SlideShare a Scribd company logo
1 of 74
Download to read offline
Folja
 Folje quhet ajo pjesë e ligjëratës që
emërton një veprim si proces dhe që
ka kategoritë gramatikore të vetës, të
  numrit, mënyrës, kohës, diatezës.
 Folja përbën bërthamën kryesore të
                fjalisë.
Klasifikimi I foljeve sipas funksionit
             dhe kuptimit
► Foljet ndihmëse dhe
► Foljet gjysmëndihmëse
Foljet ndihmëse
► Folje ndihmëse quhet ato që shërbejnë për
 të ndërtuar forma analitike të foljes. Si folje
 ndihmëse në gjuhën shqipe shërbejnë foljet
 Kam dhe Jam, kur i paravendosen pjesores
 së foljes themelore, për të ndërtuar kështu
 forma analitike të së kryerës: Kam larë, Jam
 larë, të më se të kryerës: Kisha larë, isha
 larë etj.
Foljet Gjysmëndihmëse
► Disa folje në disa tipa ndërtimesh përdoren me
  kuptim leksikor të zbehur, duke e humbur kështu
  mëvetësinë e tyre si folje të zakonshme. Si
  rrjedhim, po të merren të shkëputura nga togu ku
  bëjnë pjesë, ato nuk kanë mundësi të kryejnë
  funksionin e kallëzuesit. Këto folje quhen
  gjysmëndihmëse. Si folje gjysmëndihmëse do të
  merren: 1. folja këpujore Jam , 2. foljet me vlerë
  modale, 3. foljet që përdoren për të shprehur
  mënyrën e veprimit.
Folja Këpujore
► Folje këpujore quhet ajo që shërben për të
 vënë në lidhje pjesën emërore(emër,
 mbiemër, përemër) të kallëzuesit me
 kryefjalën, pra që shërben si këpujë. P.sh. –
 është shumë i ndjeshëm – plotësoi
 infermierja.
Foljet me vlerë modale
► Folje me vlerë modale quhen ato që shërbejnë për
  të shprehur modalitet, d.m.th. qëndrimin e folësit
  lidhur me veprimin e emërtuar nga folja ndjekëse.
  Si folje me vlerë modale në gjuhën shqipe
  përdoren: 1. mund , e ndjekur nga një folje në
  mënyrën lidhore; 2. duhet (a lipset), e ndjekur
  nga një folje në pjesore ose në mënyrën lidhore; 3.
  do , e ndjekur nga një folje në pjesore; 4. kam dhe
  jam , të ndjekura nga forma e pashtjelluar e tipit
  për të larë.
Folja gjysmëndihmëse mund
► E cila e shpreh kuptimisht modal të
 mundësisë ose të lejimite, ndeshet më fort
 në një formë të ngurosur për të gjitha vetat
 (e njëjësit dhe të shumësit), kur përdoret me
 vlerën e kohës së tashme ose të së
 pakryerës së mënyrës dëftore, si edhe kur
 përdoret me vlerën e kohës së ardhme ose
 të kohës së tashme dhe të së pakryerës së
 mënyrës lidhore.
Folja me vlerë modale do , e cila
shpreh kuptimin modal të detyrimint,
përdoret vetëm në kohën e tashme,
në vetën e tretë njëjës e ndjekur nga
    pjesorja e foljes themelore.
► Kjo folje me vlerë modale, që është më fort e
  gjuhës së folur, haset edhe në shqipen letrare:
  Vrulli i tyre vetëm do drejtura, do mbërthyer në
  vendin e duhur e atëherë ai do të bëjë çudira.
Me vlerë modale në gj shqipe përdoren
 edhe foljet jam dhe kam, të cilat, të ndjekura
  nga forma e pashtjelluar e tipit për të larë,
    shprehin gjithashtu kuptimin modal të
  detyrimit, por në një formë më të zbutur se
               foljet duhet dhe do.

► P.sh  a) Po kjo s’duhet të na bëjë ne të
  mbyllim gojën edhe kur s’është për të
  mbyllur.
► b) Ai psherëtiu sikur të kishte përpara një
  punë për të bërë.
Foljet që shprehin mënyrën ë
                   veprimit.
►   Disa folje në togfjalësha të caktuar përdoren për të
    shprehur fillimin, vazhdimin, rritjen progresive ose
    mbarimin e veprimit të emërtuar nga fjala ndjekëse.
►   a) Për të shenjuar fillimin e një veprimi: filloj, nis, po ashtu
    përdoren edhe foljet zë,bëj, marr, vihem.
►   b) për të shenjuar vazhdimin e veprimit: vazhdoj, vijoj.
►   c) për të shprehur rritjen progresive të një veprimi: vij kur
    prihet nga lidhëza sa- Tingëllima sa vinte e rritej.
►   ç) për të shprehur mbarimin e veprimit, përdoret togfjalëshi
    bmarova së foluri. Po ashtu edhe mbaroj dhe pushoj.
Foljet kalimtare dhe jokalimtare

► Sipasë mundësisë ose pamundësisë për të
 marrë një kondrinorë të djertë në fjali, foljet
 ndahen në dy grupe te mëdha: Kalimtare
 (transitive) dhe jokalimtare (intransitive).
Foljet kalimtare

► Quhen kalimtare ato folje, të cilat emërtojmë
  veprime, që nuk mbeten tek ai që I kryen, por
  shkojnë e bien mbi një person a send tjetër, që në
  fjali shprehet me anë të një emri, përemri a çdo
  fjale tjetër të emërzuar në rasën kallëzore pa
  parafjalë. Folje kalimtare pra, quhen ato që kanë
  mundësi të marrin kundrina të drejta. P.sh dua,
  hap, kërkoj, marr, mbyll etj Plaku nuk donte të
  kujtonte asgjë, por kujtimet i vinin vërdallë si
  shtëllunga tymi dhe ai nuk i dëbonte dot nga
  mendja.
Foljet jokalimtare
► Jokalimtare quhen ato folje, të cilat
  emërtojnë veprime që mbeten tek ai që i
  kryen. Ato mund të tregojnë gjendje, lëvizje
  etj. Të tilla janë: fle, dremit, rri, dal, hyj,
  shkoj, vrapoj ejt. P.sh Në qepallat u
  rëndonte gjumi e megjithatë nuk flinin; nuk
  flinin e nuk bisedonin, po rrinin të shtrirë
  rrëzë mureve të kasolles, që binte erë
  kashtë ë bar të thatë.
Kategoritë Gramatikore të foljes
► Kategoria gramatikore e vetës.
► Kategoria gramatikore e numrit.
► Kategoria gramatikore e diatezës.
► Kategoria gramatikore e mënyrës.
► Kategoria gramatikore e kohës.
Kategoria gramatikore e vetës.
►   Kjo kategori shpreh lidhjen midis folësit dhe kryefjalës ( së shprehur ose të
    nënkuptueshme) të fjalës. Folja ka tri veta.
►   Ajo vihet në vetën e parë njëjës, përkatësisht shumës, atëherë kur kryefjala e
    fjalisë përfaqëson vetë folësin, përkatësisht një grup personash ku bën pjesë
    edhe folësi.
►   Kur kryefjala e fjalisë përfaqëson bashkëbiseduesi, përkatësisht një grup
    personash ku bën pjesë edhe folësi, atëherë folja vihet në vetën e dytë njëjës,
    përkatësisht shumës.
►   Kur kryefjala e fjalisë përfaqëson një a disa persona a sende, qe s’marrin
    pjesë në bashkëbisedim, atëherë folja vihet në vetën e tretë njëjës,
    përkatësisht shumës.
►   Shumica e foljeve përdoren në të tri vetat. Por ka edhe një numër jo të vogël
    asosh që përdoren vetëm në vetën e tretë. Ndër këto dallohen dy grupe: a)
    Folje që mund të kenë një kryefjalë të shprehur, ose të nënkuptueshme; b) folje
    që nuk kanë kryefjalë të shprehur, as të nënkuptueshme. Të parat quhen folje
    njëvetore ; kurse të dytat quhen folje pavetore.
Foljet njëvetore

