Ho bieu chanh day oan

494 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
494
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ho bieu chanh day oan

  1. 1. Dây Oan 1 www.hobieuchanh.com Dây oan Bi u Chánh I. Tình và t i t bu i s m m i, ch V nh-long, b n hàng nhómbuôn-bán ông d y-d y,còn các n o ng trong châu-thành thì thiên-h l i qua n m-n p. Th y Phan-Thanh-Nhãn, làm thông-ngôn t i Tòa Án, mi ng ng m m t uthu c, tay xách m t cây dù cán tre, th ng-th ng i lên Tòa mà làm vi c; th y i d ctheo l ng, m t ngó ngay tr c m t mà b c, không ý n nh ng k qua ng i i. Th y tr c ch ng 26 tu i, mình m c m t áo xuy n en, m t cái qu n tây ông r ng, u i nón tr ng, ch n mang giày vàng, y-ph c theo nh nh ng th y thông cách 25 m v tr c, ch không ph i ch ng-di n s c-s o chi ó, nh ng mà b t ng th y nh-m , g ng m t th y nghiêm-trang, n c da ngâm-ngâm, c p m t quy t oán,nên k quen hay ng i l ai th y th y c ng khó mà dám nói nh ng l i di u-c t. Th y ch m-rãi i tr c, phía sau có m t cô, tu i ch ng l i 24 ho c25, xâm-xâm i ri t theo. Cô n y m c m t cái qu n l a tr ng, v i m t cái áo t en lót màubông ph n, u choàng h u m t cái kh n màu tr ng gà có k t ren, ch n mang m t ôigiày nhung thêu kim-tuy n. Vóc cô dong-dãy, t ng cô y u- u, hai hàm r ng cônh r t, n c da m t cô tr ng . Cô c ng thu c h ng n-bà p, nh ng mà cái p a cô có l n cái v bu n; cô và i và chúm-chím c i, song n u ngó k thì t th y n i có chút nh cay ng. Ch ng cô i theo k p th y r i, cô day qua ngó th y mà nói r ng: “Anh Hai! Dhôn! M y n m nay m i th y m t anh a!... Cô nói có m y l i r i cô ng nhìn th ytrân-trân, hai hàng n c m t ch y r ng-r ng. Th y Nhãn nghe kêu thì th y day qua; th y th y cô n , coi b th y b -ng , nênth y ng kh ng l i mà m t th y bi n s c. Th y ngó cô r i h i r ng: “Cô Hai ph i hôn?” Cô l y chéo kh n v a lau n c m t v a nói r ng: “Em ây ch ai. Anh quên em n hay sao? H i nãy em ng trong ti m d i ng mé sông, em th y anh i ngang,song không bi t có ph i là anh hay không, nên em i theo ây. M y n m nay anh làmgi ng gì mà anh bi t tích, em trông i d quá! Bây gi anh làm vi c gì âu?” Th y châu mày d -d m t h i r i áp r ng: - n m thi u t i nay tôi làm vi c Toà trên Sài-gòn ch âu. - Tr i i! Em có i Sài-gòn m y l n v y mà em có dè âu mà ki m. Anh thi t là vô tình quá, sao không g i th t gì h t v y? - i th bi t nói chuy n gì? G i cho ai? - i cho em. - Cô có ch ng mà g i cho cô sao c. - hôn! G i th th m em, nói làm vi c gì, ch nào cho em bi t, v y mà i gì hay sao. Bây gi anh âu mà i ây? - Bây gi tôi c quan trên i làm vi c t i Tòa ây. - May d hôn! Té ra bây gi anh v ây? Anh v ây t h i nào t i gi ? - n m t tháng r i. - y mà không thèm xu ng Ngã T ch i ch !
  2. 2. Dây Oan 2 www.hobieuchanh.com Th y c i g n, cúi m t ngó d i t mà áp r ng: - ! Xu ng Ngã T mà làm gì! Vui-v gì nên l t xu ng ó mà ch i! - Anh mu n bu n thì bu n, anh mu n vui thì vui; bu n hay vui là t i n i ý anh, ch có ph i t i ai âu. - ng có t i ng i khác n a ch . Cô nghe m y l i áp sau ó thì cô a n c m t n a, cô li c ngó th y r i h i ng: - y n m nay anh ã có v , có con r i ch a? Th y ng c m t ngó ngay cô mà áp x n-x m r ng: - Cô h i t i chuy n ó mà làm gì? Tôi có ph i nh ng i ta, th b a tr c quên b a sau v y âu. - Té ra m y n m nay anh ch a c i v sao? - là cái gì? C ng m t th n-bà nh các n-bà khác. R t i h có th - th t n ng n kia mà h còn không ra gì, c i ng i khác mà tình ngh a gì! - Anh v ây mà anh d n ph riêng hay u v i ai? - Cô h i chi v y? - Em mu n l i nhà th m anh ch i. - Thôi, g p ây c ng r i, th m nom làm chi. - Em mu n l i nhà ng nói chuy n riêng v i anh m t chút. Th y châu mày, l c u, l p nghiêm mà nói r ng: - Tôi v i cô còn chuy n gì n a âu mà ph i nói. Tôi t ng tôi v i cô ch ng nên nhìn nhau n a, d u g p nhau c ng ph i làm l ng thì hay h n. - Em coi ý anh phi n l m, nên em c n ph i nói chuy n cho anh nghe. D u anh th ng hay là ghét c ng v y, xin anh làm n ch nhà cho em bi t ng tr a tan h u, em l i th m anh m t chút. Th y c i m t cách r t cay ng mà áp r ng: “Tôi bây gi ch ng ph i nhngày tr c. Tôi không nhà, không c a, không v , không con; tôi không mu n nóichuy n v i n-bà, mà c ng không mu n nghe n-bà nói chuy n. Xin cô ch phi n. i i làm cho tánh ý tôi tr ra nh v y ó. T i gi h u r i. Thôi tôi xin ki u cô ngtôi i làm vi c. Chúc cho cô m nh-gi i luôn”. Th y d nón chào cô, r i d t mà i. Cô lên ng trên l ng mà ngó theo, hai hàng n c m t ch y ròng-ròng. qua ng i l i ai th y s c cô bu n th m c ng ngó cô, song cô không thèm k n thiên-h . Cô n y tên là Lý-Th -Ð ng. Cô v n là con c a H ng-C Trang g n ch Ngã T , và cô là v c a m tng i khách Tri u-Châu, tên là Bành-Nghi p, làm phó bang-tr ng, có ti m buôn bánhàng xén t i ch Ngã T , l i có ru ng t c g n 50 m u. Cô v i th y Nhãn g pnhau mà i- ãi v i nhau: k quy n-luy n, ng i lãnh- m nh v y, thì ai c ng uhi u hai ng i h i tr c ch c có nh n-duyên v i nhau làm sao ó, r i b c nh-ngch ng may nó phân r m i ng i m t n i, nên hôm nay m i có k m ng, ng i gi n, i có ti ng yêu l n v i l i oán. Thi t nh v y. Chuy n cô Ð ng v i th y Nhãn quen bi t nhau là m t chuy nbi-tình, ngh c ng gi ng nh các chuy n tình khác, song chuy n n y có m t cu c hi ptan au- n làm cho gái c-u t, trai phi n-hà. là cô Ð ng sanh trong m t nhà n, ch không giàu mà c ng không nghèogì l m. N m cô c 15 tu i thì bà thân c a cô m t. Ông thân c a cô là ông H ng-C
  3. 3. Dây Oan 3 www.hobieuchanh.comTrang, c ng nh m y ông h ng-ch c khác trong làng, c ng có h c ch nho lem-nhem, c ng bi t nh n-ngh a s -s a, song không có ki n-th c r ng, không có thái-cao. V ch t m i vài tháng thì ông c i Th -Liêu d i Cái-Nhum ng có ng i i-tr . Cô Ð ng ã tr ng r i, mà cô l i có tánh a tình a c m, cô c th ng nh mhoài, th thì cô không làm sao mà yêu m gh cho c. Còn Th -Liêu là ng i khôngcó giáo-d c, thi u t -cách làm ng i l n, th thì c ng không làm sao mà thâu-ph ccon riêng c a ch ng. T i nh v y nên m gh con gh trong nhà c r y-rà v i nhauhoài. Ông H ng-C Trang l y làm b i-r i h t s c, binh con thì v gi n, binh v thìcon phi n, ông không bi t li u l nào cho yên trong nhà. Ông có m t ng i em nhà chú, có ch ng làm Cai L c-l trên V nh-long. M t a n ông lên th m, ông than phi n vi c nhà. V chú Cai L c-l m i khuyên ông em cô Ð ng lên g i cho thím nuôi giùm t nhiên trong nhà h t r y-rà n a. Ông ng-C ngh cái ch c ó r t hay, ông m i em cô Ð ng lên V nhh-long mà g i. Lên V nh-long cô Ð ng i ch , i mua h ng ngày, cô m i có d p g p r i làmquen v i Phan-Thanh-Nhãn, là m t ng i trai m côi m , nh m t bà góa ch ng màcó lòng t -thi n, em v nuôi và cho i h c t i tr ng t nh. Lúc nh Nhãn v i Ð ng quen v i nhau là quen nh anh em v y thôi. L n l n ít m sau Nhãn thi u vào tr ng trung- ng h c M -tho r i, thì cái tình y i ra làmcái tình ân-ái. Hai tr th -nguy n k t tóc tr m n m v i nhau. Nhãn t quy t th nào h c thành công r i thì c ng c i Ð ng làm v , còn Ð ng c ng t -nguy n s gi lòngth Nhãn tr n i, d u ai sang giàu n b c nào c ng không chu ng. Nhãn h c còn có m t n m n a thi ra tr ng, l i x y ra chuy n làm cho c n-duyên l -d . N m y Ð ng ã c 20 tu i r i, tuy c ng còn v i cô, song m t vàitháng thì v Nhã T th m cha m t l n. Khách Bành-Nghi p góa v , th y Ð ng có s cthì ph i lòng, nên c y mai nói v i H ng-C Trang mà xin c i. H ng-C h i d ýcon thì Ð ng không ng. Bành-Nghi p bi t ý H ng-C hay nghe l i v , bèn theo n-n v i Th -Liêu xin làm mai tay trong, h a r ng n u giúp l i cho H ng-C ch u thì anh ta s i l c i 500 ng b c, l i n n riêng cho Thi-Liêu 200 n a. Th -Liêu nghe h i b c thì ham, nên ngày êm theo xúi gi c ch ng, c khenBành-Nghi p tánh n t th t-thà, c khoe Bành-Nghi p gia-tài s . H ng-C s míchlòng v , mà ngh duyên-ph n c a con c nh v y c ng là h nh-ph c, ông bèn lên nh-long ng nói v i em ng em con v nhà g l y ch ng. Thím Cai L c-l ngheBành-Nghi p giàu có thím c ng ham, nên thím ng tình v i v ch ng H ng-C màrúng ép cô Ð ng. Cô Ð ng khóc-lóc không ng Bành-Nghi p; cha b a thì khuy n d , b a thì r yla, c theo ép u ng hoài, túng th cô ph i khai thi t cô ã n ng l i th nguy n v iNhãn, nên cô không th l y ch ng nào khác h n Nhãn c. H ng-C Trang b ntánh quê-mùa th p-th i, ch bi t tr ng b c ti n, ch không bi t tr ng tình-ngh a, ôngkhông thèm k tâm-s c a con, ông nghe theo l i v mà g nh u con cho Bành-Nghi p. Mà cô Ð ng v n là gái ít h c. Tuy cô th ng Nhãn, tuy cô tr ng Nhãn, song cô ng còn trong ch gia- ình. Cô không có thái- qu -quy t, cô không có ngh - c t -c ng, mà dám gi i-thoát s i dây luân-lý, hay là dám kháng-c m ng l nh cha , b i v y cô khóc nh u-nháo r i vi t th g i mà phân-tr n vi c mình cho Nhãn hayvà h i Nhãn coi ph i li u l nào. Cô i hoài mà không th y th Nhãn tr l i, cô bu n- u h t s c, mà n ngày ch ng c i, cô c ng ph i ríu-ríu mà i v nhà ch ng nh cáccô gái khác.
