t. G i cho h thì h gi t mà n. N m ngoái tao dành c n m ng b c, tao g i cho h r i h t h t ó, tao có nói chuy n cho y nghe r i mà. - Ph i. M y có nói chuy n ó cho tao nghe. Thiên h x u l m, thôi thì mình ng có g i cho ai h t, mình gi trong l ng mình. - Tr i i, không c. Ti n trong l ng tao ch u sao n i. H có ti n thì th y v t gì tao ng thèm h t th y. - Ph i nh n ch . - T i gì có ti n l i ph i nh n ói mà dành? - Ph i dành ti n ng r i khi au m mình mua thu c mà u ng ch . - C n gì m y. au thì có nhà th ng ó chi. Nhà n c l p nhà th ng là có ý nuôi t i mình ó a, m y không bi t hay sao? - Bi t. Thôi, au thì có nhà th ng ã ành, còn qu n áo n a chi? - Qu n áo gì? - Ph i s m qu n áo mà b n, ch b n rách r i d dáy, coi kh n n n quá. - M y nói b y quá. T i mình ph i b n rách r i d dáy, ch b n t t thì sái lu t còn gì. - Sao mà sái lu t?
  33. 33. cÐ ng 33 www.hobieuchanh.com - tao c t ngh a cho m y nghe. Mình b n t t có hai cái trái: th nh t là ng i ta ng mình là con c a ông n y bà kia, mà mình i bán nh t-trình, thì h danh giá c a y ông bà t t h t; th nhì, h mình b n t t thì mình ph i lên h ng nh ng a ua y, lên h ng trên mà mình không có h c, không có xu, ngh a là mình ch y d i chân ng i ta thì kh quá. V y thì thà mình h ng bét mà d n u, còn hay h n lên h ng trên mà ch y chót. - M y nói gi ng tr ng ua quá! - Tr i i! Tao b nh l m mà, m y không bi t hay sao? Có hai ba nhà báo c y tao ch p bút m c “Bàn ng a”, mà tao còn d c-d c tao ch a ch u ó a m y. - Nói dóc quá! N u có nhà báo c y m y bàn ng a mà sao m y còn d c-d c?Th ng Cao c i ng t, n m vai th ng Hi p mà y nó i và nói r ng: “S bàn b y, h ánhtheo, h thua ti n r i h r y ch sao. Thôi, th xu ng ch c n c m, ói b ng r i”.Hai a d t nhau i xu ng ch c . id c ng, th ng Hi p v n vai Cao mà nói r ng: - Tao nói thi t mà m y gi u c t hoài. - Tao gi u c t h i nào? M y nói thi t, tao c ng nói thi t v y ch . M y mu n nói chuy n gì? - Tao mu n nói chuy n dành ti n. - N a! C bao nhiêu ó nói hoài. Tao nói ti n l n trong l ng dành khó l m m y i! - Tao tính nh v y thì c l m. - Tính sao? - Mình xin v i nhà n c l p trong m i quartier m t cái kho Ti t-Ki m, cho con nhà nghèo có th g i ti n mà dành c b n, l p t i Khánh-H i m t cái, t i C u Ông- Lãnh m t cái, t i Ch i m t cái, t i a-Kao m t cái, t i Tân- nh m t cái; cho phép có n m ng xu g i c ng c, thì d cho mình bi t ch ng nào. - N u c nh v y thì tao ch u, ch g i cho ng i ngoài thì tao ch y ngay, thà tao n hàng cho s ng h n là giao cho h xài. - b a nào tao v i m y i v i m y ông ch -bút nh t-báo và nói v i m y ông H i- ng Thành-Ph , c y m y ng, ng i thì vi t báo, ng i thì vô gi a H i- ng, kêu nài xin cho c vi c y. - Thôi i m y! M y ng m c nh ng vi c l n lao, có gi âu mà lo cho mình m i ngày có th g i n m b y xu mà dành. Mà l p cái ó tao coi khó l m, t i mình g i vô, a rút ra l n-x n, tính sao c. - Sao l i không c. Thiên h k có n m ba ngàn ng i, k ánh con ng a n y, ng i ánh con ng a kia, r i con v nh t, con v nhì, l n x n, mà ng i ta còn tính c ó sao. - Còn cái n y khó n a, nh m y bi t ch m y ký tên c, còn có nhi u a không bi t ch , r i ch ng mu n rút ti n ra m i làm sao? N u h t ti n, xin rút ti n ra mà ph i ch m b y ngày thì ch t ói ng m27 cù- èo. - Có khó gì. Mình g i ti n thì h phát cho mình m t cu n s , trong s dán hình c a mình. Ch ng mình mu n l y ti n ra, mình c trình cu n s hình, h coi hình ph i c a mình thì phát ti n, có chi âu mà khó.27 Hay ng m: ch t.
