Monitor leefbaarheid en veiligheid 2010

698 views

Published on

Voor O&S Groningen heb ik in 2011 de Monitor leefbaarheid en veiligheid 2010 geredigeerd. De Wetenschappelijke Commissie Wijkaanpak, die de Minister voor Wonen en Rijksdienst adviseert, stelt deze monitor als voorbeeld voor toekomstig onderzoek door anderen. “… De monitor munt uit door de heldere presentatie per thema en vervolgens per wijk en geeft aan het eind een duidelijk totaaloverzicht waarin de patronen per thema gecombineerd met wijk duidelijk te herkennen en te interpreteren zijn. De lezer wordt doeltreffend ondersteund in het ‘begrijpen’ van een grote hoeveelheid cijfers.”

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
698
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
19
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Monitor leefbaarheid en veiligheid 2010

  1. 1. trendrapportage enquête leefbaarheid en veiligheid2010 | 2008 | 2006 | 2004 | 2002 | 2000 | 1998 | 1996monitor leefbaarheid en veiligheid 2010
  2. 2. 2
  3. 3. trendrapportage enquête leefbaarheid en veiligheid2010 | 2008 | 2006 | 2004 | 2002 | 2000 | 1998 | 1996monitor leefbaarheid en veiligheid 2010 1
  4. 4. voorwoordDe enquête naar de leefbaarheid en veiligheid laat zien dat de Stad de afgelopen jaren veiliger enleefbaarder is geworden. Dit zijn voor mij belangrijke signalen. Want het gemeentebestuur is erveel aan gelegen dat mensen veilig zijn en in een leefbare Stad wonen. En dit ook zo beleven.Daarom hechten wij er een groot belang aan dat we om de twee jaar een fiks aantal Stadjers(dit jaar waren dat er 6442) interviewen en daarbij uitgebreid vragen naar de beleving vanleefbaarheid en veiligheid.De resultaten zijn weliswaar bemoedigend, maar zijn geen reden om tevreden achterover teleunen. De enquête geeft namelijk glashelder aan waar op het terrein van de leefbaarheid enveiligheid nog het nodige valt te winnen. En waar dus extra inspanningen moeten wordengeleverd.De komende jaren hebben we als Stad, vooral door Rijksbezuinigingen, te maken metminder geld voor zowel de veiligheid als de wijkvernieuwing. Het vergt dus een grote mateaan creativiteit om de resultaten uit het verleden voort te zetten. We zullen hiervoor nogintensiever moeten gaan samenwerken met betrokken organisaties, zoals de politie en dewoningbouwcorporaties.Hierin is er ook een verantwoordelijkheid die u, als Stadjer, heeft als het gaat om de inzet voor deeigen buurt (-genoot). En om oplettend te zijn wanneer iets niet door de beugel kan.Wanneer we als Stadjers, als betrokken organisaties en als gemeentebestuur de krachten blijvendweten te bundelen, zijn we ook in de toekomst in staat om Groningen veilig en leefbaar te blijvenhouden.Peter RehwinkelBurgemeester van Groningen 3
  5. 5. 4
  6. 6. inhoudsopgave 1 Inleiding 7 6 Buurten en wijken stuk voor stuk 37 1.1 Leeswijzer 9 6.1 Oosterparkwijk/Bloemenbuurt 39 1.2 Onderzoeksopzet 11 6.2 Korrewegwijk/Indische buurt 41 6.3 De Hoogte 43 2 Samenvatting: hoofdlijnen en samenhang 13 6.4 Kostverloren 45 2.1 Samenhang 14 6.5 Grunobuurt 47 2.2 Stad 15 6.6 Corpus den Hoorn 49 2.3 Signalen uit de wijken 17 6.7 De Wijert 51 6.8 Lewenborg 53 3 Leefbaarheid 19 6.9 Beijum 55 3.1 Leefbaarheid algemeen 21 6 .10 Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg 57 3.2 Fysieke leefomgeving 23 6.11 Selwerd 59 3.3 Sociale leefomgeving 25 6 .12 Tuinwijk 61 3.4 Voorzieningen 27 6 .13 Paddepoel/Paddepoel-zuid 63 6 .14 Vinkhuizen 65 4 Veiligheid 29 6 .15 Hoogkerk 67 5 Oordeel ontwikkelingen 33 Bijlage A Kleurenoverzicht 69 5
  7. 7. 6 1
  8. 8. inleidingIn het najaar van 2010 heeft de gemeente Groningen haar burgers voor de achtste keergeënquêteerd over leefbaarheid en veiligheid. De gemeente houdt deze enquête iederetwee jaar, in het kader van het landelijke Stedenbeleid en zijn voorgangers. In 1996 stondhet Grotestedenbeleid (GSB) aan de wieg van de eerste meting.Een van de doelstellingen van het landelijke beleid is het verbeteren van de leefbaarheiden veiligheid in grote steden. Het monitoren van de leefbaarheids- en veiligheidsbelevingis een van de instrumenten om na te gaan of deze doelstelling wordt bereikt.Ook als basis voor het gemeentelijk beleid is deze monitor van belang, onderandere voor het wijkvernieuwingsbeleid. De uitkomsten gebruikt de gemeente voorbeleidsontwikkelingen en -aanpassingen op stads-, wijk- en/of buurtniveau.Net als in de voorgaande peiljaren hebben inwoners van de gemeente op grote schaalvragen beantwoord over hun beleving van de leefbaarheid en veiligheid in de eigenwoonomgeving; ruim 6.400 inwoners van de gemeente Groningen hebben de vragenbeantwoord. 7
  9. 9. Figuur 1.1 Gebiedsindeling leefbaarheid en veiligheid 2010 de 14 oorspronkelijke wijken 19 kleinere wijken 14 27 95 9 96 10 25 98 84 26 94 92 97 8 31 30 91 7 83 22 32 93 11 24 33 90 15 21 41 43 6 12 23 42 40 13 12 14 20 04 59 87 44 53 2 1 86 10 03 00 02 14 80 13 01 16 52 11 50 14 75 54 3 82 85 70 71 61 51 81 79 74 69 64 65 4 72 66 62 55 5 68 63 73 67 1. Centrum 6. Oosterpark 11. Paddepoel bloemenbuurt 42 bloemenbuurt 00 stadscentrum 40 gorechtbuurt 21 concordiabuurt deel 41 oosterparkbuurt: 01 binnenstad-zuid 41 oosterparkbuurt 22 selwerd treslingbuurt 02 binnenstad-oost 42 bloemenbuurt 23 paddepoel-zuid korrewegwijk 30 west-indische buurt 03 binnenstad-west 43 florabuurt 24 paddepoel-noord 32 oost-indische buurt 04 binnenstad-noord 44 damsterbuurt 12. Vinkhuizen 33 korrewegbuurt 2. Oranjewijk/Schilderswijk 7. Korrewegwijk/De Hoogte 14 vinkhuizen-zuid indische buurt 30 west-indische buurt 10 schildersbuurt 30 west-indische buurt 15 vinkhuizen-noord 32 oost-indische buurt 13 kostverloren 31 de hoogte de hoogte 31 de hoogte 20 oranjebuurt 32 oost-indische buurt 13. Nieuw-west kostverloren 13 kostverloren 33 korrewegbuurt 74 stadspark grunobuurt 71 grunobuurt 3. Oud-zuid 79 woonwkamp ‘de kring’ corpus den hoorn 72 corpus den hoorn-noord 11 zeeheldenbuurt 8. Lewenborg 83 leegkerk 50 oosterpoortbuurt 91 lewenborg-zuid 84 dorkwerd hoornse wijken/piccardthof 72 corpus den hoorn-noord 60 herewegbuurt 92 lewenborg-noord 85 bangeweer 73 corpus den hoorn-zuid 61 rivierenbuurt 93 lewenborg-west 86 de held de wijert 66 de wijert-noord 70 laanhuizen de wijert+zuid 66 de wijert-noord 71 grunobuurt 9. Beijum 14. Hoogkerk/De dorpen 67 de wijert-zuid 95 beijum-oost 12 friesestraatweg lewenborg-zuid 91 lewenborg-zuid 4. Nieuw-zuid corporatief 96 beijum-west 16 hoendiep beijum-oost 95 beijum-oost 62 helpman-west 25 noorderhoogebrug oosterhoogebrug/ulgersmaborg 90 oosterhoogebrug 64 helpman-oost 10. Nieuw-oost 26 universiteitscomplex 66 de wijert-noord 94 bovenstreek 27 koningslaagte deel 97 ulgersmabuurt: 69 woonwkamp ‘helpman’ 97 ulgersmabuurt 52 euvelgunne ulgersmabuurt 72 corpus den hoorn-noord 98 ruischerbrug 53 middelbert bedrijventerreinen ulgersmaborg/-weg 54 engelbert selwerd 22 selwerd 5. Nieuw-zuid particulier 55 roodehaan tuinwijk 21 concordiabuurt 51 industriebuurt 59 woonschepenhaven paddepoel-zuid 23 paddepoel-zuid 63 villabuurt-oost 75 peizerweg paddepoel 23 paddepoel-zuid 65 coendersborg 80 hoogkerk-dorp 24 paddepoel-noord 67 de wijert-zuid 81 hoogkerk-zuid 68 villabuurt-west 82 vierverlaten vinkhuizen-zuid 14 vinkhuizen-zuid 73 corpus den hoorn-zuid 87 zuidwending hoogkerk 80 hoogkerk-dorp8 90 oosterhoogebrug 81 hoogkerk-zuid