  4. 4. Dây Oan 4 www.hobieuchanh.com y v sau, Nhãn v i Ð ng không g p m t nhau n a, mà c ng không có tin- c cho nhau. Ð ng có ch ng ã 5 n m r i m i g p Nhãn h i s m m i n y, ó là l nth nh t. Còn th y Phan-Thanh-Nhãn thì th y b u t v tình, nên m y n m nay th y chán-ngán th -thái nhân-tâm, th y phi n, th y oán h t th y n-bà, ch ng nh ng là th ykhông ch u g n, mà th y c ng ch ng mu n ngó m t ng i n-bà nào h t. Th y cho oàn ph -n là oàn gi -d i, th y quy t chí c thân n l p cu c i, ban ngày ilàm vi c thì lo cho tròn ch c-nghi p; ban êm r nh thì h c ch Nho và t p n c m.Th y l p tâm m t mình mà vui thú phong-l u, th y nh t nh xa phu-n ng kh imang tình gi . Nh ách c -x nh v y mà m y n m nay trí th y r t yên- n, lòng th yth nh-th i. Bu i s m m i n y, tình-c th y g p cô Ð ng. Ng i th y ã nh t- nh khôngthèm ý n mà l i còn g p-g làm chi, th y nói cùn-qu n r i d t chuy n mà lánhph t cô cho r nh. Mà vô Tòa làm vi c, hình d ng c a cô c v n-v tr c m t, nh ng i cô nói c v ng-v ng bên tai hoài, làm cho trí th y xao- ng, không bình-t nh nh a n a. Ð n 11 gi tan h u th y i v nhà, dãy ph d i C u L u. Ra kh i c a th yngó quanh-qu t, r i ch m-rãi mà i. V t i nhà, th y th y c a khép, th y m i xô c amà vô. Cô Ð ng ng ch n-ng n d i b p mà coi ng i n u n d n c m. Th y th y thìth y ch ng-h ng, th y vói tay khép cánh c a l i mà i th ng vô bu ng mà thay ,mi ng chúm-chím c i. Cái tánh tình c a con ng i thi t là khó dò. H i s m m i th y không ch u chnhà cho cô, là ý th y không mu n cô lân-la t i lui. Mà bây gi th y th y cô ng trongnhà thì lòng th y l i ph i-ph i, m t có s c hân-hoan. Thay r i b c ra, th y th y cô ng d n cái bàn n g n c a xu ng nhà b p, thì th y h i r ng: “Sao cô bi t nhà tôi ây mà cô l i?”. Cô li c m t ngó th y, mi ng c i ng n-ngo n mà áp r ng: - Anh không ch u ch , mà em tìm c ng ra. - Ai ch cho cô ó? - Em h i th m m y chú lính gác ng. - y chú ó thày-lay quá! - Bây gi anh gi n lây t i m y ng i làm n cho em n a hay sao? - Tôi gi n là tôi gi n ai, ch m y ng i y có l i chi v i tôi âu mà tôi gi n. - Anh gi n em thì nói ngay ra, nói xa nói g n làm chi. T i sao anh gi n n i không mu n cho em t i nhà, âu anh nói cho em nghe th coi? - Vi c ó cô bi t nhi u h n tôi n a, sao cô l i h i tôi? - Em bi t l m ch . Em bi t em ph i gi n anh. Mà em không gi n, sao anh tr i gi n em? - Cô nói nghe trái i quá! - Em nói ph i l m, ch có trái i âu. Ng i n u n b ng mâm c m lên, cô Ð ng tuy là khách, song cô ti p d n n trên bàn, r i cô ng i tr c, so a và nói r ng: “H i s m m i em ki m c nhà r iem bi u anh n u n mua th t cá thêm ng n u cho em n n a. Anh có gi n em, xinanh c ng cho em n c m v i nghe hôn?” Th y chúm-chím c i r i ng i ngang m t mà n c m v i cô, s c m t th y có vlo nhi u; còn cô thì m t lát cô ngó th y d ng nh cô mu n nói chuy n gì, mà th y bth y ng n-ng t -l nên cô không nói.
  5. 5. Dây Oan 5 www.hobieuchanh.com n c m r i, ng m m t u thu c i qua i l i m t h i lâu mà không nói t i cô.Thình-lình th y vùng h i cô r ng: - i nãy cô nói qu y là tôi qu y, còn cô thì ph i l m. Cô ã th -nguy n v i tôi, r i cô b i- c, b tôi mà i l y ch ng khác. Cô v i tôi nh v y ó, cô ph i l m h ? - Em ã b i- c mà ph i n i gì! Nh ng mà em b i- c ó là t i n i anh. L thì em ph i gi n anh, ch sao anh tr l i gi n em? - i tôi là sao? - Ngày cha em ép-u ng g em l y ch ng, em vì n ng l i c-h n v i anh, nên em b i-r i h t s c. Lúc y em ch ng khác nào nh ng i ch i-v i ngoài bi n, em vi t th xin anh c u em. Anh không v mà d y em coi ph i làm sao, l i c ng không g i th tr l i. Ph n em là gái, em cùng th r i, t -nhiên em ph i co tay cho cha em bán em cho ng i ta mà l y ti n ch bi t làm sao. - Tôi m c h c làm sao mà v c. Còn g i th cho cô, tôi bi t nói làm sao; u tôi g i th r i ng i khác h nh n thì tôi mang h a, ch ph i d hay sao. Cô Ð ng nghe m y l i y thì n c m t tuôn d m-d . Cô khóc m t h i r i nói ng: “Bây gi em m i bi t anh không th ng em. N u thi t anh tr ng ch tình, anhtr ng duyên n tr m n m thì anh âu k s h c, anh có s gì tai-h a”. Th y Nhãn ng l i, áp r ng: - Cô nói tôi không th ng cô à? Thi t tôi không hi u t i sao mà tôi thi u, t i sao mà tôi còn s ng i làm vi c c ây a, nói cho cô bi t. - u anh th ng em, sao h i ó anh không ra tay c u v t em? - Ph n tôi không có cha m anh em gì h t. Tôi nh ng i ta nuôi mà cho i c. Tôi ph i h c cho thành-công ng kh i ph lòng ng i ta. Mà tôi l i nguy n h c n cùng ng ôi ta chung h ng sung-s ng v i nhau. N u bán nhi ph 1 thì tôi có l i v i k làm n cho tôi, mà ng sanh-ho t c a ôi ta l i khó kh n tr n i n a. H i ó tôi c u cô làm sao c mà cô bi u u? - Mi n c ph -nguy n thì thôi, giàu nghèo có c n gì. Em em nuôi anh, em c ng vui lòng mà. - Tôi làm trai, tôi ành ch u nh v y hay sao? Lúc cô l y ch ng ó tôi còn c có m t n m n a mà thôi. N u b ng cô th ng tôi, cô kháng c h n-hòi thì ai làm sao mà g cô l y ch ng cho c. Có l cô th y th ng khách ó giàu, cô c ng b ng lòng, nên cha m m i g ch . - Anh nói chi nh ng ti ng b t ngh a nh v y! Nh ng ti ng y làm cho em ch t c ch không ph i ch i âu. Thu nay anh th y có con gái nào cha g l y ch ng mà dám ch ng c không ch u v nhà ch ng hay không? Theo phong-t c c a mình, em ch a th y ai b t hi u n th . B ép duyên, ho c s u não t v n mà ch t, ho c g n ngày ch ng c i tr n b mà i thì có. i ó em c ng có tính t i hai vi c y. Nh ng mà em ngh hai vi c u không nên làm h t th y. D i gì mà ph i h y mình; h h y mình thì làm sao mà tr n nguy n- c cho c. Còn tr n mà i thì bi t i âu; con gái h ra kh i nhà thì h thân li n, có ph i d âu. Trong bà con thì em ch có ng i cô V nh-long ây mà thôi. Mà cô c ng ép g em, thì em còn mong n ng1 b cu c gi a ng
  6. 6. Dây Oan 6 www.hobieuchanh.com a sao c. Xin anh ngh l i mà th ng giùm thân em ch ng trách em i nghi p. Th y Nhãn châu mày r i cúi m t mà nói ch m-rãi r ng: - u s th t hi u v i cha thì i tu. Cô Ð ng nghe hai ti ng “ i tu” thì cô gi t mình. Cô ng i tr m-ngâm m t h i, i cô th dài mà áp r ng: - Thi t h i ó b i-r i quá em không ngh t i vi c i tu. Mà n u c o u i tu, thì làm sao sum-hi p cùng anh cho c? - Tu ni m ng ch ki p khác ch . - Anh bi u nh v y thì ph i l m. Ng t vì cái vi c ó cao quá, em vói không i. Em t thi t v i anh, h i ó em tính th p nh v y: m t bên thì hi u, m t bên thì tình. n sanh-thành n ng-n , thôi em v ng l nh cha mà l y ch ng cho tr n th o v i cha. Mà l y ch ng ó là l y cho kh i trái ý cha mà thôi, ch ng nào anh h c xong r i, n u anh không ph em, thì em s l p th ch ng ng ôi ta sum-hi p cùng nhau cho kh i l i l i th c. Em tính nh y mà m y n m nay anh bi t tích, em không bi t anh âu mà ki m, thi t em bu n r u không bi t ch ng nào, Bây gi cha em ã m t r i, mà nay em i c g p anh ây n a. Th o em ã tr xong, tình em còn mang n ng. y anh li u cho em ph i làm sao. Xin anh d y. Anh mu n l nào em s làm theo li n. Th y Nhãn kéo gh ng i ngang cô Ð ng, th y ch ng cánh tay trái trên bàn, r i cái trán vào bàn tay, trí bàng-hoàng suy-ngh . Cô Ð ng ngó th y trân-trân, i m t i lâu mà không nghe th y tr l i, cô bèn nói r ng: “Ðôi ta th -nguy n r t n ng l i,ti c vì lúc em b ép duyên, anh m c ham h c, anh không c u v t em; còn ph n em thìem m c vì ch hi u mà ph i th t c. Ðôi ta u có l i h t th y, anh l i v ham danh- i, em l i v khinh trinh-ti t. Thôi, t i nh n-duyên c a mình ph i tr c-tr nh v y,bây gi ch ng nên phi n-trách nhau làm chi, lo gây cu c tr m n m l i thì hay h n”. Th y châu mày th ra mà áp r ng: - i s m m i tôi ã có nói v i cô: Bây gi chúng ta g p nhau ph i làm lãng, ch ng nên nhìn nhau … - Làm lãng sao cho c. - u không c c ng ph i rán, ch lân-la nh v y thì có t i l n l m, cô ôi! - i gì? - Chúng ta t ch ng kh i t i tà-dâm là m t cái t i-ác kh n-n n l m. - ! T i-ác! Em ch ng còn bi t s t i gì n a h t. V y ch h i nh em có ph m t i-ác nào âu, mà sao em ph i sa a-ng c m y n m nay ó? Thà em thoát kh i cái a-ng c hi n t i ó cho r i, ch ng ch t Ph t Tr i mu n ày em vào a-ng c nào n a tùy ý. - a-ng c hi n t i là a-ng c gì âu? - Mình ghét ng i ta, mình khinh-khi ng i ta, mà mình ph i ép lòng ph ng- ng i ta, ph i ép lòng cho ng i ta ôm- p. Em vào cái c nh nh v y ó, há không ph i trong a-ng c hay sao? - y là nh n-qu ó a cô. Có l ki p tr c cô v i ch ng thi u sót sao ó, nên ki p n y cô m i ph i l y ch ng nh v y tr n ti n khiên. - Anh c nói o- c hoài, em bu n quá. - i o- c là cây nêu cho loài ng i nh m mà i ng kh i sa vào ng qu y, không gi o- c sao c.
