Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
MINISTERSTWO EDUKACJI
NARODOWEJ
Ewa Doroszkiewicz...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
1
Recenzenci:
lek. med. Ewa Rusiecka
mgr Katarzyn...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
2
SPIS TREŚCI
1. Wprowadzenie 3
2. Wymagania wstę...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
3
1. WPROWADZENIE
Poradnik będzie Ci pomocny w pr...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
4
Schemat układu jednostek modułowych
322[01].Z3....
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
5
2. WYMAGANIA WSTĘPNE
Przystępując do realizacji...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
6
3. CELE KSZTAŁCENIA
W wyniku realizacji program...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
7
4. MATERIAŁ NAUCZANIA
4.1. Podstawowa terminolo...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
8
3. Dezynfekcję unitu – poleca się stosowanie za...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
9
— drogą naczyń krwionośnych – poprzez wszczepie...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
10
3. Prowadzić proces dezynfekcji wg instrukcji ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
11
2. Usuwamy jednorazowe osłony zagłówka fotela,...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
12
4.1.3. Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Uzupełnij tabelę,...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
13
Wyposażenie stanowiska pracy:
— papier formatu...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
14
4.2. Zasady postępowania z odpadami medycznymi...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
15
Wzór przykładowej informacji lub programu gosp...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
16
Grupyfikacja odpadów medycznych
Zgodnie z Rozp...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
17
urządzenia do prowadzenia ciągłego monitoringu...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
18
2. Przygotować odpowiedni roztwór dezynfekcyjn...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
19
zostaną zanieczyszczone krwią lub uszkodzone* ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
20
przechowujemy w wydzielonym pomieszczeniu, o t...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
21
zakaźne odpady medyczne mogą być magazynowane ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
22
15. Brak zmiany rękawiczek i brak mycia rąk – ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
23
Rys.4 Instrukcja mycia i dezynfekcji rąk [4]
1...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
24
W celu przeprowadzenia dezynfekcji rąk należy ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
25
4.2.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na py...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
26
Wyposażenie stanowiska pracy:
− papier formatu...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
27
4.3. Dezynfekcja mechaniczna, fizyczna i chemi...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
28
EDTA – tetracetyloetylenodiamina,
Gx – glikoso...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
29
— znak CE.
3. Skuteczność biobójczą preparatu ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
30
Melsept SF 3% 1 godz. B,Tbc,F,V
San Clear med....
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
31
− kalkulator,
− poradnik dla ucznia,
− literat...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
32
Karta ćwiczenia – preparaty do dezynfekcji pow...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
33
4.4. Zasady sporządzania, stosowania i przecho...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
34
Przygotowanie preparatu do dezynfekcji narzędz...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
35
5. Osłonić twarz,
6. Sporządzić roztwór prepar...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
36
4. Miejsca zanieczyszczone krwią lub plwociną ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
37
przygotowania roztworów użytkowych i bezpieczn...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
38
5. W jaki sposób należy przygotować roztwór we...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
39
Ćwiczenie 3
Sporządź roztwór Sekuseptu pulver ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
40
4.4.5. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i hig...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
41
5. Nie skracać czasu mycia rąk,
6. Myć dokładn...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
42
kontaktu uszkodzonej skóry i błon śluzowych z ...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
43
4.5.2. Pytania sprawdzające
Odpowiadając na py...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
44
Wyposażenie stanowiska pracy:
— papier formatu...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
45
5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ
INSTRUKCJA DLA UCZNIA
...
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”
46
ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH
1. Dezynfekcja to sposó...
11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy
11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy
11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy
11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy
11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy

4,389 views

Published on

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy dotyczącej wykonywania i dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy.

Published in: Education
  • Follow the link, new dating source: ♥♥♥ http://bit.ly/2Qu6Caa ♥♥♥
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Dating direct: ❶❶❶ http://bit.ly/2Qu6Caa ❶❶❶
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

11. Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy

  1. 1. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Ewa Doroszkiewicz Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy 322[01].Z3.01 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy Radom 2007
  2. 2. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 1 Recenzenci: lek. med. Ewa Rusiecka mgr Katarzyna Zarębska Opracowanie redakcyjne mgr Ewa Doroszkiewicz Konsultacja: mgr inż. Halina Śledziona Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 322[01].Z3.01 „Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy”, zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu asystentka stomatologiczna. Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007
  3. 3. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 2 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 3 2. Wymagania wstępne 5 3. Cele kształcenia 6 4. Materiał nauczania 7 4.1. Podstawowa terminologia z zakresu aseptyki i antyseptyki i metody dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy 7 4.1.1. Materiał nauczania 7 4.1.2. Pytania sprawdzające 11 4.1.3. Ćwiczenia 12 4.1.4. Sprawdzian postępów 13 4.2. Zasady postępowania z odpadami medycznymi i materiałem skażonym biologicznie Organizacja stanowiska pracy Środki ochrony indywidualnej 14 4.2.1. Materiał nauczania 14 4.2.2. Pytania sprawdzające 25 4.2.3. Ćwiczenia 25 4.2.4. Sprawdzian postępów 26 4.3. Dezynfekcja mechaniczna, fizyczna i chemiczna – grupyfikacja preparatów dezynfekcyjnych. Środki chemiczne do dezynfekcji powierzchni i instrumentów stomatologicznych 27 4.3.1. Materiał nauczania 27 4.3.2. Pytania sprawdzające 30 4.3.3. Ćwiczenia 30 4.3.4. Sprawdzian postępów 32 4.4. Zasady sporządzania, stosowania i przechowywania środków dezynfekcyjnych 33 4.4.1. Materiał nauczania 33 4.4.2. Pytania sprawdzające 37 4.4.3. Ćwiczenia 38 4.4.4. Sprawdzian postępów 39 4.5. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska 40 4.5.1. Materiał nauczania 40 4.5.2. Pytania sprawdzające 43 4.5.3. Ćwiczenia 43 4.5.4. Sprawdzian postępów 44 5. Sprawdzian osiągnięć 45 6. Literatura 50
  4. 4. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 3 1. WPROWADZENIE Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy dotyczącej wykonywania i dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy. W poradniku znajdziesz: – wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć już ukształtowane, abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika, – cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem, – materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki modułowej, – zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy już opanowałeś określone treści, – ćwiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować umiejętności praktyczne, – sprawdzian postępów, – sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie materiału całej jednostki modułowej, – literaturę uzupełniającą.
  5. 5. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 4 Schemat układu jednostek modułowych 322[01].Z3.01 Wykonywanie dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy 322[01].Z3.02 Wykonywanie sterylizacji instrumentów, materiałów opatrunkowych i bielizny zabiegowej 322[01].Z3 Sterylizacja i dezynfekcja
  6. 6. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 5 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu nauczania jednostki modułowej powinieneś umieć: − pracować w grupie i indywidualnie − samodzielnie analizować teksty źródłowe − obserwować i wyciągać wnioski z obserwacji − wykazywać aktywność w dochodzeniu do wiedzy i umiejętności − brać czynny udział w ćwiczeniach i dyskusji, − przygotować gabinet i stanowisko pracy lekarza dentysty, − przestrzegać przepisów bhp, ochrony przeciw pożarowej oraz ochrony środowiska, − stosować przepisy prawa dotyczące działalności gospodarczej, − rozróżniać grupy leków stosowanych w leczeniu chorób jamy ustnej, − kompletować zestawy podstawowych leków, wyrobów medycznych stosowanych do zabiegów stomatologicznych, − korzystać z wiedzy z zakresu pedagogiki i psychologii w komunikowaniu się z pacjentem, − przygotować gabinet stomatologiczny do pracy, − przygotować materiał stomatologiczny, − przygotować aparaturę oraz instrumenty do zabiegów stomatologicznych, − dobierać urządzenia oraz instrumenty do zabiegów stomatologicznych, − wykonywać czynności związane z asystowaniem do zabiegów stomatologicznych, − korzystać z wiedzy dotyczącej budowy,fizjologii i patologii narządu żucia, − wykonywać czynności związane z asystowaniem podczas zabiegów stomatologicznych.
  7. 7. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 6 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: − wyjaśnić pojęcia: dezynfekcja, antyseptyka, zakażenia krzyżowe, − scharakteryzować metody dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy, − scharakteryzować sposoby postępowania z odpadami medycznymi i materiałem skażonym biologicznie, − zaplanować pracę z uwzględnieniem stosowanej metody dezynfekcyjnej, − zorganizować stanowisko pracy do dezynfekcji, zgodnie z wymaganiami ergonomii, − zastosować środki ochrony indywidualnej, − określić zasady przeprowadzania dezynfekcji mechanicznej, − dokonać dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy metodą mechaniczną, − określić zasady przeprowadzania dezynfekcji fizycznej, − dokonać dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy metodą fizyczną, − dokonać dezynfekcji pomieszczenia gabinetu z zastosowaniem promieniowania niejonizującego i nadfioletowego (UV), − określić zasady przeprowadzania dezynfekcji chemicznej, − dokonać grupyfikacji preparatów dezynfekcyjnych i określić zakres ich działania, − dobrać środki do dezynfekcji instrumentów stomatologicznych, − dobrać środki do dezynfekcji małych i dużych powierzchni, − zastosować procedury dotyczące przygotowania i stosowania środków dezynfekcyjnych, − przygotować roztwór środka dezynfekcyjnego o określonym stężeniu, − przeprowadzić dezynfekcję z zastosowaniem metody chemicznej, − określić przyczyny małej aktywności biobójczej środka dezynfekcyjnego, − określić zasady przechowywania środków dezynfekcyjnych, − zastosować przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.
  8. 8. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 7 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Podstawowa terminologia z zakresu aseptyki i antyseptyki i metody dezynfekcji instrumentów i stanowisk pracy 4.1.1. Materiał nauczania Dezynfekcja to sposób niszczenia form wegetatywnych bakterii łącznie z prątkami gruźlicy, grzybami i wirusami. Dezynfekcji w gabinecie stomatologicznym wymagają: 1. Narzędzia stomatologiczne,które ze względów technicznych nie mogą być sterylizowane, a kontaktują się z nieuszkodzonymi błonami śluzowymi, 2. Narzędzia kontaktujące się z nieuszkodzoną powierzchnia skóry (wymagają dezynfekcji niskiego poziomu, która niszczy wegetatywne formy bakterii i grzybów). Dezynfekcja w gabinecie stomatologicznym dotyczy: 1. Narzędzi i drobnych przedmiotów: dezynfekcja przez zanurzenie. 2. Powierzchni powierzchnie zabrudzone krwią czy śliną muszą być najpierw oczyszczone, tak aby usunąć z nich substancje organiczne, a następnie zwilżone preparatem do dezynfekcji: powierzchnia musi zostać wilgotna przez czas zalecany przez producenta preparatu. 3. Unitu – poleca się stosowanie zastawek,które eliminują znacznie efekt zassania zwrotnego zainfekowanego materiału do końcówek tnących. Jeśli leczymy pacjenta z HIV lub HBV i dojdzie do zassania zakażonego materiału do unitu, wirusy mogą kolonizować wnętrze przewodów: i mogą zostać wprowadzone do jamy ustnej innych pacjentów. Poleca się zatem jałową kilkuminutową pracę unitu na początku każdego dnia pracy oraz 20–30 sek. pomiędzy pacjentami. 4. Końcówek turbinowych, kątnic i prostnic które to wymagają wprawdzie sterylizacji w autoklawie-optymalnie po każdym pacjencie: dopuszcza się dezynfekcję tych końcówek pomiędzy pacjentami preparatami np. na bazie alkoholu(Aerodesin, Incidur) Pozostawiamy preparat na końcówce po jej starannym oczyszczeniu przez czas potrzebny do zniszczenia drobnoustrojów (1 min. lub 15 min. w zależności od stosowanego preparatu).Po skończonym dniu pracy końcówki sterylizujemy zgodnie ze wskazaniami producenta. 5. Wewnętrznej powierzchni przewodów ssaka i ślinociągu poprzez zastosowanie preparatów do dezynfekcji tych przewodów. Preparat należy zassać do wnętrza przewodu ssaka i ślinociągu i pozostawiamy tam 5 min., po czym przepłukujemy. Ten sam preparat służy do dezynfekcji miski spluwaczki. 6. Strzykawek wodno-powietrznych zaleca się stosowanie plastikowych osłon na strzykawki i wymiennych końcówek: metalowych lub plastikowych oraz stosowania jednorazowych końcówek na strzykawkę wodno-powietrzną. W trosce o pacjenta zaleca się także stosowanie materiałów do wypełnień czy systemów łączących w jednorazowych opakowaniach. Metody dezynfekcji Ze względu na metodę przeprowadzania wyróżniamy: 1. Dezynfekcję przez zanurzenie – dotyczy narzędzi i drobnych przedmiotów, 2. Dezynfekcję powierzchni – powierzchnie zabrudzone krwią czy śliną muszą być najpierw oczyszczone, tak aby usunąć z nich substancje organiczne, a następnie zwilżone preparatem do dezynfekcji: powierzchnia musi zostać wilgotna przez czas zalecany przez producenta preparatu.