  10. 10. 1.1 LeeswijzerDit rapport werkt van algemeen naar detail. Dit loopt Gebiedsindeling Andersom geldt dat bij een laag stadsgemiddeldevan een samenvatting over de stad als geheel, via De rapportage presenteert de resultaten van een groen vakje niet hoeft te betekenen dat dethematische behandeling van stad en wijken, naar de enquête op stads-, wijk- en buurtniveau. De situatie voor een wijk rooskleurig is.meer gedetailleerde behandeling van afzonderlijke Enquête leefbaarheid en veiligheid is in 1996 voor De themascore is telkens een optelsom van eenwijken. het eerst door de gemeente gehouden. Voor het aantal enquêtevragen die nauw verband met onderzoek is de stad toen verdeeld in veertien elkaar houden1 en die een goed inzicht geven in deHoofdstuk 2 gaat over de belangrijkste wijken. Bewoners herkenden zich lang niet altijd resultaten op dat thema.ontwikkelingen voor de stad als geheel, de in deze wijkindeling en vroegen om informatieonderlinge verbanden en relaties op het gebied van over hun eigen (kleinere) wijk. Ook bestuurders Afzonderlijk gemeten of deel van een groterleefbaarheid en veiligheid en een aantal opvallende hadden behoefte aan informatie over kleinere geheelontwikkelingen in de wijken en buurten. gebieden. Vanaf 1998 hebben we daarom in Het is belangrijk bij de kaarten in gedachten te bepaalde buurten meer bewoners geënquêteerd houden dat veel wijken deel zijn van een groterHoofdstuk 3 geeft de belangrijkste ontwikkelingen om deze (wisselende) buurten afzonderlijk in beeld geheel en niet afzonderlijk zijn gemeten. Dit geldtweer op het gebied van leefbaarheid. We te kunnen brengen. Veel van deze buurten zijn bijvoorbeeld voor Vinkhuizen-noord. Vinkhuizenonderscheiden daarbij vier thema’s: wijkvernieuwingswijken. Voor deze wijken heeft is in zijn geheel gemeten en Vinkhuizen-zuid is– Leefbaarheid in het algemeen; algehele de gemeente in het kader van het Nieuw Lokaal afzonderlijk gemeten. Vinkhuizen-noord krijgt beoordeling van de eigen buurt Akkoord (NLA) vanaf 1998 afspraken gemaakt met hierdoor het beeld dat voor Vinkhuizen als geheel– Fysieke leefomgeving; oordeel over de openbare de woningcorporaties over extra financiële inzet geldt. ruimte en beleid voor de toekomst van deze wijken en hun– Sociale leefomgeving; oordeel over de bewoners. Onderliggende gegevens onderlinge betrokkenheid van buurtbewoners Omdat de gemeente Groningen het waardevol Meer gedetailleerde gegevens over de scores– tevredenheid over de aanwezige De vindt om ontwikkelingen te kunnen volgen is de in wijken en buurten kunt u vinden in bijlage A voorzieningen oorspronkelijke wijkindeling in veertien wijken een in het zogenaamde kleurenoverzicht. Nog meer constante factor gebleven. onderliggende gegevens kunt u bekijken opDe veiligheidsbeleving van de buurtbewoners komt De gebiedsindeling die we in 2010 hebben onze website http://groningen.buurtmonitor.in hoofdstuk 4 aan de orde. We kijken daarbij niet gehanteerd staat in figuur 1.1. nl/. Daar vindt u per wijk of buurt percentagesalleen naar gevoelens van onveiligheid, maar ook en indicatorscores. Vaak kunt u deze ook latennaar overlast en of men het slachtoffer is geweest Betekenis van de kleuren weergeven met een kleurcodering die vergelijkbaarvan een delict. Ieder themahoofdstuk is voorzien van een kaartje is met die in de kaarten in deze rapportage. van de stad met per wijk een kleurcodering voorIn hoofdstuk 5 kijken we vervolgens naar de de stand van zaken op het betreffende thema.oordelen van buurtbewoners over recente en Deze kaarten zijn gebaseerd op de indeling intoekomstige ontwikkelingen in hun buurt. figuur 1.1. De kleurcodering geeft de themascore van eenHoofdstuk 6 ten slotte beschrijft de wijk­ gebied ten opzichte van het stedelijk gemiddeldevernieuwings­­wijken afzonderlijk, aan de hand van weer in oranje, blauw of groen. Beter daneen aantal indicatoren. gemiddeld is groen, slechter dan gemiddeld is oranje en rond het gemiddelde is blauw. Wanneer de stad als geheel hoog scoort op een bepaalde indicator, hoeft een oranje vakje niet per definitie te betekenen dat de wijk het slecht doet. Hoewel dit statistisch niet altijd het geval is 1 9
  11. 11. Figuur 1.2 Steekproef en respons aantal mensen benaderd via telefoon 5.600 meegewerkt 3.188 aantal mensen benaderd via internet 24.200 meegewerkt 3.254 totaal aantal mensen meegewerkt 6.44210
  12. 12. 1.2 OnderzoeksopzetEnquêteren via telefoon en internet RepresentativiteitDe vragenlijst is evenals voorgaande keren Uit analyse is gebleken dat de verdeling van devoorgelegd aan inwoners van de stad die tenminste kenmerken leeftijd en geslacht in de responsgroepachttien jaar zijn. Het feit dat steeds minder sterk kan verschillen met die in de totale populatie.mensen een vaste telefoon hebben, is vier jaar Dit is zo goed mogelijk opgevangen middelsgeleden reden geweest om te onderzoeken of de de steekproeftrekkingen. Om de bevolking vanrepresentativiteit van de respondenten kon worden de verschillende gebieden zo goed mogelijkverbeterd door (ook) via internet te enquêteren. Op te representeren hebben we ook een wegingbasis van de uitkomsten van dat onderzoek heeft toegepast.de gemeente net als in 2008 gekozen voor een Omdat wijken qua inwonertal nogal variëren ismethodemix van enquêteren via telefoon en via nog een extra weging toegepast om uitsprakeninternet, elk de helft. te kunnen doen over de stad als geheel. DezeDoor het inzetten van eigen enquêteurs en de eigen weging weerspiegelt behalve de geslachts- enenquêtewebsite www.leefbaarheidenveiligheid.nl leeftijdsverhoudingen ook het inwonertal per wijk.hebben we in 2010 in totaal 6.442 inwoners van Beide enquêtevormen hebben we in iedere wijkGroningen geënquêteerd. Met een brief van de even zwaar meegewogen.burgemeester zijn deze personen vooraf op dehoogte gesteld van het onderzoek, of is hen verzocht Ervaringsgegevensde vragenlijst op internet in te vullen. De resultaten van dit onderzoek zijn gebaseerd op een enquête. Daarin wordt bewoners gevraagd naarSteekproef en respons ervaringen die samenhangen met de leefbaarheidDit onderzoek leidt tot conclusies voor zowel de en veiligheid in hun eigen woonomgeving.stad als geheel als voor de afzonderlijke wijken enbuurten. Daarvoor is het nodig dat er voldoendepersonen uit de verschillende gebieden aan hetonderzoek meewerken: het aantal is bepaald op 250per wijk of buurt. Dit is gerealiseerd door middel vaneen zogenaamde getrapte steekproef: per methode(telefonisch of via internet) is per wijk en per buurttelkens afzonderlijk een steekproef getrokken uit deGemeentelijke Basisadministratie (GBA).In totaal hebben we bijna 5.600 personentelefonisch benaderd, en hebben we 24.200 mensengevraagd om via internet te reageren. Hiervanhebben er uiteindelijk 3.188 telefonisch en 3.254 viainternet aan de enquête meegewerkt, in totaal 6.442respondenten. Dat komt neer op 58 procent voorde telefonische enquête en ruim 13 procent voor deinternetenquête. 11
  13. 13. 12 2
  14. 14. samenvatting:hoofdlijnen en samenhangIn dit hoofdstuk kijken we naar de belangrijkste conclusies uit de Enquête leefbaarheiden veiligheid 2010. We schetsen een beeld van de ontwikkelingen in de stad en deafzonderlijke wijken. Maar eerst belichten we de samenhang tussen verschillendeelementen van leefbaarheid en veiligheid. 13