►   1. Foljet që emërtojnë veprime karakteristike për kafshët
    dhe që, si rrjedhim, përdoren vetëm në vetën e tretë. Të
    tilla janë: hingëllin (kali), kakaris (pula) etj.
►   2.foljet që tregojnë dukuri atmosferike ose natyrore, si bie
    (shi, borë ejt), fryn (erë, tufan ejt.
►   3.foljet e tipit (s’më) besohet, (më) bëhet, duket, (s’më)
    kujtohet etj.
►   4.disa folje kalimtare, si: di, lejoj, ndaloj, them etj.
►   5. edhe foljet jam, vij, shkoj, dal etj. Në shprehje të tilla si:
    (s’) është mirë, (s’) është keq, (s’) është e arsyeshme etj.
Foljet pavetore
► 1. disa folje ose shprehje foljore që emërtojnë
  dukuri atmosferike, si: vetëtin, bubullin, veson, bën
  ftohtë, bën freskët, bën ngrohtë etj.
► 2. foljet me vlerë modale duhet dhe do
► 3.folja kam,në vetën e tretë njëjës, kur përdoret
  me kuptimin e foljeve ndodhet (a ndodhen),
  ekziston (a ekzistojnë) ejt. P.sh Ka e s’ka fshatra
  me kroje, po kroje si ato të Voskopojës s’gjen
  gjëkundi.
► 4.disa folje jokalimtare në formë joveprore të
  shoqëruara ose jo me një pjesëz mohimi, si:
  s’shkohet, s’rrihet, s’rrohet, s’flitet etj.
Kategoria gramatikore e numrit
► Kategoria gramatikore e numrit te folja ka
 karakter thjesht sintaksor, sepse
 kushtëzohet nga numri I kryefjalës së
 shprehur ose të nënkuptueshme.
Kategoria gramatikore e diatezës.
► Diateza është ajo kategori gramatikore, nëpërmjet së cilës shprehet
  lidhja midis veprimit të emërtuar nga folja dhe kryefjalës (së shprehur
  ose të nënkuptueshme) te fjalisë. Lidhjet midis veprimit dhe kryefjalës
  së fjalisë morfologjikisht shhprehet me dy palë forma, që I kundërvihen
  njëra-tjetrës dhe që do të quhen forma veprore dhe joveprore të foljes.
► Kategorin e diatezës e kanë ato folje që kanë mundësi të përdoren si
  në formën veprore ashtu edhe në atë joveprore me kundërvëniet
  kuptimore përkatëse.
► Duke u mbështetur në llojet e ndryshme të lidhjeve midis veprimit të
  emërtuar nga folja dhe kryefjalës së fjalisë, si edhe në kundërvënien e
  formave përkatëse (veprore – joveprore), në gjuhën shqipe dallohen
  katër diateza, që janë: 1. diateza veprore; 2. diateza pësore; 3. diateza
  vetvetore; 4. diateza mesore
Kategoria gramatikore e mënyrës
► Nëpërmjet kategorisë gramatikore të mënyrës
  shprehet lidhja midis veprimit të emërtuar nga folja
  dhe realitetit objektiv. Pra, me anë të kësaj folësi
  shpreh qëndrimin e tij ndaj veprimit të erërtuar nga
  folja, duke e paraqitur atë si të vërtetë, të
  mundshëm, të dëshirueshëm etj. Këtë kategori e
  kanë vetëm forma e shtjelluar e foljes. Në gjuhën
  shqipe dallohen gjashtë mënyra të foljes: dëftore,
  habitore, lidhore, kushtore, dëshirore dhe
  urdhërore.
Kategoria gramatikore e kohës
► Me këtë shprehet lidhja midis kohës kur      kryhet
  veprimi i emërtuar nga folja dhe një çasti të
  caktuar, që merret si bazë për marrëdhëniet
  kohore. Si bazë për marrëdhëniet kohore në
  gjuhën e folur merret çasti i ligjërimit, kurse në
  gjuhën e shkruar merret ose çasti kur shkurajmë,
  ose një çast tjetër i përfytyruar.
► Kohët themelore të foljes janë tri: e tashmja, e
  shkuara dhe e ardhmja
Zgjedhimi i foljeve
► Zgjedhim quhet tërësia e formave të
 shtjelluara, që merr folja sipas vetës, numrit,
 mënyrës e kohës, si edhe e formave të
 pashtjelluara. Zgjedhimi në gjuhën shqipe
 është dy llojesh: vepror dhe jovepror.
Foljet e parregullta
► Këto ndahen në dy grupe kryesore: folje të
 parregullta suplitive dhe folje të parregullta
 josuplitive.
Foljet e parregullta suplitive
► Ja-m qe-shë qen-në
► Ka-m pat-a    pas-ur
► Bie  prur-a   prur-ë
► Bie  ra-shë rë-në
► Ha   hëngr-a ngrë-në
► Jap   dha-shë dhë-në
► Rri  ndenj-a ndenj-ur
► Shoh pa-shë   pa-rë
► Vi-j erdh-a ardh-ur
Foljet e parregullta josuplitive
► The-m   tha-shë   thë-në
► Dua     de-sha    dash-ur
► Lë      la-shë    lë-në
► Vdes    vdiq-a    vdek-ur
► Vete    vajt-a    vajt-ur
Tipet e zgjedhimeve
► Foljet e rregullta ndahen në tri zgjedhime.
► Zgjedhimi      i parë përfshin folje që në trajtën
  përfaqësuese dalin me temë zanore dhe marrin
  mbaresën j: la-j, gje-j puno-j etj.
► Zgjedhimi i dytë përfshin foljet që në trajtën
  përfaqësuese dalin me temë në bashkëtingëllore
  dhe nuk marrin anjë mbaresë: hap, mbyll, kap,
  lidh, rrit,vdes,shes etj.
► Zgjedhimi i tretë përfshin një numër të kufizuar
  foljesh që në trajtën përfaqësuese dalin me temë
  në zanore dhe nuk marrin asnjë mbaresë: pi, fle,
  di, lë, vë, zë shpie etj.
Mënyra dëftore koha e tashme
► Unë     kam    jam        laj      hap
► Ti      ke     je         lan      hap
► Ai ajo ka     është      lan      hap
► Ne      kemi   jemi       lamjë hapim
► Ju      keni   jeni       lajni    hapin
► Ataato kanë         janë       lajnë
  hapin
Koha e pakryer
► Unë   kisha     isha      laja     hapja
► Ti    kishe     ishe      laje     hapje
► Ai    kishte     ishte     lante   hapte
► Ne     kishim    ishim     lanim    hapnim
► Ju     kishit     ishit    lanit    hapnit
► Ata   kishin     ishin    lanin     hapnin
Koha e kryer e thjeshtë
► Unë pata qeshë lava     hapa
► Ti  pate qe     lave    hape
► Ai  pati qe     lau     hapi
► Ne patëm qemë lamë     hapëm
► Ju  patët qetë latë    hapët
► Ata patën qenë latë    hapën
Koha e kryer
► Unë kam larë    kam hapur
► Ti ke larë        ke hapur
► Ai ka larë        ka hapur
► Ne kemi larë      kemi hapur
► Ju keni larë      keni hapur
► Ata kanë larë    kanë hapur
Koha më se e kryer
► Unë  kisha larë
► Ti kishe   larë
► Ai kishte larë
► Ne kishim larë
► Ju kishit   larë
► Ata kishin larë
Koha e kryer e tejshkuar
► Unë pata larë
► Ti pate larë
► Ai pati larë
► Ne patëm lare
► Ju patët larë
► Ata patën larë
Koha e ardhme