  7. 7. Dây Oan 7 www.hobieuchanh.com - ! Ð o- c! N u thi n-h bi t làm theo o- c thì âu có ng i m nh hi p k y u; âu có ng i khôn g t k d i; dì gh em au có kh c-b c em, cha em âu có g em cho Ch t khách ng l y ti n. Em không c n o- c, mà em c ng không s t i-l i gì h t. M y n m nay tuy em có ch ng, song ch ng có giây phút nào mà em quên anh. Em nói thi t v i anh: vì ôi ta có th nguy n v i nhau, bây gi g p nhau, em nh t nh b ch ng theo anh, u ph i mang t i gì em c ng không s . - Cô nói nh v y thì qu y l m! H i nh chúng ta kh d i nên nhen-nhúm cái lò l a tình cho nó phát ra cái ng n l a th m. M y n m nay ôi ta cháy lòng cháy d , nám m t nám mày, mà ôi ta còn s ng ây, ph n tôi thì tôi nh cái thú c m thi nó làm cho tôi khuây lãng, còn ph n cô nh có cu c gia-th t nên quên c chuy n x a. Thôi, lò l a tình ã gi c t t c r i, y là may, ch ng nên nhen-nhúm khêu g i làm chi. Tôi xin cô: n u cô thi t th ng tôi, thì hãy cho lòng tôi yên t nh; n u cô bi t tr ng ngh a, thì hãy gi ti t v i ch ng cho tròn. Còn nh ng l i th nguy n c a chúng ta ch ng tr n, cái duyên n chúng ta rã r i, thì chúng ta ph i rán tu ni m cho thành tâm, tu ni m ki p n y ng ki p sau sum-hi p. Chúng ta ch ng nên vì s c d c mà ngh ch l Tr i, trái o làm ng i và ph m t i tà dâm. Tôi khuyên cô ph i tr v v i ch ng cho t -t , ng thèm t ng n tôi n a. ng t i nhà tôi làm chi. Cô Ð ng khóc t c-t i mà nói r ng: “Bây gi em m i bi t anh không th ngem chút nào h t! Hèn chi h i ó em g i th mà anh không v , l i anh c ng khôngthèm tr l i. Anh g t em chi l m v y? H i nh anh ch p m i t tình cho em làm chi,mà ch p r i anh l i b t d t i? Anh có bi t m y n m nay em vì ai mà em au nbu n th m êm ngày hay không h ? Tuy nay xác em ã nh -nhu c nh ng mà tình c aem i v i anh v n còn y nguyên. Em g p c anh em m ng h t s c, là vì em t nganh c ng nh em, anh không quên em, anh tr ng tình h n tr ng xác. Té ra anh c ngnh h , anh là ng i ham danh ham l i, không bi t tr ng cái tình. Anh làm b nh -ngh a, anh bày chuy n tu-hành, anh mu n cho thi n-h khen anh là ng i ng- n,còn thân em chìm n i trong bi n th m, tan-tác trong lò tình, m c k em! Em hi u r i:Anh c l m, anh phi n em, anh mu n cho em ch t ng d t l i th cho anh c i v . c, anh mu n cho em ch t thì em v ng. S ng mà làm b n lòng anh thì không nên ng làm gì, thà ch t ng thoát kh i nhà ch ng là c nh a-ng c, ch t ng gi cáitình là cái em quí tr ng b y lâu nay, ch t cho anh c ti ng khen là th y thông o- c, ch t cho anh an tâm mà vui thú c m thi c a anh, r i c i v sanh con mà h ngphú-quí v i thiên-h ”. Cô và nói m y câu sau và ng d y men-men ra phía tr c, n c m t n c m ichàm ngoàm. Th y ch y theo n m tay cô mà h i r ng: “Cô Hai, tôi l y l chánh- ángmà khuyên cô, sao cô l i gia ti ng oán mà nói tôi mu n cho cô ch t ?”. Cô v n hai cái tay trên vai th y, cô úp m t vào ng c th y, cô và khóc và nói ng: “Anh không th ng em, thôi th i em ch t ph t cho r i, ch s ng n a mà làmchi!”. Th y l c u r i c ng choàng tay ôm ngang qua mình cô mà khóc. Vì cái tình mà bao nhiêu chánh-tr c, bao nhiêu o- c u tan r h t. * * *
  8. 8. Dây Oan 8 www.hobieuchanh.com II i 9 gi t i. Tr i m a lâm-râm, gió th i phay-pháy. Th y Nhãn khép c a, r i n m trên gh canapé d a vách, tay ôm cây n mà kh y, mi ng ngâm: a thu r -r gió hây-hây Nh khách chung tình khách có hay? Cô Ð ng mình m c áo m a, u choàng kh n l nh, xô c a nh -nh b c vô nhà, r i l n l i ng phía u gh ch th y Nhãn n m, mà th y không hay, th y kh y n mà ngâm ti p r ng: Tan hi p nh n-duyên ai n khi n, Th phi mi ng th khó làm khuây. Th y ngâm t i ó, thì cô cúi m t xu ng r i hai tay ôm u th y mà hun tr hun tr t. Th y buông cây n, kéo cô l i ng i trong lòng th y và h i r ng: “Làm sao ban êm em lên c?” Cô l t kh n và ngó th y, c i mà áp r ng: - Em m n xe song mã em i. - Em nói sao v i ch ng em mà em i c? - Nó i Sài-gòn h i s m m i r i. Ði bán lúa r i b hàng v bán. Th y n m tay cô mà hun hai ba cái r i nói r ng: - Em m n xe em i nh v y không s thiên-h h hay r i mang ti ng sao? - Anh t ng em d i l m hay sao? Xe lên t i, em bi u ng ng ngoài ch . Em tr ti n r i em làm b vô m y ti m mua m t h i. Ði m t khúc xa r i em i kêu xe kéo mà vô ây ch . Cô ng d y c i áo m a v t trên gh , b c ra óng c a ch t, v n èn lên chosáng, r i t l i c ng ng i trong lòng th y, hai tay ôm m t, c p m t nhìn trân-trân;mi ng c i chúm-chím mà h i r ng: “H m nay lâu lên, em nh anh quá! Anh cònth ng em hay không?”. Th y vói tay kéo cô xu ng, hai m t k nhau, r i th y nói: “Em h i k quá! N uqua không th ng em thì có âu qua ph i mang t i tà-dâm nh v y”. Cô vùng buông th y ra mà nói r ng: “Rõ-ràng anh không th ng em, b i vì n uanh th ng em thi t tình thì có âu anh l i k chánh-dâm hay tà-dâm”. Th y châu mày, song g ng c i mà áp r ng: “Ch ng c a em chàng-ràngtr c m t qua hoài, ngày nh êm qua không th nào mà quên c. Vì ch tình mà ôi ta ph m t i n ng l m em ôi! Xa em thì qua th ng nh , mà g n em thì qua n-n nvô cùng”. Cô nghe m y l i thì cô ng i l ng thinh. Th y h i r ng: - Ðôi ta g n nhau m y tháng nay, v y mà ch ng c a em có t d u gì nghi chút nào hay không? - Không. Cô ng i tr -tr mà suy ngh m t h i r t lâu, r i cô v t nói r ng: “Em hi u r i, i ch ng c a em nên anh không th th ng em cho h t tình c. H ôi ta g n nhauthì có ch ng c a em ng gi a hoài. Cái hình c a ch ng em ph i tiêu m t thì ôi ta i vui-v mà h ng h nh phúc sum v y c. Em nh t- nh luôn trên n y v i anh,không thèm v Ngã T n a. Ch ng c a em mu n làm sao thì làm, thiên h c i chê
  9. 9. Dây Oan 9 www.hobieuchanh.com c h , mi n là ôi ta ph tình thì thôi. H anh th ng em thì em không k vi c gì t”. Th y nghe nh v y thì l m-c m ng i d y mà nói r ng: - Em ng có nói li u m ng v y không nên. - i! D u nên d u h c ng m t i mà thôi! Ðôi ta có th c n ng l i, t i ng i ta phân r duyên-n ôi ta, nên m i n n i n y, g n nhau mà không ng vui-v chi h t. N u em mang t i “có ch ng mà l i l y trai”, thì cái t i y t i ai, ch không ph i em âu. - ng t i mình n a ch ! Em quên r i hay sao? H i m i g p nhau em có nói: Ðôi ta phân r nhau, m t là t i qua ham danh-l i, hai là t i em khinh trinh- ti t. L i em nói úng- n l m. Mình ph i nh n l i c a mình, ch cho ng i khác sao c. - Em nh t- nh r i. B nào em c ng không v i ch ng em n a c. - Em l y ch ng có hôn thú phép. Em b ch ng v v i qua, ch ng em nó th a v i Tòa thì chúng ta u b án gian-dâm ch ph i ch i sao. - ch t chém em c ng không s n a. Th y ng i th ra, trong lòng r t b i-r i, n a kho n-khoái v tình, n a b n-kho n v t i. Cô th y th y bu n, cô choàng tay qua c th y và k m t nói nh r ng: “Thôi,anh ng bu n chi h t, th ng th ng r i s tính. Bây gi g p nhau mình ph i vui-v ng tr nh ng lúc th ng-nh ch ”. Th y ng i ngó ng n èn trân-trân, không nói ti ng chi h t. Cô nói ti p r ng: “Em có ch a r i … Có ch a ó là con c a anh a, thi t nh y, mà ph i tin l i em, ng nghi chi h t”. Th y ngó cô l c u áp r ng: “N u thi t nh v y thì t i-ác còn l n h n n a”. Cô c i mà nói r ng: - Anh c nói t i hoài! Thây k mà! Mi n là mình c sum-hi p thì thôi, h i nào mà s t i. - Qua là ng i có h c, qua bi t xét ph i qu y, không s t i làm sao cho c, em. - Anh có s t i thì thôi anh làm nh v y. Anh b , ng thèm làm th y thông, th y ký n a; em c ng b ch ng em, r i hai a mình d t nhau lên Th t-S n ho c Trà-L n ki m m t nh núi thi t kín- áo mà tu v i nhau. Anh ch u nh v y hay không? - Em tính cái ó thì hay. Mà tu chung v i nhau thì làm sao thành chánh qu cho c. - Thành gi ng gì? th -gian ôi ta g n nhau anh s t i, thì mình lánh thiên- lên núi , ng mình thong-th mà th ng yêu nhau v y thôi ch . - u v y thì tu gi ng gì? - Ðó là tu ch sao. Hy v ng c a em là mu n ôi ta sum-hi p tr n i, ch ng ch t r i mình thành gi ng gì c ng c. - Em mu n sum-hi p mà em bày nh v y thì qua s e ph i phân-ly, ch không c sum-hi p âu, em. - Sao v y? gi a xã-h i, mình b phong-hóa ràng bu c, mình không sum- hi p c, thì mình tr n lên non cao, r ng r m mình sum-hi p v i nhau, có cái gì mà ph n-ly mình n a c.
  10. 10. Dây Oan 10 www.hobieuchanh.com - Duyên-n t i Tr i nh, ch không ph i mu n mà c âu em. Ki p n y ôi ta ã th -th t n ng l i mà không sum-hi p nhau lâu dài c, y là t i ôi ta không có nh n-duyên. V y ôi ta ph i rán mà ch u kh v n i phân- ly, ho c may ki p khác ôi ta s c sum-hi p. Ch ôi ta vì tình-d c mà eo- i v i nhau nh v y hoài thì ch nh nh ng là không c sum-hi p, mà s e còn ph i phân-ly nhi u ki p l m em. - Anh nói o- c quá! H i nào theo h i n y, h i nào mà lo xa nh v y. Ð i ki p khác bi t có g p nhau hay không. Thôi, ki p n y mình tính sum-hi p ph t cho xong r i ki p sau ra làm sao c ng c. - Em nói ngang tàng quá, không k Tr i Ph t chi h t! - Tr i Ph t âu? N u có Tr i Ph t thì ôi ta có phân r nh v y âu. N u có Tr i Ph t thì em vô t i mà sao thân em ph i sa vào c nh a ng c nh v y? - Có l t i mình lén cha m mà th ng yêu nhau, th nguy n v i nhau, nên Tr i Ph t m i ph t mình ph i bi t ly ó a em. - Ph t m y n m nay ã v a r i. Bây gi ph i tha ng cho ng i ta sum-hi p cho kh i m c l i th ch . Có lý nào ph t tr n i ng i ta l n. R t i là Tòa mà c ng tùy t i n ng nhe mà ph t n m b y tháng ho c m t n m, ch có ph i h ph m t i thì kêu án chung thân h t th y âu. Anh làm thông-ngôn Tòa anh rõ vi c ó ch . Th y nghe m y l i t c c i, l c u rùn vai r i t thu c mà hút. Cô i rót n c u ng, r i hai ng i d t nhau vô b ván phía trong mà n m, th y n và d y cô ngâm nh -nh . Ngoài hiên gi t m a v n còn r -r , ng n gió v n còn laorao… n sáng cô Ð ng m i m n xe tr v Ngã T . Mà êm sau cô c ng lên n a và ng sáng êm v i th y, lúc mê-m n vì tình, lúc th than vì ph n. n sau, lúc s a-so n v , thì cô khóc mà nói r ng: “Ngày mai ch c ch ng em . H nó v thì em lên n a không c… Ph i tính làm sao ch n u vài cái a-v -c c nh v y thì em ch u sao n i”. Th y th ra mà áp r ng: “V y ch ph n qua ây l i d ch u l m hay sao?”. Ðêm sau n a cô không có lên. Th y ch c ch ng cô i Sài-gòn ã v r i.
  11. 11. Dây Oan 11 www.hobieuchanh.com III Cách m t tu n-l , m t bu i s m m i, quan Bi n-lý cho h u, th y Nhãn ngthông-ngôn, H ng-qu n ch Ngã T vào h u và trình m t t phúc b m. Th y Nhãn d ch t y cho quan Bi n-Lý nghe. T phúc b m nói r ng: Bành-Ngi p là phó Bang Tr ng Tri u-Châu, ng i buôn bán l n ch Ngã T , ng nh-m nh th ng, ch ng hi u vì c nào h i u hôm v t mình v t m y l n-l nch ng m t gi ng-h r i ch t. H ng-Qu n v i Chánh L c-B hay tin, bèn nkhám xét, thì th y mình-m y Bành-Nghi p b m en, nh t là phía sau l ng v i taychân, H ng-Qu n nghi Bành-Nghi p trúng thu c c, nên gìn gi t -thi không cho n-li m, ch y t phúc-b m dãi l nh Tòa. Th y Nhãn d ch t phúc-b m r i thì th y bi n s c. Quan Biên-Lý d y H ng-Qu n v gi t -thi, ng cho ai ng n, i ngàixu ng khán-nghi m tra xét r i ngài s nh- t. Hai gi chi u, quan Bi n-Lý, quan Th m-Án, quan L c-S v i quan Th yThu c, ng i xe xu ng Ngã T . Th y Nhãn ph i theo làm thông-ngôn. H ng-ch c ón r c r i d t l i ti mBành-Nghi p. Khi các quan b c vô ti m, cô Ð ng ch p tay cúi u chào, ch ng ch t mà côkhông khóc, l i m t mày cô tái-lét. Th y Nhãn không dám ngó cô, l i s c m t th ynghiên-ngh l m. Quan Th y thu c khám t -thi, bàn lu n v i hai quan Tòa, r i s a-so n m màcoi t v . Quan Th m-án li n m ng tra v n. Th y Nhãn d y H ng-Ch c òi vBành-Nghi p l i ng tr c m t quan Th m-Án mà khai. Th y Nhãn thông-ngôn h i tên h , tu i, cha m và ngh -nghi p c a cô Ð ng r ith y h i r ng: “ trong ti m ây h t th y m y ng i, k tên t ng i coi?”. - m quan l n, trong ti m thì có v ch ng tôi v i chú Thêm ng bán và ch C i coi n u n sau b p, ch có ai n a âu. - Ch ng thím có nhà riêng n a hay không? - m không. V ch ng tôi t i ti m ây. Song ch ng tôi có m t chành lúa phía bên kia sông. Bên chành lúa có 4 ng i coi mua bán lúa. - y ng i bên chành lúa ó An-nam hay là Khách-trú? - m. hai ng i An-nam, hai ng i Tri u-châu. - Cô làm v ch ng v i Bành-Nghi p c m y n m r i? Cô Ð ng nghe th y Nhãn h i t i câu ó thì cô ngó th y chúm-chím c i. Th y tr n m t n t r ng: - Quan l n h i, sao không tr l i mà l i hí-h n? Vui l m h ? - m, v ch ng v i nhau n m n m r i. - ch ng có hôn thú hay không? - Có. - v i nhau có con hay không? Cô Ð ng chúm-chím c i n a và áp nh nh r ng: - Không có. Quan Th m-Án day qua nói v i th y Nhãn r ng: “Cô n y ch ng ch t mà coi bkhông bu n”. Ngài h i ti p n a:
  12. 12. Dây Oan 12 www.hobieuchanh.com - Cô nh coi ch ng c a cô m y tháng nay có gây-g thù oán v i ai hay không? - m không. - Buôn bán không có r y-rà v i ai hay sao? - m, không bi t có hay không, tôi không th y. - Còn v i tôi-t b n-bè trong ti m, ch ng cô có hay r y ho c ánh a nào hay không? - Có khi gi n c ng r y chút nh, làm sao mà kh i c. - Cô nh k coi tôi-t trong nhà có a nào gi n ch ng cô hay không? - m. cái ó tôi không hi u. - Ngày hôm qua ch ng cô có i âu hay không? - m. không. - Cô ch ng nên tr l i b ng. Cô ph i suy ngh l i. Không l t i m t ngày hôm qua ch ng cô nhà hoài. - m, c ng i trong ch n y, ho c qua chành lúa ch . - , ch sao cô nói không có i âu h t. - Tôi t ng h i có i âu xa hay không. Quan Th m-Án ng i suy ngh m t h i lâu r i b i l i ng v i quan Bi n-Lýmà coi quan Th y thu c m t -thi. Cô Ð ng khoanh tay ng d a bên th y Nh n mà th y làm l , hình nh thunay không bi t cô, th y không ngó cô và c ng không nói ti ng chi n a h t. t lát quan Th m-Án tr l i v i quan Bi n-Lý mà nói r ng: “Bành-Nghi p bthu c ch t b ng pháo chà, trong bao-t còn b ng-c rõ-ràng”. Th y Nhãn châu mày x m t. Cô Ð ng khoanh tay ngó, ngó xu ng t m t táixanh. Quan Th m-Án bi u h i cô r ng: - Chi u hôm qua ch ng cô n c m nhà hay là n âu? - m. n nhà. - n v i ai? - n có m t mình. - Cô không có n hay sao? - Chi u hôm qua tôi au b ng nên tôi không n c m. - Ai n u c m và d n n ó? - m, ch C i. - m nay v ch ng cô có xích-mích r y-rà v i nhau v chuy n gì hay không? - m, không. - Quan th y thu c khán-nghi m thì ch ng cô b thu c c rõ-ràng, thu c b ng pháo chà. V y mà cô có nghi cho ai b thu c c h i ch ng cô ó hay không? - m, có bi t ai âu mà dám nghi. Không bi t ch ng ch ng tôi bu n r u lén ng pháo chà mà ch t. - Ch ng cô có vi c gì bu n r u hay sao? - m, tôi không rõ. Tôi nói ó là tôi nghi mà thôi ch . - i sao mà cô nghi nh v y? - m. ch ng tôi buôn bán l n, vi c l i l tôi hi u sao c. L i bên Tàu có th qua th l i hoài, tôi không bi t ch Tàu, tôi có hi u âu.