  15. 15. 2.1 Samenhang Centraal in dit onderzoek staat de beleving van over onderhoud en verloedering verschillen, terwijl In wijken waar het niet zo goed gaat zien we leefbaarheid en veiligheid door bewoners: hoe het twee zijden van dezelfde medaille lijken. Deze dat beleidsmatige aandacht en vooral fysieke beoordelen zij hun eigen buurt. verschillen zijn te verklaren door verschillen in wijkvernieuwing bewoners positief stemmen – Leefbaarheid: de mate waarin de leefomgeving nagevraagde elementen van deze begrippen. Bij over de (verwachte) ontwikkeling van hun wijk. aansluit op de behoeften van de buurtbewoners. onderhoud vragen we behalve naar schoonhouden De krachtwijken Indische buurt en De Hoogte zijn – Veiligheid: de aan- of afwezigheid van vooral naar onderhoud van bijvoorbeeld trottoirs hiervan goede voorbeelden. bedreigingen zoals inbraak en drugsoverlast. en speelvoorzieningen. Bij verloedering gaat het om vernielingen, graffiti, rommel op straat en Sociale en fysieke kanten leefbaarheid en hondenpoep. veiligheid hangen met elkaar samen Eén-op-éénrelaties zijn daardoor lastig te leggen. De elementen van leefbaarheid en veiligheid hangen met elkaar samen via tal van relaties Oordeel over voorzieningen hangt vooral waarvan de richting en de oorzakelijkheid lang niet samen met bouwperiode altijd duidelijk en eenduidig wetenschappelijk zijn Voorzieningen dragen bij aan de leefbaarheid van vastgesteld. een wijk, maar de aanwezigheid van voorzieningen – Leefbaarheid wordt vooral bepaald door de hangt vooral samen met de periode waarin een wijk sociale kant van een wijk1. Maar de fysieke is ontstaan. Tot halverwege de tachtiger jaren van de omgeving is ook een belangrijke invloed, evenals vorige eeuw realiseerde men complete wijken. Vanaf de ervaren veiligheid. de jaren negentig was het uitgangspunt dat nieuwe – Veiligheidsbeleving hangt samen met wijken gebruik zouden maken van de voorzieningen daadwerkelijke misdrijven, maar ook met in aangrenzende buurten. overlast en sociale2 en fysieke leefbaarheid3. Dit heeft tot gevolg dat bewoners van nieuwere wijken nogal eens ontevreden zijn Deze samenhang zien we duidelijk terug in over voorzieningen, terwijl ze de wijk verder de resultaten van de enquête. In De Hoogte zeer leefbaar en veilig vinden. Voor oudere bijvoorbeeld gaat een lage sociale samenhang wijken geldt dat de aanwezige voorzieningen samen met veel verloedering (fysiek), overlast en vaak goed worden beoordeeld, zeker in de gevoelens van onveiligheid. wijkvernieuwingswijken waar deze zijn opgeknapt. De samenhang is echter lang niet altijd één-op-één Dit geldt voor de winkelvoorzieningen in vast te stellen, doordat er veel andere factoren Vinkhuizen, Lewenborg en Corpus den Hoorn, de meespelen. In Beijum-oost bijvoorbeeld zien we speelvoorzieningen in Beijum-oost en Kostverloren, veel gevoelens van onveiligheid, veel overlast de jongerenvoorzieningen in Tuinwijk en de en veel verloedering, maar gemiddeld tot weinig ouderenvoorzieningen in Vinkhuizen, Paddepoel, aangiften en slachtoffers van misdrijven. Verder zien Corpus den Hoorn en De Wijert. we in de enquêteresultaten soms dat de uitkomsten Stand van wijken en oordelen wijkbewoners 1 Aldus het Ministerie voor Wonen, Wijken en Integratie in over ontwikkelingen ‘Leefbaarheid, op het snijvlak van sociaal en fysiek’ op de In het algemeen vinden bewoners van wijken waar Ruimteconferentie 2009 het voor de wind gaat dat hun wijk hetzelfde is 2 Essay T. Blokland ‘Ontmoeten doet ertoe’, 2008 gebleven. Zij verwachten dat dit ook in de komende 3 Proefschrift K. Keizer ‘The spreading of disorder’, 2010 jaren zo zal blijven. Dit beschouwen we als positief.14
  16. 16. 2.2 Stad Tabel 2.1 Samenvattend: de stad in veertien jarenKleine veranderingen in leefbaarheid verbeterd stabiel verminderdOp het gebied van leefbaarheid zien we vooralkleine veranderingen in de loop van de veertien Leefbaarheid - g roen - ociale leefomgeving s - asisonderwijs bjaren dat er is gemeten. - v erloedering - peelvoorzieningen s - oorzieningen voor ouderen en vEen voorzichtig toenemende tevredenheid zien we - v ernielingen - inkels w mensen met beperkingenbij de fysieke elementen van leefbaarheid in de - v oorzieningen voor jongeren - nderhoud ostad, ofwel ‘schoon en heel’. De (on)tevredenheidover groen en aspecten van verloedering (rommel Veiligheid - d rugsoverlast - g eluidsoverlast,en hondenpoep op straat, graffiti) zijn sinds 2002 - i nbraken - o verlast door omwonendenduidelijk verbeterd en vanaf 2008 gestabiliseerd. - a utodelicten - fi etsendiefstalVerder zien we een duidelijke afname van stadjers - g evoelens van onveiligheid - s lachtoffers van mishandelingdie vaak vernielingen signaleren, na een piek in - o verlast jongeren2008. Dit wordt bevestigd door de afname vanaangiftes van vernielingen bij de politie. Ontwikkelingen - ordeel recente ontwikkelingen oDe tevredenheid over de winkels voor dagelijkse buurtboodschappen is stabiel op een hoog niveau. - erwachting toekomst buurt vDuidelijk lager dan in 2008 scoren de tevredenheidover het basisonderwijs en voorzieningen voorouderen. Ook de tevredenheid over het onderhoudvan de stad vertoont een licht dalende trend, die in Dit beeld van (gematigd) positieve ontwikkelingen Oordeel over ontwikkelingen constant2006 is ingezet. De stadjers zien het onderhouden komt overeen met de landelijke Leefbaarometer4. Het oordeel van stadjers over de ontwikkeling vanen schoonhouden van de buurt als het belangrijkste Hieruit blijkt ook dat in Groningen het deel van de hun eigen buurt en hun verwachtingen voor deprobleem dat de gemeente met voorrang moet bevolking dat in een buurt woont met een matige of toekomst zijn door de jaren heen redelijk constantaanpakken. slechte leefbaarheid is afgenomen van 34 procent in geweest. Er zijn wel belangrijke verschillen tussen 1998 naar 7 procent in 2008. de wijken. Bewoners van wijkvernieuwingswijkenVeiligheid is duidelijk toegenomen geven positieve oordelen die duidelijk boven hetOp het gebied van veiligheid zijn aanzienlijke gemiddelde liggen.verbeteringen te zien sinds de eerste meting in In 2004 en 2006 waren er duidelijk meer inwoners1996. Overlast door drugsgebruik(ers) is beduidend die vonden dat hun buurt erop vooruit was gegaanafgenomen en er wordt veel minder ingebroken, dan in andere jaren. Tussen 2002 en 2006 zagen wezo blijkt uit de enquête en aangiftes bij de politie. een piek in de positieve toekomstverwachtingen.Ook het percentage stadjers dat vertelt slachtoffer Dit lijkt verband te houden met de inmiddelste zijn geweest van diefstal uit of vernieling aan zijn uitgevoerde wijkvernieuwingsprogramma’s.auto is veel lager dan in 1996, maar wel wat hogerdan in 2008. Aanzienlijk minder stadjers dan in 1996kennen gevoelens van onveiligheid en de overlastdoor groepen jongeren is duidelijk afgenomen. 4 leefbaarometer is een meetinstrument waarin de DeGeluidsoverlast en overlast door omwonenden zijn combinatie van tal van feitelijke indicatoren een beeldredelijk stabiel. oplevert van de mate van leefbaarheid van steden, dorpen, wijken en buurten. Het CBS ontwikkelde dit instrument in opdracht van de minister van Wonen, Wijken en Integratie. 15
  17. 17. Tabel 2.2 Kleurenoverzicht thema’s per wijk oordeel over de voorzieningen ontwikkeling leefbaarheid fysieke leef- sociale leef- veiligheids- omgeving omgeving beleving algeheel buurt Selwerd Paddepoel Centrum Vinkhuizen Vinkhuizen-zuid De Wijert Beijum Beijum-oost Korrewegwijk Indische Buurt De Hoogte Oosterparkwijk Bloemenbuurt Lewenborg-zuid Tuinwijk Paddepoel-zuid Kostverloren Grunobuurt Corpus den Hoorn Hoornse wijken/Piccardthof Nieuw-zuid particulier De Wijert+zuid Nieuw-zuid corporatief Oranjewijk/Schilderswijk Nieuw-west Nieuw-oost Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg Hoogkerk Hoogkerk/de dorpen Oud-zuid Lewenborg ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld16