► Unë  do të kem   do të jem    do të laj
► Ti do të kesh    do të jesh   do të lash
► Ai do të ketë    do të jetë   do të lajë
► Ne do të kemi    do të jemi   do të lajmë
► Ju do të keni    do të jeni   do të lani
► Ata do të kenë   do të jenë   do të lajnë

►
Koha e ardhme e përparme
► Unë do të kem larë
► Ti do të kesh larë
► Ai do të këtë larë
► Ne do të kemi larë
► Ju do të keni larë
► Ata do të kenë larë
Koha e ardhme e së shkuares
► Unë do të kisha.  Do të laja
► Ti do të kishe.   Do të laje
► Ai do të kishte.  Do të lante
► Ne do të kishim. Do të lanim
► Ju do të kishit.  Do të lanit
► Ata do të kishin. Do të lanin
E ardhmja e përparme e së
              shkuarës
► Unë do të kisha larë
► Ti do të kishe larë
► Ai do të kishte larë
► Ne do të kishim larë
► Ju do të kishit larë
► Ata do të kishin larë
Mënyra Habitore
                Koha e tashme
► Unë pas-kam.      Qenkam.      Lakam
► Ti pas-ke.        Qenke.       Lake
► Ai pas-ka.        Qenka.       Laka
► Ne pas-kemi.          Qenkemi.
  Lakemi
► Ju pas-keni.      Qenkeni.     Lakeni
► Ata pas-kan.      Qenkan.      Lakan
Koha e shkuar
                  E pakryera
► Unë paskësha.         Qenkësha
► Ti paskëshe.          Qenkëshe
► Ai paskësh.           Qenkësh
► Ne paskëshim.         Qenkëshim
► Ju paskëshit.         Qenkëshit
► Ata paskëshin.        Qenkëshin
E kryera
► Unë paskam larë
► Ti paske larë
► Ai paska larë
► Ne paskemi larë
► Ju paskeni larë
► Ata paskan larë
Më se e kryera
► Unë paskësha larë
► Ti paskëshe larë
► Ai paskësh larë
► Ne paskëshim larë
► Ju paskëshit larë
► Ata paskëshin larë
Mënyra lidhore
                Koha e tashme
► Unë të kem.       Të jem.      Të laj
► Ti të kesh.       Të jesh.     Të lash
► Ai të ketë.       Të jetë.     Të lajë
► Ne të kemi.       Të jemi.     Të lajmë
► Ju të keni.       Të jeni.     Të lani
► Ata të kenë.      Të jenë.     Të lajnë
Koha e shkuar
                  e pakryera
► Unë të laja
► Ti të laje
► Ai të lante
► Ne të lanim
► Ju të lanit
► Ata të lanin
E kryera
► Unë të kem larë
► Ti të kesh larë
► Ai të ketë larë
► Ne të kemi larë
► Ju të keni larë
► Ata të kenë larë
Më se e kryera
► Unë të kisha larë
► Ti të kishe larë
► Ai të kishte larë
► Ne të kishim larë
► Ju të kishit larë
► Ata të kishin larë
Mënyra kushtore
                  Koha e tashme
► Unë të kisha
► Ti të kishe
► Ai të kishte
► Ne të kishim
► Ju të kishit
► Ata të kishin
E kryera

► Unë do të kisha pasur
► Ti do të kishe pasur
► Ai do të kishte pasur
► Ne do të kishim pasur
► Ju do të kishit pasur
► Ata do të kishin pasur
Mënyra dëshirore
               Koha e tashme
► Unë paça.     Qofsha lafsha
► Ti paç.       Qofsh lafsh
► Ai pastë.     Qoftë laftë
► Ne paçim.     Qofshim lafshim
► Ju paçi.      Qofshi lafshi
► Ata paçin.    Qofshin lafshin
E kryera
► Unë paça larë
► Ti paçe larë
► Ai pastë larë
► Ne paçim larë
► Ju paçi larë
► Ata paçin larë
Mënyra urdhërore

► Ti              ju
► Laj             lani
► Fryj            fryni
► Shkruaj         shkruani
► Thyej           thyeni
► Ziej            zieni
► Blej            blini
► Ki              kini
► Ji              jini
Format e pashtjelluara të foljes
               Pjesorja
► Punuar, larë, fshirë, ditur, bërtitur, etj .
Format e pashtjelluara të ndërtuara mbi bazën
                  e pjesores
   Forma e pashtjelluar mohore (pa larë)
► Pa larë, pa vënë, pa hapur, pa ngrënë, etj.
Përcjellorja
► Duke larë, duke ngrënë, duke hapur, etj.
Zgjedhimi Jovepror
► Ndërtohet me tri mjete gjuhësore të
 ndryshme: 1,me anë mbaresash, 2, me anë
 të pjesëzës U, 3, me anë të foljes ndihmëse
 jam.
Mënyra Dëftore
               Koha e tashme
► Unë lahem.
► Ti lahesh.
► Ai lahet.
► Ne lahemi.
► Ju laheni.
► Ata lahen.
E pakryer
► Unë lahesha.
► Ti laheshe.
► Ai lahej.
► Ne laheshim.
► Ju laheshit.
► Ata laheshin.
Koha e kryer e thjeshtë
► Unë u lava
► Ti u lave
► Ai u la
► Ne u lamë
► Ju u latë
► Ata u lanë
E kryera
► Unë jam larë
► Ti je larë
► Ai është larë
► Ne jemi larë
► Ju jeni larë
► Ata janë larë
Më se e kryera
► Unë isha larë
► Ti ishe larë
► Ai ishte larë
► Ne ishim larë
► Ju ishit larë
► Ata ishin larë
Koha e kryer e tejshkuar
► Unë qeshë larë
► Ti qe larë
► Ai qe larë
► Ne qemë larë
► Ju qetë larë
► Ata qenë larë
E ardhme
► Unë do të lahem
► Ti do të lahesh
► Ai do të lahet
► Ne do të lahemi
► Ju do të laheni
► Ata do të lahen
Koha e ardhme e përparme
► Unë do të jem larë
► Ti do të jesh larë
► Ai do të jetë larë
► Ne do të jemi larë
► Ju do të jeni larë
► Ata do të jenë larë
Mënyra lidhore
                Koha e tashme
► Unë të lahem
► Ti të lahesh
► Ai të lahet
► Ne të lahemi
► Ju të laheni
► Ata të lahen
Koha e pakryer
► Unë të lahesha
► Ti të laheshe
► Ai të lahej
► Ne të laheshim
► Ju të laheshit
► Ata të laheshin
Koha e kryer
► Unë të jem larë
► Ti të jesh larë
► Ai të jetë larë
► Ne të jemi larë
► Ju të jeni larë
► Ata të jenë larë
Koha më se e kryer
► Unë të isha larë
► Ti të ishe larë
► Ai të ishte larë
► Ne të ishim larë
► Ju të ishit larë
► Ata të ishin larë
Mënyra Kushtore
             Koha e tashme
► Unë do të lahesha
► Ti do të laheshe
► Ai do të lahej
► Ne do të laheshim
► Ju do të laheshit
► Ata do të laheshin
Koha e kryer
► Unë do të isha larë
► Ti do të ishe larë
► Ai do të ishte larë
► Ne do të ishim larë
► Ju do të ishit larë
► Ata do të ishin larë
Mënyra Habitore
              Koha e tashme
► Unë u lakam
► Ti u lake
► Ai u laka
► Ne u lakemi
► Ju u lakeni
► Ata u lakan
Koha e pakryer
► Unë u lakësha
► Ti u lakëshe
► Ai u lakësh
► Ne u lakëshim
► Ju u lakëshit
► Ata u lakëshin
Koha e kryer
► Unë qenkam larë
► Ti qenke larë
► Ai qenka larë
► Ne qenkemi larë
► Ju qenkeni larë
► Ata qenkan larë
Koha më se e kryer
► Unë qenkësha larë
► Ti qenkëshe larë
► Ai qenkësh larë
► Ne qenkëshim larë
► Ju qenkëshit larë
► Ata qenkëshin larë
Mënyra Dëshirore
                Koha e tashme
► Unë u lafsha
► Ti u lafsh
► Ai u laftë
► Ne u lafshim
► Ju u lafshi
► Ata u lafshin
Koha e kryer
► Unë qofsha larë
► Ti qofsh larë
► Ai qoftë larë
► Ne qofshim larë
► Ju qofshi larë
► Ata qofshin larë
Mënyra Urdhërore
► Ti lahu, mos u la
► Ju lahuni, mos u lani