  13. 13. Dây Oan 13 www.hobieuchanh.com Quan Th m-Án bi u òi Th C i, là ng i n u n trong nhà, ra ngài tra h i.Th C i m c l c- c d i b p t i ngày nên không bi t vi c chi h t, m i b a n u c m n cho ch n nh th ng, ch ng th y chi l . Nh ng l i khai c a ch ta không có chigiúp cho Tòa c. Quan Th m-Án m i kêu chú Tr n-Thêm, là khách Tri u-Châu, ng bán hàngtrong ti m l i mà l y khai. Ngài h i dòng-do m t h i r i hòi rút r ng: - Chú trong ti m v y mà chú có bi t v ch ng Bành-Nghi p thu n hòa v i nhau hay không? - Không có thu n mà, r y-rà v i nhau hoài. - i sao mà r y? - Hôm tr c ông Bang i Th y-Gòn2 m y b a. V nhà b i êm, ông Bang v ông Bang hay, ông Bang r y ch . - ch ng có ánh l n hay không? - Có ch . Ban êm gây l n r i ánh l n mà. - Có th a t i làng hay không? - ng có. R y trong nhà v y mà. - Thu n ycó hay gây l n nh v y hay là m i gây t hôm i Sài-gòn v ó? - Thu nay c ng có r y-rà hoài, mà không có ánh l n. T hôm i Th y-Gòn m i ánh l n ch . - Chú có bà con v i Bành-Nghi p hay không? - Không có bà con, ng i m t n c v y mà. Quan Th m-Án kêu cô Ð ng l i cho i di n v i Tr n-Thêm. Ban u cô ch i,cô nói v ch ng hoà-thu n luôn luôn. Quan Th m-Án h i ri t, l i b Tr n-Thêm nóiqu -quy t rõ-ràng quá, cô không th ch i c n a, cô m i ch u v ch ng có r y l n,song cô nói r ng s r y l n y s -sài mà thôi, ch ng có chi n n i phi n l m. Quan Th m-Án ng m-ngh m t h i r i h i n a r ng: - Ch ng cô có ghen hay không? - m. Khác-trú có v An-nam, ng i nào mà kh i ghen. - i nãy Tr n-Thêm khai r ng lúc ch ng cô i Sài-gòn, cô b ti m i hai ba êm, ch ng cô v hay chuy n y nên m i r y. Cô i âu ó v y? - m, tôi nghe cô tôi trên V nh-long au, ban êm ngh buôn-bán, nên tôi i th m. Tôi i có m t b a, chú Thêm nói láo, ch có i âu mà t i ba êm. Cô Ð ng ng khai câu y, mà m t cô ngó th y thông-ngôn trân-trân. Th y Nhãn ngó ch khác. Quan Th m-Án h i n a r ng: - Cô nói cô i th m ng i cô trên V nh-long là ai v y? - m, cô c a tôi là Lý-Th -Kh ng, v c a Cai L c-l B n. Quan Th m-Án g c u, ngài bàn ngh v i quan Bi n-Lý r i kêu H ng-Qu nmà d n r ng: “T -thi c a Bành-Nghi p thì cho phép gia-quy n nó lãnh mà chôn c. ng-Qu n ph i b t giam Tr n-Thêm v i Th -C i t i nhà vi c li n bây gi , r i sángmai gi i hai ng i y lên Tòa cho tôi h i l i n a”. Ngài qua nói v i cô Ð ng r ng: “Còn cô thì tôi cô thong-th t m mà lo chôn- t ch ng. Song cô không c phép i âu. H có trát Tòa òi, cô ph i n h u”. Hai quan Tòa v i Th y thu c, L c-s , Thông-ngôn lên xe mà v . *2 Gi ng c c a ng i Tàu: Th y Ngòn là Ng n, t c Ch L n, có l tác gi ghi Ngòn ra Gòn.
  14. 14. Dây Oan 14 www.hobieuchanh.com IV Th y Nhãn v nhà, chi u b a y th y n c m không c. Tr i v a t i thì th y th -th n i ngoài ng; th y l a m y ng v ng-v mà i ng có suy ngh , mà vì trong lòng th y c h i-h p, trong trí th y c bàng-hoàngnên th y không suy ra vi c gì h t. Ðã khuya r i, xe h t ch y, ng i h t i. Th y i vòng ra t i c u tàu l c-t nh.Th y i ã m i ch n, nên t m ng i trên m t cái b ng mà ngh . Trên tr i v ng tr ng c-v c, tr c m t dòng n c minh-mông, gió th i hiu-hiu ph t v t áo, gu n sóngsông, trên u c n èn ánh cá l trôi-n i. Th y Nhãn ng i nh m c nh, xét vi c mình. Bành-Nghi p ch t ó có ph i t imình hay không? Vì ghen nên gi n u ng thu c c mà ch t, hay là vì v mu n r nhch n nên ph c thu c c mà gi t ch ng? H i chi u i v d c ng, quan Bi n-Lý tý nghi Bành-Nghi p ghen nên t -v n, còn quan Th m-Án l i nghi cô Ð ng b ch ng ánh ch i nên cô dùng pháo chà b vô c m n c mà thu c ch ng. Hai cái lý-thuy t y cái nào c ng có th tin c h t, v y mà cái nào trúng? … Cái nào trúng mình c ngcó t i h t th y. N u Bành-Nghi p ghem mà t -v n thì t i n i mình, mà cô Ð ng gi tch ng thì c ng t i n i mình, b nào mình ch i c ng không c! Quan trên i mình ây làm chi mà sanh ra u r c-r i nh v y? Sao b a u cô Ð ng l i nhà, mìnhkhông kháng c h n-hòi, cô lân-la làm chi nên bây gi ph i mang h a? Th y Ngh a nh t i tánh-khí c a cô Ð ng. Cô là m t gái tình sâu-sia, tánhnóng-n y. G p nhau êm chót, lúc ra v cô khóc mà nói r ng: “Ph i tính làm sao, ch vào cái a-v k -c c nh v y thì em ch u sao n i”. Cô l i th ng nói trong nhàch ng y là trong a-ng c, mi n sum-hi p thì thôi, d u ch t chém c ng không s ,ki p n y tíng sum-hi p ph t cho xong, r i ki p sau ra làm sao c ng c. Th y nhnh ng l i y thì trong lòng th y l nh ng t, c p m t th y t d m. Cô Ð ng vì n ng tình v i mình mà ph i mang t i gi t ch ng hay sao? Tr i tôi! N u thi t nh v y thì còn gì mà k ! Th y ng i t i c u tàu quá n a êm r i th y th ng-th ng i v , mà v nhà th yng c ng không c. Sáng b a sau vô Tòa, th y làm n trình v i quan Bi n-Lý mà xin i v Sài-gòn, vi n l au trái tim, nên c n ph i v kinh-thành mà u ng thu c. ng-Qu n Ngã T gi i Tr n-Thêm v i Th -C i vô, thì quan Th m-Án làmgi y giam li n, ch không h i n a. Ngài l i d y th y thông-ngôn vi t trát òi cô Ð ngba b a ph i n h u. i b a ó, ng i n u n d n-d p xong r i m i xin v . Th y Nhãn óng c a m trong nhà, èn v n lu-lu. Cách m t lát th y nghe có ti ng gõ c a phía ngoài.Th y h i “Ai ó?”. Không nghe ti ng tr l i mà l i gõ n a. Th y ra m c a. Cô Ð ng chun vô. Cô gi n-giác r i h i: “Anh n u n còn trong nhà haykhông?”. Th y l c u. Cô óng ch t c a l i r i tè ng i trên m t cái gh , tay ch ng tránmà khóc và nói nh nh r ng: “Vì em quá th ng anh, em không k chi h t nên ph iph m t i nh v y ó. Xin anh c u giùm em”. Th y Nhãn v a nghe m y l i, thì th y la r ng: “Úy! Tè ra em gi t …” r i th y ng ngó cô Ð ng trân-trân, ngh n c nói không c n a. Cô Ð ng c ng không nói n a, cô c ng i khóc r m-r t.