  9. 9. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 8 3. Dezynfekcję unitu – poleca się stosowanie zastawek, które eliminują znacznie efekt zassania zwrotnego zainfekowanego materiału do końcówek tnących. Jeśli leczymy pacjenta z HIV lub HBV i dojdzie do zassania zakażonego materiału do unitu, wirusy mogą kolonizować wnętrze przewodów: i mogą zostać wprowadzone do jamy ustnej innych pacjentów. Poleca się zatem jałową kilkuminutową pracę unitu na początku każdego dnia pracy oraz 20-30 sek. pomiędzy pacjentami. Końcówki turbinowe, kątnice i prostnice wymagają wprawdzie sterylizacji w autoklawie optymalnie po każdym pacjencie: dopuszcza się dezynfekcję tych końcówek pomiędzy pacjentami preparatami np. na bazie alkoholu(Aerodesin, Incidur) Pozostawiamy preparat na końcówce po jej starannym oczyszczeniu przez czas potrzebny do zniszczenia drobnoustrojów (1 min. lub 15 min. w zależności od stosowanego preparatu).Po skończonym dniu pracy końcówki sterylizujemy zgodnie ze wskazaniami producenta. Problem wewnętrznej powierzchni przewodów ssaka i ślinociągu został rozwiązany dzięki preparatom do dezynfekcji tych przewodów. Preparat należy zassać do wnętrza przewodu ssaka i ślinociągu i pozostawiamy tam 5 min., po czym przepłukujemy. Ten sam preparat służy do dezynfekcji miski spluwaczki. Do ochrony przed zanieczyszczeniami i drobnoustrojami strzykawek wodno-powietrznych zaleca się stosowanie plastikowych osłon na strzykawki i wymiennych końcówek: metalowych lub plastikowych. Zaleca się stosowanie jednorazowych końcówek na strzykawkę wodno – powietrzną. W trosce o pacjenta zaleca się także stosowanie materiałów do wypełnień czy systemów łączących w jednorazowych opakowaniach. Aseptyka jest to postępowanie zapobiegające zakażeniom. Ma ono na celu ochronę pacjenta przez drobnoustrojami chorobotwórczymi. Polega na: — właściwej dezynfekcji i sterylizacji, — odpowiednim przechowywaniu sterylnych narzędzi i materiałów, — używaniu dla każdego pacjenta czystych, odkażonych przedmiotów, — właściwym niszczeniu materiału skażonego, — stosowaniu sprzętu jednorazowego użytku, — używaniu odzieży ochronnej, rękawiczek, masek ochronnych, — przestrzeganiu higieny osobistej. Antyseptyka to postępowanie polegające na stosowaniu zabiegów zmierzających do zniszczenia drobnoustrojów lub zahamowania ich rozwoju. Zakażenie krzyżowe to – zakażenie przeniesione z jednego pacjenta na drugiego przez ręce personelu. Pacjenci i zespół stomatologiczny mogą być, podczas przebywania w gabinecie stomatologicznym narażeni na kontakt z:wirusem cytomegalii, wirusem żółtaczki zakaźnej typu B i C, wirusem opryszczki zwykłej, prątkami gruźlicy, gronkowcem i paciorkowcem, innymi wirusami, bakteriami,grzybami i pierwotniakami bytującymi w jamie ustnej i drogach oddechowych. Drobnoustroje te w obrębie gabinetu stomatologicznego mogą być przenoszone poprzez: — bezpośredni kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi, — pośredni kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami(narzędzia, urządzenia lub powierzchnie w gabinecie), — kontakt spojówki oka,błony śluzowej nosa i jamy ustnej z kropelkami pochodzącymi od zainfekowanej osoby zawierające drobnoustroje chorobotwórcze, — wdychanie mikroorganizmów, które mogą pozostawać zawieszone w powietrzu przez długi czas. Inny podział obejmuje możliwość zakażenia:
  10. 10. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 9 — drogą naczyń krwionośnych – poprzez wszczepienie(podczas ukucia lub skaleczenie):w ten sposób przenosi się wirus HIV, wirusy zapalenia wątroby B,C,D,G, — drogą powietrzną poprzez wdychanie :czynnikami są tu bliski kontakt lekarza i pacjenta i aerozol wytwarzany przez turbiny czy dmuchawy wodno-powietrzne, którego mgła może rozprzestrzeniać się w promieniu 2 m. W ten sposób dochodzi do przemieszczania się patogenów odpowiedzialnych za SARS, gruźlicę, różyczkę, grypę, błonicę, — droga wodną źródłem przenoszącym drobnoustroje jest unit stomatologiczny: jego plastikowe przewody są siedliskiem drobnoustrojów pochodzących z jamy ustnej pacjenta (zassanie zwrotne). Siedliskiem drobnoustrojów są nie tylko plastikowe przewody,ale także kątnice i końcówki turbinowe oraz końcówki strzykawek wodno-powietrznych. Tą droga może dojść do zakażenia układu oddechowego przez bakterie typu Leginella, Pseudomonas czy Mycobacterium. — poprzez kontakt – przeniesienie infekcji ze skóry na błonę śluzową lub ze skóry na skórę (wirus opryszczki lub zakażenie bakteriami gronkowca) Stosując w gabinecie stomatologicznym procedury zabezpieczające przed zakażeniem krzyżowym musimy kierować się myślą, że pacjent nie tylko może ulec zakażeniu, ale i sam jest źródłem zakażenia – często o tym nie wiedząc. Dlatego wszelkie procedury powinny być takie same do wszystkich pacjentów bez względu na ich stan zdrowia. Strategie zapobiegania zakażeniom krzyżowym: — powierzchnia brudna nie może być zdezynfekowana lub wysterylizowana: zawsze zabrudzoną powierzchnie wycieramy serwetką zwilżoną preparatem dezynfekcyjnym. — na czystą powierzchnię nanosimy preparat dezynfekujący i pozostawiamy go na powierzchni na czas określony przez producenta. — najlepszą strategią oszczędzającą czas i minimalizująca koszty i wysiłki związane z dezynfekcją powierzchni jest stosowanie barier ochronnych(osłon – rękawy,woreczki plastikowe lub impregnowane serwety na zagłówek unitu, na rękawy oraz końcówki turbinowe lub kątnice, na uchwyty lamp operacyjnych, uchwyty lamp polimeryzacyjnych Regularne stosowanie barier ochronnych jest sprawdzonym sposobem na dłuższe funkcjonowanie niektórych urządzeń np. osłonka na światłowód nie tylko chroni pacjenta przed potencjalną infekcja,ale także zabezpiecza światłowód przed zabrudzeniem materiałem kompozytowym oraz zarysowaniem. Postępowanie z narzędziami po przyjęciu pacjenta 1. Narzędzia bezpośrednio po użyciu zanurzyć w roztworze preparatu dezynfekcyjnego przestrzegając pełnego ich zanurzenia. 2. Przestrzegać czasu dezynfekcji. 3. Założyć rękawice ochronne i fartuch foliowy oraz osłonić twarz. 4. Wyjąć narzędzia z roztworu i umyć pod bieżącą wodą przy pomocy szczoteczki. 5. Wypłukać narzędzia wodą destylowaną. 6. Rozłożyć narzędzia na tkaninie bawełnianej (serwecie) i osuszyć. 7. Szczoteczkę po użyciu poddać dezynfekcji, myciu, płukaniu i osuszyć. 8. Pojemnik do dezynfekcji umyć wyparzyć i osuszyć. 9. Sprawdzić przy pomocy lupy dokładność mycia i stan narzędzi. 10. Narzędzia wymagające smarowania zabezpieczyć odpowiednim preparatem. 11. Zestawy, narzędzia dla jednego pacjenta zapakować w opakowanie sterylizacyjne, a do środka włożyć odpowiedni wskaźnik chemiczny służący do kontroli procesu sterylizacji. 12. Zamknąć opakowanie sterylizacyjne. 13. Przeprowadzić proces sterylizacji uwzględniający proces suszenia. Postępowanie z wiertłami po przyjęciu pacjenta 1. Przygotować odpowiedni pojemnik do dezynfekcji i opisać. 2. Przygotować odpowiedni roztwór dezynfekcyjny.
  11. 11. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 10 3. Prowadzić proces dezynfekcji wg instrukcji producenta. 4. Po dezynfekcji wiertła umyć (zalecane myjki ultradźwiękowe). 5. Umyte wiertła przełożyć do pojemnika z dziurkami (sitkiem) wypłukać pod bieżącą wodą i przemyć wodą destylowaną. 6. Osuszyć. 7. Sprawdzić ich czystość przy pomocy lupy i posegregować. 8. Zestawy wierteł dla każdego pacjenta zapakować w opakowanie papierowo-foliowe i przeprowadzić proces sterylizacji uwzględniający proces suszenia. 9. Po zakończeniu procesu sterylizacji nie wolno pozostawić wierteł w sterylizatorze do następnego dnia (rdzewieją).Wiertła i instrumenty do natychmiastowego użycia włożyć do płytek Petriego wyłożonych materiałem pochłaniającym wilgoć, umieścić w komorze autoklawu pozostawiając uchylona płytkę Petriego.Przeprowadzić proces sterylizacji uwzględniający proces suszenia i użyć natychmiast Postępowanie z końcówkami po przyjęciu pacjenta 1. Zdjąć końcówki z unitu, wyjąć wiertło. 2. Końcówkę oczyścić i przemyć gazikiem nasączonym preparatem dezynfekcyjnym o pełnym spektrum działania w krótkim czasie. 3. Zmyć preparat dezynfekcyjny gazikiem nasączonym wodą destylowaną. 4. Umyć i naoliwić wnętrze końcówki. 5. Końcówkę umieścić w opakowaniu papierowo-foliowym i przeprowadzić proces sterylizacji. 6. Dopuszcza się sterylizację bez opakowania w przypadku natychmiastowego użycia do zabiegu. 7. Końcówkę dmuchawki dezynfekować w roztworze metodą zanurzeniową. Zapobieganie powstawania biofilmu w elementach unitu 1. Powstawaniu biofilmu sprzyja twarda woda. 2. Filtry mikrobiologiczne do linii wodnej końcówek i strzykawek linii woda – powietrze ograniczają zanieczyszczenia mikrobiologiczne. 3. Okresowe płukanie unitu preparatami dezynfekcyjnymi redukuje liczbę bakterii w wypływającej wodzie. 4. W celu zmniejszenia liczby drobnoustrojów w wodzie wypływającej z unitu do pacjenta należy codziennie przed rozpoczęciem pracy uruchomić przepływ wody przez 2–3 min. Czynności wykonywane przed pierwszym pacjentem w gabinecie stomatologicznym. 1. Dezynfekcja spluwaczki preparatem o pełnym spektrum biobójczym (bakterie, grzyby, wirusy, prątki). 2. Płukanie przez 3–10 min preparatem dezynfekcyjnym unitu. Czynności wykonywane przed zabiegiem stomatologicznym. 1. Zakładamy nową końcówkę do ssaka i ślinociągu. 2. Podajemy jednorazowy kubek z wodą. 3. Zakładamy jednorazowe osłony na uchwyt lampy lub dezynfekujemy uchwyt lampy. 4. Zabezpieczamy fotel i ubranie pacjenta jednorazową serwetą. 5. Płuczemy jamę ustna pacjenta preparatem dezynfekcyjnym. 6. Myjemy i dezynfekujemy ręce. 7. Zakładamy osłonę na ubranie i twarz.8. Zakładamy jednorazowe rękawiczki. Czynności wykonywane po zabiegu stomatologicznym. 1. Usuwamy z narzędzi resztki materiału stomatologicznego i narzędzia umieszczamy w roztworze dezynfekcyjnym.
  12. 12. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 11 2. Usuwamy jednorazowe osłony zagłówka fotela, ramion i przewodów unitu, stolika, lampy lub dezynfekujemy te powierzchnie preparatem działającym na bakterie, grzyby, wirusy i prątki gruźlicy, w czasie 15 min. 3. Przecieramy preparatem dezynfekcyjnym przeźroczystą osłonę twarzy lub okulary, 4. Opróżniamy, myjemy i dezynfekujemy spluwaczkę. 5. Wymieniamy kubek. 6. Zdejmujemy wiertło z unitu, 7. Oczyszczamy końcówkę preparatem o pełnym spektrum działania (B, F, V, Tbc) w czasie 15 min, zmywamy wodą destylowaną lub myjemy w myjce ultradźwiękowej, oliwimy, pakujemy i sterylizujemy. 8. Przepłukujemy unit. 9. Po każdej czynności dezynfekujemy i myjemy zlew, umywalkę i używany blat stołu. Czynności wykonywane na koniec dnia pracy w gabinecie stomatologicznym. Wykonujemy wszystkie czynności takie jak po każdym zabiegu oraz: 1. Dezynfekujemy spluwaczkę preparatem o pełnym spektrum biobójczym, 2. Płuczemy unit preparatem dezynfekcyjnym, 3. Usuwamy bieliznę roboczą do worków foliowych i przekazujemy do prania, 4. Myjemy i dezynfekujemy duże powierzchnie poziome stosując preparaty o pełnym spektrum działania, w czasie działania 15 min., 5. W przypadku zanieczyszczenia powierzchni krwią, wydzieliną – dezynfekcje przeprowadzamy od razu, 6. Myjemy toaletę i dezynfekujemy preparatem chlorowym, 7. Myjemy podłogę w poczekalni. Jeden raz w tygodniu myjemy i dezynfekujemy wszystkie powierzchnie. Stosujemy zróżnicowane kolorystycznie ściereczki – przeznaczonych do dezynfekcji różnych powierzchni. 4.1.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co rozumiesz pod pojęciem dezynfekcja, aseptyka,antyseptyka, zakażenie krzyżowe? 2. Jakie znasz metody dezynfekcji instrumentów stomatologicznych? 3. Jakie metody dezynfekcji zastosujesz do dezynfekcji stanowisk pracy? 4. Jakie znasz metody dezynfekcji instrumentów i stanowiska pracy w gabinecie stomatologicznym? 5. Jakie czynności należy wykonać w gabinecie stomatologicznym przed pierwszym pacjentem? 6. Jakie czynności dotyczące profilaktyki zakażeń krzyżowych należy wykonać przed każdym zabiegiem stomatologicznym wykonywanym w gabinecie? 7. Co należy zdezynfekować na koniec dnia pracy w gabinecie stomatologicznym?