  18. 18. 2.3 Signalen uit de wijkenDeze paragraaf bevat een samenvatting van Centrum is bijzondere wijk Ondergemiddelde scores, maar goede hoopde meest opmerkelijke wijkresultaten van de Het Centrum scoort op veel aspecten voor toekomstenquête. Het kleurenoverzicht in tabel 2.2 geeft een ondergemiddeld. Dit heeft deels te maken met In wijken waar het niet zo goed gaat zien wesamenvattend overzicht van de stand van zaken per de functie van het Centrum als ‘huiskamer’ van dat beleidsmatige aandacht en vooral fysiekewijk. de stad voor stadjers, studenten, ommelanders wijkvernieuwing bewoners positief stemmenDe kleurcodering geeft de themascore van een en (buitenlandse) toeristen. Overlast en een over de (verwachte) ontwikkeling van hun wijk.gebied ten opzichte van het stedelijk gemiddelde minder positieve veiligheidsbeleving zijn min of Dit zien we in de krachtwijken de Indische buurtweer. Beter dan gemiddeld is groen, slechter dan meer onvermijdelijk voor een uitgaanscentrum. en De Hoogte, maar ook in de Oosterparkwijk,gemiddeld is oranje en rond het gemiddelde is Studenten wonen hier relatief kort en richten zich de Bloemenbuurt, Lewenborg-zuid, Tuinwijk,blauw. op andere sociale verbanden dan de woonbuurt. Dit Paddepoel-zuid en Kostverloren. De recenteWanneer de stad als geheel hoog scoort, is een brengt mee dat ook de sociale leefomgeving van het ontwikkelingen in de Grunobuurt krijgen eenoranje vakje niet per definitie een slechte score. Centrum minder goed scoort. oordeel ‘slecht’, maar er heerst goede hoop voor deAndersom geldt dat bij een laag stadsgemiddelde Sinds de eerste meting in 1996 zijn er veel toekomst.een groen vakje niet hoeft te betekenen dat de positieve ontwikkelingen geweest. De stagnatiesituatie voor een wijk rooskleurig is. sinds 2008 in combinatie met de weinig positieve Bewoners goed leefbare wijken zien niveau toekomstverwachtingen zijn opmerkelijk. gehandhaafdWe zien hierin drie categorieën: Positief is dat bewoners van leefbare en veilige1 wijken die ondergemiddeld scoren en negatieve Vinkhuizen, Beijum en De Wijert hebben lage wijken constateren dat er sprake is van een stabiele, (of neutrale) verwachtingen voor de toekomst scores en gematigde toekomstverwachtingen positieve situatie in hun buurt en dat zij verwachten hebben Een lage leefbaarheid en veiligheid, gecombi- dat dit ook zo zal blijven. Dit geldt voor Nieuw-zuid2 wijken met lage scores, maar een positieve neerd met gematigde verwachtingen voor de particulier, Nieuw-zuid corporatief, de Oranjewijk/ toekomstverwachting toekomst zien we in Vinkhuizen(-zuid), De Wijert Schilderswijk, Nieuw-west, Nieuw-oost, Hoogkerk,3 wijken die bovengemiddeld scoren en Beijum(-oost). Het voorzieningenniveau in deze Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg, en de overige wijken stemt de bewoners in het algemeen wel tot dorpen rond de stad.Lage scores en weinig hoop voor de toekomst tevredenheid. De bewoners van Corpus den Hoorn vinden ookSelwerd en Paddepoel-noord: signalen op rood In Vinkhuizen(–zuid) zien steeds minder bewoners dat hun buurt vooruit is gegaan. Door sterkeSelwerd scoort niet goed op factoren van de buurt vooruit gaan en vrezen veel bewoners verbeteringen in de afgelopen vier jaar scoort dezeleefbaarheid en veiligheid én veel bewoners zijn achteruitgang. buurt nu ruim boven het stedelijk gemiddelde. Devan mening dat hun buurt erop achteruit is gegaan Hoewel Beijum-oost nog wel een duwtje in de rug bewoners verwachten dat de wijk nog verder zalde afgelopen tijd. Bovendien verwachten velen dat kan gebruiken is de stemming over de toekomst van verbeteren. In Lewenborg zien we hetzelfde, al ligthet de komende tijd nog slechter zal gaan met hun de buurt neutraal. de huidige stand van zaken daar iets dichter bij hetbuurt. Voor De Wijert geldt dat de negatieve ontwikkelin- stedelijk gemiddelde.Ook ronduit somber over de ontwikkelingen van gen van de laatste jaren deels zijn gebleven, zodatde buurt is men in Paddepoel. Velen vinden dat de de wijk laag scoort. De eerder positieve toekomst-buurt achteruit is gegaan en velen verwachten een verwachtingen zijn nu afgenomen tot het stads­verdere terugloop in de komende tijd. Dit moet gemiddelde .Paddepoel-noord betreffen, want in Paddepoel-zuidis men juist positief over de ontwikkelingen.Volgens de wijkbewoners ligt het niet aan devoorzieningen; die worden in beide wijken goedgewaardeerd. 17
  19. 19. 18 3
  20. 20. leefbaarheidIn dit hoofdstuk behandelen we vier grote thema’s op het terrein van leefbaarheid,voor de stad, de wijken en de buurten. Ieder thema is voorzien van een kaart metkleurcodering voor de themascore per deel van de stad. Achtereenvolgens komen aande orde: leefbaarheid in het algemeen, de fysieke en de sociale leefomgeving en devoorzieningen in de buurt. 19
  21. 21. Figuur 3.1 Oordelen leefbaarheid in het algemeen ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld20
  22. 22. 3.1 Leefbaarheid in het algemeenDeze paragraaf behandelt een aantal aspecten Vaak komt daar een relatief lage gehechtheid aanvan de leefbaarheid in het algemeen. De som van de woonbuurt bij.deze aspecten geven we weer in de kaart hiernaast De kwaliteit van de woonomgeving in Tuinwijk(figuur 3.1). De aspecten die hiervan deel uitmaken is toegenomen van ondergemiddeld naar bijnazijn: gemiddeld en daarmee de hoogste die we hier– kwaliteit woonomgeving (vijf onderdelen: in ooit zagen. deze buurt heb je het goed getroffen, men blijft hier graag wonen, ik verhuis zo gauw mogelijk Lewenborg en dorpse kernen: gemiddelde uit deze buurt, vervelende buurt om te wonen, leefbaarheid prettige buurt om te wonen) Positieve uitzonderingen zijn de dorpse kernen– percentage bewoners dat zegt gehecht te zijn het aan de rand van de gemeente: Hoogkerk, aan de buurt Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg en de overige– percentage bewoners dat vindt dat er geen het dorpen. Net als Lewenborg scoren zij gemiddeld belangrijke problemen in de buurt zijn. op leefbaarheid in het algemeen. In Lewenborg staat een lage waardering voor de woonomgevingStad scoort stabiel tegenover een hoog percentage bewoners dat zichDe stad scoort behoorlijk stabiel op de verbonden voelt met de woonbuurt.elementen die de leefbaarheid in het algemeenvertegenwoordigen. In 2004 en 2006 was het iets Nieuwe wijken en Oranjewijk/Schilderswijkbeter, nu is het weer iets minder met de kwaliteit wel goed leefbaarvan de woonomgeving, de gehechtheid aan de Andere uitzonderingen op de lage leefbaarheideigen woonwijk en het percentage bewoners dat ten noorden van het Centrum zijn de nieuwevindt dat er belangrijke problemen zijn in de wijk. wijken Nieuw-oost en Nieuw-west, de Oranjewijk/Schilderswijk en Oosterhoogebrug/Grote delen noordelijke stadshelft minder Ulgersmaborg. Overigens krijgt Kostverlorenleefbaar wel een ondergemiddelde waardering voor deDe minder leefbare delen van de stad vinden we woonomgeving.vanuit het Centrum richting het noordwesten ennoordoosten. Zuiden van de stad prima leefbaar,De Korrewegwijk/De Hoogte is de wijk waar de uitzonderingen in beeldleefbaarheid in het algemeen het minst positief In de zuidelijke helft van de stad is de leefbaarheid inwordt beoordeeld door de bewoners. Heeft het algemeen prima. Uitzondering is de Grunobuurt,de gehele wijk nog een gemiddeld percentage met een lage kwaliteit van de woonomgeving enbewoners dat vindt dat er geen belangrijke een laag percentage bewoners dat zich verbondenproblemen in de buurt zijn, voor de Indische buurt voelt met de buurt. Dit verbaast niet, omdat bijna deen De Hoogte -de beide krachtwijken- geldt dat ze helft van de wijk momenteel wordt herbouwd in hetop alle drie de elementen ondergemiddeld scoren. kader van de wijkvernieuwing.De Bloemenbuurt in de Oosterparkwijk scoort even Ook in De Wijert is men niet al te enthousiaststerk ondergemiddeld. over de kwaliteit van de woonomgeving, maarDe kwaliteit van de woonomgeving is vrijwel overal hiertegenover staat een hoog percentage bewonersten noorden van het Centrum ondergemiddeld. dat vindt dat er weinig problemen in de buurt zijn. 21
  23. 23. Figuur 3.2 Tevredenheid over de fysieke leefomgeving (‘tastbaar’) ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld22