  15. 15. Dây Oan 15 www.hobieuchanh.com Th y Nhãn ng i d a ng a trên cái gh canapé, r ng-r ng n c m t. Cách m t i lâu, th y ch t l i l c u mà nói r ng: “Em có bi t vi c c a em làm ó i ác haykhông? Hôm tr c gi a ôi ta thì có ch ng c a em; k t nay gi a ôi ta l i có m t cáithây ma, làm sao mà sum-hi p v i nhau cho c! Ch ng nh ng ki p n y b t i ihình mà thôi, mà l i còn ph i mang qu -báo v ki p sau n a! Kh n-kh bi t ch ngnào!”. Cô Ð ng ng d y i l i ng i g n m t bên th y mà nói r ng: “Xin anh th nggiùm thân em. Vi c em làm ó, bây gi em bi t t i l n l m, nên em n-n n vô cùng.Xin anh ng có trách em mà au- n thêm cho em n a”. Th y Nhãn l ng thinh, n c m t ch y ròng-ròng. Cô Ð ng nói ti p r ng: “Em là ng i cu ng trí, th ng anh mà g n không c, c gi n mà không bi t làm sao. Hôm n ch ng em i Sài-gòn v , chú Thêm h c v inó r ng em b nhà i m t hai êm. Nó n i ghen r y-rà. Em c l i v i nó. Nó gi n nó ánh em m y b p tai. Cái ghét c a em nó tr ra cái oán. Em gi n vô cùng, em không t i ph c qu y ph i chi n a h t. Em l y pháo chà trong ti m bán ó em âm nhlén tr n trong c m, ch ng em không dè, nó n c m, nên nó m i b h i ó. Xin anh ng lo. Vi c em làm ó m t mình em bi t mà thôi, trong nhà không có ai th y h t.Còn em t thi t ây là t v i anh, ch em c trát Tòa òi h u r i, b a lên Tòa em ng ch i hoài, d i gì mà khai thi t. Hôm qua chú Thêm khai r ng em b nhà i hai ba êm. Tòa h i em i âu. Em khai r ng em i th m cô em au. Em s Tòa òi cô emmà g n h i, nên h i chi u em có ghé mà d n cô em r i, ng h Tòa có h i thì cô emkhai cho n r p. V y vi c ó em xin anh ng lo. Em nói thi t, vì em th ng anh nênem m i thành gái gi t ch ng. Vi c ã l r i, d u em ph i b hình-ph t n ng-n n thnào em c ng cam tâm mà ch u m t mình; em th quy t ch ng bao gi em cho ng i tanói t i tên anh trong v án-m ng n y. Em n ây là vì em mu n nói v i anh m tchuy n…” Cô Ð ng nói t i ó thì cô d v t áo tr c lên, cô mò trong túi mà l y ra m t góibao b ng gi y nh t-trình r i cô a th y Nhãn mà nói r ng: “Xin anh làm n c t giùmgói b c n y cho em. y là b c trong t s t, khi ch ng em ch t r i, em m t l y ra gi u ó, c 13 ngàn ng. Anh c t giùm, n u Tòa có b t mà giam em thì xin anh l y m t trong s b c ó m n Tr ng-s bào-ch a cho em. Nói cùng mà nghe, ví nh emph i b Tòa kêu án ày em, ho c chém em, thì b c còn l i bao nhiêu anh c l y mà xài,ch ng c n ph i dành mà i em”. Th y Nhãn co tay, né mình, r i ng d y nói r ng: “Không c. Em ã làmcho qua ng-lõa v t i sát-nh n, r i bây gi em còn mu n cho qua ph i ng-lõa v i c p gi t n a hay sao?”. Cô Ð ng châu mày ngó th y, r i vói mu n níu tay áo th y. Th y xô tay cô r i b c dan ra. Cô ng d y, ngó ngay th y, mà nói r ng: “Té ra anh h t th ng em r i! Ðã h tth ng mà còn oán em n a sao?”. Th y ng tr -tr không tr l i. Cô ng i l i trên gh , hai tay b m m t mà khóc. Cô than nh -nh r ng: “M ytháng nay, m i l n ôi ta g n nhau, em ý dòm coi anh ng vui-v dan-díu r i anh i ng -ng n bu n lo, d ng nh bóng tr ng ang t r ng m t lát l i có v ng mây cheán v y. Anh ng -ng n bu n lo ó là t i anh nh t i ph n em có ch ng. V ng mây làmcho bóng tr ng lu-l ó là ch ng em. Em mu n cho kh i có v ng mây y n a, em tính ch ng v v i anh, anh l i không cho. Em tr v nhà, ch ng em l i nói ti ng n ng
  16. 16. Dây Oan 16 www.hobieuchanh.comti ng nh . Em cu ng trí mà làm vi c c-ác, bây gi anh th y em, anh l i ghê-g m, embi t làm sao! Hi! Bây gi em m i tin ch c r ng ôi ta không có nh n-duyên v i nhau.Ph i, ngày tr c anh nói ph i l m. T i em không nghe l i, nên m i r c-r i nh v y”. Cô ng i cô nói mà n c m t ch y d m-d . Th y b c l i ng i trên cái gh d a vách, tay ch ng lên trán mà nói r ng: “Bâygi ch ng nên tính vi c chi n a h t. Ph i lo n t i r i tu-ni m cho dày công thì ho cmay m i chu c t i chút nh ng ch ng”. Cô áp r ng: “Em xin v ng l i anh, em không dám cãi n a”. Cô l y gói b c b vào túi, m kh n lau n c m t r i ng d y và b c l i c avà nói r ng: “Em xin t -giã anh… ki p khác sum-hi p cùng nhau”. Cô rút ch t c a, r i cô d c-d c không ch u m . Cô ng ng m-ngh r i cô tr i ch th y ng i mà nói r ng: “Còn ph n em ng có thai nghén ây, anh tính lnào? Em nói thi t, em có thai ó là d u tích c a anh a!” Th y th dài mà áp r ng: “Qua có quy n gì mà can-thi p vào vi c ó cho c. Em nói thì qua tin; nh ng mà d u con c a qua i n a, lu t c ng không cho quanhìn bi t. V y qua xin phú-thác cho em, d u th nào c ng ph i d y-d nó cho có o- c viên-mãn ng nó kh i sa vào ng mê nh ôi ta v y”. Cô g c u nói r ng: “Em xin v ng l i…Em s h t lòng lo”. Cô nói d t l i thìcô quày-qu l i c a mà i tu t. Th y ngó theo cô, n c m t tuôn d m-d . Cách ba ngày sau, cô Ð ng n h u quan Th m-Án, theo nh trát d y. QuanTh m-Án tra h i r i c ng th cô v , song Th -C i v i Tr n-Thêm c ng còn giam. Quan Th m-Án còn ng òi h i tùm-lùm nhi u ng i ch Ngã T , thì cógi y quan trên i th y thông-ngôn Phan-thanh-Nhãn lên tùng s Tòa-Án Tây-ninh. Th y Nhãn c gi y i thì quan Th m-Án làm gi y giam cô Ð ng v tôiph c c-d c mà gi t ch ng. Th y hay tin y thì th y ng n-ng , b n b ng . Th y ngh cô Ð ng ph m t igi t ch ng thì cô ph i ch u hình-ph t mà n cái t i i-ác y, b i vì theo l Tr i c ngnh theo lu t ng i, h có vay thì ph i tr , không tr n âu cho kh i c. Mà cái t iác c a cô Ð ng ph m ây g c n i mình mà ra. Tuy mình không xúi cô làm nh v y, nh ng mà mình nhen-nhúm b p l a tìnhtrong lòng cô, mình làm cho cô cu ng tâm lo n trí, ch ng còn phân-bi t t i-ph c d -lành c n a, nên cô m i dùng thu c c mà gi t ch ng. y v y t i c a cô làm c nglà t i c a mình, cô là cái tay làm, còn mình là cái óc khi n, bây gi ra tr n oan-trái y, há mình ành tr n lánh hay sao. Ðã bi t cô t -quy t gánh-vác m t mình, ã bi t vi c mình t -tình v i cô khôngai hi u th u, nh ng mà d u ng i ta không hi u, ch Tr i Ð t há không bi t hay sao?Cái n oan-trái n y mình không th tr n âu cho kh i, tr c sau gì mình c ng ph i trph t cho r i, d u b kh -hình mà l ng-tâm c bình-an, mình h y cái ki p lao- ao y thì ho c may ki p sau mình m i c hoan-l c. Th y ngh nh v y r i th y nh t- nh ra khai thi t v i Tòa, d u ph i ch u hình-ph t gì th y c ng cam tâm. Mà khai thi t là khai nh ng kho n nào? Ra tr c m t Tòamình nh n r ng h i nh mình có c-nguy n làm v ch ng v i cô Ð ng, m y thángnay tuy cô Ð ng ã có ch ng khác r i mà mình còn t -tình v i cô, sau ây Bành-Nghi p i Sài-gòn cô Ð ng có lên t i nhà mình hai êm. Khai thi t thì b t quá khaibao nhiêu ó mà thôi, ch chuy n cô Ð ng ph c c-d c mà gi t ch ng, mình khônghay, mình không xúi, thì mình khai sao c. D u cô có em vi c y mà t riêng cho
  17. 17. Dây Oan 17 www.hobieuchanh.commình bi t i n a, y là vì cô n ng ch tình v i mình nên cô không n gi u-gi m. Bâygi mình ành em nh ng l i tâm-huy t c a cô mà cáo cô hay sao? Ch u tôi c a mìnhthì c, mà cáo cho ng i khác b t i thì không nên, mình làm nh v y thì ch ngkhác nào mình r a s ch l ng-tâm r i l i làm cho l ng-tâm lem-lu c n a. Th y suy i xét l i, cân ph i gióng qu y trót m t êm, r i sáng b a sau th y vàpphòng qua Th m-Án mà t thi t th y có t -tình v i cô Ð ng. Quan Th m-Án m i nghe th y khai thì ch ng-h ng. Ngài h i m t h i r i nghith y ng-lõa v i cô Ð ng v v dùng thu c c gi t Bành-Nghi p. H i v kho n óthì th y th -th t r ng ch ng bao gi th y có xúi làm chuy n ác nh v y, mà cô Ð ngcó gi t ch ng hay không thì th y c ng không hi u. Quan Th m-Án làm gi y giam th y Nhãn v t i tình-nghi ng-lõa v i cô Ð ngdùng thu c c gi t Bành-Nghi p. Ngài tra h i g n ba tháng mà th y Nhãn c ng ckhai nh b a u. Còn cô Ð ng thì cô có t i hai v Tr ng-s bào-ch a cho cô; cô ckhai r ng cô vô t i, có l ch ng cô hay cô có ngo i tình nên ghen t ng u ng thu c c mà ch t. Tuy Tòa xét không có b ng c , mà c ng không có ch ng, song b i vì th yNhãn ch u có t -tình v i cô Ð ng nên Tòa nghi mà gi i h t hai ng i ra Tòa Ð i-Hình:cô Ð ng v t i dùng thu c c mà gi t ch ng, còn th y Nhãn v t i ng-lõa. a Tòa Ð i-Hình x , thì hai v Tr ng-s bào-ch a cho cô Ð ng t n tâm, vi n l , c lu t, ch u cô Ð ng có ngo i tình, song k t lu n Bành-Nghi p vì nghe nên ng thu c c t -t ch không ph i v gi t. Tòa lên án tha b ng th y Nhãn. Còn cô Ð ng tuy không b ng c cô dùngthu c c mà gi t ch ng, song hai v H i-Ð ng Th m-Án An-nam t ý nghi quy t chocô ph m t i y và xin Tòa ph i tr ng-tr mà r n ác-ph , nên Tòa kêu án cô 2 n m tù. Cô Ð ng ng i nghe Tòa c án mà cô không i s c, không t d u oan- c. Hai Tr ng-s b c l i h i d coi ý cô mu n ch ng án v Tây ng xin phá án haykhông, thì cô bình-t nh áp r ng: “Thôi, Tòa x l nào tôi c ng v ng ch u h t, d u x tôi c ng không ch ng án”. Mãn gi , lính d t cô tr xu ng khám. Khi ra t i c a Tòa, cô th y th y Nhãn ng ó thì cô kêu mà nói vói r ng: “N trái-oan ki p n y em s tr xong. Em h ach c v i anh r ng em s tu-ni m ng ki p sau ôi ta sum-hi p. Th y Nhãn ng ng n-ng .
  18. 18. Dây Oan 18 www.hobieuchanh.com V. Hai m i l m n m sau Xe n Gò-v p ch y ra Sài-gòn, t i nhà ga Xóm Gà, thì ng ng cho thiên-hlên xu ng. Chuy n xe n y nh m chuy n c a m y th y i làm vi c, b i v y trên xehành-khách ông- o ng i giáp h t, không còn m t ch tr ng. Mà xe v a ng ng thì i ga l i có g n 20 ng i chen l n nhau giành leo lên xe n a. Vì trong xe ã ch t i, nên m y ng i m i lên sau ph i chòm-nhom ng phía ngoài ch không có chng i Trong ám ng ngoài ây có m t cô thi u-n , tu i ch ng 20 ho c 22, trang- m cùng là y-ph c u áng theo ki u kim-th i. Cô m c m t cái áo màu khói-nhang v i m t cái qu n l a tr ng, hàng l a t m-th ng ch ch ng chi quí nh ng mà áo may th nh n eo l ng, c t kích h p r i l i ththùng r ng cho phê tròn, còn qu n thì giún l ng, l i r ng ng, nên phía trên sát-sao,phía d i y- n, coi thi t là p m t. Áo qu n ã s c-x o mà cô l i còn mang m t ôi giép cao gót da màu xám, m t tay ôm m t cái bóp m v i vài cu n sách, m t tay m cây dù cán c t, u b i tóc sát ót mà không choàng kh n. Cách n m c ã p mà i thêm g ng m t cô tròn, hàm r ng cô khít, c p m t nghiêm-ch nh, n c da trongng n, gi i ph n thoa son v a ph i mà thôi, nên ai th y cô c ng bi t cô vào hàng m - kim-th i, nh ng mà nh cái nét nghiêm-ngh t -nhiên c a cô nên không ai ám ng-l hay là khinh-th . Cô v n cây s t mà ng phía ngoài, xe ch y d c-d c làm cho cô ngã qua ngã l i, ng m y ng i ng g n, m i l n ng cô châu mày coi th trong lòng cô khó ch u m. Xe t i ga Bình-hòa ng ng n a. Có m t th y, tr c ch ng 25 tu i tay ôm vài cu n sách, m c m t b âu-ph c tr ng may c ng theo ki u kim-th i, c th t n en ch n mang giày vàng, nãy ging i trong xe li c ngó cô n luôn, ch ng xe ng ng th y ng d y, d nón chào cô và i cô vô ng i ch c a mình cho thong-th . Cô b ng m t khúc ng, lúc ng ch m n-ông cô l y làm khó ch u, màcô l i t ng th y b ch mà xu ng xe, nên nghe th y m i thì cô m ng, cô cám n th y i b c vô trong mà ng i li n. Té ra cô ng i r i, xe v t ch y, cô ngó ra thì th y th y ng ch c a cô h i nãy, ch không ph i th y xu ng xe. Cô ngh th m r ng: “Th y y bi t l quá. Lên xe bi t nh ng ch cho n-bà”. Ngh nh v y r i thôi, cô khòng ý t i th y n a. Xe ra t i ga Dakao. Cô b c ra mà xu ng. Ði ngang qua th y, cô cúi u t ýcám n n a. Th y c ng d nón chào cô, mà l n n y chào, mi ng th y l i chúm-chím i, m t th y coi h n-h . Cô n y là ai? Th y n y là ai? Nên nói ph t cho r i, ng c-gi kh i nh c lòng tìm ki m. Cô tên là Phan-Th -Cúc-H ng, n m nay cô ã c 22 tu i r i, mà ch a cóch ng. Cô h c t i tr ng N H c-Ð ng Sài-gòn, cách hai n m tr c cô thi uDiplôme v Brevet Elémentaire m t l t, mà n n m nay cô m i c c p b ng làm Giáo-s t i tr ng con gái Dakao. Cô không có m , thu nay v i cha là ôngPhán Phan-Thanh-Nhãn. ông n y h i tr c làm thông-ngôn Tòa-Án, l n l n lên t ich c Thông-Phán, vì con c c p b ng N Giáo-viên t i tr ng Dakao, nên ông xin