  13. 13. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 12 4.1.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Uzupełnij tabelę, wpisując definicję pojęć oraz podając przykłady działania. Karta pracy – ćwiczeń. Termin/pojęcie definicja przykład dezynfekcja aseptyka antyseptyka zakażenie krzyżowe Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.1.1 wiadomości na temat powyżej podanych pojęć, 2) wpisać definicje pojęć do karty pracy, 3) w małych zespołach ustalić przykład a następnie zapisać go na karcie pracy, 4) omówić efekty pracy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, długopis, — literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Opracuj algorytm zapobiegania zakażeniom krzyżowym w gabinecie stomatologicznym uwzględniając drogi szerzenia się zakażeń.: — drogą naczyń krwionośnych, — drogą powietrzną poprzez wdychanie, — drogą wodną, — poprzez kontakt. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.1.1 wiadomości dotyczących drogi szerzenia się zakażeń i profilaktyki, 2) scharakteryzować każdą z dróg szerzenia się zakażeń, 3) opracować algorytm postępowania w profilaktyce, 4) zapisać przemyślenia na kartce A4, 5) przedstawić propozycje algorytmu na forum grupy.
  14. 14. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 13 Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, flamastry, — literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 3 Po analizie tekstu z poradnika dla ucznia dobierz metodę dezynfekcji do materiału dezynfekowanego i scharakteryzuj ją. Karta pracy Dezynfekcja metoda dezynfekcji charakterystyka instrumenty stomatologiczne końcówki stomatologiczne (wiertła) stanowisko pracy: podłogi, ściany, blaty, stoliki, unit, pomieszczenie. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.1.1 wiadomości na temat dotyczący metod dezynfekcji 2) pracować w zespołach dwuosobowych, 3) uzupełnić kartę pracy, 4) omówić wyniki pracy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, flamastry, — literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. 4.1.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) wyjaśnić pojęcie dezynfekcja?   2) wyjaśnić pojęcie antyseptyka?   3) wyjaśnić pojęcie aseptyka?   4) wyjaśnić pojęcie zakażenie krzyżowe?   5) wymienić metody dezynfekcji stosowane w stomatologii?   6) opisać metody dezynfekcji instrumentów stomatologicznych?   7) przedstawić metody stosowane do dezynfekcji stanowisk pracy w gabinecie stomatologicznym?  
  15. 15. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 14 4.2. Zasady postępowania z odpadami medycznymi i materiałem skażonym biologicznie. Organizacja stanowiska pracy. Środki ochrony indywidualnej 4.2.1. Materiał nauczania Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami (Ustawa z 27 kwietnia 2008r. o odpadach Dz.U. z 2007 r. nr 39, poz.251 i nr 88, poz.587) każdy, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstawanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić tak, aby: 1) zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ilość odpadów ich negatywne oddziaływanie na środowisko przy wytwarzaniu produktów oraz podczas i po zakończeniu ich użytkowania, 2) zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiska odzysk, jeżeli nie udało się zapobiec powstawaniu odpadów, 3) zapewniać zgodne z zasadami ochrony środowiska unieszkodliwianie odpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec lub,których nie udało się poddać odzyskowi. Minister Zdrowia w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady postępowania z odpadami medycznymi (DZ. U. nr. 162,poz.1153 z 23 sierpnia 2007r.) Zgodnie z ww. normami na każdym posiadaczu odpadów ciążą następujące obowiązki: 1) uzyskanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, jeżeli wytwarza je w ilości powyżej 0,1 Mg (tony) rocznie, 2) przedkładanie informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytwarzanymi odpadami, jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 MG rocznie albo powyżej 5 MG rocznie innych odpadów niż niebezpieczne. W praktyce, jeżeli wytwarza się do 100kg (0,1 Mg) odpadów niebezpiecznych rocznie, to należy przedłożyć w starostwie jedynie informację o odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami z podaniem kto je odbiera i utylizuje. Zgodnie z prawem odpady medyczne mogą być poddane wyłącznie spalaniu. Poradnie wytwarzające powyżej 100 kg odpadów niebezpiecznych, winny uzyskać od starostwa decyzję zatwierdzającą ich program gospodarki odpadami niebezpiecznymi. Odpady medyczne Odpady medyczne to substancje stałe, ciekłe i gazowe powstające przy leczeniu, diagnozowaniu oraz profilaktyce, w działalności medycznej prowadzonej w obiektach lecznictwa zamkniętego, otwartego oraz w obiektach badawczych i eksperymentalnych. Odpady medyczne powstają w różnych jednostkach opieki zdrowotnej, takich jak: szpitale ogólne, szpitale psychiatryczne, sanatoria rehabilitacyjne, ośrodki leczenia odwykowego, ośrodki rehabilitacyjne dla narkomanów, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze, zakłady leczniczo wychowawcze, zakłady opiekuńczo-lecznicze, szpitale uzdrowiskowe, sanatoria uzdrowiskowe, hospicja, przychodnie, ośrodki zdrowia, poradnie, punkty lekarskie, praktyki lekarskie (indywidualne, indywidualne specjalistyczne i grupowe).
  16. 16. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 15 Wzór przykładowej informacji lub programu gospodarki odpadami. [8]
  17. 17. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 16 Grupyfikacja odpadów medycznych Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dn.23 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi na podstawie art. 7ust.4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 39z 2007r., poz. 251 i Nr.88, poz.587). Odpady medyczne to odpady powstające w związku z udzieleniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny. Odpady medyczne grupyfikuje się w następujący sposób: 1) odpady medyczne o kodach 18 01 02,18 01 03,18 01 80,18 01 82,zwane dalej „odpadami zakaźnymi”, są to odpady niebezpieczne, które zawierają żywe mikroorganizmy lub ich toksyny, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do przyjęcia,że wywołują choroby zakaźne u ludzi lub innych żywych organizmów. 2) odpady medyczne o kodach 18 01 06, 18 01 08,18 01 82 zwane „odpadmi specjalnymi”, są to odpady niebezpieczne, które zawierają substancje chemiczne, o których wiadomo lub co do,których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby niezakaźne u ludzi lub innych żywych organizmów, albo mogą być źródłem skażenia środowiska. 3) odpady medyczne o kodach 18 01 01,18 01 04, 18 01 07, 18 01 09, 18 01 81 zwane „odpadami pozostałymi”, są to odpady medyczne nieposiadające właściwości niebezpiecznych. Sposoby unieszkodliwiania odpadów medycznych Odpady medyczne zaliczane do niebezpiecznych nie mogą być poddawane odzyskowi – zgodnie z Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów medycznych i weterynaryjnych, których poddawanie odzyskowi jest zakazane (Dz. U. Nr 8, poz. 102 i 103). W związku z tym odpady te poddawane są różnym sposobom unieszkodliwiania [2, 4], takie jak: 1. Termiczne przekształcanie odpadów, 2. Autoklawowanie, 3. Dezynfekcja termiczna, 4. Działanie mikrofalami, 5. Obróbka fizyczno-chemiczna. Dopuszczalne sposoby unieszkodliwiania niebezpiecznych odpadów medycznych zostały przedstawione są w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 8, poz. 103 i 104). Odpady amalgamatu dentystycznego oraz zużyte lecznicze kąpiele, które są aktywne biologicznie o właściwościach zakaźnych powinny poddawane być obróbce fizyczno-chemicznej. Leki cytotoksyczne oraz leki cytostatyczne unieszkodliwiane są jedynie w procesie termicznego przekształcania odpadów [4]. Pozostałe niebezpieczne odpady medyczne mogą być poddawane procesowi termicznego przekształcania odpadów lub innemu procesowi unieszkodliwiania, a więc: mogą być autoklawowane, poddawane dezynfekcji termicznej, działaniu mikrofal itd. Najbardziej popularnym sposobem unieszkodliwiania odpadów medycznych jest poddawanie ich procesowi termicznego przekształcania odpadów, czyli spalania w specjalnych spalarniach. Na terenie województwa śląskiego znajdują się 3 spalarnie odpadów medycznych i jedno urządzenie do sanitacji. Łączna zdolność przerobowa instalacji do unieszkodliwiania odpadów medycznych wynosi 3320 3500 Mg/rok. Zdolność przerobowa istniejących instalacji spalarni odpadów medycznych w województwie śląskim jest na dzień dzisiejszy wystarczająca. Problemem w dalszym funkcjonowaniu spalarni jest konieczność doposażenia instalacji do spalania w specjalistyczne urządzenia techniczne oraz
  18. 18. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 17 urządzenia do prowadzenia ciągłego monitoringu, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 21 marca 2002 roku w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów (Dz. U. z 2002r. Nr 37, poz. 339). Przepisy Sanitarno-Epidemiologicznei procedury do stosowania w gabinetach stomatologicznych Schemat procedur do dostosowania do indywidualnych warunków istniejących w danym gabinecie/przychodni, na podstawie obowiązujących aktualnie przepisów opracowany przez Zespół w składzie: dr Jadwiga Pawełek, mgr Adam Kosek, lek.dent. Andrzej Stopa.(Kraków) PODSTAWA PRAWNA ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 21 września 1992 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 74, poz. 366)ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i sprzęt medyczny, służące wykonywaniu indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej i grupowej praktyki lekarskiej (Dz. U. z dnia 24 marca 2000)ustawa o chorobach zakaźnych i zakażeniach z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. z dnia 31 października 2001 r.) Postępowanie z wiertłami po przyjęciu pacjenta 1. Przygotować odpowiedni pojemnik do dezynfekcji i opisać, Rys.1. Miniaturowa wanienka przeznaczona do dezynfekcji wierteł [źródło własne] Rys.2. Wanna Sekusept 2l do dezynfekcji narzędzi [źródło własne]
  19. 19. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 18 2. Przygotować odpowiedni roztwór dezynfekcyjny, 3. Prowadzić proces dezynfekcji wg instrukcji producenta, 4. Po dezynfekcji wiertła umyć (zalecane myjki ultradźwiękowe), 5. Umyte wiertła przełożyć do pojemnika z dziurkami (sitkiem) wypłukać pod bieżącą wodą i przemyć wodą destylowaną, 6. Osuszyć, 7. Sprawdzić ich czystość przy pomocy lupy i posegregować, 8. Zestawy wierteł dla każdego pacjenta zapakować w opakowanie papierowo-foliowe i przeprowadzić proces sterylizacji uwzględniający proces suszenia, 9. Po zakończeniu procesu sterylizacji nie wolno pozostawić wierteł w sterylizatorze do następnego dnia (rdzewieją), 10. Wiertła i instrumenty do natychmiastowego użycia włożyć do płytek Petriego wyłożonych materiałem pochłaniającym wilgoć, umieścić w komorze autoklawu pozostawiając uchylona płytkę Petriego. Przeprowadzić proces sterylizacji uwzględniający proces suszenia i użyć natychmiast. Postępowanie z końcówkami po przyjęciu pacjenta 1. Zdjąć końcówki z unitu, wyjąć wiertło, 2. Końcówkę oczyścić i przemyć gazikiem nasączonym preparatem dezynfekcyjnym o pełnym spektrum działania w krótkim czasie, 3. Zmyć preparat dezynfekcyjny gazikiem nasączonym wodą destylowaną, 4. Umyć i naoliwić wnętrze końcówki, 5. Końcówkę umieścić w opakowaniu papierowo – foliowym i przeprowadzić proces sterylizacji, 6. Dopuszcza się sterylizację bez opakowania w przypadku natychmiastowego użycia do zabiegu, 7. Końcówkę dmuchawki dezynfekować w roztworze metodą zanurzeniową. Organizacja stanowiska pracy Warunkiem zachowania odpowiedniego poziomu higieny w gabinecie stomatologicznym jest zorganizowanie zaplecza gabinetu oraz przestrzeni wokół pacjenta w sposób pozwalający na wydzielenie obszarów czystych i brudnych. — sprzęt, instrumenty i materiały przygotowane do zabiegu powinny znajdować się w części czystej. — przed zabiegiem na stoliku i tacach należy każdorazowo przygotować sprzęt dla jednego pacjenta ze sterylną końcówką włącznie. — narzędzia po użyciu powinny być umieszczone w części brudnej gabinetu, gdzie należy je poddać dezynfekcji, i myciu i przygotowaniu do sterylizacji para wodną, najlepiej w autoklawie grupy B. Zapewnia to jednokierunkowy obieg narzędzi i wyklucza mieszanie wyrobów brudnych z jałowymi. — podczas uruchamiania turbiny i mikrosilnika, wielokrotnie zwiększa się liczba bakterii rozproszonych w powietrzu, a najwyższe stopień osiąga w promieniu 2-3 m od fotela. — powierzchnie narażone na osiadanie aerozolu rozpylonego z jamy ustnej należy dezynfekować po każdym pacjencie i w ten sposób zapobiec przenoszeniu infekcji – przeciąć drogi ich szerzenia. Procedury higieniczne dotyczące personelu 1. Właściwe przygotowanie rąk do pracy oraz odpowiednia ich higiena: – — podczas pracy nie nosi się biżuterii, — paznokcie muszą być krótkie, — zranienia, otarcia należy zabezpieczyć wodoodpornym opatrunkiem, — ręce należy myć:* przed przystąpieniem do pracy,* przed przyjęciem pacjenta,* przed założeniem rękawiczek,* po zdjęciu rękawiczek i fartucha,* gdy rękawiczki
