Nazio Batuen programarekin.pdf

610 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
610
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Nazio Batuen programarekin.pdf

  1. 1. Nazio Batuen programarekin Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua ISBN 978-84-457-3221-2NACIONES UNIDAS_Cubierta.indd 1 23/01/2012 17:42:30
  2. 2. Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Vitoria-Gasteiz, 2012NACIONES UNIDAS_3.indd 1 09/03/2012 9:34:29
  3. 3. Lan honen bibliografia-erregistroa Eusko Jaurlaritzako Liburutegi Nagusiaren katalogoan aurki daiteke: <http://www.euskadi.net/ejgvbiblioteka> Argitaraldia: 1.a, 2012ko urtarrila Ale-kopurua: 500 ale © 2008 United Nations for the English edition © 2011 United Nations for the Basque edition rights reserved worldwide All Internet: www.euskadi.net Argitaratzailea: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco Donostia-San Sebastián, 1. 01010 - Vitoria-Gasteiz Itzulpena: IVAPeko Itzultzaile Zerbitzu Ofiziala (IZO) Fotokonposizioa: Gráficas Irudi Inprimaketa: Gráficas Irudi ISBN: 978-84-457-3221-2 Lege-gordailua: VI-65/2012 Lana Nazio Batuentzako eta horren onurarako argitaratu da. Argitalpen honetan erabilitako izendapenen eta aurkezpenen bidez, Nazio Batuen Idazkaritzak ez du inolako judi- ziorik egin nahi ezein herrialde, lurralde, hiri edo eremuren izaera juridikoaren inguruan, ez eta bertako agintarien edota mugak zedarriztatzearen inguruan ere. Euskarazko itzulpena itzulpen ez-ofiziala da eta argitaratzaileek itzulpenaren ardura osoa hartzen dute bera gain. [HR/PU B/06/1 0/Rev.]NACIONES UNIDAS_3.indd 2 09/03/2012 9:34:30
  4. 4. Aurkezpena Eusko Jaurlaritzatik diosala egin nahi diot giza eskubideak sustatu, babestu eta defendatzeko lanean aritzen diren guztientzat lagungarri izateko helburuz Nazio Batuen Erakundeak egindako "Nazio Batuen Programarekin lanean, giza eskubideen eremuan: gizarte zibilarentzako eskuliburua" izeneko bigarren ekimen honi. Nazio Batuen Batzar Nagusiak Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala sinatu zuen 1948ko abenduaren 10ean, gizaki orok, naziotasun, sexu edo talde batekoa edo bestekoa izan, berez dituen oinarrizko eskubideak biltzen dituen agiria, alegia. Aldarrikapen horren 63. urteurrena bete berri da, eta oraindik ere XXI. mendeko oheburuko liburutzat har dezakegu testu hori —ez litzateke batere txarra izango munduko buruzagi guztiek hori ondo gogoan izatea—. Aldaketa askoko garai historiko batean gaude eta, munduko komunitate politikoa garen aldetik, gure iparrorratzak orratza ondo zehaztuta eta finkatuta edukitzea komeni zaigu. Oraintxe eskuetan daukazun eskuliburu honen helburua ez da Bigarren Mundu Gerrako basakeriari gure guraso politikoek garai hartan emandako erantzun berbera ematea. Giza eskubideen alde lan egiten duten nazioarteko erakunde eta organoek batzuetan labirintoa dirudite kanpotik begiratuta, eta eskuliburu honek giza eskubideekin konpromisoa hartu duten pertsona guztiei “labirinto” horretan errazago murgiltzen lagunduko die, seguru asko. Testuinguru horretan, gizarte zibilak harremanak eduki ahal izango ditu Nazio Batuetako giza eskubideen organo eta mekanismoekin. Giza eskubideak erabiltzeko eta errebindikatzeko aukera jende gehiagori ematea da Giza Eskubideen aldeko Nazio Batuen Goi Komisarioaren Bulegoak (GENBGK) eskuliburu honekin lortu nahi duena. Eta organo eta mekanismo horiek egunero balio izatea sortu zirenean zeukaten zeregina betetzeko. Gizarte zibiletik giza eskubideen defentsaren arloan lan egiten duten erakunde eta pertsona guztiek daukaten eskulibururik onena, musu-truk hartua duten konpromisoa