  24. 24. 3.2 Fysieke leefomgevingTot de fysieke leefomgeving behoren het ‘grijs’ en het stedelijk gemiddelde. Positief voor De Hoogte is In Tuinwijk zien we weinig verloedering, maar minder‘groen’ (straten, woningen en beplanting) in de dat het groen hoger wordt gewaardeerd dan eerder goede woningen, al zijn die beter dan eerst. Hetbuurt en het onderhoud daarvan. Figuur 3.2 bevat en dat de verloederingspiek uit 2008 is verdwenen. aantal aangiftes van vernielingen is flink gedaald.de totaalscore op dit onderdeel per gebied. Paddepoel-zuid is duidelijk verbeterd en scoort opDe score is opgebouwd uit de volgende elementen: Meer wijken met ondergemiddelde scores alle elementen rond het stadsgemiddelde.– kwaliteit woning (vier onderdelen: sfeer, omvang, Andere wijken met een ondergemiddelde score voor In Nieuw-zuid corporatief liggen alle scores rond het indeling en staat van onderhoud) de fysieke woonomgeving zijn de Korrewegwijk/Indi- stadsgemiddelde. Maar Corpus den Hoorn scoort– tevredenheid over de groenvoorzieningen sche buurt, Oosterparkwijk, Vinkhuizen, Hoogkerk/de bovengemiddeld, wegens weinig verloedering. En De– verloedering (vier onderdelen: vernielingen, dorpen, Beijum en Oud-zuid. In de oudere wijken en Wijert scoort slechter dan gemiddeld. Hier signaleren graffiti, rommel en hondenpoep op straat) buurten schort het aan de kwaliteit van de woningen, bewoners veel verloedering, meer dan eerder, en zijn– tevredenheid over onderhoud (zes onderdelen: in de nieuwere zijn verloedering en/of onderhoud ze minder tevreden over de kwaliteit van de wonin- groen, speelplekken, wegen, fietspaden, trottoirs de mindere kanten. Positieve ontwikkelingen zijn de gen. De Hoornse wijken/Piccardthof en De Wijert+zuid en schoonhouden woonomgeving) afname van verloedering in al deze wijken en de toe- krijgen een bovengemiddelde waardering voor de name van de waardering voor het groen in een aantal fysieke leefomgeving. De Wijert+zuid komt boven hetStad: voorzichtig positieve ontwikkeling ervan (de Oosterparkwijk, Vinkhuizen en Oud-zuid). gemiddelde uit dankzij een positieve waardering voorDe fysieke elementen van de leefbaarheid in de stad Negatief is de verminderde tevredenheid over het het groen in de wijk.oogsten een voorzichtig toenemende tevredenheid. onderhoud van deze wijken.Sinds het jaar 2002 zijn de tevredenheid over groen Bebouwing en groen Nieuw-zuid particulieren de aspecten van verloedering duidelijk en blijvend Gemiddelde scores in meerdere buurten best gewaardeerdbeter. Er zijn in 2010 weer minder stadjers die vaak ver- Positieve uitzonderingen zijn de buurten Grunobuurt, De wijken met een bovengemiddeld score voor denielingen signaleren, na een piek in 2008. Het aantal Beijum-oost en Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg. Zij fysieke leefomgeving zijn Nieuw-zuid particulier,aangiftes van vernielingen bij de politie bevestigt dit. scoren meestal rond het gemiddelde, met een enkele Nieuw-west, Nieuw-oost en Oranjewijk/Schilders-De stadjers zien het onderhoud en schoonhouden bovengemiddelde score. wijk. Dat is al jaren een stabiel beeld.van de buurt als het belangrijkste probleem dat de In Vinkhuizen-zuid constateren we een halvering van De bewoners van Nieuw-zuid particulier waarderengemeente met voorrang moet aanpakken. Dit is in de de aangiften van vernielingen sinds 1996. alle fysieke elementen positiever dan gemiddeld.meeste eerdere metingen ook het geval. De tevreden- Het hoge aantal aangiftes van vernielingen in 2006heid over het onderhoud van de stad vertoont een licht Gemiddelde waardering met veel variatie in is weer teruggelopen. Ook de bewoners van Nieuw-dalende trend, die in 2006 is ingezet. Lewenborg, Tuinwijk en Nieuw-zuid corporatief west waarderen de fysieke elementen in hun buurt. De fysieke omgeving wordt gemiddeld gewaardeerd Alleen het groen scoort onder het stadsgemiddelde.Grijs en groen in Centrum en De Hoogte minst in de wijken Lewenborg, Nieuw-zuid corporatief en In Nieuw-oost is men met name tevreden over degewaardeerd Paddepoel1. Er is minder verloedering dan eerder, kwaliteit van de woningen en signaleert men weinigDe wijk Centrum oogst de minste waardering van zijn maar ook minder waardering voor vormen van verloedering. De tevredenheid over alle gemetenbewoners voor de fysieke kwaliteiten van de wijk. De onderhoud van de openbare ruimte. vormen van onderhoud is duidelijk lager dan in eer-woningen en het groen laten te wensen over en de In Lewenborg melden bewoners verloedering dere metingen, het nieuwe is er kennelijk af.mate van verloedering ook. Ten opzichte van de eer- (alle vormen) en gebrek aan onderhoud, terwijl ze De Oranjewijk/Schilderswijk moet het hebben vanste metingen zien we wel duidelijke verbeteringen in het groen en de kwaliteit van de woningen goed de groenvoorzieningen en scoort verder rond hethet Centrum, ook in het aantal aangiftes van vernie- waarderen. De waardering voor de woningen is met gemiddelde. De bewoners van Kostverloren zijn blijlingen. Over het onderhoud zijn ongeveer evenveel name in Lewenborg-zuid gestaag toegenomen. met het groen in de buurt, maar geven een lagerebewoners tevreden als gemiddeld in de stad. waardering voor de woningen. De tevredenheidOok De Hoogte valt op in negatieve zin. Op alle 1 D it is de wijk Paddepoel zoals we die sinds 1996 hebben over het onderhoud is hier duidelijk toegenomenf­ ysieke onderdelen scoort deze buurt al jaren onder gemeten, inclusief Selwerd en de Tuinwijk. ten opzichte van 2008. 23
  25. 25. Figuur 3.3 Oordeel sociale leefomgeving ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld24
  26. 26. 3.3 Sociale leefomgevingIn deze paragraaf zetten we uiteen hoe de Gemiddelde sociale leefomgeving in Positief sociaal klimaat in LewenborgGroningers met elkaar samenleven in hun stad, Bloemenbuurt en Vinkhuizen-zuid Het sociale leefklimaat in de wijken Nieuw-west,wijk en buurt. De totaalscore die resulteert is Positieve uitzonderingen in wijken die laag scoren Nieuw-zuid particulier, Lewenborg, Nieuw-oost enweergegeven in het kaartje hiernaast. Deze score is zijn de Bloemenbuurt en Vinkhuizen-zuid, waar Hoogkerk/de dorpen wordt positief gewaardeerd.opgebouwd uit de volgende elementen: de bewoners de sociale kant van hun buurt net zo Zo zijn er in Lewenborg van alle wijken de meeste– cijfer sociale samenhang: mensen voelen zich beleven als de gemiddelde stadjer. Verder maken mensen actief geweest om de buurt te verbeteren en thuis in de buurt, kennen elkaar, gaan prettig met veel bewoners van Vinkhuizen(-zuid) minstens twee zijn de onderlinge contacten prima. Lewenborg-zuid elkaar om, er is veel saamhorigheid; keer per maand een praatje met buurtgenoten. In vormt een uitzondering en scoort duidelijk lager.– buurtcontacten: buurtgenoten maken regelmatig deze buurt vertrouwen velen er bovendien op dat een praatje, hebben voldoende contact, houden buurtgenoten een oogje in het zeil houden als men Grote sociale samenhang en goede een oogje in het zeil bij elkaar, zijn bereid elkaar langer van huis is. buurtcontacten in dorpen te helpen bij ziekte of handicap; In Hoogkerk en in Oosterhoogebrug/Ulgersmaborg– gevoel van medeverantwoordelijk voor de buurt; Gemiddelde sociale leefomgeving in Oud-zuid, springen de hoge sociale samenhang en de goede– actief geweest om de buurt te verbeteren. Paddepoel en Selwerd buurtcontacten eruit. Dit geldt ook voor de overige In de wijken Oud-zuid, Paddepoel en Selwerd dorpen en Nieuw-oost. In Oosterhoogebrug/Stad is sociaal stabiel beoordelen bewoners de sociale leefomgeving Ulgersmaborg zijn zelfs alle vormen van contact metDe sociale kanten van de leefomgeving zijn overwegend rond het stadsgemiddelde, aangevuld buurtgenoten bovengemiddeld. In Hoogkerk zien westabiel. De scores voor sociale samenhang, met een enkele ondergemiddelde score. De een daling in de mate van sociale samenhang.buurtcontacten en het percentage bewoners dat sociale samenhang is in Paddepoel en Selwerd In Nieuw-west en Nieuw-zuid particulier zien wezich medeverantwoordelijk voelt voor de buurt laten ondergemiddeld. vrijwel alleen positieve oordelen voor het sociale leef-minimale fluctuaties zien in de loop der jaren. Contacten met buurtgenoten is in Oud-zuid een klimaat. Opvallend is de toename van het medeverant- zwak punt. woordelijkheidsgevoel