Successfully reported this slideshow.
Your SlideShare is downloading. ×

भारतीय दर्शन

Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Upcoming SlideShare
Shree ram rakhsha
Shree ram rakhsha
Loading in …3
×

Check these out next

1 of 30 Ad
Advertisement

More Related Content

Similar to भारतीय दर्शन (20)

Advertisement

भारतीय दर्शन

  1. 1. भारतीय दशन परंपरा डॉ. पाली कवीर – कुकडे संृत िवभाग शासकीय िवदभान िवान संा, अमरावती िद. 23 सबर 2020
  2. 2. दशन दशनम ्– यते नेनेित दशनम् । तानम ्– तत ्-  – ानम ् Philosophy – Etymology - Greek words phílos -loving+ sophía - wisdom phílos -loving+ sophía - wisdom दशनाचे प - 1. िवचारणाली (System of thought) 2. जीवनणाली Philosophy of life साधनप व साप यांचा िवचार
  3. 3. साकािरका दशनानां दशनकारिय ी कथा
  4. 4. भारतीय दशने
  5. 5. दाशिनकिवषयाः
  6. 6. ाः
  7. 7. षदशनानां सूकाराः
  8. 8. वेदादशनम ् उ रमीमांसा उपिनषदे – मु य माण स दाय के वला ैतवेदा त, िविश ा ैत, ैत, ैता ैत, शु ा ैत इ यािद के वला ैतवेदा त, िविश ा ैत, ैत, ैता ैत, शु ा ैत इ यािद जीवसङ्क पना जग सङ्क पना  सङ्क पना करण थ – वेदा तसार, आ मबोध, वेदा तप रभाषा इ
  9. 9. मीमांसादशनम ् पूवमीमांसा वा याथिवचारशा धमिवचारशा – धमा यं िवषयं व ुं मीमांसायाः योजनम्। कु मा रलभ  भाकरिम मुरा रिम माण थ – ादशल णी १२ अ याय, ६० पाद, २,६३१ सू
  10. 10. ायदशनम ् नीयते िववि ताथः अनेन इित यायः ।  माणैरथपरी णं यायः । - माणशा आ वीि क मेय धान - ाचीन याय 16 पदाथ चार माणे उ ेश-ल ण-परी ा मेय धान - ाचीन याय माण धान – न य याय (गङ्गेशकृत त विच तामिण थाधा रत)
  11. 11. वैशेिषकदशनम ् िवशेष - पदाथ  मेयशा परमाणुवादः पाकजो पि ः 7 पदाथ 2 माणे ( य व अनुमान)  करण थ - तकसङ् ह पाकजो पि ः िवभागजिवभाग ि वसङ्क पना
  12. 12. योगदशनम ् से रसाङ् यदशन योग – युज् धातोः युपि ः योगः िच वृि िनरोधः (अ ाङ्गयोग) समािधपाद 26 त वे अिधकारीभेदात् अ यासवैरा ययोगःि यायोग 2 िवभागौ समािधपाद साधनपाद िवभूितपाद कै व यपाद
  13. 13. सादशनम ् िनरी रवादीदशन सं + या आिण सङ् या (चचा, िवचारणा) िववेक याित साङ् य वचनसू (ष ीत म्)  ानं च लोके यिदहाि त िकं िचत् साङ् यागतं त च मह महा मन् । सङ् यां कु वते चैव कृितं च च ते । त वािन च चतुिवंशद्तेन साङ् या: क ितता:।। महाभारत शाि तपव साङ् य वचनसू (ष ीत म्) साङ् यका रका (साङ् यस ितः) - ई रकृ णरिचत70 का रका - इ. स. ितसरे शतक
  14. 14. सादशन पररा आसु रः * किपलः * ई रकृ णः प चिशखः * *
  15. 15. साकािरकायाः उपमः दुःख य य अिभघातककारणसंशोधनिज ासया वृ िमदं शा म् - आिधभौितकं दुःखम् सा ङ् य आ याि मकं दुःखम् आिधदैिवकं दुःखम् आिधभौितकं दुःखम् नवृ मागः य द श न म्
  16. 16. माणिवचारः
  17. 17. माणािसिः कायतः अितदूरात् सामी यात् समानािभहारात् कायतः अनुपलि धः इि यघातात् मनोSनव थानात् सौ यात् यवधानात् अिभभवात्
  18. 18. सायवादः स कायम् (काय सत्)
  19. 19. िवोििसाः कृ ितः महत् अहङ्कारः कृ ितिवकृ तयः स पु षः न कृितः न िवकृितः अ ध-पङ्गु- याय एकादश इि यािण (प च ानेि यािण + प च कमि यािण+ मन) प च त मा ािण ( प-रस-ग ध- पश- श द) प च महाभूतािन (पृ वी-आप-तेज- वायु-आकाश) षोडश वकृ तयः अ ध-पङ्गु- याय
  20. 20. ािवानम ् ः – पु षत वम् – पुमान् (न कृ ितः न य म् – महदादयः षोडश (न कृ ितः न िवकृ ितः) अ य म् – धानम् – कृ ितः षोडश िवकृ तयः
  21. 21. ािवानम ् म ्(महदािद) हेतुमत् अिन यम् अ यािप सि यम् सामा यम् अचेतनम् सवधम य म् सि यम् अनेकम् आि तम् िलङ्गम् सावयवम् परत म् ि गुणा म कम् अिववेक िवषयः सामा यम्
  22. 22. ािवानम ् अम ्– धानम ्-कृ ितः अहेतुमत् िन यम् यापी िनि यम् सामा यम् अचेतनम् सवधम अ य म् िनि यम् एकम् अनाि तम् अिलङ्गम् िनरवयवम् वत म् ि गुणा म कम् अिववेक िवषयः सामा यम्
  23. 23. ािवानम ् ः -पुमान ्– पुषतम ् अहेतुमान् िन यः यापी िनि यः असामा यः चेतनम् अ सवधम ः एकः अनाि तः अिलङ्गः िनरवयवः वत ः िनगुणी िववेक अिवषयः असामा यः
  24. 24. गुणाः रजः स वम् तमः अ यो य – अिभभव – आ य –जनन - िमथुनवृ यः गुणाः रजः
  25. 25. गुणाः स वम् • इ म् ( ी या मकम्) • काशकम् • लघु • अ ी या मकम् रजः • अ ी या मकम् • उप भकम् • चलम् ( वृि परम्) तमः • िवषादा मकम् • वरणकम् • गु
  26. 26. बुिः स वगुणयु ा बु ी धम ऊ वगमन ान अपवग वैरा य कृितलय ऐ य अिवघात तमोगुणयु ाबु ी अधम (अधोगमन) िवपयय अ ान ब ध राजस-राग ज मनरण अनै य िवघात
  27. 27. सगः
  28. 28. कैवसना कृितं प यित पु षः े कवदवि थतः व छः रङ्ग थ इ युपे क एको ाSहिम युपरम येका
  29. 29. ेतातर - उपिनषद ्

×