da, ez daukat zalantzarik. Hain zuzen ere egunez egun eta pertsonen oinarrizko eskubideak urratzen diren munduko bazter guztietan lanean aritzen den gudaroste isil horren ekintzak dira, askotan, gizatasunarekin bat eginarazten gaituztenak. Batzuetan, askotxotan, kosta egiten zaigu Hegoaldera begiratzea, baina baita Iparraldera begiratu, burua harrotasunez jaso eta gizakiak garela sentitzea ere. Honelako argitalpenak guztiontzat baliagarria izatea nahiko genuke, bai instituzioetan gaudenontzat eta bai giza eskubideak hedatzeko eta mundu osoak eskubide horiek errespetatzeko hain beharrezkoa dugun eta gizateriarekin konpromisoa hartua duen gizarte zibilarentzat. Idoia Mendia Cueva Justizia eta Herri Administrazioko sailburua Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa iiiNACIONES UNIDAS_3.indd 3 09/03/2012 9:34:30
  5. 5. NACIONES UNIDAS_3.indd 4 09/03/2012 9:34:30
  6. 6. Hitzaurrea Giza Eskubideetarako goi-komisario lanetan egin dudan lehen zereginetako bat eskuliburu honen hitzaurrea idaztea izan da, eta oso egoki deritzot. Nire eskuduntza berriak emandako aukera hau baliatuz, karrera osoan irmo asko zer uste izan dudan adieraziko dut; alegia, gizarte zibilak alda daitezkeela. Ezin da gutxietsi gizarte zibilak giza eskubideen estandarrak garatzeko egin duen ekarpena, ez eta giza eskubideen mekanismoak sustatzeko eta funtzionarazteko egindakoa ere, eskuliburu honetan bilduta bezala. Gaur egun, gizarte zibilaren iritziak eta ezagutza praktikoak ezinbestekoak dira giza eskubideen mugimenduarentzat, pertsona guztientzat justizia eta berdintasuna lortuko badira. Hala, gure bulegoaren lehentasun estrategikoa gizarte zibilarekin elkarlanean aritzea da; izan ere, helburu komunak berresten ditu, elkarren kezkez arduratzen laguntzen du, eta gure bulegoaren eginkizuna eta ekimenak babesten ditu, bai egoitzan bertan, bai tokian tokikoak. Gizarte zibileko eragileen ekarpenak, halaber, giza eskubideen alorrean aspaldiko urteetan lanean ari diren mekanismoetako aditu independenteen egitekoa ere aberastu du; konparazio batera, itunen eta prozeduren bidez sortutako organoen lana. Haien eraginak eta ezagutzak ekarpen erabakigarria egin diete Giza Eskubideen Kontseiluaren lanei; 2006ko ekainaz geroztik Giza Eskubideen Batzordearen lekuan sortutako gobernuarteko organo berriaren lanei, hain zuzen. Giza eskubideen aldekoek, gobernuz kanpoko erakundeek eta gizarte zibileko gainerako alderdi interesdunek hainbat modutan egiten dute lan giza eskubideen alorrean: informazioa trukatuz; sustapen-jarduerak eginez eta giza eskubideen aplikazioa zainduz; urratzeak salatuz, gehiegikerien biktimak artatuz eta giza eskubideen estandar berriak garatzeko kanpainak abian ipiniz. Eta halaxe egiten dute lan, beren komunitate eta barrutietan gertatzen den guztiarekin adi. Babesgabeen eledun dira; haiengatik izan ezean, biktimak ez lirateke nazioarteko foroetara, giza eskubideen mekanismoetara eta tankerako lekuetara iritsiko. Gizarte zibileko eragileek estatuetako, eskualdeetako eta nazioarteko giza eskubideen lan-metodoak sakon ulertu eta menderatu behar dituzte. Eskuliburu honen helburua eginkizun zorrotz hori posible egitea da. Azkenik, nabarmentzekoa da eskuliburu hau Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalaren 60. urteurrenarekin batera argitaratu dela. Adierazpenean guztiontzat aldarrikatutako justizia, duintasuna eta giza eskubideak, oraindik ere, betetzeke daude. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa vNACIONES UNIDAS_3.indd 5 09/03/2012 9:34:30