in Corpus den Hoorn.Sociale samenhang laag in Oude Wijken,Tuinwijk en Vinkhuizen Sociaal gemiddelde wijken; veel bewonersDe wijken Korrewegwijk/De Hoogte, Centrum, Beijum actief voor de wijkOosterparkwijk, Tuinwijk en Vinkhuizen scoren op Andere wijken waar het sociale leefklimaat rond hetsociale leefomgeving onder het gemiddelde. De lage stadsgemiddelde ligt zijn Oranjewijk/Schilderswijk,sociale samenhang en de weinige buurtcontacten Nieuw-zuid corporatief en Beijum. De bewonerszijn hier debet aan. In de Oosterparkwijk, het beoordelen vrijwel alle elementen van het sociaalCentrum en vooral de Tuinwijk zien we wel een leefklimaat gemiddeld.toenemend gevoel medeverantwoordelijk te zijn Uitzondering is een bovengemiddelde score invoor de buurt. Hoornse wijken/Piccardthof wegens goede socialeDe Hoogte scoort zelfs op alle elementen duidelijk samenhang en buurtcontacten. In alle delen vanonder het stedelijk gemiddelde. Dit geldt ook Nieuw-zuid corporatief maken buurtgenotenvoor de Grunobuurt, die daarmee een negatieve regelmatig een praatje met elkaar, behalve in Deuitschieter is in Oud-zuid. Wijert, dat zit op het gemiddelde. De mate van sociale samenhang is in deze buurt ronduit laag. In Beijum(-oost) zijn veel bewoners actief geweest voor de buurt. Ook vertrouwen veel bewoners erop dat buurtgenoten een oogje op hun woning houden als ze zelf afwezig zijn. 25
  27. 27. Figuur 3.4 Voorzieningen ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld26
  28. 28. 3.4 VoorzieningenDe geënquêteerden hebben van een aantal voor­ Kindervoorzieningen ondergemiddeld in Waardering voor voorzieningen ouderen enzieningen aangegeven hoe tevreden ze daarover Centrum en Oud-zuid winkels in Selwerd en Nieuw-zuid corporatiefzijn. Uit zeven van deze voorzieningen hebben we Ook de bewoners van het Centrum, Oud-zuid en In Selwerd en Nieuw-zuid corporatief, Corpuseen totaalscore voor voorzieningen samengesteld: de Grunobuurt zijn minder tevreden over voorzie- den Hoorn en De Wijert zijn het de voorzieningen– speelmogelijkheden voor kinderen ningen dan de gemiddelde stadjer. De scores voor voor ouderen en de winkels die de totaalscore– basisonderwijs kindervoorzieningen zijn duidelijk ondergemiddeld positief doen uitvallen. De waardering voor de– entrum voor jeugd en gezin (CJG) of consul­ C (speelmogelijkheden, Centra voor jeugd en gezin voorzieningen voor ouderen is wel lager dan twee tatiebureau en basisonderwijs). We zien deze ook teruglopen. jaar geleden. Verder scoren deze wijken rond het– voorzieningen voor jongeren In het Centrum en de Grunobuurt wordt ook weinig stadsgemiddelde.– voorzieningen voor ouderen gebruik gemaakt van buurthuizen. In het Centrum is In Corpus den Hoorn is de tevredenheid over de– winkels voor dagelijkse boodschappen men wel erg tevreden over de voorzieningen voor speelvoorzieningen sinds 2008 sterk toegenomen.– buurthuis (hierbij gaat het om het al dan niet jongeren en de winkels, zoals ook is te verwachten. De waardering voor het basisonderwijs is in De bezoeken van een buurthuis) Wijert behoorlijk teruggelopen. Basisonderwijs en winkels minderStad: wisselend beeld voorzieningen gewaardeerd in Oosterparkwijk Variatie rond gemiddelde in oude wijkenVoorzieningen bepalen voor een deel de Ook de Oosterparkers zijn wat minder tevreden over Gemiddeld op voorzieningen scoren de Korreweg-leefbaarheid van een wijk, maar deze samenhang is de wijkvoorzieningen dan gemiddeld, vooral over wijk/De Hoogte en de Oranjewijk/ Schilderswijk.niet altijd zichtbaar. Vooral de ontstaansgeschiedenis het basisonderwijs en het winkelaanbod. Overal in de Korrewegwijk/De Hoogte is men ergvan wijken en de toenmalige visie op de inrichting tevreden over de winkels. Hier maken relatief weinigervan zijn nog steeds van grote invloed op het Tevredenheid in Vinkhuizen en Lewenborg bewoners gebruik van buurthuizen. Over voorzie-oordeel van wijkbewoners over de voorzieningen. Aan de andere kant van het spectrum zien we ningen voor ouderen is men beduidend minderDe voorzieningen voor jongeren oogsten wijken uit de bouwjaren 1960-1980: Nieuw-zuid tevreden dan twee jaar geleden. De waardering voorwisselend succes, maar dit loopt wel gestaag corporatief, Vinkhuizen, Lewenborg en Beijum. Vooral basisonderwijs en speelvoorzieningen in De Hoogteop. De tevredenheid over het basisonderwijs in Vinkhuizen en Lewenborg zijn veel bewoners is teruggelopen. In de Indische buurt is sinds 2002en voorzieningen voor ouderen en mensen tevreden en gebruiken velen het buurthuis. De meer waardering voor de speelvoorzieningen.met beperkingen is duidelijk lager dan in 2008. grote tevredenheid betreft het basisonderwijs, de In Kostverloren is weinig waardering voor deSpeelvoorzieningen en winkels scoren vrij constant Centra voor jeugd en gezin, het winkelaanbod en winkels.en het gebruik van de buurt­ uizen is even hoog als h de voorzieningen voor ouderen. Alleen de voor-in 2008. zieningen voor jongeren scoren laag in Lewenborg. Hoogkerk/de dorpen gemiddeld tevreden De waardering voor de winkels is in Vinkhuizen sinds Ook Hoogkerk/de dorpen krijgt een totaalscore rondVoorzieningenniveau minst in Nieuw-west 2004 constant en groot en is in Lewenborg, na een het gemiddelde. In Hoogkerk, Oosterhoogebrug/Nieuw-west is de wijk die al vanaf de eerste meting dal in 2008, terug op het hoge niveau van eerder. Ulgersmaborg en de overige dorpen is men overalhet slechtst scoort op het voorzieningenniveau. en toenemend ontevreden over de voorzieningenVooral voorzieningen voor ouderen en winkels Tevredenheid over kindervoorzieningen en voor jongeren. In Oosterhoogebrug/Ulgersmaborgworden gemist, maar ook het basisonderwijs en winkels in Beijum zijn de bewoners ook ontevreden over het Centrumhet gebruik van het buurthuis (dat hier ontbreekt) Ook in Beijum zien we sinds 2004 een stabiele, grote voor jeugd en gezin en ouderenvoorzieningen, diescoren ondergemiddeld. De tevredenheid over het tevredenheid over de winkels. Verder scoren de hier ontbreken. Deze buurt heeft wel een buurthuis,basisonderwijs is sinds 2002 wel beduidend hoger kindervoorzieningen goed. De tevredenheid over en met 42 procent de hoogste score op het gebruikdan daarvoor. De nieuwgebouwde basisschool is in voorzieningen voor jongeren is na een paar prima ervan. In Hoogkerk overheerst al jaren tevredenheid,2007 in gebruik genomen, maar half oktober 2010, jaren terug op het stadsgemiddelde. Het gebruik van over basisonderwijs, consultatiebureau, voorzienin-aan het eind van de enquête, volledig afgebrand. het buurthuis ligt rond het gemiddelde. gen voor ouderen en winkels. 27
  29. 29. 28 4
  30. 30. veiligheidIn dit hoofdstuk gaan we in op de beleving van de Groningers van de veiligheid in huneigen buurt. Hier en daar maken we een vergelijking met aangiftes die bij de politie zijngedaan.De score voor de veiligheidsbeleving in de plattegrond hierna is samengesteld uitenquêteantwoorden over de volgende onderwerpen:• evoelens van onveiligheid in de buurt en mate waarin men denkt dat onaangename G voorvallen plaatsvinden in de buurt. Het gaat dan om vermogensdelicten als diefstal en om bedreigende voorvallen zoals dat mensen worden lastig gevallen op straat;• lachtoffer geweest van inbraak, diefstal en/of geweld (in eigen buurt); S• ate waarin overlast in de buurt voorkomt, door geluid, omwonenden, jongeren of M gerelateerd aan drugs. 29
  31. 31. Figuur 4.1 Veiligheidsbeleving ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld30