More Related Content

What's hot

Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10 Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10 enis vladi
 
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreDialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreKlevi Hoxha
 
Pastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipePastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipeolinuhi
 
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareFigurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareolinuhi
 
Huazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipeHuazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipebusinessforlife
 
Sintaksa dhe Morfologjia e Gj. Shqipe
Sintaksa dhe Morfologjia e Gj. ShqipeSintaksa dhe Morfologjia e Gj. Shqipe
Sintaksa dhe Morfologjia e Gj. ShqipeShkelzen B.
 
Projekt letersi
Projekt letersiProjekt letersi
Projekt letersianndos
 
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREVESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREroni45
 
Syprina e trekëndëshit
Syprina e trekëndëshitSyprina e trekëndëshit
Syprina e trekëndëshitRamiz Ilazi
 
Pyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptare
Pyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptarePyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptare
Pyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptare#MesueseAurela Elezaj
 
Gramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-Ushtrohemi
Gramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-UshtrohemiGramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-Ushtrohemi
Gramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-Ushtrohemi#MesueseAurela Elezaj
 
Kundrinori i zhdrejtë pa parafjalë
Kundrinori i zhdrejtë pa parafjalëKundrinori i zhdrejtë pa parafjalë
Kundrinori i zhdrejtë pa parafjalëAlush Kryeziu
 
HEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJ
HEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJHEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJ
HEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJirlindi
 
Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Riku Verri
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeAna Ana
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Denisa Caushi
 
Syprina e katërorit dhe drejtkëndëshit
Syprina e katërorit dhe drejtkëndëshitSyprina e katërorit dhe drejtkëndëshit
Syprina e katërorit dhe drejtkëndëshitAdelina Fejzulla
 

What's hot (20)

Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10 Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10
 
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreDialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
 
Pastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipePastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipe
 
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtareFigurat e rilindjes sonë kombëtare
Figurat e rilindjes sonë kombëtare
 
Modelet e atomit
Modelet e atomitModelet e atomit
Modelet e atomit
 
Huazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipeHuazimet ne gjuhen shqipe
Huazimet ne gjuhen shqipe
 
Sintaksa dhe Morfologjia e Gj. Shqipe
Sintaksa dhe Morfologjia e Gj. ShqipeSintaksa dhe Morfologjia e Gj. Shqipe
Sintaksa dhe Morfologjia e Gj. Shqipe
 
Projekt letersi
Projekt letersiProjekt letersi
Projekt letersi
 
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREVESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
 
Syprina e trekëndëshit
Syprina e trekëndëshitSyprina e trekëndëshit
Syprina e trekëndëshit
 
Pyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptare
Pyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptarePyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptare
Pyetjet dhe përgjigjet në letërsi shqiptare
 
Gramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-Ushtrohemi
Gramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-UshtrohemiGramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-Ushtrohemi
Gramatike-Lexojme-Pyesim-mesojme-Permbledhim-Ushtrohemi
 
Figurat letrare
Figurat letrareFigurat letrare
Figurat letrare
 
Kundrinori i zhdrejtë pa parafjalë
Kundrinori i zhdrejtë pa parafjalëKundrinori i zhdrejtë pa parafjalë
Kundrinori i zhdrejtë pa parafjalë
 
Lakimi emrit
Lakimi emrit Lakimi emrit
Lakimi emrit
 
HEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJ
HEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJHEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJ
HEKURI: HISTORIA, INDUSTRIA DHE PERPUNIMI I TIJ
 
Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshme
 
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
Rajoni Jugor i Republikes se Shqiperis (Analiz)
 
Syprina e katërorit dhe drejtkëndëshit
Syprina e katërorit dhe drejtkëndëshitSyprina e katërorit dhe drejtkëndëshit
Syprina e katërorit dhe drejtkëndëshit
 

Viewers also liked

Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta
Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne vetaMenyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta
Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne vetaValmir Nuredini
 
Llojet e teksteve
Llojet e teksteveLlojet e teksteve
Llojet e tekstevesindi21
 
Folja ne kohen e tashme
Folja ne kohen e tashmeFolja ne kohen e tashme
Folja ne kohen e tashmeAdriatik Meta
 
Mesojme anglisht sipas metodes se BBC-se
Mesojme anglisht sipas metodes se BBC-seMesojme anglisht sipas metodes se BBC-se
Mesojme anglisht sipas metodes se BBC-seMarjan DODAJ
 
Kallëzuesori i kryefjalës
Kallëzuesori i kryefjalësKallëzuesori i kryefjalës
Kallëzuesori i kryefjalësAlush Kryeziu
 
Termat në Anglisht 1 - Dr. Sadete Pllana
Termat në Anglisht 1 - Dr. Sadete PllanaTermat në Anglisht 1 - Dr. Sadete Pllana
Termat në Anglisht 1 - Dr. Sadete Pllanafatonbajrami1
 
Fjal italisht shqip
Fjal italisht shqipFjal italisht shqip
Fjal italisht shqipsyli
 
Komedia hyjnore dante aligeri slideshare
Komedia hyjnore dante aligeri slideshareKomedia hyjnore dante aligeri slideshare
Komedia hyjnore dante aligeri slideshareDonalda Kellezi
 
Kategoritë gram të emrit
Kategoritë gram të emritKategoritë gram të emrit
Kategoritë gram të emritAlush Kryeziu
 
Gjergj Kastrioti Skenderbeu
Gjergj Kastrioti SkenderbeuGjergj Kastrioti Skenderbeu
Gjergj Kastrioti SkenderbeuAnja Cami
 
Anglisht-Shqip , Fjalor Shqip Anglisht
Anglisht-Shqip  ,  Fjalor  Shqip AnglishtAnglisht-Shqip  ,  Fjalor  Shqip Anglisht
Anglisht-Shqip , Fjalor Shqip Anglishtsyli
 
Përbërësit e kurrikulit MNK
Përbërësit e kurrikulit MNKPërbërësit e kurrikulit MNK
Përbërësit e kurrikulit MNKAlush Kryeziu
 
Planifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentim
Planifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentimPlanifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentim
Planifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentimZekë Muqkurtaj
 
dokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradeci
dokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradecidokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradeci
dokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradecimikaela basha
 

Viewers also liked (18)

Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta
Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne vetaMenyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta
Menyrat dhe kohet e fojes si dhe zhgjedhimi i tyre ne veta
 
Test shqip
Test shqipTest shqip
Test shqip
 
Llojet e teksteve
Llojet e teksteveLlojet e teksteve
Llojet e teksteve
 
Folja ne kohen e tashme
Folja ne kohen e tashmeFolja ne kohen e tashme
Folja ne kohen e tashme
 
Mesojme anglisht sipas metodes se BBC-se
Mesojme anglisht sipas metodes se BBC-seMesojme anglisht sipas metodes se BBC-se
Mesojme anglisht sipas metodes se BBC-se
 
Kallëzuesori i kryefjalës
Kallëzuesori i kryefjalësKallëzuesori i kryefjalës
Kallëzuesori i kryefjalës
 
Termat në Anglisht 1 - Dr. Sadete Pllana
Termat në Anglisht 1 - Dr. Sadete PllanaTermat në Anglisht 1 - Dr. Sadete Pllana
Termat në Anglisht 1 - Dr. Sadete Pllana
 
Fjal italisht shqip
Fjal italisht shqipFjal italisht shqip
Fjal italisht shqip
 
Komedia hyjnore dante aligeri slideshare
Komedia hyjnore dante aligeri slideshareKomedia hyjnore dante aligeri slideshare
Komedia hyjnore dante aligeri slideshare
 
Fjalor anglisht-shqip
Fjalor anglisht-shqipFjalor anglisht-shqip
Fjalor anglisht-shqip
 
Kategoritë gram të emrit
Kategoritë gram të emritKategoritë gram të emrit
Kategoritë gram të emrit
 
Fjalia e përbërë
Fjalia e përbërëFjalia e përbërë
Fjalia e përbërë
 
Gjuhe angleze
Gjuhe anglezeGjuhe angleze
Gjuhe angleze
 
Gjergj Kastrioti Skenderbeu
Gjergj Kastrioti SkenderbeuGjergj Kastrioti Skenderbeu
Gjergj Kastrioti Skenderbeu
 
Anglisht-Shqip , Fjalor Shqip Anglisht
Anglisht-Shqip  ,  Fjalor  Shqip AnglishtAnglisht-Shqip  ,  Fjalor  Shqip Anglisht
Anglisht-Shqip , Fjalor Shqip Anglisht
 
Përbërësit e kurrikulit MNK
Përbërësit e kurrikulit MNKPërbërësit e kurrikulit MNK
Përbërësit e kurrikulit MNK
 
Planifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentim
Planifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentimPlanifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentim
Planifiimi dhe prograni kete e kemi per prezentim
 
dokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradeci
dokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradecidokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradeci
dokumentari mbi romantikun e fundit te letersise shqiptare,lasgush poradeci
 

Similar to Albanian Language - verbs

Permbledhje e Gramatikave të gjuhës
Permbledhje e Gramatikave të gjuhësPermbledhje e Gramatikave të gjuhës
Permbledhje e Gramatikave të gjuhësMario Peleshka
 
Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10 Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10 enis vladi
 
Kohezioni dhe koherenca
Kohezioni dhe koherencaKohezioni dhe koherenca
Kohezioni dhe koherencaMenaxherat
 
Presentation (39).pptx
Presentation (39).pptxPresentation (39).pptx
Presentation (39).pptxSokol Tabaku
 
Sinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuar
Sinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuarSinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuar
Sinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuarEdlira Ekmekciu
 
Fjala shqipe ne vend te fjales se huaj
Fjala shqipe ne vend te fjales se huajFjala shqipe ne vend te fjales se huaj
Fjala shqipe ne vend te fjales se huajMarjan DODAJ
 
Permbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencor
Permbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencorPermbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencor
Permbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencorZuhdiHajzeri
 
Celsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docx
Celsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docxCelsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docx
Celsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docxsenadmire
 
PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.
PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.
PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.ssuser06ebf7
 
Ceklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docx
Ceklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docxCeklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docx
Ceklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docxTrekndshididaktik
 
Fjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e sajFjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e sajBlerinaMuobega
 
Fonetike dhe Fonologji e Shqipes
Fonetike dhe Fonologji e Shqipes Fonetike dhe Fonologji e Shqipes
Fonetike dhe Fonologji e Shqipes Faruk Istogu
 

Similar to Albanian Language - verbs (13)

Permbledhje e Gramatikave të gjuhës
Permbledhje e Gramatikave të gjuhësPermbledhje e Gramatikave të gjuhës
Permbledhje e Gramatikave të gjuhës
 
Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10 Gjuha Shqipe 10
Gjuha Shqipe 10
 
Kohezioni dhe koherenca
Kohezioni dhe koherencaKohezioni dhe koherenca
Kohezioni dhe koherenca
 
Presentation (39).pptx
Presentation (39).pptxPresentation (39).pptx
Presentation (39).pptx
 
Sinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuar
Sinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuarSinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuar
Sinonimia e me se te kryeres me te kryeren e tejshkuar
 
Fjala shqipe ne vend te fjales se huaj
Fjala shqipe ne vend te fjales se huajFjala shqipe ne vend te fjales se huaj
Fjala shqipe ne vend te fjales se huaj
 
Gjuhe 10-16.04.2020
Gjuhe 10-16.04.2020Gjuhe 10-16.04.2020
Gjuhe 10-16.04.2020
 
Permbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencor
Permbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencorPermbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencor
Permbledhje koll.1 metodat e hulumtimit shkencor
 
Celsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docx
Celsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docxCelsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docx
Celsi-i-Gjuhes-Shqipe-12.docx
 
PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.
PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.
PJESORJA NE GJUHEN SHQIPE.
 
Ceklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docx
Ceklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docxCeklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docx
Ceklista Gjuhë shqipe-kl.IV-k.i ri.docx
 
Fjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e sajFjala dhe perberesit e saj
Fjala dhe perberesit e saj
 
Fonetike dhe Fonologji e Shqipes
Fonetike dhe Fonologji e Shqipes Fonetike dhe Fonologji e Shqipes
Fonetike dhe Fonologji e Shqipes
 