  19. 19. Dây Oan 19 www.hobieuchanh.com u-trí mà d ng lão; ông m i mua m t cái nhà ngói nh ba c n t i ng Cây Quéo, n ga Xóm Gà, ng cha con v i nhau, con i d y h c, cha tr ng bông s a ki ng,lánh xa th -t c, vui thú c m thi. Còn th y tên là Bành-Thanh-Kh i, n m nay th y c 25 tu i, mà c ng ch a có . Th y m -côi cha t khi m i l t lòng, t nh chí l n th y v i m là Lý-Th -Ð ng.Bà n y h i tr c t i châu-thành Nam-vang, chuyên ngh tr mà bán: tiêu, ng,khô tra; u kh u, g n 20 n m nh buôn may bán t, nên bà gây d ng m t cái gia-tàitrên m i muôn ng b c. Vì bà ã tr ng tu i r i mà con l i nài-n nói h c ch Pháp dùng và xin h c ch ng-Lê ng ngày sau ti n b buôn-bán, nên cách ba n m naybà bán h t nhà c a ph xá trên Nam-vang, tom góp ti n b c d t con tr v Nam-k ,ki m mua m t mi ng t g n ch Gò-v p r i c t m t cái nhà, m con v i nhau, conthì m i bu i s m mai ra Sài-gòn h c ch ng-Lê, còn m thì h ng ngày nhà lo ni mPh t, không ch i-b i, không giao-thi p v i ai h t. Bu i s m m i n y, Thanh-Kh i c n dùng mua Sài-gòn ph i i tr c vàichuy n xe, nên m i g p cô Cúc-H ng i d y h c ó. ch ít b a sau, hai ng i g p nhau trên xe n n a. Th y chào cô, cô áp l , i ai ng i ch n y, không nói v i nhau m t ti ng chi h t. Vì cô t i ch tr c, nên xeng ng thì cô ng d y cúi u t giã th y. Th y d nón áp l , r i cô xu ng xe, haing i ch l y c p m t mà chào h i nhau v y thôi. i b a, tr c 7 gi r i s m m i và 2 gi ru i chi u cô ph i có m t t i nhàtr ng, nên cô i xe úng gi cho kh i tr -n i. Còn th y thì 8 gi r i s m m i th y i kh i h c, nh ng mà t khi g p cô r i thì th y l i hay i tr c gi . Vì v y nên th y p cô th ng th ng hoài, mà l n nào g p thì c ng chào nhau r i thôi, ch không ai i t i ai. t b a n tr i m a d m-d , Cô Cúc-H ng ng trong nhà ga Xóm Gà màch xe. Ch ng xe t i cô ph i che dù mà lên xe, song gi t m a c ng nh u t v t áo côvài ch . Th y Thanh-Kh i ng i trong xe dòm th y cô leo lên thì l s c m ng. Ch ng cô c vô thì th y ng d y chào cô r i ch ch tr ng ngay tr c m t th y và m i công i. Cô ng i yên r i, cô l y kh n mu-soa trong bóp ra mà lau v t áo, theo m y ch a t. Cô và lau và ngó th y mà c i và nói r ng: „Tr i m a d quá”. Th y nghecô nói m y ti ng thì th y m ng kh t-kh i, mu n th a d p y mà nói chuy n v i cô,song th y b í-r i ki m không ra chuy n, túng quá th y nói r ng: “Tr i m a hoài, h inãy Gò-V p tôi ra ga, có áo m a mà c ng không kh i t“. Th y nói có bao nhiêu ó mà thôi. Ch ng xe ra t i ga Bà Chi u th y m i ki m c m t câu mà h i r ng : - Cô có vi c chi ngoài Dakao mà h m nay tô g p cô i th ng nh v y? - Em i d y h c. Th y ki m không ra chuy n n a, nên ng i l ng-thinh cho t i xe ra Dakao cô t -giã leo xu ng, th y chong m t ngó theo, s c m t bu n hiu. Ngày y th y l y làm t c th m trong lòng, ã có d p c ng i g n cô, ã có p cô kh i u mà nói chuy n, mà vì c nào mình l i lính-quýnh không dám mmi ng, ki m không ra l i. Ví nh mình h i nhà cô âu, cô có ch ng hay ch a, ho ccô tên gì, con c a ai, h i nh ng câu nh v y có ý ngh a vô l ch nào âu, mà s nênkhông dám h i. Th y t c gi n cái thói nhút-nhát vô-lý, nên th y quy t- nh h g p cô n a thìth y s h i nh ng u y không s chi n a h t, Tính m t mình thì h m-h nh v y,
  20. 20. Dây Oan 20 www.hobieuchanh.commà b a sau g p cô, thì y nh b ngh n trong lòng, ng i m t h i r t lâu r i m i h i ng: “Nhà cô g n ga Xóm Gà ph i hôn?” Cô nghe h i, thì cô nghiêm nét m t mà ngó ngay th y mà áp r ng : „Th a, em trong ng Cây Quéo”. i m t câu, tr l i c ng m t câu mà thôi, không nói chuy n chi n a h t. Th y càng thêm t c gi n, v nhà n c m không c, trong trí c tính hoài, coiph i làm cách nào ng bi t nhà cô, bi t tên cô và bi t gia o c a cô. Th y suy-ngh n 4 gi chi u r i thay nói v i ng i nhà r ng th y i ch i. Th y mua m t cát gi yxe n mà i xóm Gà. Chi u b a y tr i thanh-b ch mát-m . Xe t i Xóm Gà, th y leo xu ng r ith ng-th ng i l i ngã t vô Cây Quéo, ng ngó mông. Th y mu n i vô ng y ng tìm nhà cô mà r i th y ngh mình ch a bi t têncô thì làm sao h i th m nhà cho c. Th y d -d nên i th -th n qua l i tr c nhà ga. Th y tính i cô i d y h c vth y s nom theo coi cô vô nhà nào r i s l p th mà h i th m lai-l ch. n 5 gi r i, th y li u cô s v , nên th y dang ra xa nhà ga m t khúc ng ng ch cho cô kh i ngó th y. Thi t qu chuy n xe ngoài Sài-gòn vô v a ng ng, cô Cúc-H ng trên xe b cxu ng r i xâm-xâm i l i ngã t mà qu o vô ng Cây Quéo. Th y Thanh-Kh i dòm th y, nên th ng-th ng i theo xa xa. a nay cô m c m t b l a tr ng m i tinh, tay ôm b p, tay xách dù, b c u-dàng, t ng i y u- u, ánh m t tr i gi i cô, làm cho s c c a cô càng thêm p n n a. Ch ng hi u cô có hay ng i ta i theo cô hay không, mà cô c i t -nhiên,không day l i mà ngó phía sau l ng. Th y th y cô i g n t i ngã ba Qu n Tám r i qu o vô c a ngõ m t cái nhà bênphía tay m t, Th y ng ng l i ch cô vô nhà r i th y th ng-th ng i ngang qua, m tli c coi nhà c a th nào. Th y th y m t cái nhà ngói ba c n vách ván, nhà còn m i, tuy nh mà nh n ncao, nên coi v -vang mát-m l m. Tr c nhà có m t cái sân, gi a sân có xây m t hònnon nh , ch ng-quanh có li p tr ng toàn nh ng hu , ng i, c m-nhung, h ng tây,bông ng ua n , ch ch tr ng, coi p m t vô cùng. D c theo hàng ba nhà, l icó m t hàng ki ng, cây s a u xuy-phong, cây s a u chi u-th y, làm chong i i ng ngó vô, ai c ng bi t cái nhà n y là nhà c a m t ng phong-l u nh n- t. Thanh-Kh i i qua kh i r i thì trong lòng kh p-kh i, m ng c bi t ch c ang i mình ái m m y tu n nay. Mà bi t ch c ng ch a , còn ph i bi t lai-l ch c ang i n a m i c. Th y ng th -th n, b ng th y m t ng i n-ông ang xách n c gi ng lênmà t i rau c i tr ng tr c sân. Vì cái sân n y ch y luôn ra l ng l i không có ràogi u chi h t, nên th y ng l i mà ngó r i nói v i ng i t i n c y r ng: - Rau anh tr ng t t quá há. - Tháng n y còn m a, nên không m y t t. Ch ng n ng ây rau m i t t n a. - i sao tháng n ng m i t t? - ….. - Sao anh không tr ng bông nh ng i ta l i tr ng rau? - Ng i ta giàu có, h tr ng h ch i. Tôi nghèo tôi ph i lo tr ng rau c i mà bán ch tr ng bông không có l i.
  21. 21. Dây Oan 21 www.hobieuchanh.com - Tr ng bông bán c ng ng ti n l m ch . - Tr ng cho nhi u kìa, ch t ít tr ng sao cho bán. - Có nhà àng kia tr ng bông coi t t quá. - Nhà nào âu? - Nhà có hòn non ó, không bi t nhà c a ai? - ! Nhà ông Phán a. - Ông Phán nào ó? Anh bi t tên hôn? - Sao l i không bi t, ông Phán Nhãn a. ng phong-l u quá, t i ngày ng nhà c lo s n-sóc m y li p bông v i m y ch u ki ng, ai mà bì k p ng. - ng không làm vi c hay sao? - ng già, ng h u-trí r i. Bây gi ng nhà lãnh ti n h u-trí, ng xài không t, mà l i a con gái làm cô giáo y tr ng Dakao n a, ng kh e l m mà. - Chà! Có con làm cô giáo n a? - Ch sao. Cô Cúc-H ng ó. C h c gi i l m. Con gái mà n l ng m t tháng t i n m sáu ch c. - Ch a có ch ng hay sao mà anh kêu ng i ta b ng con gái. - Ch ng con âu có. nhà có hai cha con v i m t tên b i và m t ch n u n. - Còn bà Phán âu? - Không có. Ông Phán mua t c t mà ây h n m t n m nay thì tôi th y ng v i con gái ng ó thôi ch không có v . - ng vui-v t -t hôn? - -t l m mai th y ghé ó coi bông ch i, ng m ng l m. - Không có quen mà t i ch i sao c? - Có sao âu mà s . T i tôi nghèo-hèn mà t i ch i ng còn ni m-n h t s c, hu ng chi là th y. - u v y b a nào tôi ghé xin phép ng coi bông coi ki ng ch i. - c mà. Thanh-Kh i t -giã ng i trong rau y mà i, trong lòng r t m ng, vì tình-c mà c bi t h t nh ng u mình mu n bi t. Th y tr l n v , ch ng i ngang qua nhà côCúc-H ng vô h i nãy, thì th y th y có m t ng i trên 50 tu i, mình m c mát, tócrâu b c hoa-râm, ng x n-b n tr c sân mà xem bông. Th y nh ch c ng i y làông Phán Nhãn, th y i th ng-th ng mà ngó ông, thì thi t qu ng i t ng-m o ôn-hòa, s c m t o- c áng kính áng m n. nh chí l n Thanh-Kh i v i m thì m th ng gi ng d y nh ng lý-thuy t:“Ái-tình là m t lò t lòng ng i, h mang l y lò l a y vào mình thì cu ng trí lo ntâm, r d u gi t ng i c ng không g m tay, t -sát c ng không ti c m ng. Còn vch ng thì ph i có nh n-duyên, n u không có nh n-duyên mà mình. c ng-c u, thì d u m t bên nhau c ng không h i-hi p c. y v y làm ng i ph i gìn-gi , ch ng nên ái-tình bu c vào mình, còn v ch ng thì ph i cho Ph t Tr i khi n nh, ch ngnên bôn-chôn h t-t c mà trái nh n-duyên”. Thanh-Kh i nghe nh ng lý-thuy t nh v y ã nhàm tai, mà l i vì th ng yêukính-tr ng m , nên coi l i c a m c ng nh l i Th n Thánh d y. Thu nay h th y congái thì th y nh l i m d n, nên kiêng-dè, ch ng h ái-tình th m vào lòng. Còn vi c i v thì th y phú-thác cho Ph t Tr i, ch coi Ph t Tr i nh nh n-duyên n i nào i th y s li u.
  22. 22. Dây Oan 22 www.hobieuchanh.com Tánh ch t c a th y nh v y, mà ch ng hi u vì c nào t ngày th y g p cô Cúc- ng thì trong lòng th y khoan-khoái, trong trí th y m -màng, ngày nh êm, th y th y hình-d ng cô chàng-ràng tr c m t th y hoài; m y phút ng-h g n cô trênxe thì th y khoái-l c h n-h c ng nh trong ng tiên, còn h v ng m t cô r i thìth y d t-d bu n-b c c ng nh trong c a h c-ám. Nay th y c bi t cô là gái ch ach ng, cha c a cô là ông Phán Nhãn h u-trí, nhà ng Cây Quéo, thì th y l i càngkhoan-khoái h n n a. Th y không cho s th y th ng nh cô Cúc-H ng ó là t i dâyái-tình bu c vào lòng th y, mà th y l i tin ch c r ng th y v i cô có nh n-duyên v inhau, nên Ph t Tr i m i khi n xui g pg . Tánh th y thu nay nhút-nhát bao nhiêu thì bây gi l i qu -quy t b y nhiêu.Th y nh t-d nh ph i h i cô Cúc-H ng coi cô có ành k t tóc tr m n m v i th y haykhông. N u cô ành, thì th y s th a v i m ng c y mai-nh n nói mà c i cô. Thanh-Kh i quy t- nh nh v y r i thì trong trí th y b t bu n-r u, b t th ngnh cô Cúc-H ng. Th y h n-h mà tính t -ch c b n c a th y vói cô sau khiph i-hi p. Ch ng nh ng là th y tính không cho cô i d y h c c c-nh c n a, mà th y i còn tính h g n ám c i thì th y s xin phép m mà mua m t cái xe h i t t, ki ukim-th i, ng v ch ng i ch i. Th y h ng s -ngtli p c a cha l i c 50 m u ru ng t t trong t nh V nh-long; còn m c a th y thì có b c g i b ng trên 10 muôn, mà m c t ng kinh ni mPh t không n xài chi h t, t -nhiên s b c y ngày sau c ng v ph n th y h ng n a.Th y s c mà làm cho cô h ng h nh-ph c tr n ì, sau sanh con thì th y s locho con n h c tr nên ng i úng- n. Cái ti n-trình th y v s mà coi p- vô cùng.