  20. 20. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 19 zostaną zanieczyszczone krwią lub uszkodzone* przed jedzeniem, piciem oraz paleniem,* po skorzystaniu z toalety,* po zakończonym dniu pracy, 2. Obowiązuje mycie rąk higieniczne i higieniczna dezynfekcja. 3. Przed zabiegami chirurgicznymi obowiązuje mycie i dezynfekcja chirurgiczna oraz stosowanie sterylnych rękawiczek. 4. Przed nałożeniem preparatu dezynfekcyjnego – ręce należy osuszyć. 5. Punkt mycia rąk oddzielny od punktu mycia narzędzi. 6. Punkt mycia rąk wyposażony w:* baterie uruchamianą bez dotyku dłonią,* dozownik na mydło płynne,* dozownik na preparat do dezynfekcji rąk,* podajnik na ręczniki jednorazowego użycia,* kosz na użyte ręczniki. 7. Dozowniki muszą być opisane. 8. Nie można uzupełniać zawartości dozowników poprzez dolewanie. 9. Dozowniki przed ponownym napełnieniem muszą być umyte, wyparzone i osuszone. 10. Podczas pracy ręce muszą być osłonięte rękawiczkami, które zmieniamy po każdym pacjencie oraz w przypadku ich zanieczyszczenia krwią lub uszkodzenia. 11. Rękawiczki jednorazowego użycia nie można stosować wielokrotnie. 12. Brak zmiany rękawiczek i brak mycia rąk – przyczyna powstania korzystnego dla drobnoustrojów środowiska sprzyjającego ich rozwojowi i wzrostu – konsekwencją jest podrażnienie skóry rąk oraz możliwość wystąpienia zanokcicy paznokciowej wywołanej wirusem Herpes Simplex. 13. Mycie rąk i ich dezynfekcję należy prowadzić wg techniki Ayliffe. Procedury higieniczne dotyczące narzędzi i sprzętu medycznego Narzędzia medyczne po użyciu podlegają: — dezynfekcji, — myciu, — suszeniu, — przeglądowi, — pakowaniu do sterylizacji, — procesowi sterylizacji, — magazynowaniu. Wszystkie narzędzia stomatologiczne należy traktować jako skażone i bezpośrednio po użyciu należy zanurzyć je w roztworze preparatu dezynfekcyjnego o działaniu biobójczym na B, F, V, Tbc. Postępowanie z ostrymi odpadami (igły, kaniule, ostrza, wiertła itp.) Rys.3. Pojemniki do segregacji ostrych odpadów [źródło własne] 1. Bezpośrednio po użyciu umieszczać ostre odpady w plastikowym, twardościennym pojemniku, nie oddzielając igieł od strzykawek. 2. Pojemniki napełniać do 2/3 objętości. 3. Pojemniki opisywać datą rozpoczęcia użytkowania i datą zamknięcia4. Pojemniki napełniamy maksymalnie przez 4–5 dni5. Do momentu odbioru do utylizacji, pojemniki
  21. 21. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 20 przechowujemy w wydzielonym pomieszczeniu, o temp. do 10 °C – do 48 godzin: o temp. < 10°C do 14 dni Postępowanie z odpadami medycznymi. Odpady medyczne, powstał w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych w jednostkach ochrony zdrowia oraz w ośrodkach prowadzących badania i doświadczenia naukowe w zakresie medycyny, zbiera się selektywnie w miejscach ich powstawania z podziałem na odpady zakaźne, specjalne i pozostałe. Odpady te powinny zostać usunięte przez osoby udzielające świadczeń zdrowotnych, zgodnie z procedurą. Odpady niebezpieczne z wyjątkiem odpadów o ostrych końcówkach i krawędziach, 1. Zbiera się w miejscu ich powstawania i wyrzuca do:* wiadra pedałowego wyłożonego workiem foliowym lub* do worka jednorazowego użytku z folii polietylenowej, nieprzezroczystego, wytrzymałego, odpornego na działanie wilgoci i środków chemicznych, z możliwością jednokrotnego zamknięcia, zawieszonego na stelażu 2. Worki jednorazowego użycia umieszcza się na stelażach lub w sztywnych pojemnikach,w taki sposób, aby ich górna wywinięta na szerokość 20 cm. Krawędź, nie uległa skażeniu. 3. Wiadra pedałowe po usunięciu worka myjemy i dezynfekujemy 4. Odpady medyczne o ostrych końcach krawędziach zbiera się w sztywnych, odpornych na działanie wilgoci, odpornych mechanicznie na przekucie bądź przecięcie pojemnikach jednorazowego użytku. Pojemniki te umieszcza się w miejscach powstawania odpadów. 5. Pojemniki lub worki,o których mowa wyżej, należy wymieniać na nowe, nie rzadziej niż jeden raz dziennie. Mogą być one wypełnione nie więcej niż 2/3 ich objętości. 6. Pojemniki lub worki,o których mowa wyżej, należy wymieniać na nowe, nie rzadziej niż co 48 godzin: mogą być one wypełnione nie więcej niż do 2/3 ich objętości. 7. Niedopuszczalne jest otwieranie raz zamkniętych pojemników lub worków jednorazowego użytku. 8. W przypadku uszkodzenia worka lub pojemnika należy go w całości umieścić w innym większym nieuszkodzonym worku lub pojemniku. 9. Każdy pojemnik i worek jednorazowego użycia powinien posiadać: — widoczne oznakowanie, świadczące o rodzaju odpadów w nich przechowywanych, — widoczne oznakowanie świadczące o miejscu pochodzenia odpadów, — datę zamknięcia, — informacje pozwalające zidentyfikować osobę zamykająca pojemnik lub worek. 10. Odpady zakaźne gromadzi się w workach koloru czerwonego. Postępowanie z odpadami innymi. (opakowania po lekach, opakowania sterylizacyjne, odpady po sprzątaniu) — odpady gospodarczo-bytowe zbieramy tak samo jak odpady medyczne i usuwamy z gabinetu umieszczając je w kontenerach na odpady komunalne — dopuszcza się zbieranie odpadów do pojemników wielokrotnego użytki. Gromadzi się w workach koloru niebieskiego. Postępowanie z odpadami specjalnymi. (resztki amalgamatu, rozbite termometry, leki) — gromadzimy się w workach koloru żółtego w pojemnikach i przekazujemy odpowiedniej firmie przeterminowane leki usuwamy zgodnie z instrukcją nadzoru farmaceutycznego. Magazynowanie odpadów. 1. Dopuszcza się magazynowanie niebezpiecznych odpadów na terenie jednostek ochrony zdrowia poza miejscem ich powstania w odpowiednio przystosowanych do tego celu pomieszczeniach. (patrz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn. 23.sierpnai 2007 r.) 2. Czas magazynowania odpadów zakaźnych nie może przekraczać 48 godz. W pomieszczeniach o temperaturze wyższej niż 10 ° C. W temperaturze poniżej 10°C
  22. 22. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 21 zakaźne odpady medyczne mogą być magazynowane tak długo jak pozwalają na to ich właściwości, ale nie dłużej niż 14 dni. 3. Po każdym usunięciu odpadów pomieszczenie lub miejsce magazynowania należy poddać dezynfekcji a następnie umyć. W przypadku powstawania niewielkich ilości odpadów medycznych, można je magazynować w wydzielonych chłodzonych miejscach, w szczelnie zamkniętych pojemnikach z zachowaniem warunków określonych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dn.23 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi na podstawie art. 7ust.4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 39 z 2007r., poz. 251 i Nr.88, poz. 587). Procedury higieniczne dotyczące personelu. Skóra rąk nie może być poddawana sterylizacji i dlatego należy dbać o zmniejszenie ilości mikroorganizmów do poziomu bezpiecznego dla wszystkich. Ryzyko infekcji za pośrednictwem rak zmniejsza się przez: — mycie rak woda i mydłem, — odkażanie skóry, — ochronę rak za pomocą rękawic. Właściwe przygotowanie rąk do pracy oraz odpowiednia ich higiena to podstawa i dlatego: 1. Podczas pracy nie nosi się biżuterii. 2. Paznokcie muszą być krótkie. 3. Zranienia, otarcia należy zabezpieczyć wodoodpornym opatrunkiem. 4. Ręce należy myć: — przed przystąpieniem do pracy, — przed przyjęciem pacjenta, — przed założeniem rękawiczek, — po zdjęciu rękawiczek i fartucha, — gdy rękawiczki zostaną zanieczyszczone krwią lub uszkodzone, — przed jedzeniem, piciem oraz paleniem, — po skorzystaniu z toalety, — po zakończonym dniu pracy. 5. Obowiązuje mycie rąk higieniczne i higieniczna dezynfekcja. 6. Przed zabiegami chirurgicznymi obowiązuje mycie i dezynfekcja chirurgiczna oraz stosowanie sterylnych rękawiczek. 7. Przed nałożeniem preparatu dezynfekcyjnego – ręce należy osuszyć. 8. Punkt mycia rąk oddzielny od punktu mycia narzędzi. 9. Punkt mycia rąk wyposażony w: — baterie uruchamianą bez dotyku dłonią, — dozownik na mydło płynne, — dozownik na preparat do dezynfekcji rąk, — podajnik na ręczniki jednorazowego użycia, — kosz na użyte ręczniki. 10 Dozowniki muszą być opisane. 11. Nie można uzupełniać zawartości dozowników poprzez dolewanie. 12. Dozowniki przed ponownym napełnieniem muszą być umyte, wyparzone i osuszone. 13. Podczas pracy ręce muszą być osłonięte rękawiczkami, które zmieniamy po każdym pacjencie oraz w przypadku ich zanieczyszczenia krwią lub uszkodzenia. 14. Rękawiczki jednorazowego użycia nie można stosować wielokrotnie.
  23. 23. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 22 15. Brak zmiany rękawiczek i brak mycia rąk – jest przyczyną powstania korzystnego dla drobnoustrojów środowiska sprzyjającego ich rozwojowi i wzrostu – konsekwencją jest podrażnienie skóry rąk oraz możliwość wystąpienia zanokcicy paznokciowej wywołanej wirusem Herpes Simplex 16. W zależności od zastosowanej techniki mycia rąk wyróżnia się mycie rąk podstawowe, higieniczne i chirurgiczne. 17. Podstawowe mycie rąk przeprowadza się: — po wejściu i przed wyjściem z miejsca pracy, — po wyjściu z toalety, — po wykonywanych pracach porządkowych i czystościowych, — przed spożyciu posiłku, — przed przystąpieniem do pracy z materiałem i urządzeniami sterylnymi. 18. Higieniczne mycie rąk ma na celu zmycie zanieczyszczeń organicznych i brudu oraz częściową eliminację ze skóry rąk flory przejściowej i stałej. Wykonuje się je przed i po każdej czynności związanej z przyjmowaniem pacjentów. Taką dezynfekcję rąk należy prowadzić wg.techniki Ayliffe’a. Aby przeprowadzić higieniczne mycie rąk należy: — nanieść na dłonie odpowiednia ilość mydła w płynie z dozownika, — dokładnie umyć powierzchnie rąk wg. techniki Ayliffe’a przez czas nie krótszy niż 30 s, — spłukać pod bieżąca wodą, — osuszyć jednorazowym racznikiem.
  24. 24. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 23 Rys.4 Instrukcja mycia i dezynfekcji rąk [4] 19. Chirurgiczne mycie rąk ma na celu eliminację drobnoustrojów należących do flory przejściowej i stałej. Wykonuje się je przed wszelkimi zabiegami chirurgicznymi u pacjenta i dotyczy np. lekarzy chirurgów szczękowych. 20. Dezynfekcje skóry rąk przeprowadza się w celu uzyskania najwyższej redukcji drobnoustrojów łącznie z florą stałą. Przeprowadzać ją należy po każdym kontakcie z materiałem zakaźnym. Dezynfekcje wykonuje się po uprzednim higienicznym umyciu rąk i dokładnym osuszeniu: mokra skóra powoduje rozcieńczenie preparatu do dezynfekcji, który traci swą aktywność biobójczą.