Albanian Language - verbs

  • 1. Folja Folje quhet ajo pjesë e ligjëratës që emërton një veprim si proces dhe që ka kategoritë gramatikore të vetës, të numrit, mënyrës, kohës, diatezës. Folja përbën bërthamën kryesore të fjalisë.
  • 2. Klasifikimi I foljeve sipas funksionit dhe kuptimit ► Foljet ndihmëse dhe ► Foljet gjysmëndihmëse
  • 3. Foljet ndihmëse ► Folje ndihmëse quhet ato që shërbejnë për të ndërtuar forma analitike të foljes. Si folje ndihmëse në gjuhën shqipe shërbejnë foljet Kam dhe Jam, kur i paravendosen pjesores së foljes themelore, për të ndërtuar kështu forma analitike të së kryerës: Kam larë, Jam larë, të më se të kryerës: Kisha larë, isha larë etj.
  • 4. Foljet Gjysmëndihmëse ► Disa folje në disa tipa ndërtimesh përdoren me kuptim leksikor të zbehur, duke e humbur kështu mëvetësinë e tyre si folje të zakonshme. Si rrjedhim, po të merren të shkëputura nga togu ku bëjnë pjesë, ato nuk kanë mundësi të kryejnë funksionin e kallëzuesit. Këto folje quhen gjysmëndihmëse. Si folje gjysmëndihmëse do të merren: 1. folja këpujore Jam , 2. foljet me vlerë modale, 3. foljet që përdoren për të shprehur mënyrën e veprimit.
  • 5. Folja Këpujore ► Folje këpujore quhet ajo që shërben për të vënë në lidhje pjesën emërore(emër, mbiemër, përemër) të kallëzuesit me kryefjalën, pra që shërben si këpujë. P.sh. – është shumë i ndjeshëm – plotësoi infermierja.
  • 6. Foljet me vlerë modale ► Folje me vlerë modale quhen ato që shërbejnë për të shprehur modalitet, d.m.th. qëndrimin e folësit lidhur me veprimin e emërtuar nga folja ndjekëse. Si folje me vlerë modale në gjuhën shqipe përdoren: 1. mund , e ndjekur nga një folje në mënyrën lidhore; 2. duhet (a lipset), e ndjekur nga një folje në pjesore ose në mënyrën lidhore; 3. do , e ndjekur nga një folje në pjesore; 4. kam dhe jam , të ndjekura nga forma e pashtjelluar e tipit për të larë.
  • 7. Folja gjysmëndihmëse mund ► E cila e shpreh kuptimisht modal të mundësisë ose të lejimite, ndeshet më fort në një formë të ngurosur për të gjitha vetat (e njëjësit dhe të shumësit), kur përdoret me vlerën e kohës së tashme ose të së pakryerës së mënyrës dëftore, si edhe kur përdoret me vlerën e kohës së ardhme ose të kohës së tashme dhe të së pakryerës së mënyrës lidhore.
  • 8. Folja me vlerë modale do , e cila shpreh kuptimin modal të detyrimint, përdoret vetëm në kohën e tashme, në vetën e tretë njëjës e ndjekur nga pjesorja e foljes themelore. ► Kjo folje me vlerë modale, që është më fort e gjuhës së folur, haset edhe në shqipen letrare: Vrulli i tyre vetëm do drejtura, do mbërthyer në vendin e duhur e atëherë ai do të bëjë çudira.
  • 9. Me vlerë modale në gj shqipe përdoren edhe foljet jam dhe kam, të cilat, të ndjekura nga forma e pashtjelluar e tipit për të larë, shprehin gjithashtu kuptimin modal të detyrimit, por në një formë më të zbutur se foljet duhet dhe do. ► P.sh a) Po kjo s’duhet të na bëjë ne të mbyllim gojën edhe kur s’është për të mbyllur. ► b) Ai psherëtiu sikur të kishte përpara një punë për të bërë.
  • 10. Foljet që shprehin mënyrën ë veprimit. ► Disa folje në togfjalësha të caktuar përdoren për të shprehur fillimin, vazhdimin, rritjen progresive ose mbarimin e veprimit të emërtuar nga fjala ndjekëse. ► a) Për të shenjuar fillimin e një veprimi: filloj, nis, po ashtu përdoren edhe foljet zë,bëj, marr, vihem. ► b) për të shenjuar vazhdimin e veprimit: vazhdoj, vijoj. ► c) për të shprehur rritjen progresive të një veprimi: vij kur prihet nga lidhëza sa- Tingëllima sa vinte e rritej. ► ç) për të shprehur mbarimin e veprimit, përdoret togfjalëshi bmarova së foluri. Po ashtu edhe mbaroj dhe pushoj.
  • 11. Foljet kalimtare dhe jokalimtare ► Sipasë mundësisë ose pamundësisë për të marrë një kondrinorë të djertë në fjali, foljet ndahen në dy grupe te mëdha: Kalimtare (transitive) dhe jokalimtare (intransitive).
  • 12. Foljet kalimtare ► Quhen kalimtare ato folje, të cilat emërtojmë veprime, që nuk mbeten tek ai që I kryen, por shkojnë e bien mbi një person a send tjetër, që në fjali shprehet me anë të një emri, përemri a çdo fjale tjetër të emërzuar në rasën kallëzore pa parafjalë. Folje kalimtare pra, quhen ato që kanë mundësi të marrin kundrina të drejta. P.sh dua, hap, kërkoj, marr, mbyll etj Plaku nuk donte të kujtonte asgjë, por kujtimet i vinin vërdallë si shtëllunga tymi dhe ai nuk i dëbonte dot nga mendja.
  • 13. Foljet jokalimtare ► Jokalimtare quhen ato folje, të cilat emërtojnë veprime që mbeten tek ai që i kryen. Ato mund të tregojnë gjendje, lëvizje etj. Të tilla janë: fle, dremit, rri, dal, hyj, shkoj, vrapoj ejt. P.sh Në qepallat u rëndonte gjumi e megjithatë nuk flinin; nuk flinin e nuk bisedonin, po rrinin të shtrirë rrëzë mureve të kasolles, që binte erë kashtë ë bar të thatë.
  • 14. Kategoritë Gramatikore të foljes ► Kategoria gramatikore e vetës. ► Kategoria gramatikore e numrit. ► Kategoria gramatikore e diatezës. ► Kategoria gramatikore e mënyrës. ► Kategoria gramatikore e kohës.
  • 15. Kategoria gramatikore e vetës. ► Kjo kategori shpreh lidhjen midis folësit dhe kryefjalës ( së shprehur ose të nënkuptueshme) të fjalës. Folja ka tri veta. ► Ajo vihet në vetën e parë njëjës, përkatësisht shumës, atëherë kur kryefjala e fjalisë përfaqëson vetë folësin, përkatësisht një grup personash ku bën pjesë edhe folësi. ► Kur kryefjala e fjalisë përfaqëson bashkëbiseduesi, përkatësisht një grup personash ku bën pjesë edhe folësi, atëherë folja vihet në vetën e dytë njëjës, përkatësisht shumës. ► Kur kryefjala e fjalisë përfaqëson një a disa persona a sende, qe s’marrin pjesë në bashkëbisedim, atëherë folja vihet në vetën e tretë njëjës, përkatësisht shumës. ► Shumica e foljeve përdoren në të tri vetat. Por ka edhe një numër jo të vogël asosh që përdoren vetëm në vetën e tretë. Ndër këto dallohen dy grupe: a) Folje që mund të kenë një kryefjalë të shprehur, ose të nënkuptueshme; b) folje që nuk kanë kryefjalë të shprehur, as të nënkuptueshme. Të parat quhen folje njëvetore ; kurse të dytat quhen folje pavetore.