  23. 23. Dây Oan 23 www.hobieuchanh.com VI Thanh-Kh i mu n g p cô Cúc-H ng mà g p cho nhi u gi và g p ch nàoyên-t nh ng th y t tâm-s v i cô. nhà thì cô có cha, làm sao t i mà nói chuy ncho c. Gi cô i d y h c thì thiên h c ng i làm vi c, trên xe n ông d y-d y,không d gì mà nói chuy n tình. Duy có cái gi cô i v trong trí cô an- n, trên xetr ng-tr i, vì gi y nh ng ng i làm vi c ngoài Sài-gòn h ch a v , nên có l nóichuy n c. Th y ngh nh v y r i m t bu i s m mai, thày ra Sài-gòn h c ch ng-Lê, th y a chuy n xe n vô t i Dakao sau khi tan h c m t lát, th y m i mua gi y mà v .Thi t chuy n xe y hành khách r i-rác n m b y ng i mà thôi. Xe vô t i Dakao thì côCúc-H ng leo lên. Vì ái-tình m nh quá, nó tr cái b nh nhút-nhát c a th y c, nên chuy n xe y g p cô thì th y h ng-hái, m i cô ng i tr c m t th y, r i th y nói t ng : „Tôi bi tnhà cô r i, tôi bi t ông Phán là ông thân c a cô n a” Cô Cúc-H ng ch ng-h ng, cô ngó ngay th y mà h i r ng: - Th y t i nhà em h i nào? Sao em không hay? - Tôi không có vô. Tôi i ngang qua ng Cây Quéo, tình-c tôi th y cô và th y ông Phán ng trong nhà, nên tôi m i bi t ch . - Th y không vô sao th y bi t ba c a em làm ông Phán? - n gì ph i vô nhà m i bi t. Mình có tình mình h i th m, mình c ng bi t c nh v y ch . Cúc-H ng nghe nói hai ti ng „có tình” thì cô châu mày. Thanh-Kh i b l a ái-tình t quá, th y không dè-d t, th y nói ti p r ng: “Tôi i bi t t i cô ch a có ch ng n a a, Ph i nh v y hay ch ng?” Cúc-H ng day m t ngó ra c a s , không tr l i. Xe vô t i Bà Chi u ng ng l i, ng i xét gi y i ngang trong xe mà nói r ng:“Ch c ph i u ây mau l m c ng là n a gi ng-h , b i vì có tin cho hay hai cáixe h i ng nhau phía trong nhà vi c Bình-Hòa, Ngã N m bít ng r y xe n ch ykhông c. Ph i ch cò bót ng-k t, r i keo hai cái xe h i cho tr ng, thì ch y m i c”. Hành-khách trên xe nghe nói nh v y thì lao-nhao l -nh , nhi u ng i leoxu ng th i u ng n c, có ng i nóng-n y không ch u ch , l i m n xe “th -m ” mà i. Trên xe ch còn có m t bà già ng i u trong v i Thanh-Kh i và Cúc-H ngng i u ngoài mà thôi. y là m t d p r t may cho Thanh-Kh i t bày tâm-s . Th ybèn th a cái p y mà nói i v i cô ráng: “Cô hi u t i sao mà tôi tìm nhà cô và tôi p th mà bi t cô ch a có ch ng hay không?” Cô Cúc-H ong l c u. Th y d -d m t h i r i nói ti p nh -nh r ng: “ y là vì t ngày tôi g p cô m t n u, ai xui khi n không bi t, mà v nhà tôi hoài-v ng cô hoài. H n m t tháng nay, a nào tôi g p cô thì trong lòng tôi vui, con b a nào không g p nhau thì tôi bu n-b c, n ng không c. Cách m y b a rày tôi lén ón mà i theo cô coi cô v nhà nào,Nh làm nh v y tôi m i bi t nhà cô và nh tôi h i th m tôi m i bi t g c-tích cô. Tôihay cô ch a có ch ng thì tôi m ng h t s c. Theo l ngh a, n u tôi mu n k t tóc tr m m v i cô, thì tôi ph i c y mai-nh n em tr u r u n nói v i ông mà xin c i, ch ón cô d c ng d c sá mà t tình nh v y thì vô phép l m. Nh ng ngh vì hi n bây
  24. 24. Dây Oan 24 www.hobieuchanh.comgi ph -n ã t n-b , th i- i n y là th i- i t -do hôn-nh n. V y nên tôi mu n dtr c coi ví nh tôi c y mai-nh n n nói mà cô ành hay không, r i tôi m i dám c t i”. Cô Cúc-H ng chúm-chím c i mà áp r ng: - Hôn-nh n là m t vi c quan-h l m. Th y nói nh chuy n ch i v y sao c. - Tôi nói thi t ch nào ph i nói ch i âu. - Phàm mu n k t v ch ng, tr c ph i bi t nhau, bi t g c-tích, bi t tánh-tình i còn ph i ch c trai v i gái tâm u ý hi p, ph i ch c th ng yêu m n tr ng nhau r i m i tính vi c tr m n m c. Th y m i g p em trên xe n có m y l n, d u th y d bi t nhà em ch th y ch a rõ tâm ý em, ch a rõ lai- ch em, mà th y nói vi c hôn-nh n, thì em e th y v i quá. Hu ng chi em i bi t m t th y, ch em ch a hi u th y là ai tên gì, nhà âu, mà th y h i ví nh th y c y mai n nói, em ng hay không? Em xin l i th y, thi t câu i ó em không th tr l i c. - Cô nói ph i l m. Tôi có v i m t chút. Mà tôi xin cô xét l t giùm, vì tôi quá th ng cô nên tôi m i v i nh v y ó. - i sao mà th y th ng em? - Không bi t t i sao mà m i g p cô l n u, thì trong lòng tôi b t th ng cô li n. - Em xin l i th y, theo ý em t ng, thì cái th ng nh v y ó ch a tánh- ch t mà k t hôn-nh n c. - i sao v y? Ch ph i th ng cách nào? - Cái th ng mà có tánh-ch t cho mình k t hôn-nh n là th ng tr m-t nh, bi t nhau lâu ngày, l n l n tr ng c, m n ý, yêu n t, r i m i th ng kìa, thì cái th ng y m i lâu dài, d u tr m n m c ng không phai, không l t. Ch th y m i g p em, th y th ng li n, r i th y nói mà c i em. Trong m t vài tháng sau, th y th y tánh em không hi p v i tánh ý th y, ho c th y g p m t cô khác hình vóc ng h n em, r i th y phát tâm th ng n a, d ng y hôn- nh n là m t vi c r t t t mà t -nhiên nó thành ra m t cái h i l n, h i luôn c và hai ng i ho c tr n i không bi t h nh-ph c là gì, ho c ph i r i-rã chia-lìa, mang nh mang nh c. Thanh-Kh i nghe m y l i c a cô thì th dài, ng i ng m-ngh m t h i r i nói ng: “Có l tôi v i cô có duyên-n sao ó, nên tôi th y cô tôi m i em lòng th ng.Ch t nh t i gi tôi chua bi t th ng m t con gái nào. Theo nh l i cô nói ó thì tôihi u cô không th ng tôi chút nào h t!”. Cúc-H ng c i mà áp r ng: “Th y nói ph i l m. Em th ng th y sao c.Ph n em là gái, em ph i de-d t, nh t là gái sanh nh m i n y là i gian-trá x o-quy t, n u g p ai th ng n y, n u nghe ai nói c ng tin h t, thì danh-giá c a em còn gìmà k ”. Thanh-Kh i ng i bu n hiu, không còn ti ng chi mà nói n a. Thình-lình trong ga có ti ng tu-hít th i, hành-khách rùng-rùng leo lên xe r i xerút ch y. Thanh-Kh i b càng bu n-b c h n n a. Cúc-H ng tuy v y có l cô ng lòngnên cô nói r ng: “Em xin th y ng phi n em. Vì b i th y cho em là gái tân-th i, th y y thi t tình mà t tâm-s cho em nghe, nên em ph i l y thi t tình mà i- ãi l i v ith y. Xin th y v xét l i coi nh ng l i em nói v i th y ó ph i hay là qu y”.
  25. 25. Dây Oan 25 www.hobieuchanh.com Thanh-Kh i g c u áp r ng : “Cô nói ph i l m ch . Cô có bi t tôi là ai âu.Còn tình tôi th ng cô thì cô c ng không bi t thi t hay là gi , th thì cô làm sao màth ng tôi c, v y tôi xin cho cô bi t tôi tên là Bành-Thanh-Kh i, n m nay 25 tu i,nhà tôi Gò-V p, theo ng qua An-nh n. Cha tôi h i tr c là Khách-trú, còn mtôi là An-nam, song h i tôi l t lòng thì cha tôi ã ch t, nên thu nay tôi v i m tôi.Cha tôi có l i cho tôi c 50 m u ru ng, còn m tôi bây gi có v n trúc 10 muôn.Tôi h c ch Tây ã dùng, bây gi tôi c h c ti ng ng-Lê ng t -cách ngàysau buôn-bán. G c-gác và a-v c a tôi nh v y ó. Thi t tôi không ph i thu c v ng sang giàu, song tôi h a ch c, tôi s làm sao cô c sung-s ng, c yêu-m ntr n i. N u cô chê thì tôi nh t- nh tr n i tôi không thèm c i v ”. Cúc-H ng c i r i ngó l ra c a s , không tr l i. Xe t i ga Xóm Gà, cô ng y, cúi u t -giã th y mà leo xu ng r i i tu t,không ngó l i, Thanh-Kh i ng i trên xe dòm theo, m t mày bu n xo. Xe vô t i Gò- p, th y leo xu ng r i th ng-th ng i b mà v nhà, t ng i d t-d tâm-th n b t nh. ng Gò-V p qua An-Nh n, ra kh i ch ch ng 100 th c, bên phía tay m tcó m t cu c r ng-rãi, cao-ráo, s ch-s , p- , ai i ngang c ng ph i tr m-tr . M tmi ng t ch ng n a m u m t ti n d a ng, ài l i 50 th c, b vô ch ng 100th c. B d c theo l thì g n hàng rào ch th úc b ng s n, còn ba phía kia thì xây ng giáp h t, t ng b cao ch ng 2 th c r i. Chính gi a có làm m t cái c a ngõ l n, cánh b ng s t bông g n vào cây c t ch vuông, trên u c t có c m l ng èn l c giác. Ch a cái sân b vô ch ng 30 th c i c t m t cái nhà ngói n n úc vách t ng, nhà c t theo ki u kim-th i, m t c n haichái, nên tuy không nguy-nga -s song có v thanh-tao ng -ngh nh phi-th ng,Trong sân chính gi a thì xây b n tr ng bông, còn hai bên thì tr ng mía, nhãn, b i,cam, nh ng vì cây m i tr ng vài n m, nên m i lên v a kh i u. Hai bên chái nhà thì p v n tr u ph i lá vàng-khè coi t i t t l m. Phía sau nhà b p, t d c ch cao chth p thì x li p tr ng cau l n v i th m tàn-ong. Cu c xinh p n y là cu c c a m con Bành-Thanh-Kh i. Thanh-Kh i v t i nhà m c a ngõ b c vô sân. Bông ua n khoe màu s c,cây sum-sê ph i lá n y ch i; c nh-v t t i-c i nh chào ch , ti c vì Thanh-Kh i tìnhkhông ph ý ng bu n, nên ngó bông-hoa ã không vui mà l i còn th n. Th y l m- i b c ri t lên th m mà vô nhà. Trong nhà, c n gi a, có t m t cái bàn th Ph t Quan-Âm. Trên bàn th cóchuông, có mõ, có ch ng bông sen, bông hu , l i èn nhang t huy-hoàng, khiThanh-Kh i b c vô, thì m là Lý-Th -Ð ng, u tr c-lóc, mình m c áo r ng nhu mdà, ng quì l y tr c bàn Ph t. Th y nhón gót b c nh -nh , i th ng vô bu ngthay qu n áo, r i lên gi ng mà n m. Th -Ð ng thì n chay tr ng, còn Thanh-Kh i thì n m n, nên m conkhông bao gi n c m chung. Ng i trong nhà th y Thanh-Kh i v bèn l t- t d n m. Th y nói không ói và bi u b ng d p. Lúc ng i s a-so n b ng mâm c mxu ng b p thì Th -Ð ng l y ph t r i bà b c vô. Bà th y mâm c m còn y-nguyên, bà ng con ã n c m ngoài Sài-gòn r i nên bà không g n h i duyên-c làm sao màcon không n. Té ra Thanh-Kh i n m dàu-dàu trong phòng cho n chi u. Ch ng d n b a m chi u th y g ng ra ng i n, nh ng mà trí th y l ng- ng l , n không bi tngon, ráng n cho h t chén c m r ì buông a.