  25. 25. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 24 W celu przeprowadzenia dezynfekcji rąk należy nanieść 3 ml alkoholowego preparatu antyseptycznego i wcierać go dokładnie w skórę aż do wyschnięcia t.j.ok.30s. Źródło: [4] Bariery ochronne w pracy asystentki stomatologicznej i całego personelu gabinetu. 1. W przypadku rąk – rękawice ochronne. Wykonane z lateksu lub winylu: do mycia narzędzi polecane są grube rękawice gumowe. Rękawice po użyciu należy zniszczyć. 2. Stosowanie rękawic ochronnych nie zwalnia z obowiązku mycia rąk i stosowania antyseptyków!!! 3. Pracownicy poradni stomatologicznej powinni zwracać szczególną uwagę na stan skóry swoich rąk, unikać fizykochemicznych uszkodzeń, stosować kremy nawilżające, krótko obcinać paznokcie, nie dopuszczać do skaleczeń i otarć naskórka. 4. Maski ochronne na twarz należy stosować szczególnie podczas zabiegów fizykalnych t.j: naświetlanie promieniami nadfioletowymi podczas laseroterapii, 5. Okulary ochronne na oczy należy stosować szczególnie podczas utwardzania wypełnień lampa halogenową, 6. Ubrania ochronne – fartuch musi być zawsze czysty i powinien dokładnie osłaniać odzież osobistą. Najwygodniejsze są fartuchy rozpinane z krótkimi do łokcia rękawami, aby nie przeszkadzały w pracy. Po zabrudzeniu należy pamiętać o jego odkażeniu a potem wypraniu. 7. Buty powinny być wygodne, najlepiej ortopedyczne. 8. Włosy krótko obcięte lub upięte tak,aby nie wpadały do oczu i nie wkręcały się w wiertarkę. Dobra organizacja pracy, przestrzeganie procedur higienicznych oraz standard wyposażenia chronią zarówno pacjenta,jak i personel przed ewentualnym zakażeniem. Postępowanie w przypadku zranienia się podczas pracy: 1. Należy spowodować większe krwawienie-przez 1 min., 2. Umyć pod bieżącą, ciepłą wodą z mydłem miejsce zranienia, 3. Ranę zdezynfekować-wodą utleniona lub spirytusem, 4. Założyć opatrunek, 5. Odnotować zdarzenie – data, nazwisko pacjenta, 6. Ewentualnie wykonać test w kierunku wykluczenia infekcji HIV.
  26. 26. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 25 4.2.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie odpady nazywamy odpadami medycznymi? 2. W jaki sposób grupyfikuje się odpady medyczne zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dn.23 sierpnia 2007r.? 3. W jaki sposób należy postępować z odpadami medycznymi „ zakaźnymi’? 4. W jaki sposób należy postępować z odpadami medycznymi „ specjalnymi’? 5. W jaki sposób należy postępować z odpadami medycznymi „ pozostałymi’? 6. Jakie bariery ochronne stosuje się w pracy personelu gabinetu stomatologicznego? 7. Jakich procedur higienicznych powinien przestrzegać personel gabinetu stomatologicznego w profilaktyce zakażeń? 8. Kiedy należy wykonywać podstawowe mycie rąk? 9. W jakim celu wykonuje się higieniczne mycie rąk? 10. W jaki sposób należy zachować się w przypadku zranienia podczas pracy? 4.2.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dn.23 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi na podstawie art.7ust.4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 39z 2007r., poz. 251 i Nr.88,poz.587)., określ warunki jakie powinno spełniać pomieszczenie przeznaczone do magazynowania odpadów medycznych tzw. niebezpiecznych. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.2.1 informacje warunków jakie powinno spełniać pomieszczenie przeznaczone do magazynowania odpadów medycznych, 2) wypisać wszelkie informacje, 3) przedstawić wynik pracy grupy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: – papier formatu A4, flamastry, – literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia, – Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dn.23 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi na podstawie art.7ust.4. Ćwiczenie 2 Zgodnie z instrukcją wykonaj higieniczne mycie rąk wg. techniki Ayliffe’a. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.2.1 informacje dotyczące higieniczne mycie rąk wg. techniki Ayliffe’a, 2) dokonać analizy treści ćwiczenia, 3) określić warunki w jakich należy przeprowadzić higieniczne mycie rąk, uzasadnić kolejność wykonywanych czynności zgodnie z techniką Ayliffe’a.
  27. 27. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 26 Wyposażenie stanowiska pracy: − papier formatu A4, flamastry, − poradnik dla ucznia, − literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia, − instrukcja higienicznego mycia rąk − środki do mycia i dezynfekcji rąk dostępne w ściennych dozownikach. Ćwiczenie 3 Znając bariery ochronne stosowane w pracy przez asystentkę stomatologiczną wyćwicz zakładanie: − masek ochronnych na twarz, − okularów ochronnych, − rękawiczek ochronnych w tym z pakietu pakietu jałowego. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.2.1. wiadomości na temat stosowania barier ochrony w profilaktyce zakażeń krzyżowych, 2) dokonać analizy treści ćwiczenia, 3) zapoznać się ze sposobami ochrony personelu i pacjentów przed zakażeniami krzyżowymi, 4) przećwiczyć indywidualnie zakładanie, okularów ochronnych, rękawiczek ochronnych, masek ochronnych. Wyposażenie stanowiska pracy: — literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. — jednorazowe maski ochronne na twarz, — okulary ochronne, — różne rozmiary rękawiczek jednorazowego użytku, — różne rozmiary rękawiczek jałowych w jałowych pakietach. 4.2.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) zdefiniować pojęcie – odpady medyczne?   2) dokonać grupyfikacji odpadów medycznych?   3) omówić sposoby unieszkodliwiania odpadów medycznych i materiału skażonego?   4) scharakteryzować sposób organizacji stanowisk pracy w gabinecie stomatologicznym?   5) wymienić najważniejsze bariery ochronne chroniące personel gabinetu przed dodatkowym zakażeniem?   6) wykonać higieniczne mycie rąk techniką Ayliffe’a?   7) omówić procedury higieniczne dotyczące personelu zatrudnionego w gabinecie stomatologicznym?  
  28. 28. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 27 4.3. Dezynfekcja mechaniczna, fizyczna i chemiczna – grupyfikacja preparatów dezynfekcyjnych. Środki chemiczne do dezynfekcji powierzchni i instrumentów stomatologicznych 4.3.1. Materiał nauczania 1. Dezynfekcja mechaniczna to mechaniczne usuwanie bakterii ze środowiska (sanityzacja), które polega na: — codziennym sprzątaniu, — odkurzaniu, — zamiataniu, — wietrzeniu pomieszczeń. 2 Dezynfekcja fizycznapolega na stosowaniu metod: — termicznych, — promieniowania, — wyparzania(gotowanie), — spalania, — promieniowania niejonizującego(nadfioletowe – UV do odkażania powierzchni i powietrza.) Lampy bakteriobójcze, niskociśnieniowe stosowane do dezynfekcji fizycznej mogą być przenośne lub zamontowane na stałe na ścianie lub suficie, na wysokości co najmniej 2 m od podłogi. Powinny one być włączone: — po zakończonej pracy, — w czasie przerwy, — po sprzątaniu gabinetu, — po rozlaniu materiału skażonego. Każda lampa ma określony w instrukcji czas emisji skutecznego promieniowania, dlatego,należy zapisywać w zeszycie godzinę i minuty eksploatacji lampy. Po wykorzystaniu 70% czasu żywotności lampa powinna być poddana badaniom technicznym, w celu określenia jej skuteczności. Żarniki lampy powinny być jeden raz w tygodniu przecierane czystym spirytusem. 3. Dezynfekcja chemiczna polega na stosowaniu roztworów bakteriobójczych środków chemicznych mających atest Państwowego Zakładu Higieny. Preparaty dezynfekcyjne muszą być stosowane w roztworach wodnych, bo tylko w tej formie mogą przenikać do komórki drobnoustroju w wyniku osmozy lub dyfuzji i uszkadzać jej cytoplazmę. Zakres działania środków chemicznych. Stosowane skróty: B – bakteriobójczy (bez Tbc), Tbc – prątkobójczy (prątki gruźlicy), F – grzybobójczy, V – wirusobójczy, S – sporobójczy. Związki aktywne. AF – formaldehydy (aldehyd mrówkowy), AG – aldehyd glutarowy, AmT – amfoterycznezwiązki powierzchniowo aktywne, Chx – pochodne biguanidyny,
  29. 29. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 28 EDTA – tetracetyloetylenodiamina, Gx – glikosol KOH – wodorotlenek potasu, QAC – czwartorzędowe związki amonowe, QPC – czwartorzędowe związki pirydynowe. z – dezynfekcja powierzchni w obecności zanieczyszczeń organicznych, m – środek chemiczny dezynfekcyjny do stosowania w automatycznych urządzeniach myjąco – dezynfekcyjnych. Dezynfekcyjne działanie preparatów oceniane jest na podstawie wyników mikrobiologicznych badań laboratoryjnych wykonanych przyjętymi lub zaakceptowanymi metodami w Polsce. Mechanizm działania środków odkażających jest różny. — Związki chlorowe działają utleniająco, — Kwasy,zasady ścinają białko w komórce, — Alkohole odwaniają komórkę : wszystkie one zakłócają lub hamują funkcje życiowe drobnoustrojów. W poradniach stomatologicznych stosuje się wyłącznie preparaty o szeroki spektrum działania. Zakres działania środków chemicznych znajduje się na opakowaniu i jest odpowiednio oznakowany: — bakterie -B, łącznie z prątkami gruźlicy – Tbc, — wirusy -V, — grzyby – F, — spory – S. Chemicznych środków do dezynfekcji jest niezliczona ilość. Przy wyborze środka do dezynfekcji kierujemy się tym, czy dany produkt został dopuszczony do obrotu przez PZH. Państwowego Zakładu Higieny) Chemiczne środki dezynfekcyjne powinny spełniać określone warunki: 1. Eliminować drobnoustroje chorobotwórcze, 2. Wykazywać aktywność biobójczą w obecności innych substancji np. ropa, krew, białko. 3. Odznaczać się trwałością zarówno w roztworze stężonym, jak i roboczym, 4. Nie niszczyć przedmiotu odkażanego, 5. Nie mieć przykrego zapachu. Rodzaj środka dezynfekcyjnego,stężenie i czas działania wymagają okresowego uaktualnienia wg. zaleceń i instrukcji Ministra Zdrowia oraz Państwowego Zakładu Higieny. Skuteczność procesu dezynfekcji zależy od: — doboru preparatu, — odpowiedniego stężenia, — czasu ekspozycji, — zachowania zasad przygotowania roztworów. Środki chemiczne do dezynfekcji powierzchni i instrumentów stomatologicznych Preparaty dezynfekcyjne podlegają: — ustawie o wyrobach medycznych (dot. preparatów do dezynfekcji narzędzi), — ustawie o produktach biobójczych (dot. preparatów do dezynfekcji powierzchni), — prawu farmaceutycznemu. Podstawowe zasady stosowania 1. Wybór preparatu należy do użytkownika. 2. Można stosować tylko preparaty mające: — świadectwo rejestracji, — dopuszczenia do obrotu,
  30. 30. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 29 — znak CE. 3. Skuteczność biobójczą preparatu przy określonym jego stężeniu i czasie działania podaje producent. 4. Preparat musi mieć instrukcję w języku polskim. 5. Przed dezynfekcją z narzędzi należy usunąć zanieczyszczenia po materiale stomatologicznym. 6. Do dezynfekcji stosujemy wyłącznie: — pojemniki o odpowiedniej wielkości, — z sitem, — ze szczelną pokrywą. 7. Pojemnik ze środkiem dezynfekcyjnym musi być opisany: — nazwą preparatu i jego stężeniem, — godzina rozpoczęcia i zakończenia dezynfekcji, — podpisem osoby odpowiedzialnej za dezynfekcję. 8. Roztwór preparatu należy przygotować w pomieszczeniu ze sprawną wentylacją, ściśle wg.wskazań producenta. 9. Narzędzia podczas dezynfekcji muszą być całkowicie zanurzone w roztworze, a przestrzenie muszą być całkowicie wypełnione roztworem. 10. Czas dezynfekcji należy liczyć od włożenia ostatniego narzędzia. 11. Nie można skracać lub wydłużać czasu dezynfekcji. 12. Podczas pracy z preparatami dezynfekcyjnymi należy stosować środki ochrony osobistej (rękawice winylowe, fartuch foliowy, osłona twarzy). Wszystkie narzędzia stomatologiczne należy traktować jako skażone i bezpośrednio po użyciu należy zanurzyć je w roztworze preparatu dezynfekcyjnego o działaniu biobójczym na B, F, V, Tbc. Wykaz środków dezynfekcyjnych w Polsce musi być zatwierdzony do użytku przez Państwowy Zakład Higieny wg. stanu na dzień 30.06.1996r. Tabela 1. Wykaz preparatów do dezynfekcji narzędzi. Nazwa preparatu stężenie Czas działania Zakres działania AldesanE + aktywator gotowy roztwór 1 godz.,10 godz. B,Tbc,F,V Cidex solution + aktywator gotowy roztwór 1 godz.,10 godz. B,Tbc,F,V,S Desoform 3% 2 godz. B,Tbc,F,V Lisoformin 3000 4%,2% 1 godz.,2 godz. B,Tbc,F,V Median 2000 3% 1 godz. B,Tbc,F,V Secucid gotowy roztwór 1 godz. B,Tbc,F,V Secusept forte 4% 1 godz. B,Tbc,F,V Secusept Pulver + 05% aktywator 2% 2 godz. B,Tbc,F,V Tabela.2. Wykaz preparatów do dezynfekcji powierzchni [4] Nazwa preparatu stężenie Czas działania Zakres działania Alkohole: Aerodesin 2000 gotowy roztwór 30min B,F,V Alkohol etylowy 70-80% 15 min. B,F Incidur spray gotowy roztwór 1 godz. B,Tbc,F,V NDO Desytol gotowy roztwór 30min B,Tbc,F Aldehydy: Dezol 33% 1 godz. B,F,V