  32. 32. Stad duidelijk veiliger geworden van geweldsdelicten. Verder zijn geluidsoverlast en De bewoners van de Oranjewijk/SchilderswijkEen aantal aspecten van veiligheid is aanzienlijk drugsoverlast aan het afnemen. In De Hoogte geven vinden dat vermogensdelicten en bedreigendeverbeterd de afgelopen veertien jaren. Aanzienlijk weinig bewoners aan dat er bij hen is ingebroken. voorvallen in hun buurt vaak voorkomen. Deminder stadjers dan in 1996 kennen gevoelens Per duizend woningen ligt het aantal aangiftes van mate van overlast neem toe. Fietsendiefstal envan onveiligheid en hebben het idee dat diefstal uit woningen hier wel boven het gemiddelde. vernielingen aan en diefstallen uit auto’s komen hiervermogensdelicten in hun buurt vaak voorkomen. In het Centrum geven weinig stadjers aan overlast veel voor. Het aantal aangiften bevestigt dit.Er wordt veel minder ingebroken in woningen, zo door omwonenden te ondervinden en is er steedsblijkt uit de enquête, maar ook uit feitelijke aangif- minder drugsoverlast. Geluidsoverlast blijft hier wel Tuinwijk na verbetering nu gemiddeldtecijfers. Ook het percentage stadjers dat vertelt een probleem. Er zijn in de loop van de jaren steeds De Tuinwijk scoort op veiligheid gemiddeld, na veelslachtoffer te zijn geweest van een delict aan zijn minder diefstallen uit woningen gepleegd, blijkt uit verbeteringen. Drugsoverlast, jongerenoverlast enauto (vernieling of diefstal uit de auto) is veel lager de enquête en de aangiftes. diefstal uit woningen zijn duidelijk afgenomen.dan in 1996, maar wat hoger dan in 2008. Dit zien weook in het aantal aangiftes van diefstallen uit auto’s. Overlast in Selwerd, Oosterparkwijk en Lewenborg en Beijum gemiddeld veiligOverlast door drugsgebruik(ers) en groepen Vinkhuizen De veiligheidsbeleving in Lewenborg en Beijum ligtjongeren is beduidend afgenomen. In Selwerd, de Oosterparkwijk en Vinkhuizen voelen de rond het stadsgemiddelde. In Beijum ondervindt menHet percentage stadjers dat vindt dat bedreigende bewoners zich ook minder veilig dan de gemiddelde nog steeds overlast van groepen jongeren. Het percen-voorvallen vaak voorkomen is stabiel laag. Ook stadjer. Deze percentages zijn wel een stuk lager dan in tage bewoners van wie een fiets is gestolen is hogergeluidsoverlast, overlast door omwonenden en eerdere jaren, behalve in Vinkhuizen-zuid. De onvei- dan twee jaar terug, net als het aantal autodelicten. Infietsendiefstal zijn constante factoren. Ten slotte is het ligheidsgevoelens lijken vooral te worden gevoed Beijum-oost voelen de bewoners zich onveilig.aantal slachtoffers van mishandeling vrij constant. door overlast. In Vinkhuizen en Vinkhuizen–zuid is dat Lewenborg kent weinig slachtoffers van delicten aanWel is er in 2010 ongeveer 10 procent minder aangifte overlast door groepen jongeren (wel afgenomen) en auto’s en fietsendiefstal. In vergelijking met 1996 zijnvan gedaan dan in de tien jaar hiervoor. omwonenden, in de Oosterparkse Bloemenbuurt van er in Lewenborg veel minder autodelicten gepleegd geluid en omwonenden. en aangiftes van diefstal uit woningen gedaan.InVeiligheidsbeleving hoger in nieuwe wijken en In Selwerd hebben de bewoners het idee dat bedrei- Lewenborg-zuid ondervindt men nog wel veel lastdorpen gende voorvallen en vermogensdelicten er vaak voor- van groepen jongeren.Geografisch zien we hetzelfde patroon als bij komen. En ze signaleren hier veel en in toenemendeleefbaarheid in het algemeen (paragraaf 3.1); de mate drugsoverlast. Dit is uitzonderlijk in de stad. Hoe zuidelijker in de stad hoe veiliger, vannoordelijke helft van de stad wordt als minder gemiddeld tot hoogveilig beoordeeld dan de zuidelijke helft van de Paddepoel en Oranjewijk/Schilderswijk: Hoe zuidelijker in de stad hoe veiliger de bewonersstad. Positieve uitzonderingen vormen de nieuwe gemengd beeld zich voelen. Oud-zuid scoort overwegend rond hetwijken Nieuw-oost en Nieuw-west en Hoogkerk en In Paddepoel en de Oranjewijk/Schilderswijk zien we gemiddelde. En er zijn zelfs weinig onveiligheids­de andere dorpen. Vrijwel alle veiligheidsscores zijn dat delen van de wijk beter scoren dan de wijken in gevoelens, drugsoverlast en slachtoffers vanhier bovengemiddeld. hun geheel. Dit geldt voor Kostverloren en Padde- geweldsdelicten. poel-zuid. Aangezien Paddepoel-zuid aan de nega- In Nieuw-zuid corporatief is ongeveer de helft vanVeiligheid minste in Centrum en Korrewegwijk/ tieve kant scoort gaan we ervan uit dat Paddepoel- de scores positief. De Wijert scoort met gemiddeldeDe Hoogte noord het juist wat beter doet dan gemiddeld. scores en veel overlast lager. Corpus den Hoorn kentDe minste scores voor veiligheid vinden we in In Paddepoel-zuid lijken de sterke gevoelens van overwegend positieve scores. Het aantal aangifteshet Centrum en de Korrewegwijk/De Hoogte. Ook onveiligheid samen te hangen met overlast, vooral van diefstal uit woningen is hier ook flink afgenomen.worden er veel aangiftes gedaan. Meevallers in Kor- drugsgerelateerd en door groepen jongeren. Hier Nieuw-zuid particulier kent louter positieve scoresrewegwijk/De Hoogte zijn gemiddelde percentages zijn ook relatief veel aangiften van diefstal uit voor de veiligheidsbeleving.voor overlast door groepen jongeren en slachtoffers woningen en veel aangiften van mishandeling. 31
  33. 33. 32 5
  34. 34. oordeel bewoners overontwikkelingen wijkenIn dit hoofdstuk brengen we het oordeel van bewoners over de ontwikkelingen vanwijken en buurten in beeld. Deze elementen zijn opgenomen in het kaartje hierna:• ordeel van bewoners over de ontwikkeling van hun buurt in het afgelopen jaar o (vooruit en achteruit)• erwachting van bewoners over de toekomst van hun buurt (vooruit en achteruit) v 33
  35. 35. Figuur 5.1 Oordeel ontwikkelingen ondergemiddeld gemiddeld bovengemiddeld34
  36. 36. Stad ontwikkelt gemiddeld constant door Positieve ontwikkelingen in Stabiliteit in goed leefbare wijkenHet oordeel van stadjers over de ontwikkeling van wijkvernieuwingswijken De wijken Oranjewijk/Schilderswijk en Nieuw-zuidhun buurt en de verwachtingen voor de toekomst In de Korrewegwijk/De Hoogte, de Oosterparkwijk, corporatief scoren op alle ontwikkelingselementenzijn voor de stad als geheel door de jaren heen Lewenborg, Tuinwijk en Paddepoel-zuid zijn veel rond het gemiddelde. In Kostverloren zijn veelredelijk constant geweest. bewoners positief over de ontwikkelingen van de bewoners positief en weinig negatief over deIn 2004 en 2006 waren er duidelijk meer inwoners afgelopen tijd én optimistisch over de toekomst van ontwikkelingen die zich hebben voltrokken. Indie vonden dat hun buurt erop vooruit was gegaan hun buurt. In deze wijken zijn weinig tot gemiddelde Corpus den Hoorn, waar het al goed gaat, zien veeldan in andere jaren. Tussen 2002 en 2006 zagen we percentages die vinden dat de buurt erop achteruit bewoners in de toekomst nog meer verbeteren ineen piek in de positieve toekomstverwachtingen. is gegaan het laatste jaar. We zien hierin de extra hun buurt.Dit lijkt verband te houden met de inmiddels inspanningen terug van corporaties en gemeente in In Nieuw-west zien we een bovengemiddelde scoreuitgevoerde wijkvernieuwingsprogramma’s. deze buurten. voor ontwikkelingen. Dit komt doordat weinig In de Grunobuurt verwachten de bewoners bewoners vinden dat de buurt erop achteruit isSelwerd en Paddepoel(-noord) pessimistisch verbetering van hun buurt in de toekomst. gegaan en weinigen verwachten dat de buurt in deIn Selwerd en Paddepoel zien we veel Momenteel worden in bijna de helft van deze buurt toekomst achteruit zal gaan.pessimistisch gestemde bewoners als het gaat nieuwe woningen gebouwd. In de wijken Nieuw-zuid particulier, Nieuw-oost,om de ontwikkelingen van de afgelopen tijd en de Hoogkerk/de dorpen en hun buurten hebben weinigverwachtingen voor de toekomst. Veel bewoners Gemiddelde oordelen ontwikkelingen Beijum, mensen verbetering van hun woonbuurt gezien enhebben de buurt achteruit zien gaan en vrezen dat Centrum en Oud-zuid zij verwachten dit ook niet. Nieuw-oost en vooralhet nog erger zal worden. De wijk Beijum scoort qua ontwikkelingen rond het Nieuw-zuid particulier tellen ook weinig pessimisten,Omdat de bewoners van Paddepoel-zuid juist heel gemiddelde. Hoewel met name Beijum-oost nog wel in Hoogkerk/de dorpen is dat gemiddeld. Menpositief over de ontwikkelingen van hun buurt een duwtje in de rug kan gebruiken, zien we dat het vindt in deze wijken dat de buurt gelijk is geblevenoordelen, moet dit pessimisme vooral in Paddepoel- percentage bewoners dat vindt dat de buurt erop en verwacht dat het ook zo zal blijven. Gezien denoord leven. vooruit is gegaan lager is dan voorheen. Bovendien stabiele positieve stand van zaken blijft het in deze is de stemming over de toekomst van de buurt niet wijken dus plezierig en veilig wonen.Angst voor achteruitgang in Vinkhuizen optimistisch maar gemiddeld.Veel bewoners van Vinkhuizen en Vinkhuizen- In de wijken Centrum en Oud-zuid met dezuid vinden dat hun buurt zich ten goede heeft Grunobuurt hebben weinig mensen verbeteringenontwikkeld. Gemiddelde percentages zien de buurt gezien de afgelopen tijd. Er zijn ook weinigin de toekomst nog verder verbeteren, maar veel Centrumbewoners die verwachten dat de buurt zalbewoners vrezen achteruitgang. verslechteren. 35