  26. 26. Dây Oan 26 www.hobieuchanh.com Th -Ð ng li c m t dòm coi, th y khí-s c c a con bu n-th m khác-th ng, thìbà l y làm l , song không h i. Ð n t i bà t ng kinh ni m Ph t r i, bà th y con th -th n i ngoài sân, bà bèn b c ra ng i t i cái b ng bên th m r i bà kêu con l i bi u ng i t bên mà h i r ng: “Con i h c, có vi c chi tr c-tr l m sao, mà ngày nay má th ycon bu n-b c l m v y? Con hãy nói cho má nghe th coi?” Thanh-Kh i ng i l ng thinh không tr l i. Th -Ð ng suy ngh m t h i r i nói r ng: “Má sanh có m t mình con, má coi connh vàng nh ng c. Má c o u n chay, lánh xa tr n t c, ngày êm c t ng kinh ni mPh t, y là má mu n c u cho t êu-di t các u t i-l i má làm trong ki p n y và c ucho con c ph c- c tr n i, nh t là kh i dây oan trái, ngh a là kh i cái n c acha m vay, con cháu ph i tr . Má th ng con nh v y, ch ng nh ng má lo cho con no m mà thôi, mà má còn lo v cái âm- c c a con n a. Sao con không tin má, con cóvi c bu n r u, con không nói cho má bi t, ng má c u nguy n cho con”. Thanh-Kh i th ra mà áp r ng : - Vi c con bu n, khó mà nói ra cho c. - i có vi c chi bu n mà không nói ra c âu. Con bu n là vì con u t trong lóng. H u t thì ph i t cho má bi t, ng má khuyên b o cho ch . - Con nói thi t v i má, con bu n ây là bu n vì tình. Có m t cô con th ng yêu h t s c, mà coi b cô không th ng con. - Tr i Ph t ôi!… Th -Ð ng la Tr i r i day qua nhìn con trân-trân. ng tr ng3 gi ng vào m tThanh-Kh i làm cho bà th y rõ-ràng hai làng n c m t ch y ròng-ròng. Thi-Ð ng ngó con r i c ng r ng-r ng n c m t, ch t l i l c u mà nói r ng: - Rõ ràng là dây oan. Cha m tr c vì ái-tình mà mang t i l i, nay con ph i au- n vì ái tình mà tr n ti n-khiên! L i Tr i ph vây không th l t kh i … Má th ng khuyên d y con: Ái tình là m t lò l a t lòng ng i, mang l y lò l a y vào mình thì cu ng trí lo n tâm, r i d u gi t ng i ng không g m tay, d u t -sát c ng không ti c m ng. Sao con không xa lánh cái lò l a hi m-nghèo y, l i mang l y vào mình làm chi. - Thu nay con nghe l i má, nên con tránh kh i luôn-luôn. Thình-lình dây ái tình l n l n bu c ch t lòng con m t ngày thêm m t chút, con không dè. Ch ng con bi t thì ã tr r i, không th g c. Mà con th ng cô n , con ngh ch c không ph i là ái-tình t m th ng. y là cái nh n-duyên c a con ó a má. - Nh n-duyên! Sao con bi t là nh n-duyên? - Vì thu nay con th y s c ch ng bao gi con ng tâm. Mà nay con g p cô y m i m t l n u thì trong lòng con ã khó ch u, r i l n l n b t th ng nh n ng không c. Vì v y nên con t ng con v i cô ó có nh n-duyên gì nên Ph t Tr i m i khi n nh v y ch . - Vi c i má th y nhi u h n con. Má ã th y rõ-ràng có khi trai v i gái u th ng yêu nhau, th nguy n cùng nhau, quy t k t tóc tr m n m v i nhau, ng là nh n-duyên Tr i nh, té ra không ph i nh n-duyên, nên g n hi p mà r i ph i tan, l i tan m t cách dau- n, làm cho tr n i ph i kh -não. Con nói con th ng cô nào ó mà coi b cô y không th ng con, th thì có ph i Íà nh n-duyên âu mà con s u th m. Má khuyên con ug thèm t ng3 ánh tr ng
  27. 27. Dây Oan 27 www.hobieuchanh.com i ng i ó n a, Ng i ta không ngh n con, t c-th ng i ta chê con, nh v y mà con th ng n i gì. Thanh-Kh i ng i im-lìm m t h i lâu r i th dài mà nói r ng: - Có l má nói ph i. S cô y không ph i là nh n-duyên c a con. Mà con l th ng cô r i, hình-d ng c a cô ã ch m vào trong óc con, ngày êm n hay là n m ng i gì con c ng th y cô tr c m t con luôn luôn, con quên cô sao c…có l con ph i ch t thì ho c may m i h t th ng… Th -Ð ng l c u nói l m-th m r ng : “Ph i l m r i! Qu -báo nhãn ti n!” Bà ng i ng m-ngh m t lát r i h i con r ng: - Cô nào âu mà làm cho con n n i cu ng trí lo n tâm nh v y? Con có th ch cho má bi t c hay không? - Cô ó l , má không bi t âu. - Cô tên gì, con c a ai âu? - Cô ó tên là Phan-Th Cúc-H ng. Cô làm giáo-s d y tr ng con gái, ngoài Dakao, mà nhà cô Xóm Gà. Con h i th m thì ng i ta nói cô là con a ông Phán Nhãn. Th -Ð ng bi n s c, gi t mình, ng i l p l i r ng : “Cô h Phan … Cha tên Nhãn… Úy! Cha ch ! N u mà ph i nh v y thì còn r i h n n a!” Bà day qua mà h i r ng: - Cô y m y tu i, con bi t hôn? - Con không có h i, song con ch c cô ch ng 20 tu i, mà có l n l m là 22 tu i, ch không l n n a. - Cô h Phan? - Th a, ph i. - Cha cô tên Nhãn? - Th a, ph i. Ông Phán Nhãn h i tr c làm vi c Tòa, bây gi h u-trí mua nhà Xóm Gà. Ông không có v , m t mình v i con. Th -Ð ng nghe rõ bà vùng ng d y, la hai ti ng: “Tr i ôi!” r i bà té x u trêncái b ng. Thanh-Kh i l t- ât m mà d t vô nhà. Th -Ð ng th d c mà mi ng c ni m : “Nam mô A-Di-Ðà Ph t. Nam-mô A-Di-Ðà Ph t”. Ch ng Thanh-Kh i bà n m trên b ván r i, bà m m t trao-tráo mà nói ng : “C u nguy n h n hai m i n m tr ng mà t i-ác c ng ch a tiêu-di t, nghi p-ch ng v n còn mang, ác nh n l i hi n ác qu ! Bi t làm sao bây gi ?”. Thanh-Kh i ng i bên m , hai tay n m ch t tay m , và khóc và nói r ng: “Vì conmà m ph i au n nh v y, thi t t i c a con l n l m”. Th -Ð ng l m-c m ng i d y ngó con s ng-s t mà nói r ng: “Con làm cho má au- n ây, t i c ng ch a m y l n. Con mà c i cô con th ng ó, t i m i l n b ng i l n, con ôi! Má xin con ph i lánh xa cô y, ng có t ng t i cô n a. Má nói conph i nghe l i”. Thanh-Kh i ngó ngay m mà h i r ng : - i sao con th ng cô Cúc-H ng, con c i cô mà l i có t i? - Không nên, con ôi! - i sao mà không nên? Xin má nói cho con bi t. - Má không th nói c. N u con bi t công n má mang n ng au, con th ng má chút nh, thì xin con ng có h i nhi u l i dông-dài. Con xa
  28. 28. Dây Oan 28 www.hobieuchanh.com lánh cô, con ng th ng t ng n cô n a, thì là tr n sanh thành cho má r i. - u má không ch u nói cho con bi t t i làm sao con c i cô Cúc-H ng mà có t i, thì có th nào con không th ng t ng cô n a c. - Nói ra không c, con ôi. Xin con th ng má con ng có h i vi c y n a. u con mu n c i v , l a ch nào khác, d u t n hao m y muôn má c ng ráng lo mà c i cho con. Xin con ch a ch ó mà thôi. Thanh-Kh i r ng-r ng n c m t mà nói r ng: “N u con không k t tóc tr m m v i cô Cúc-H ng c, thì con không thèm ch nào khác h t”. Th -Ð ng nghe con nói m y l i, vùng quì trên ván day th t l i phía bàn Ph t,hai tay ch p tr c ng c, c p m t nh m lim-dim, mi ng ni m r ng: “Nam-mô A-Di-ÐàPh t! Nam-mô B n-S Thích Ca Ph t! Nam-mô Quan-Th -Âm B -Tát!” Thanh-Kh i th y m ni m Ph t thì l t- t ng d y, b c tránh vô bu ng, m tbu n hiu.
  29. 29. Dây Oan 29 www.hobieuchanh.com VII t b a chúa-nh t, l i 7 gi s m m i, cô Cúc-H ng trang- m r t k -l ng, c y-ph c thi t kim-th i, r í xin phép cha mà i ra Sài-gòn mua sách. Cô ra t i c angõ, thì g p m t bà, tu i ch ng l i 50 m c y-ph c theo m y bà vãi chùa, song áoqu n toàn b ng l a cô- ô nhu m dà, u choàng m t cái kh n en, ch n mang m t ôi dép da, ngoài l c ng v a b c vô c a ngõ. Hai ng i g p nhau u ng l i ngó nhau, r i bà h i cô r ng: - Nhà n y ph i là nhà ông Phán Nhãn hay không v y cô? - Th a, ph i. Bà âu l , h i ba cháu v y mà có chuy n chi hay không? - Té ra cô ây là cô giáo y ngoài tr ng Dakao ph i hôn? - Th a, ph i. Sao bà bi t cháu? - Tôi nghe nói. - Bà h i ba cháu có vi c chi? - Tôi mu n th m ông Phán ng nói chuy n l p chùa, không bi t có ông Phán nhà hay không v y cô? - Th a, có. Ba cháu ng sau. Cô Cúc-H ng th y Hai Ng ng xách n c t i bông trong sân, cô bèn kêumà nói r ng: “Anh Hai , anh vô th a cho ông rõ, có khách n th m”. Cô l i ay quanói v i bà vãi r ng: “M i bà i th ng vô nhà ng i ch m t chút r i ba cháu ra. Cháu c i Sài-gòn”. Bà g c u và i vô. Cô cúi u t bà r i ra l mà l i ga. Bà n y là Lý-Th -Ð ng, c u tình-nh n c a ông Phán Phan-Thanh-Nhãn. Bà vô sân thì th y m t sân bông hoa ua n , ki ng v t ê-h , r i vô t i nhà thìth y nhà tuy nh mà trong ngoài s ch-s , bàn gh sáng ng i, vách treo th n, t ng y sách v , rõ-ràng ch c a m t v phong-l u tao-nhã. Bà ng x -r ngoàihàng ba mà ch ch nhà, ngoài m t nghiêm-ch nh, song trong lòng h i-h p, l y làmkhó ch u l m. Cách m t lát, ông Phán Nhãn, mình m c m t b áo mát b ng l a tr ng, ch nmang giày hàm ch, mi ng ng m m t u thu c phía sau i ra, ch ng ra kh i c abu ng, ông th y d ng bà ng ngoài hàng ba, tuy không bi t là ai, song tánh ông mau- n, nên ông vùng nói l n r ng: “M i bà vô ván ng i ch i. B y tr b t nh n quá!Khách t i mà nó không ch u m i vô nhà, nó ng ngoài ch !” Th -Ð ng day l i, bà l t cái kh n, lòi u tr c lóc, mà tóc l i b c, r i th ng-th ng b c vô nhà. Ông Phán Nhãn ng nhìn bà trân-trân, r i bi n s c m t, không chào h i c a. Th -Ð ng i ngay l i b ván mà ng i. Ông Phán Nhãn ng i cái gh ngang ó. Hai ng i cúi m t xu ng t, không ngó nhau, mà c ng không nói ti ng chi h t. Có l ông Phán Nhãn khó ch u nhi u h n, nên cách m t h i lâu, ông m i kh i u nói nh nh r ng: “Còn g p m t nhau n a mà làm chi? Tr c kia g p nhau r iph i mang m t cái a l n. Hai m i l m n m nay, c u nguy n sám-h i h t s c, màcái t i-ác v n còn kh ng-kh ng trong trí hoài, có l ph i tu nhi u ki p m i chu c cái i y c.Bây gi còn g p nhau n a thì bi t ch ng nào m i d t c dây oan!”. Th -Ð ng lay kh n lau n c m t mà áp r ng: “Tôi n ây nào có ph i ý tôimu n âu. Ngày ôi ta t -bi t t i c a Tòa V nh-long tôi có h a v i ông r ng tôi
  30. 30. Dây Oan 30 www.hobieuchanh.comnguy n ki p n y tôi s tr n oan trái cho xong và tôi tu-ni m ng ki p sau ôi tasum-hi p. L i tôi nói ra thì tôi nh hoài. Trót 25 n m nay tôi n chay ni m Ph t, ngàynh êm tôi h ng lo tr n oan-gia, ch ng có giây phlút nào tôi lo vi c gì khác. Côngtôi ã dày, tu i tác ã l n, có l nào tôi l i còn sa-d m mùi tr n nh h i thu còn th .Tôi n ây là vì có m t cái h a l n, cái h a y s t i g p, mà s c tôi là s c àn-bà, tôikhông th ng n c. Tôi ph i n c u ông giùm ho c may có kh i haych ng?”. Ông Phán Nhãn ch ng-h ng. Ông ng c m t ngó Th -Ð ng mà h i r ng: - Cái h a gì âu? - y là cái “qu ” c a cái “nh n” mình gieo ngày tr c, ch ch ng ph i h a nào khác. - Bà nói rõ cho tôi nghe th coi. - Có l ông còn nh , tr c ngày tôi b t i, tôi có nói v i ông r ng tôi có thai c m y tháng, mà cái thai tôi mang trong b ng ó là con c a ông. Tôi h i ông ph i tính làm sao, thì ông nói theo lu t ông không c phép nhìn bi t và ông phú thác cho tôi, ông khuyên tôi ph i d y-d a nh s sanh ó cho có o- c viên mãn, ng nó kh i sa vào ng mê nh ôi ta v y. Ông nh l i coi có ph i nh v y hay không? - Ph i. Tôi còn nh . - Tôi b án tù 2 n m … - Có thai ó r i sanh con trai hay là con gái? - Th ng-th ng r i s nói h t cho ông nghe…Tôi vào khám g n 4 tháng k t i ngày sanh. Nhà-N c g i tôi vô n m nhà th ng Ch Quán. Tôi sanh c a con trai. - Cha ch ! Nuôi c hay không? - Nuôi c. Mà khi tôi sanh ng ít b a thì Nhà-N c em giao con tôi cho nhà nuôi con nít m -côi Tân- nh nuôi giùm, ch không cho tôi nuôi, song có phát cho tôi m t cái gi y, d n ch ng nao mãn tù s c m gi y y lên trình cho nhà nuôi m -côi mà lãnh con l i. - u v y thì n m nay nó c 25 tu i. Có khai sanh nó rành-r không? - Có ch . - Khai sanh theo h c a ai? - Vì ch ng tôi ch t m i 5 tháng thì tôi , nên t -nhiên ph i khai sanh con theo h Bành, ch khai h khác sao c. Tuy v y mà a con y là d u tích c a ông, nên tôi lót ch theo ông. Bây gi theo gi y t thì tên nó là Bành-Thanh-Kh i. - Bây gi nó làm vi c gì âu? Có v con hay ch a? - y! Ông ch m ch m m t chút r i tôi s nói t i. Khi tôi mãn tù r i lên Tân- nh trình gi y mà lãnh con. Tôi em nó v Ngã T thì gia-tài c a cha nó theo khai sanh, Tòa ã c ng i th -h . Tôi làm n vô Tòa mà xin lãnh gia-tài l i ng nuôi con. Tòa bác n, song d y ng i th -h ph i c p- ng m con tôi, m i tháng m t s b c 50 ng. - Bà ã quy t a con ó không ph i là con c a Bành-Nhi p, mà sao bà l i còn tính lãnh gia-tài c a Bành-Nhi p cho nó, làm nh v y thì trái o-lý quá. Th -Ð ng ngh n, nói không c n a. Bà cúi m t mà khóc r m-r t m t h i lâu i m i nói ti p r ng:

×