  31. 31. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 30 Melsept SF 3% 1 godz. B,Tbc,F,V San Clear med.11 3% 30 min.,1 godz. B,F,VB,Tbc,F,V Związki chlorowe: Ace 50% 15 min B,F,V Chlorosan 50% 15 min. B,Tbc,F,V Chlorizol 0,4% 30 min. B,Tbc,F,V Domestos Arctic,citrus,Fresh 25% 15 min. B,Tbc,F,V Inne substancje aktywne: Secusept Pulver+ 0,5% aktywatora 2% 2 godz. B,Tbc,F,V Septacid 2% 15 min. B,Tbc,F,V Perform 2% 1 godz. B,Tbc,F,V 4.3.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Na czym polega dezynfekcja mechaniczna? 2. Jakie znasz sposoby przeprowadzania dezynfekcji fizycznej? 3. Na czym polega dezynfekcja chemiczna? 4. W jaki sposób oznakowany jest na opakowaniu środka chemicznego jego zakres działania? 5. Jakie warunki powinien spełniać środek chemiczny stosowany do dezynfekcji? 6. Jakie znasz zasady bezpiecznego stosowania preparatów dezynfekcyjnych? 7. Jaki jest czas skutecznego działania środków dezynfekcyjnych stosowanych do dezynfekcji powierzchni a jaki do dezynfekcji narzędzi? 4.3.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Opracuj procedurę przygotowania preparatów do dezynfekcji narzędzi na potrzeby gabinetu stomatologicznego, w którym pracujesz. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.4.1 informacje dotyczące sporządzania środków dezynfekcyjnych, 2) dokonać analizy sposobu przygotowania wybranego środka dezynfekcyjnego do narzędzi, 3) wypisać zasady obowiązujące przy przygotowywaniu roztworów środków dezynfekcyjnych, 4) określić czas działania środka dezynfekcyjnego, 5) określić sposób postępowania z narzędziami po dezynfekcji, 6) omówić ćwiczenie na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: − papier formatu A4, flamastry,
  32. 32. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 31 − kalkulator, − poradnik dla ucznia, − literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Opracuj projekt wyposażenia stanowiska do mycia i dezynfekcji sprzętu i narzędzi oraz powierzchni w gabinecie stomatologicznym. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.3.1 informacje dotyczące wyposażenia stanowiska do dezynfekcji w gabinecie stomatologicznym, 2) dokonać analizy pomieszczenia, urządzeń, środków dezynfekcyjnych i obowiązujących zasad postępowania ze środkami dezynfekcyjnymi w gabinetach stomatologicznych, 3) wypisać zasady obowiązujące przy przygotowywaniu roztworów środków 4) dezynfekcyjnych, oraz zasady dotyczące sporządzania i przechowywania środków dezynfekcyjnych, 5) narysować schemat wyposażenia stanowiska do dezynfekcji, 6) omówić ćwiczenie na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: − papier formatu A4, flamastry, − poradnik dla ucznia, − literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 3 Posiadając wykaz wybranych środków dezynfekcyjnych używanych do dezynfekcji narzędzi i do dezynfekcji powierzchni: 1. Podaj /wypisz zakres działania 10 preparatów z każdego wykazu,znając symbole oraz jego czas działania w zależności od stężenia preparatu, Karta ćwiczenia – preparaty do dezynfekcji narzędzi. nazwa preparatu zakres działania stężenie czas działania
  33. 33. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 32 Karta ćwiczenia – preparaty do dezynfekcji powierzchni. nazwa preparatu zakres działania stężenie czas działania Sposób wykonania ćwiczenia: Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) dokonać analizy wykazu aktualnych środków dezynfekcyjnych, 2) wypisać wybrane nazwy preparatów do dezynfekcji i w kartach pracy uzupełnić wszelkie dane, 3) przedstawić wynik pracy na forum grupy, 4) omówić sposób wykonania zadania. Wyposażenie stanowiska pracy: − literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia, − karta pracy – ćwiczeń, − przybory do pisania − aktualny wykaz środków dezynfekcyjnych zatwierdzonych do użytku. 4.3.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) określić zasady przeprowadzania dezynfekcji mechanicznej?   2) dokonać dezynfekcji instrumentów stomatologicznych metoda mechaniczną?   3) określić zasady przeprowadzania dezynfekcji fizycznej?   4) dokonać dezynfekcji stanowiska pracy metodą fizyczną?   5) dokonać grupyfikacji preparatów dezynfekcyjnych oraz podać okres i zakres ich działania?   6) określić zasady przeprowadzania dezynfekcji chemicznej?  
  34. 34. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 33 4.4. Zasady sporządzania, stosowania i przechowywania środków dezynfekcyjnych 4.4.1. Materiał nauczania Zasady doboru preparatów dezynfekcyjnych. 1. Narzędzia „brudne” zanieczyszczone krwią,szczególnie ostre narzędzia chirurgiczne, należy po użyciu dezynfekować w roztworach preparatów o szerokim zakresie działania obejmującym bakterie łącznie z prątkami gruźlicy, grzyby, wirusy. 2. Narzędzia i sprzęt wielokrotnego użytku należy po dezynfekcji umyć i poddać sterylizacji lub ponownej dezynfekcji. 3. Zróżnicowane są wymagania dotyczące czystości mikrobiologicznej narzędzi lekarskich przed użyciem, zależnie od rodzaju kontaktu z tkankami: a) urządzenia kontaktujące się z uszkodzona tkanka muszą być sterylizowane: wolne od form wegetatywnych i spor drobnoustrojów oraz od wirusów. b) narzędzia kontaktujące się z nieuszkodzonymi błonami śluzowymi powinny być sterylne, ale jeżeli nie mogą być sterylizowane np. ze względów technicznych muszą być poddane dezynfekcji w wyniku, której uzyskuje się wysoki poziom czystości mikrobiologicznej. Wysoki poziom czystości mikrobiologicznej uzyskuje się poprzez zniszczenie bakterii łącznie z prątkami gruźlicy, grzybami i wirusami. Narzędzia kontaktujące się z nieuszkodzoną powierzchnia skóry powinny być wolne od form wegetatywnych bakterii – wskazane jest, aby w zależności od zagrożenia były również wolne od prątków gruźlicy, grzybów i wirusów. Dezynfekcja nie może być stosowana jako metoda zastępcza, gdy wymagany jest poziom czystości mikrobiologicznej osiągany wyłącznie w procesach sterylizacji. W przypadku dezynfekcji metodą z wyboru jest metoda termiczna. Gdy ze względu na konstrukcję narzędzi,sprzętu lub rodzaj tworzywa,z którego są wykonane nie można poddać ich działaniu czynników termicznych, dopuszcza się użycie do tego celu substancji chemicznych w postaci gazu lub roztworów. Po zastosowaniu dezynfekcji w postaci roztworów chemicznych konieczne jest po zakończeniu procesu,dokładne wypłukanie narzędzi, sprzętu woda: a przypadku działania dezynfekcyjnego sporobójczego, należy zastosować wodę sterylną świeżo przygotowaną. Spłukiwanie wodą i dalsze postępowanie z nieopakowanymi wstępnie narzędziami, obciążone jest prawdopodobieństwem wtórnego skażenia. Dlatego też dla działania roztworów substancji chemicznych,w wyniku,którego zniszczeniu ulegają wszystkie nawet najbardziej oporne formy drobnoustrojów – przyjęto określenie – działanie sporobójcze. Zasady bezpiecznego stosowania preparatów dezynfekcyjnych. 1. Preparaty dezynfekcyjne należy przechowywać w oryginalnych opakowaniach, w miejscach niedostępnych dl osób niepowołanych, 2. Roztwory użytkowe należy przygotować i przeprowadzać dezynfekcję w odzieży ochronnej i rękawicach ochronnych(rygorystycznie przestrzegać ostrzeżeń podanych na etykietach i ulotkach informacyjnych). 3. Chronić drogi oddechowe oraz oczy – naczynie z przygotowanym roztworem powinno być szczelnie zamknięte i oznakowane(nazwa preparatu, stężenie, data przygotowania). 4. Należy przestrzegać terminu aktywności biobójczej w przypadku takich środków,jak np. Aldesan-14 dni od dodania aktywatora (datę dodania aktywatora oznaczyć na opakowaniu). 5. Po dezynfekcji narzędzia należy bardzo dokładnie wypłukać.
  35. 35. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 34 Przygotowanie preparatu do dezynfekcji narzędzi polega na: 1. Wybraniu odpowiedniego środka dezynfekcyjnego, 2. Przygotowaniu odpowiedniego pojemnika, 3. Założeniu rękawic ochronnych (winylowe) 4. Założeniu fartucha foliowego lub jednorazowego, 5. Osłonięciu twarzy, 6. Sporządzeniu roztwóru preparatu ściśle wg. wskazań producenta, 7. Opisaniu pojemnik. Uwagi dodatkowe: 1. Drobne narzędzia, wiertła itp. dezynfekować oddzielnie, 2. Roztwór do dezynfekcji narzędzi należy przygotować tuż przed użyciem i stosować za każdym razem świeży, 3. Pojemnik po użyciu należy umyć, wyparzyć gorącą woda i osuszyć. Zasady bezpiecznego stosowania preparatów dezynfekcyjnych. 1. Preparaty dezynfekcyjne podlegają: — ustawie o wyrobach medycznych (dot. preparatów do dezynfekcji narzędzi), — ustawie o produktach biobójczych (dot. preparatów do dezynfekcji powierzchni), — prawu farmaceutycznemu. 2. Wybór preparatu należy do użytkownika. 3. Można stosować tylko preparaty mające: — świadectwo rejestracji, — dopuszczenia do obrotu, — znak CE. 4. Skuteczność biobójczą preparatu przy określonym jego stężeniu i czasie działania podaje producent. 5. Preparat musi mieć instrukcję w języku polskim. 6. Przed dezynfekcją z narzędzi należy usunąć zanieczyszczenia po materiale stomatologicznym. 7. Do dezynfekcji stosujemy wyłącznie: — pojemniki o odpowiedniej wielkości, — z sitem, — ze szczelną pokrywą. 8. Pojemnik ze środkiem dezynfekcyjnym musi być opisany: — nazwą preparatu i jego stężeniem, — godzina rozpoczęcia i zakończenia dezynfekcji, — podpisem osoby odpowiedzialnej za dezynfekcję. 9. Roztwór preparatu należy przygotować w pomieszczeniu ze sprawną wentylacją, ściśle wg. wskazań producenta 10. Narzędzia podczas dezynfekcji muszą być całkowicie zanurzone w roztworze, a przestrzenie muszą być całkowicie wypełnione roztworem 11. Czas dezynfekcji należy liczyć od włożenia ostatniego narzędzia 12. Nie można skracać lub wydłużać czasu dezynfekcji 13. Podczas pracy z preparatami dezynfekcyjnymi należy stosować środki ochrony osobistej (rękawice winylowe, fartuch foliowy, osłona twarzy). Przygotowanie preparatu do dezynfekcji narzędzi: 1. Wybrać odpowiedni środek dezynfekcyjny, 2. Przygotować odpowiedni pojemnik, 3. Założyć rękawice ochronne (winylowe), 4. Założyć fartuch foliowy lub jednorazowy,
  36. 36. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 35 5. Osłonić twarz, 6. Sporządzić roztwór preparatu ściśle wg wskazań producenta, 7. Opisać pojemnik, 8. Drobne narzędzia, wiertła itp. dezynfekować oddzielnie, 9. Roztwór do dezynfekcji narzędzi należy przygotować tuż przed użyciem i stosować za każdym razem świeży, 10. Pojemnik po użyciu należy umyć, wyparzyć gorącą woda i osuszyć. Instrukcja dotycząca dezynfekcji narzędzi. 1. Naczynie do dezynfekcji musi być czyste, zdezynfekowane i suche, posiadać przykrycie. 2. Preparaty do dezynfekcji użyte z oryginalnych opakowań, opatrzonych informacja o sposobie przygotowania z datą, podpisem osoby przygotowującej. 3. Naczynie do dezynfekcji musi być dokładnie oznakowane: rodzaj środka dezynfekcyjnego, stężenie, czas przygotowania z datą, podpisem osoby przygotowującej. 4. Narzędzia,sprzęt dezynfekcyjny musi być całkowicie zanurzony w płynie. 5. Czas dezynfekowanych narzędzi liczy się od momentu wrzucenia ostatniego narzędzia. 6. Płyn dezynfekcyjny nie może być użyty w roztworze użytkowym dłużej niż 12 godzin. 7. Roztwór środka dezynfekcyjnego przygotowujemy bezpośrednio przed użyciem. 8. Naczynie po zakończeniu dezynfekcji opróżniamy, dokładnie myjemy, dezynfekujemy i osuszamy. Narzędzia wyjmujemy z pojemnika po upływie czasu odpowiednim dla właściwej dezynfekcji, myjemy pod bieżącą wodą, osuszamy i przygotowujemy do sterylizacji lub przechowywania. Przyczyny złej dezynfekcji: — nieodpowiednie stężenie roztworu – nieodpowiedni czas dezynfekcji, — brak całkowitego zanurzenia w roztworze, — pozostawione na narzędziach resztki materiału stomatologicznego, — wielokrotne używanie tego samego roztworu, — prowadzenie dezynfekcji w pojemniku nie umytym i nie zdezynfekowany. Dezynfekcja powierzchni. Nie akceptuje się do dezynfekcji powierzchni preparatów zawierających formaldehyd. W przypadku preparatów zawierających aldehyd glutarowy stosuje się następujące ograniczenia: — stężenie aldehydu glutarowego w użytkowych roztworach nie możne przekraczać 0,2%, — dezynfekcje można przeprowadzać wyłącznie w pomieszczeniach z prawidłową wentylacją, — w miejscach stałego pobytu ludzi jednorazowo można dezynfekować małe powierzchnie 9 ok. 2 m²),gdy dezynfekowane są większe powierzchnie pomieszczenie może być udostępnione pracownikom lub pacjentom po dokładnym wywietrzeniu, — preparaty z aldehydem w urządzeniach spryskujących mogą buc stosowane tylko do dezynfekcji trudno dostępnych powierzchni. Zasady postępowania – dezynfekcja powierzchni zanieczyszczonych materiałem organicznym. 1. Powierzchnie t.j.: podłogi, meble, ściany w gabinetach stomatologicznych, brudownikach należy dezynfekować preparatami aktywnymi w obecności w obecności substancji organicznych zakresie działania odpowiednim do zagrożenia. 2. Powierzchnie zanieczyszczone krwią – dezynfekować preparatami bakterio i wirusobójczymi. 3. Powierzchnie zanieczyszczone plwociną – dezynfekować preparatami o działaniu bakteriobójczym łącznie z prątkami gruźlicy.