  37. 37. 36 6
  38. 38. buurten en wijken stuk voor stukDit hoofdstuk beschrijft per wijk kort hoe leefbaarheid en veiligheid zich hebbenontwikkeld. De wijken waarvoor we dit doen zijn de wijken in de stad die extraaandacht krijgen, de zogenaamde wijkvernieuwingswijken. Elk van deze wijkenbrengen we in beeld aan de hand van een tabel. Waar over veel jaren gegevensbeschikbaar zijn, geven we alleen de jaren 2000, 2004, 2008 en 2010 weer. Meer cijferszijn te vinden in bijlage A en op onze website http://groningen.buurtmonitor.nl/. 37
  39. 39. Tabel 6.1 Oosterparkwijk en Bloemenbuurt Oosterparkwijk Stad Bloemenbuurt 2000 2004 2008 2010 2010 2010 Algeheel oordeel over de leefbaarheid Kwaliteit woonomgeving 7,2 7,3 7,3 7,0 7,5 6,7 Gehechtheid aan buurt (%) 66% 66% 55% 61% 68% 58% Hier zijn geen problemen 0% 25% 18% 21% 21% 16% Tevredenheid over de fysieke leefomgeving (‘tastbaar’) Kwaliteit woning 7,1 7,3 7,4 7,3 7,5 6,8 Groenvoorzieningen 76% 94% 87% 85% 84% 83% Verloederingscijfer 5,4 3,8 4,1 4,0 3,7 4,7 Schoonhouden woonomgeving (tevreden) - 77% 66% 70% 68% 50% Tevredenheid over de sociale leefomgeving (‘mensen onder elkaar’) Sociale samenhang 5,9 5,9 5,8 5,7 5,9 5,6 Medeverantwoordelijk voor buurt (ja) 72% 76% 81% 86% 86% 82% Praatje met buurtgenoten (minstens 2x per maand) 0% 0% 74% 79% 80% 77% Actief geweest in de buurt (ja) 18% 14% 17% 20% 22% 18% Tevredenheid over de aanwezige voorzieningen Speelmogelijkheden voor kinderen 58% 62% 67% 71% 66% 72% Jongerenvoorzieningen 48% 51% 54% 50% 45% 51% Ouderenvoorzieningen 48% - 66% 60% 60% 65% Winkelaanbod 85% 84% 87% 85% 90% 79% Gebruik buurthuis (minstens 1x per jaar) - - 10% 13% 16% 15% Aangiftecijfers Diefstal uit woning per 1.000 woonruimtes - - 6 9 11 7 Veiligheidsbeleving Onveiligheidsgevoelens in eigen buurt 29% 26% 20% 22% 19% 23% slachtoffer (poging tot) inbraak in woning 16% 10% 13% 8% 6% 4% Overlastcijfer 3,7 3,3 3,2 3,4 3,1 3,7 Drugsoverlast 19% 20% 11% 10% 7% 15% Ontwikkeling Oordeel ontwikkeling woningomgeving (vooruit) 15% 54% 33% 40% 27% 47% Toekomstverwachting omgeving (vooruit) 50% 61% 42% 51% 34% 55%38
  40. 40. 6.1 Oosterparkwijk/BloemenbuurtDe Oosterparkwijk is een grote stadswijk die in gemiddelde. Sinds 2008 is er sprake van een lichtehet noordoosten grenst aan het centrum. De toename in de waardering voor het schoonhoudenOosterparkwijk is van oorsprong een volkswijk, van de wijk.gebouwd vanaf de jaren twintig van de vorigeeeuw tot na de Tweede Wereldoorlog, die in de Sociale leefomgeving scoort gemiddeldafgelopen jaren op veel plekken veranderingen De score voor de sociale samenhang in de wijk ligtheeft ondergaan. De wijkvernieuwing is in de iets onder het stadsgemiddelde maar hoger dan inOosterparkwijk al in de jaren negentig van de vorige een aantal andere oude buurten. Het vertrouweneeuw gestart en is nog steeds in volle gang. dat de buren een oogje in het zeil houden bijVoor het eerst is er in de monitor Leefbaarheid en afwezigheid is lager dan gemiddeld in de stad.Veiligheid apart aandacht voor de Bloemenbuurt.Het gaat hier om een kleine buurt in het hart van de Voorzieningen gemiddeld tot lagerwijk, met veel sociale woningbouw uit de twintiger gewaardeerden dertiger jaren. De Bloemenbuurt is afzonderlijk Een aantal voorzieningen in de wijk wordtopgenomen in tabel 6.1. lager beoordeeld dan gemiddeld in de stad. Dit geldt voor de winkels en het basisonderwijs.Leefbaarheid in Oosterparkwijk De speelvoorzieningen worden wel als goedondergemiddeld, maar laatste jaren duidelijk beoordeeld.verbeterdEr zijn in de Oosterparkwijk verhoudingsgewijs Onveiligheid; vooral veel overlastweinig respondenten die rond leefbaarheid en De ervaring van onveiligheid is in de Oosterparkwijkveiligheid geen problemen ervaren. De hechting aan aan de hoge kant, met een toename sinds 2008. Dede buurt en de mate waarin men de buurt als prettig scores voor bedreigende voorvallen en overlast zijnervaart liggen onder het stadsgemiddelde. De wil hoog. Overlast van omwonenden en geluidsoverlastom, wanneer zich de mogelijkheid daartoe voordoet, scoren aan de hoge kant van het gemiddelde en zijnte verhuizen zien we in deze buurt vaker dan in de Bloemenbuurt duidelijk bovengemiddeld.gemiddeld in de stad. Parkeren is voor de bewonersvan de Bloemenbuurt het belangrijkste probleem Ontwikkelingen gunstigdat moet worden aangepakt. In de Oosterparkwijk In de Oosterparkwijk is een gunstige ontwikkelingworden verslavingsproblemen, werkloosheid en waar te nemen van de toekomstverwachting dieschulden vaker dan gemiddeld genoemd. In de wijkbewoners hebben. Ook vindt een groeiendeBloemenbuurt komen daar nog bij het onderhoud groep dat de wijk er in de afgelopen jaren op vooruiten schoonhouden van de buurt, de staat van is gegaan. Ook voor de Bloemenbuurt hebben weonderhoud en gedrag van buurtgenoten. hierover hoge percentages vastgesteld.Fysiek oude, enigszins verloederde buurt metbehoefte aan onderhoudDe verloedering in de Oosterparkwijk ligt iets bovenhet stedelijk gemiddelde. Wel is er de laatste jarensprake van een stabiele situatie. Het onderhoud vangroen ligt boven en dat van grijs rond het stedelijk 39
  41. 41. Tabel 6.2 Korrewegwijk/Indische buurt Korrewegwijk Stad Indische buurt 2010 2010 2000 2004 2008 2010 Algeheel oordeel over de leefbaarheid kwaliteit woonomgeving 6,6 7,5 6,5 6,6 6,6 6,2 gehecht aan buurt 56% 68% 54% 71% 57% 57% hier zijn geen problemen 17% 21% - 20% 9% 14% Tevredenheid over de fysieke leefomgeving (‘tastbaar’) kwaliteit woning 7,0 7,5 7,0 6,9 6,9 6,9 groenvoorzieningen (tevreden) 81% 84% 76% 88% 86% 83% verloederingscijfer 3,9 3,7 5,1 4,2 4,7 4,2 schoonhouden woonomgeving (tevreden) 62% 68% - 65% 52% 59% Tevredenheid over de sociale leefomgeving (‘mensen onder elkaar’) sociale samenhang 5,1 5,9 5,2 5,3 5,0 5,0 medeverantwoordelijk voor buurt 81% 86% 75% 86% 81% 77% praatje met buurtgenoten (≥ 2x per maand) 73% 80% - - 70% 74% actief geweest in de buurt 20% 22% 16% 13% 18% 20% Tevredenheid over de aanwezige voorzieningen speelmogelijkheden voor kinderen (tevreden) 66% 66% 53% 68% 74% 71% jongerenvoorzieningen (tevreden) 52% 45% 38% 39% 46% 41% ouderenvoorzieningen (tevreden) 60% 60% 68% - 71% 62% winkelaanbod (tevreden) 98% 90% 97% 97% 97% 95% gebruik buurthuis (≥1x per jaar) 13% 16% - - 14% 15% Aangiftecijfers diefstal uit woning/1000 woonruimtes 11 11 - - 23 11 Veiligheidsbeleving onveiligheidsgevoelens in eigen buurt 25% 19% 41% 22% 30% 30% slachtoffer (poging tot) inbraak in woning 12% 6% 13% 10% 16% 11% overlastcijfer 4,0 3,1 3,9 4,0 4,8 4,0 drugsoverlast 19% 7% 24% 24% 20% 22% Ontwikkelingen oordeel ontwikkeling laatste jaar (vooruit) 35% 27% 60% 59% 32% 39% toekomstverwachting (vooruit) 41% 34% 52% 62% 51% 45%40

×