  34. 34. cÐ ng 34 www.hobieuchanh.com - M y gi i thì m y xin i. - Tao có quen m t ông H i- ng, b a nào ng c ng mua nh t-trình c a tao, tao s nói i ng.Hai a ra i l La Somme, thì th y th ng Hai v i th ng C ng ng i d a l ng mà n m v i nhi u ng i lao- ng khác. Chúng nó l a m t ch tr ng mà ng i, r i mua m t tôcanh ba xu, m t d a th t ba xu, v i hai tô c m m i tô hai xu mà n chung v i nhau, ch ng ihèn h , n không quí, mà chúng nó n ngon l m.Th ng Hi p li c m t ngó th ng Hai, thì th y th ng n nghiêm ch nh, ch không ph i li n xáonh m y b a tr c. Ch ng n c m r i nó v i th ng Cao tr ti n ng d y thì th ng C ã i âu m t, còn th ng Hai thì ng d a g c cây mà ch . Hai a i ngang qua l thì th y th ngHai i theo, ch ng i kh i ám ông ng i nó m i móc trong túi l y ra m t cái ng-h nh , i a cho th ng Cao coi mà nói r ng: - ng h n y t t hay không m y? - M y làm gì có ng h . - Tao mua n m ng b c ó m y. R không? - M y nói dóc. M y làm gì có t i n m ng b c mà mua? Th thì m y n c p ch gì? - ng nói b y m y. Tao mua thi t ch . Nh m y mu n, tao bán l i cho m y. - Không thèm. - Tao bán r . Tao bán hai ng mà thôi. - M y cho không i n a, tao c ng không thèm l y. - Thôi m t ng ây nè, ch u không? - Tao nói không thèm, mà c nài hoài. - ngu quá.Th ng Hi p nghe th ng Hai m ng th ng Cao thì nó gi n, nên nói r ng: - m y n c p, ng i ta không thèm, sao m y l i m ng ng i ta ngu. - M y nói tao n c p h ? - Ch gì. - D u tao n c p i n a c ng còn khá h n ba m y ch n ng c p gi t ng i ta, nên i b ày ó.Th ng Hi p nghe m y l i nói y thì nó lùng bùng l tai, chóa lòa con m t, ngh n c ng h ng, ng trân trân không nói c n a.Th ng Hai b i l n tr l i.Th ng Cao bèn c p tay th ng Hi p d t i và nói r ng: “Th ng Hai gian gi o l m, mình ch i i nó có ngày mình mang h a. Thôi mình th vô r p hát Vi t-Nam l p th coi hát c p ch i,ch ng bu n ng mình lên gare Taberd mà ng êm h n, ng ng v i th ng Hai n a”.Th ng Hi p l u linh trót m t tháng, tuy trong l ng nó có ti n luôn luôn, không b a nào b óikhát, nh ng mà ban êm, h nó nh n thân cha nó b tù, nh t là nh t i l i c a th ng Hai ng nó, thì nó au n trong lòng, không mu n s ng chút nào h t. t b a, nó nh cha nó quá, nên ban êm nó lén tr v cái xóm nó h i tr c, ng th y cáinhà là cái d u tích c a cha nó. Mà ch ng i ngang qua nhà, nó th y c a óng, trong nhà
  35. 35. cÐ ng 35 www.hobieuchanh.comkhông èn, nó tin ch c dì gh nó ã d t em nó mà i ch i v i trai, thì nó u t c trong lòng, a bu n r u, v a oán h n vô cùng. t bu i s m m i, nó i bán nh t trình, có m t cô ã tr ng tu i, ng i trên xe h i, kêu nó em i mua hai s báo. Cô tr ti n r i cô h i nó có cha m hay không. Nó nói không có. Cô m i i nó mu n thì cô m n nó b i, m i tháng cô tr cho nó n m ng b c.Th ng Hi p chán ngán vì n i m gh l y trai, mà l i au n vì n i chúng b n ng o báng, nên ã có ý b x Sàigòn mà i, ng t s n x khác không ngh làm n r i ph i ói khát. Nay nónghe cô n y m n nó, thì nó h i r ng: - B m cô, nhà cô âu? - Qua có l p v n cao su ngoài phía núi Ch a-chan. - Xa quá há? - Không xa bao nhiêu. Qua mu n m n em là vì qua c n dùng m t a nh lanh l i ng m ba b a qua sai i xe l a xu ng Sàigòn m t l n mà mua . Còn công vi c trong nhà thì có b i khác, ch không ph i m t mình em âu.Th ng Hi p suy ngh m t h i r i ch u i. Cô bi u nó leo lên xe h i, ch y l i nhà C p-r ng màtr nh t trình, r i m i ch nó v Ch a-chan.

×