  37. 37. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 36 4. Miejsca zanieczyszczone krwią lub plwociną należy dezynfekować w dwóch etapach: I etap – skażone miejsce zasypać środkiem dezynfekcyjnym lub nakryć warstwa ligniny i zalać roztworem środka dezynfekcyjnego. Odczekać zalecony okres czasu. II etap – Po upływie zaleconego czasu należy przy użyciu ligniny zebrać materiał organiczny i wrzucić do czerwonego worka na odpady medyczne. 5. Wszystkie czynności wykonać w rękawiczkach. 6. Całą powierzchnię wcześniej zanieczyszczoną należy ponownie zmyć z użyciem środka dezynfekcyjnego. 7. W przypadku zagrożenia prątkami gruźlicy do dezynfekcji zanieczyszczonych powierzchni nie należy stosować preparatów dezynfekcyjnych w spryskiwaczach i aerozolach. 8. Do dezynfekcji powierzchni w obecności zanieczyszczeń organicznych należy stosować te preparaty przy których w wykazie umieszczona jest literka „Z”np.: Lisoformin 3000 2%,Medicarina 1,08%. Obliczanie ilości gramów preparatu potrzebnego do sporządzenia wodnego roztworu środka dezynfekcyjnego Podczas sporządzania roztworów przyjmuje się stepujące reguły: Sposób 1 1. 1 ml(1 cm3) wody waży 1 gram, 2. Liczbę gramów substancji potrzebna do przygotowania określonej ilości roztworu oblicza się wg.wzoru: S = R x P dzielone 100 Gdzie: S= liczba gramów substancji (preparatu), R = liczba gramów roztworu, P = liczba określająca w procentach stężenie roztworu. 3. Ilość rozpuszczalnika (wody-dla roztworów wodnych)oblicza się wg. wzoru: W= R – S Gdzie :W = liczba gramów rozpuszczalnika (wody). Przykład: Przygotuj 1500g (R),3 % (P) roztwór wodny preparatu dezynfekcyjnego: — obliczanie potrzebnej liczby gramów preparatu wg. wzoru S= R x P:100 = 1500 x 3:100=4500:100=45 g preparatu. — Obliczenie potrzebnej liczby gramów wody wg. wzoru: W=R-S=1500-45 = 1455g wody — Do odmierzonej ilości wody,t.j.1455g,dodać 45g preparatu dezynfekcyjnego. Sposób 2 Producenci środków dezynfekcyjnych na opakowaniach swoich produktów informują o sposobie przygotowywania roztworów. Jedynym obliczeniem będzie dostosowanie ilości roztworu do potrzeb gabinetu, tzn. zwiększenie lub zmniejszenie liczba podanych na opakowaniu. Jeśli producent informuje na przykład:do przygotowania 8 litrów, czyli 8000g roztworu, potrzeba 400g preparatu i 7600g wody, a w gabinecie używany jest roztwór w ilości 2000g (2l),to należy do 100g preparatu dodać 1900g wody, czyli 8000:2000 = 4 400:4=100 – potrzebna ilość preparatu. Przy doborze metody oraz preparatu do dezynfekcji narzędzi, sprzętu i powierzchni należy uwzględnić ryzyko zakażenia oraz zdolność do eliminacji drobnoustrojów stanowiących zagrożenie. Preparaty do dezynfekcji narzędzi, powinny wykazywac działanie bakteriobójcze, pratkobojcze, grzybobójcze, wirusobójcze oraz sporobojcze. Ogólne zasady
  38. 38. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 37 przygotowania roztworów użytkowych i bezpiecznego stosowania preparatów dezynfekcyjnych musza być przestrzegane zarówno prz dezynfekcji narzędzi jak i powierzchni. Przy doborze preparatu dezynfekcyjnego należy brać pod uwagę: — zakres działania, — czas dezynfekcji, — czy dany preparat nie niszczy dezynfekowanych tworzyw. Preparaty dezynfekcyjne mogą być stosowane bezpośrednio na sprzęt lub powierzchnię.Powierzchnie trudnodostępne można dezynfekować przy pomocy preparatów dezynfekcyjnych w aerozolach. Wyposażenie stanowiska do mycia i dezynfekcji. 1. Zlewozmywak dwukomorowy z ociekaczem z bieżącą ciepłą i zimna wodą.(do sporządzania roztworów stosuje się wodę o temperaturze 20° C – 30 ° C) 2. Pojemniki na roztwory użytkowe preparatów dezynfekcyjnych, stabilne, z przykrywką, z sitkiem – do narzędzi o odpowiedniej pojemności w stosunku do ilości dezynfekowanego sprzętu. 3. Szafka zamykana naklucz na środki dezynfekcyjne. 4. Miareczkowane naczynia służące do dozowania środków chemicznych. 5. Rękawiczki ochronne. 6. Maski ochronne. 7. Okulary ochronne. 8. Wykaz stosowanych środków dezynfekcyjnych w gabinecie, proponowane stężenia w zależności od metody dezynfekcji i jej celowości – zalecenia producenta. 9. Opracowany algorytm przygotowania stężeń poszczególnych preparatów. 10. Sprawna wentylacja. 11. Nie wolno łączyć różnych preparatów dezynfekcyjnych, ani dodawać preparatów myjących. Zasady przechowywania środków dezynfekcyjnych. Dezynfekcja to proces zapobiegania szerzeniu się chorób,których czynnikiem etiologicznym są drobnoustroje.Aby dezynfekcja była skuteczna musi być wykonana z zachowaniem zalecanych preparatów. Nieprawidłowe postępowanie ze środkami dezynfekcyjnymi może Stanowic zagrożenie dla zdrowia pracowników i pacjentów. Należy zatem: 1) przestrzegać zawartych w etykiecie /ulotce informacyjnej zaleceń dotyczących parametrów dezynfekcji, 2) przestrzegać środków ostrożności chroniących użytkownika od ujemnych skutków stosowanych preparatów dezynfekcyjnych. Przechowywanie preparatów dezynfekcyjnych. 1. Preparaty dezynfekcyjne przechowywać w oryginalnych opakowaniach 2. Preparaty dezynfekcyjne przechowywać w miejscach niedostępnych dla osób niepowołanych. 4.4.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie są zasady przygotowywania preparatów do dezynfekcji narzędzi? 2. Jakie znasz zasady bezpiecznego stosowania preparatów do dezynfekcji? 3. W jaki sposób należy przechowywać środki dezynfekcyjne? 4. Według jakiego wzoru oblicza się ilość gramów preparatu potrzebnego do sporządzenia wodnego roztworu środka dezynfekcyjnego?
  39. 39. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 38 5. W jaki sposób należy przygotować roztwór według zaleceń producenta? 6. Jakie znasz przyczyny małej aktywności biobójczej środków dezynfekcyjnych? 7. Jakie znasz zasady dezynfekcji narzędzi? 8. Jakie znasz zasady dotyczące dezynfekcji powierzchni zanieczyszczonej materiałem organicznym? 9. Jakie znasz zasady dotyczące dezynfekcji powierzchni stałych, podłóg, ścian i mebli)? 10. Jakie są przyczyny złej dezynfekcji? 4.4.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Zadanie: Przygotuj 1500g wodnego 3% roztwóru Desoform. 1. Oblicz potrzebną ilość gramów preparatu, 2. Oblicz potrzebną liczbę gramów wody, którą należy użyć do przygotowania roztworu preparatu? Sposób wykonania ćwiczenia: Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) przyjąć założenie, że 1ml(1cm3 ) wody waży 1 gram, 2) zastosować wzór na obliczenie potrzebnej ilości preparatu, 3) przedstawić wynik na forum grupy, 4) omówić sposób wykonania zadania. Wyposażenie stanowiska pracy: — literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia, — karta pracy – ćwiczeń, — przybory do pisania — przykładowe środki dezynfekcyjne do sporządzania roztworów w gabinecie stomatologicznym. Ćwiczenie 2 Zadanie: Przygotuj 3% roztwór wodny Tiutolu do dezynfekcji narzędzi stomatologicznych zgodnie z zaleceniami producenta wypisanymi na opakowaniu środka dezynfekcyjnego. Do Twojej dyspozycji jest pojemnik o pojemności 2 l. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) przeczytać rozdział 4.3 z poradnika dla ucznia, 2) przeczytać informacje producenta z opakowania na środku dezynfekcyjnymi preparatu dotyczące sposobu przygotowania roztworu preparatu, 3) przedstawić wynik obliczeń na forum grupy, 4) omówić sposób wykonania zadania i czas dezynfekcji w roztworze o takim stężeniu. Wyposażenie stanowiska pracy: — poradnik dla ucznia, — arkusze papieru formatu A4, flamastry, — literatura zgodna z punktem 6 poradnika.
  40. 40. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 39 Ćwiczenie 3 Sporządź roztwór Sekuseptu pulver do dezynfekcji narzędzi, stosując się do zaleceń producenta. Określ zasady przygotowania środka dezynfekcyjnego. Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w materiale nauczania 4.4.1 informacje na temat negocjacji zakupowych, 2) zapoznać się z treścią ćwiczenia, 3) wybrać najważniejsze problemy jakie wynikają w treści ćwiczenia, 4) wypisać istotne zasady, których należy przestrzegać w trakcie sporządzania roztworu, 5) przestrzegając zasad przygotować wybrany roztwór środka dezynfekcyjnego zgodnie z zaleceniami producenta, 6) omówić podstawowe zasady pracy ze środkiem dezynfekcyjnym na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, flamastry, — kalkulator, — poradnik dla ucznia — literatura z rozdziału 6 poradnika dla ucznia. — wanienka do środka dezynfekcyjnego, środek dezynfekcyjny Secusept pulver, środki ochrony osobistej(fartuch, rękawice ochronne, okulary). 4.4.4. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) wymienić zasady przygotowania środków dezynfekcyjnych?   2) wyjaśnić zasady bezpiecznego stosowania środków dezynfekcyjnych?   3) określić sposoby przechowywania środków dezynfekcyjnych?   4) sporządzić wodny roztworu środka dezynfekcyjnego?   5) przedstawić wzór obliczania wodnego roztworu środka dezynfekcyjnego?  