  • 16. Foljet njëvetore ► 1. Foljet që emërtojnë veprime karakteristike për kafshët dhe që, si rrjedhim, përdoren vetëm në vetën e tretë. Të tilla janë: hingëllin (kali), kakaris (pula) etj. ► 2.foljet që tregojnë dukuri atmosferike ose natyrore, si bie (shi, borë ejt), fryn (erë, tufan ejt. ► 3.foljet e tipit (s’më) besohet, (më) bëhet, duket, (s’më) kujtohet etj. ► 4.disa folje kalimtare, si: di, lejoj, ndaloj, them etj. ► 5. edhe foljet jam, vij, shkoj, dal etj. Në shprehje të tilla si: (s’) është mirë, (s’) është keq, (s’) është e arsyeshme etj.
  • 17. Foljet pavetore ► 1. disa folje ose shprehje foljore që emërtojnë dukuri atmosferike, si: vetëtin, bubullin, veson, bën ftohtë, bën freskët, bën ngrohtë etj. ► 2. foljet me vlerë modale duhet dhe do ► 3.folja kam,në vetën e tretë njëjës, kur përdoret me kuptimin e foljeve ndodhet (a ndodhen), ekziston (a ekzistojnë) ejt. P.sh Ka e s’ka fshatra me kroje, po kroje si ato të Voskopojës s’gjen gjëkundi. ► 4.disa folje jokalimtare në formë joveprore të shoqëruara ose jo me një pjesëz mohimi, si: s’shkohet, s’rrihet, s’rrohet, s’flitet etj.
  • 18. Kategoria gramatikore e numrit ► Kategoria gramatikore e numrit te folja ka karakter thjesht sintaksor, sepse kushtëzohet nga numri I kryefjalës së shprehur ose të nënkuptueshme.
  • 19. Kategoria gramatikore e diatezës. ► Diateza është ajo kategori gramatikore, nëpërmjet së cilës shprehet lidhja midis veprimit të emërtuar nga folja dhe kryefjalës (së shprehur ose të nënkuptueshme) te fjalisë. Lidhjet midis veprimit dhe kryefjalës së fjalisë morfologjikisht shhprehet me dy palë forma, që I kundërvihen njëra-tjetrës dhe që do të quhen forma veprore dhe joveprore të foljes. ► Kategorin e diatezës e kanë ato folje që kanë mundësi të përdoren si në formën veprore ashtu edhe në atë joveprore me kundërvëniet kuptimore përkatëse. ► Duke u mbështetur në llojet e ndryshme të lidhjeve midis veprimit të emërtuar nga folja dhe kryefjalës së fjalisë, si edhe në kundërvënien e formave përkatëse (veprore – joveprore), në gjuhën shqipe dallohen katër diateza, që janë: 1. diateza veprore; 2. diateza pësore; 3. diateza vetvetore; 4. diateza mesore
  • 20. Kategoria gramatikore e mënyrës ► Nëpërmjet kategorisë gramatikore të mënyrës shprehet lidhja midis veprimit të emërtuar nga folja dhe realitetit objektiv. Pra, me anë të kësaj folësi shpreh qëndrimin e tij ndaj veprimit të erërtuar nga folja, duke e paraqitur atë si të vërtetë, të mundshëm, të dëshirueshëm etj. Këtë kategori e kanë vetëm forma e shtjelluar e foljes. Në gjuhën shqipe dallohen gjashtë mënyra të foljes: dëftore, habitore, lidhore, kushtore, dëshirore dhe urdhërore.
  • 21. Kategoria gramatikore e kohës ► Me këtë shprehet lidhja midis kohës kur kryhet veprimi i emërtuar nga folja dhe një çasti të caktuar, që merret si bazë për marrëdhëniet kohore. Si bazë për marrëdhëniet kohore në gjuhën e folur merret çasti i ligjërimit, kurse në gjuhën e shkruar merret ose çasti kur shkurajmë, ose një çast tjetër i përfytyruar. ► Kohët themelore të foljes janë tri: e tashmja, e shkuara dhe e ardhmja
  • 22. Zgjedhimi i foljeve ► Zgjedhim quhet tërësia e formave të shtjelluara, që merr folja sipas vetës, numrit, mënyrës e kohës, si edhe e formave të pashtjelluara. Zgjedhimi në gjuhën shqipe është dy llojesh: vepror dhe jovepror.
  • 23. Foljet e parregullta ► Këto ndahen në dy grupe kryesore: folje të parregullta suplitive dhe folje të parregullta josuplitive.
  • 24. Foljet e parregullta suplitive ► Ja-m qe-shë qen-në ► Ka-m pat-a pas-ur ► Bie prur-a prur-ë ► Bie ra-shë rë-në ► Ha hëngr-a ngrë-në ► Jap dha-shë dhë-në ► Rri ndenj-a ndenj-ur ► Shoh pa-shë pa-rë ► Vi-j erdh-a ardh-ur
  • 25. Foljet e parregullta josuplitive ► The-m tha-shë thë-në ► Dua de-sha dash-ur ► Lë la-shë lë-në ► Vdes vdiq-a vdek-ur ► Vete vajt-a vajt-ur
  • 26. Tipet e zgjedhimeve ► Foljet e rregullta ndahen në tri zgjedhime. ► Zgjedhimi i parë përfshin folje që në trajtën përfaqësuese dalin me temë zanore dhe marrin mbaresën j: la-j, gje-j puno-j etj. ► Zgjedhimi i dytë përfshin foljet që në trajtën përfaqësuese dalin me temë në bashkëtingëllore dhe nuk marrin anjë mbaresë: hap, mbyll, kap, lidh, rrit,vdes,shes etj. ► Zgjedhimi i tretë përfshin një numër të kufizuar foljesh që në trajtën përfaqësuese dalin me temë në zanore dhe nuk marrin asnjë mbaresë: pi, fle, di, lë, vë, zë shpie etj.
  • 27. Mënyra dëftore koha e tashme ► Unë kam jam laj hap ► Ti ke je lan hap ► Ai ajo ka është lan hap ► Ne kemi jemi lamjë hapim ► Ju keni jeni lajni hapin ► Ataato kanë janë lajnë hapin
  • 28. Koha e pakryer ► Unë kisha isha laja hapja ► Ti kishe ishe laje hapje ► Ai kishte ishte lante hapte ► Ne kishim ishim lanim hapnim ► Ju kishit ishit lanit hapnit ► Ata kishin ishin lanin hapnin
  • 29. Koha e kryer e thjeshtë ► Unë pata qeshë lava hapa ► Ti pate qe lave hape ► Ai pati qe lau hapi ► Ne patëm qemë lamë hapëm ► Ju patët qetë latë hapët ► Ata patën qenë latë hapën
  • 30. Koha e kryer ► Unë kam larë kam hapur ► Ti ke larë ke hapur ► Ai ka larë ka hapur ► Ne kemi larë kemi hapur ► Ju keni larë keni hapur ► Ata kanë larë kanë hapur
  • 31. Koha më se e kryer ► Unë kisha larë ► Ti kishe larë ► Ai kishte larë ► Ne kishim larë ► Ju kishit larë ► Ata kishin larë
  • 32. Koha e kryer e tejshkuar ► Unë pata larë ► Ti pate larë ► Ai pati larë ► Ne patëm lare ► Ju patët larë ► Ata patën larë
  • 33. Koha e ardhme ► Unë do të kem do të jem do të laj ► Ti do të kesh do të jesh do të lash ► Ai do të ketë do të jetë do të lajë ► Ne do të kemi do të jemi do të lajmë ► Ju do të keni do të jeni do të lani ► Ata do të kenë do të jenë do të lajnë ►