  41. 41. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 40 4.4.5. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska 4.5.1. Materiał nauczania Zasady bezpieczeństwa i higieny w gabinecie dentystycznym mają na celu stworzenie takich warunków pracy, zarówno personelowi, jak i pacjentom, aby wykonanie zabiegu mogło przebiegać sprawnie i bezpiecznie, nie zagrażając zdrowiu obu stron. Zagadnienia z kresu bhp regulują w Polsce akty prawne t.j.: kodeks pracy, rozporządzenia wykonawcze w sprawie chorób zawodowych i ich skutków. W zakresie ochrony zdrowia pracowników służby zdrowia dotyczą one: 1. Ochrony przed zanieczyszczeniem i skażeniem. — Higiena i ochrona rąk – to higieniczne mycie i dezynfekcja rąk wg. Ayliffe”a. Na powierzchni skóry rak występuje: — flora stała, tzw. fizjologiczna, niewykazująca właściwości chorobotwórczych, która zapewnia prawidłowe funkcjonowanie skóry. — flora przejściowa, składająca się z mikroorganizmów, które nie są zdolne do namazania i przebywania na skórze dłuższy czas. — na rekach personelu gabinetów stomatologicznych stwierdzić można obecność drobnoustrojów chorobotwórczych przeniesionych od pacjenta, które mogą stać się przyczyna zakażeń krzyżowych. Ryzyko infekcji za pośrednictwem rąk zmniejsza się przez: — mycie rąk wodą i mydłem, — odkażanie skóry, — ochronę rąk za pomocą rękawic. W zależności od zastosowanej techniki mycia rąk wyróżnia się: podstawowe, higieniczne i chirurgiczne mycie rąk. Podstawowe mycie rąk przeprowadza się: — po wejściu i przed wyjściem z miejsca pracy, — po wyjściu z toalety, — po wykonywanych pracach porządkowych i czystościowych, — przed spożyciem posiłku, — przed przystąpieniem do pracy z materiałem i urządzeniami sterylnymi. Higieniczne mycie rąk – ma na celu zmycie zanieczyszczeń organicznych i brudu oraz częściowa eliminację ze skóry rąk flory przejściowej i stałej. Wykonuje się je przed i po każdej czynności związanej z przyjmowaniem pacjentów. Aby przeprowadzić higieniczne mycie rak należy: — nanieść na dłonie odpowiednia ilość mydła w płynie z dozownika, — dokładnie umyć powierzchnie rąk, np. wg. techniki Ayliff’a przez czas nie krótszy niż 30 s., — spłukać pod bieżąca wodą, — osuszyć jednorazowym ręcznikiem. Technika mycia i dezynfekcji rąk wg Ayliffe’a. Błędów podczas mycia rąk można uniknąć przestrzegając następujących wskazówek: 1. Zdejmować z rąk biżuterię i zegarek, 2. Używać mydła w płynie, 3. Wycierać ręce tylko ręcznikami jednorazowego użytki, 4. Używać wody umiarkowanie ciepłej,
  42. 42. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 41 5. Nie skracać czasu mycia rąk, 6. Myć dokładnie powierzchnie rąk. Chirurgiczne mycie rąk: -ma na celu eliminacje drobnoustrojów należących do flory przejściowej i stałej. Wykonuje się je przed wszystkimi zabiegami chirurgicznymi u pacjenta i dotyczy np. lekarzy chirurgów. Rękawice ochronne stosowane w stomatologii są wykonywane z lateksu lub winylu. Postępowanie w przypadku zranienia się podczas pracy: 1) spowodować większe krwawienie przez 1 min. 2) umyć miejsce bieżącą, ciepłą wodą z mydłem, 3) ranę zdezynfekować-wodą utlenioną, spirytusem, 4) założyć opatrunek, 5) odnotować zdarzenie -data, nazwisko i imię pacjenta, 6) ewentualnie wykonać test w kierunku wykluczenia infekcji HIV. 1. Zasady ochrony personelu i pacjenta przed infekcja HBV,HIV w gabinecie stomatologicznym — Ochrona twarzy, — Okulary ochronne, — Odzież ochronna, — Czynniki chemiczne, — Usuwanie odpadów i nieczystości. 2. Ochrony przed chorobami zawodowymi Alergia – w tej grupie zawodowej spotyka się najczęściej uczulenia na: — metale: kadm, chrom, nikiel, — tworzywa akrylowe, — inne związki chemiczne: środki dezynfekcyjne, żywice zawarte w materiałach kompozytowych. Objawy to ciężkie zmiany wypryskowe na skórze rąk, z charakterystycznym rogowaceniem, ztłuszczeniem, pęknięciami opuszek palców i ranami. Zauważa się także wzrost uczulenia kontaktowego na rękawice gumowe. Zespół szyjno-barkowy – do najczęściej spotykanych dolegliwości zalicza się zmęczenie, bóle głowy, szyi, kręgosłupa, barku oraz ręki Jest to zespół spowodowany charakterem pracy personelu stomatologicznego, który często kończy się niemożliwością wykonywania zawodu. 3. Ochrony przed zakażeniem Wirusowe zapalenie wątroby – choroba ta jest wywołana przez wirus HBV, jest najważniejsza z zakaźnych chorób zawodowych pracowników stomatologicznych. Zakażenie szerzy się drogą parenteralną (wirus typu B, C) a także przez uszkodzoną skórę i błony śluzowe. Profilaktyka: — szczepienia ochronne przeciwko WZW typ B, — metody ochrony i dezynfekcji, — środki i metody dezynfekcyjne skuteczne w zwalczaniu HBV uważa się także za skuteczne w zwalczaniu HCV, — gruźlica – wywołana jest przez bakterie,którą jest prątek gruźliczy. Zakażenie szerzy się droga pokarmową, przez uszkodzoną skórę, błony śluzowe, głównie droga kropelkową. W profilaktyce schorzenia istotną rolę odgrywają: rękawiczki, okulary ochronne, maseczki na twarz, badania rtg narządów klatki piersiowej, a u osób tuberkulionujemnych-kontrolne testy skórne, — AIDS – czynnikiem chorobotwórczym w tym wypadku jest wirus HIV Przenoszenie wirusa odbywa się drogą płciową, drogą krwi(wstrzyknięcia dożylne, transfuzje),podczas
  43. 43. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 42 kontaktu uszkodzonej skóry i błon śluzowych z zakażoną krwią. Personel stomatologiczny jest również narażony na tę chorobę. W profilaktyce należy: — stosować rękawiczki, maski i odzież ochronną, — prawidłowo i skutecznie przeprowadzać dezynfekcje rąk, skóry, narzędzi i powierzchni przedmiotów znajdujących się w gabinecie, — bezpiecznie usuwać skażone przedmioty, w tym także odpady. 4. Inne choroby zakaźne: grypa, angina, różyczka, opryszczka, półpasiec. Profilaktyka to przede wszystkim: — szczepienia ochronne, — zabezpieczenie w postaci rękawic, masek, Odpowiednia dezynfekcja narzędzi: przestrzeganie stężenia płynów dezynfekcyjnych: dawkowanie środka dezynfekcyjnego musi odbywać się ściśle według wskazań producenta lub według specjalnych wskazań stacji sanitarno – epidemiologicznej. Zapobieganie przenoszeniu patogenów w gabinetach stomatologicznych 1. Rękawiczki − należy zmienić natychmiast po stwierdzeniu ich uszkodzenia, − podczas długotrwałych zabiegów zaleca się ich zmianę co 1 godzinę, − rękawiczek nie należy myć, − rękawiczek nigdy nie używa się ponownie, − zawsze należy sprawdzić datę ważności ich na opakowaniu, − rękawiczki ulegają degradacji z czasem, nawet przy idealnych warunkach przechowywania. 2. Maska − musi szczelnie zakrywać nos i usta, − nie może być wilgotna, − należy zmienić w przypadku zabrudzenia krwią lub innymi wydzielinami, − powinna być wymieniana co 20 minut, − w normalnych warunkach powinna być zmieniana pomiędzy pacjentami. 3. Okulary ochronne − ochraniają personel przed przedostaniem się na śluzówkę oka kropel krwi lub innych wydzielin. 4. Ssak 5. Koferdam − minimalizuje wytwarzanie aerozoli zawierających ślinę i krew, − optymalnie zakładany na początku zabiegu minimalizując kontakt instrumentów z błona śluzową: zmniejsza ryzyko jej uszkodzenia i krwawienia. 6. Bariery ochronne-jednorazowe osłony, plastikowe serwety na zagłówek unitu, na rękawy, końcówki turbinowe, kątnice, uchwyty lamp operacyjnych i polimeryzacyjnych, pistolety do mas wyciskowych, panel sterowania rtg, tubusy aparatów rtg, kontakty, klamki. 7. Zapobieganie powstawaniu biofilmu w elementach unitu. 8. Praca na cztery ręce.
  44. 44. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 43 4.5.2. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Czego dotyczą zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciw pożarowej w gabinecie dentystycznym? 2. W jaki sposób chroni się personel pracujący w gabinecie stomatologicznym przed zanieczyszczeniem i skażeniem? 3. Na jakie najczęściej choroby zawodowe są narażenie pracownicy gabinetów stomatologicznych? 4. Jakie działania profilaktyczne w gabinecie stomatologicznym są stosowane w zakresie profilaktyki WZW, gruźlicy, AIDS oraz innych chorób zakaźnych? 4.5.3. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Z poradnika dla pielęgniarek i położnych AIDS. Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia HIV w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 1998 wypisz: 1) zasady profilaktyki wśród personelu medycznego, 2) ryzyko zakażenia HIV przez narzędzia medyczne, 3) ryzyko zakażenia HIV wynikające z niestosowania środków ochrony indywidualnej, 4) ryzyko zakażenia HIV przez kontakt z krwią. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w podanym powyżej poradniku dla pielęgniarek treści określone w zadaniu, 2) zapoznać się z treścią ćwiczenia, 3) wypisać istotne informacje na kartce, 4) omówić pracę na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, flamastry, — poradnik dla ucznia — literatura zgodna z zadaniem. Ćwiczenie 2 Na podstawie wypisanych danych z poradnika dla pielęgniarek i położnych AIDS. Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia HIV w praktyce pielęgniarskiej. Warszawa 1998 opracuj algorytm postępowania z pacjentem zarażonym wirusem HIV w gabinecie stomatologicznym: Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w podanym powyżej poradniku dla pielęgniarek treści dotyczące zasad postępowania w profilaktyce AIDS, 2) zapoznać się z treścią ćwiczenia, 3) wypisać istotne informacje na kartce, 4) opracować schemat algorytmu działań 5) zaprezentować pracę na forum grupy.
  45. 45. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 44 Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, flamastry, — poradnik dla ucznia — literatura podana w zadaniu. Ćwiczenie 3 Opracuj instrukcję postępowania w gabinecie stomatologicznym w przypadku zranienia się podczas pracy. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) odszukać w poradniku dla ucznia treści określone w zadaniu, 2) zapoznać się z treścią ćwiczenia, 3) wypisać istotne informacje na kartce, 4) opracować instrukcje postępowania w przypadku zranienia się w gabinecie stomatologicznym, 5) zaprezentować opracowana instrukcję na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: — papier formatu A4, flamastry, — poradnik dla ucznia. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) wymienić istotne zasady w zakresie ochrony zdrowia pracowników w gabinecie stomatologicznym? ?   2) scharakteryzować zasady higieny i ochrony rąk pracowników gabinetu stomatologicznego? ?   3) wykonać higieniczne mycie rąk techniką Ayliffe?   4) wymienić istotne elementy profilaktyki w zakresie ochrony przed zakażeniami w gabinecie stomatologicznym?  
  46. 46. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 45 5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ INSTRUKCJA DLA UCZNIA 1. Przeczytaj uważnie instrukcję. 2. Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 3. Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 4. Test zawiera 20 zadań. Do każdego zadania dołączone są 4 możliwości odpowiedzi. Tylko jedna jest prawidłowa. 5. Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce znak X. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 6. Zadania wymagają prostych obliczeń, które powinieneś wykonać przed wskazaniem poprawnego wyniku. Tylko wskazanie odpowiedzi nawet poprawnej bez uzasadnienia, nie będzie uznane. 7. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 8. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 9. Na rozwiązanie testu masz 45 minut. Powodzenia!
  47. 47. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 46 ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 1. Dezynfekcja to sposób niszczenia a) bakterii. b) wirusów. c) grzybów i bakterii. d) bakterii łącznie z prątkami gruźlicy, grzybów i wirusów. 2. Antyseptyka to a) postępowanie polegające na niszczeniu drobnoustrojów lub zahamowaniu ich rozwoju. b) postępowanie zapobiegające zakażeniom przez częste mycie. c) posługiwanie się sprzętem pozbawionym bakterii. d) d)posługiwanie się materiałem opatrunkowym jałowym. 3. Zakażenie krzyżowe to zakażenie a) własną florą bakteryjną pacjenta, b) florą bakteryjną,której nosicielem jest pacjent, c) ujawniające się w czasie pobytu w gabinecie stomatologicznym, d) przeniesione z jednego pacjenta na drugiego przez ręce personelu. 4. Odpady medyczne to substancje a) stałe powstające przy leczeniu. b) stałe, ciekłe i gazowe powstające przy leczeniu, diagnozowaniu oraz profilaktyce w działalności medycznej. c) ciekłe powstające przy leczeniu, diagnozowaniu oraz profilaktyce w działalności medycznej. d) gazowe powstające przy leczeniu, diagnozowaniu w działalności medycznej. 5. Odpady specyficzne, zakażone drobnoustrojami to a) uszkodzone termometry rtęciowe i zużyte świetlówki. b) resztki pokarmowe z oddziałów niezakaźnych. c) zużyty materiał opatrunkowy, strzykawki,igły. d) substancje toksyczne. 6. Do sposobu unieszkodliwiania odpadów medycznych należy a) termiczne przekształcanie. b) składowanie. c) dezynfekcja chemiczna. d) sterylizacja. 7. Przyczyną małej aktywności biobójczej środka dezynfekcyjnego jest a) zbyt małe stężenie roztworu, zbyt długie używanie roztworu. b) krótki czas zanurzenia w środku dezynfekcyjnym. c) zbyt długie moczenie w środku dezynfekcyjnym. d) przygotowanie roztworu w naczyniu plastikowym.

×