  • 34. Koha e ardhme e përparme ► Unë do të kem larë ► Ti do të kesh larë ► Ai do të këtë larë ► Ne do të kemi larë ► Ju do të keni larë ► Ata do të kenë larë
  • 35. Koha e ardhme e së shkuares ► Unë do të kisha. Do të laja ► Ti do të kishe. Do të laje ► Ai do të kishte. Do të lante ► Ne do të kishim. Do të lanim ► Ju do të kishit. Do të lanit ► Ata do të kishin. Do të lanin
  • 36. E ardhmja e përparme e së shkuarës ► Unë do të kisha larë ► Ti do të kishe larë ► Ai do të kishte larë ► Ne do të kishim larë ► Ju do të kishit larë ► Ata do të kishin larë
  • 37. Mënyra Habitore Koha e tashme ► Unë pas-kam. Qenkam. Lakam ► Ti pas-ke. Qenke. Lake ► Ai pas-ka. Qenka. Laka ► Ne pas-kemi. Qenkemi. Lakemi ► Ju pas-keni. Qenkeni. Lakeni ► Ata pas-kan. Qenkan. Lakan
  • 38. Koha e shkuar E pakryera ► Unë paskësha. Qenkësha ► Ti paskëshe. Qenkëshe ► Ai paskësh. Qenkësh ► Ne paskëshim. Qenkëshim ► Ju paskëshit. Qenkëshit ► Ata paskëshin. Qenkëshin
  • 39. E kryera ► Unë paskam larë ► Ti paske larë ► Ai paska larë ► Ne paskemi larë ► Ju paskeni larë ► Ata paskan larë
  • 40. Më se e kryera ► Unë paskësha larë ► Ti paskëshe larë ► Ai paskësh larë ► Ne paskëshim larë ► Ju paskëshit larë ► Ata paskëshin larë
  • 41. Mënyra lidhore Koha e tashme ► Unë të kem. Të jem. Të laj ► Ti të kesh. Të jesh. Të lash ► Ai të ketë. Të jetë. Të lajë ► Ne të kemi. Të jemi. Të lajmë ► Ju të keni. Të jeni. Të lani ► Ata të kenë. Të jenë. Të lajnë
  • 42. Koha e shkuar e pakryera ► Unë të laja ► Ti të laje ► Ai të lante ► Ne të lanim ► Ju të lanit ► Ata të lanin
  • 43. E kryera ► Unë të kem larë ► Ti të kesh larë ► Ai të ketë larë ► Ne të kemi larë ► Ju të keni larë ► Ata të kenë larë
  • 44. Më se e kryera ► Unë të kisha larë ► Ti të kishe larë ► Ai të kishte larë ► Ne të kishim larë ► Ju të kishit larë ► Ata të kishin larë
  • 45. Mënyra kushtore Koha e tashme ► Unë të kisha ► Ti të kishe ► Ai të kishte ► Ne të kishim ► Ju të kishit ► Ata të kishin
  • 46. E kryera ► Unë do të kisha pasur ► Ti do të kishe pasur ► Ai do të kishte pasur ► Ne do të kishim pasur ► Ju do të kishit pasur ► Ata do të kishin pasur
  • 47. Mënyra dëshirore Koha e tashme ► Unë paça. Qofsha lafsha ► Ti paç. Qofsh lafsh ► Ai pastë. Qoftë laftë ► Ne paçim. Qofshim lafshim ► Ju paçi. Qofshi lafshi ► Ata paçin. Qofshin lafshin
  • 48. E kryera ► Unë paça larë ► Ti paçe larë ► Ai pastë larë ► Ne paçim larë ► Ju paçi larë ► Ata paçin larë
  • 49. Mënyra urdhërore ► Ti ju ► Laj lani ► Fryj fryni ► Shkruaj shkruani ► Thyej thyeni ► Ziej zieni ► Blej blini ► Ki kini ► Ji jini
  • 50. Format e pashtjelluara të foljes Pjesorja ► Punuar, larë, fshirë, ditur, bërtitur, etj .
  • 51. Format e pashtjelluara të ndërtuara mbi bazën e pjesores Forma e pashtjelluar mohore (pa larë) ► Pa larë, pa vënë, pa hapur, pa ngrënë, etj.
  • 52. Përcjellorja ► Duke larë, duke ngrënë, duke hapur, etj.
  • 53. Zgjedhimi Jovepror ► Ndërtohet me tri mjete gjuhësore të ndryshme: 1,me anë mbaresash, 2, me anë të pjesëzës U, 3, me anë të foljes ndihmëse jam.
  • 54. Mënyra Dëftore Koha e tashme ► Unë lahem. ► Ti lahesh. ► Ai lahet. ► Ne lahemi. ► Ju laheni. ► Ata lahen.
  • 55. E pakryer ► Unë lahesha. ► Ti laheshe. ► Ai lahej. ► Ne laheshim. ► Ju laheshit. ► Ata laheshin.
  • 56. Koha e kryer e thjeshtë ► Unë u lava ► Ti u lave ► Ai u la ► Ne u lamë ► Ju u latë ► Ata u lanë
  • 57. E kryera ► Unë jam larë ► Ti je larë ► Ai është larë ► Ne jemi larë ► Ju jeni larë ► Ata janë larë
  • 58. Më se e kryera ► Unë isha larë ► Ti ishe larë ► Ai ishte larë ► Ne ishim larë ► Ju ishit larë ► Ata ishin larë
  • 59. Koha e kryer e tejshkuar ► Unë qeshë larë ► Ti qe larë ► Ai qe larë ► Ne qemë larë ► Ju qetë larë ► Ata qenë larë
  • 60. E ardhme ► Unë do të lahem ► Ti do të lahesh ► Ai do të lahet ► Ne do të lahemi ► Ju do të laheni ► Ata do të lahen
  • 61. Koha e ardhme e përparme ► Unë do të jem larë ► Ti do të jesh larë ► Ai do të jetë larë ► Ne do të jemi larë ► Ju do të jeni larë ► Ata do të jenë larë
  • 62. Mënyra lidhore Koha e tashme ► Unë të lahem ► Ti të lahesh ► Ai të lahet ► Ne të lahemi ► Ju të laheni ► Ata të lahen
  • 63. Koha e pakryer ► Unë të lahesha ► Ti të laheshe ► Ai të lahej ► Ne të laheshim ► Ju të laheshit ► Ata të laheshin
  • 64. Koha e kryer ► Unë të jem larë ► Ti të jesh larë ► Ai të jetë larë ► Ne të jemi larë ► Ju të jeni larë ► Ata të jenë larë
  • 65. Koha më se e kryer ► Unë të isha larë ► Ti të ishe larë ► Ai të ishte larë ► Ne të ishim larë ► Ju të ishit larë ► Ata të ishin larë
  • 66. Mënyra Kushtore Koha e tashme ► Unë do të lahesha ► Ti do të laheshe ► Ai do të lahej ► Ne do të laheshim ► Ju do të laheshit ► Ata do të laheshin
  • 67. Koha e kryer ► Unë do të isha larë ► Ti do të ishe larë ► Ai do të ishte larë ► Ne do të ishim larë ► Ju do të ishit larë ► Ata do të ishin larë
  • 68. Mënyra Habitore Koha e tashme ► Unë u lakam ► Ti u lake ► Ai u laka ► Ne u lakemi ► Ju u lakeni ► Ata u lakan
  • 69. Koha e pakryer ► Unë u lakësha ► Ti u lakëshe ► Ai u lakësh ► Ne u lakëshim ► Ju u lakëshit ► Ata u lakëshin
  • 70. Koha e kryer ► Unë qenkam larë ► Ti qenke larë ► Ai qenka larë ► Ne qenkemi larë ► Ju qenkeni larë ► Ata qenkan larë
  • 71. Koha më se e kryer ► Unë qenkësha larë ► Ti qenkëshe larë ► Ai qenkësh larë ► Ne qenkëshim larë ► Ju qenkëshit larë ► Ata qenkëshin larë
  • 72. Mënyra Dëshirore Koha e tashme ► Unë u lafsha ► Ti u lafsh ► Ai u laftë ► Ne u lafshim ► Ju u lafshi ► Ata u lafshin
  • 73. Koha e kryer ► Unë qofsha larë ► Ti qofsh larë ► Ai qoftë larë ► Ne qofshim larë ► Ju qofshi larë ► Ata qofshin larë
  • 74. Mënyra Urdhërore ► Ti lahu, mos u la ► Ju lahuni, mos u lani