  7. 7. Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Lanean tinko jarraitu behar dugu, lanean ari garen komunitateetan Adierazpen Unibertsalean bildutako printzipioak bete daitezen. Eskuliburu hau gizarte zibileko eragile guztiek Nazio Batuen giza eskubideen sistemara jotzeko beharrezko ezagutzak lortzeko baliagarri izango delakoan nago. Apala izanagatik ere, kontuan hartzeko modukoa deritzogu eskuliburu honi; giza eskubideak, duintasuna eta berdintasuna herritar guzti- guztien esku egon daitezen. Navanethem Pillay Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren vi Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 6 09/03/2012 9:34:31
  8. 8. Aurkibidea Orrialdea Aurkezpena......................................................................................................................... iii Hitzaurrea............................................................................................................................. v Siglak eta laburdurak........................................................................................................ viii Sarrera.................................................................................................................................. ix I NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA...................................................................................................................... 1 II GEGKB-REN BEKAK ETA PRESTAKUNTZA-PROGRAMAK..................................... 15 III GEGKB-REN ARGITALPENAK ETA BALIABIDE MATERIALAK .............................. 25 IV ITUNEN BIDEZ SORTUTAKO GIZA ESKUBIDEEN ORGANOAK ........................... 31 V GIZA ESKUBIDEEN KONTSEILUA .......................................................................... 75 VI PROZEDURA BEREZIAK.........................................................................................107 VII ALDIZKAKO AZTERKETA UNIBERTSALA..............................................................137 VIII GIZA ESKUBIDEEN BALIZKO URRAKETEN SALAKETAK AURKEZTEA................155 IX FUNTSAK ETA FINANTZAKETA-LAGUNTZAK ......................................................177 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa viiNACIONES UNIDAS_3.indd 7 09/03/2012 9:34:31
  9. 9. Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Siglak eta laburdurak ACT: Denok batera komunitateei laguntzen proiektua CAT: Torturaren eta bestelako tratu krudel, anker edo umiliagarrien aurkako Konbentzioa CEDAW: Emakumea diskriminatzeko era guztiak deuseztatzeari buruzko Konbentzioa CRC: Haurraren eskubideei buruzko Konbentzioa ECOSOC: Ekonomia eta Gizarte Kontseilua AAU: Aldizkako Azterketa Unibertsala DNBF: Demokraziarako Nazio Batuen Funtsa ICCPR: Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna ICERD: Arraza-diskriminazioko era guztiak deuseztatzeari buruzko nazioarteko Konbentzioa ICESCR: Eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalen nazioarteko Ituna ICRMW: Langile migratzaile guztien eta haien senideen eskubideak babesteari buruzko nazioarteko Konbentzioa GEEN: Giza eskubideen erakunde nazionala GEGKB: Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa GKE: Gobernuz kanpoko erakundea OPCAT: Torturaren eta bestelako tratu krudel, anker edo umiliagarrien aurkako Konbentzioaren hautazko protokoloa ATH: Aurrerapen txikieneko herrialdeak GNBP: Garapenerako Nazio Batuen Programa UNESCO: Hezkuntzarako, Zientziarako eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundea UNITAR: Lanbide Prestakuntzarako eta Ikerketarako Nazio Batuen Erakundea viii Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 8 09/03/2012 9:34:31
  10. 10. Sarrera Sarrera Eskuliburu honi buruz kontuan hartu beharrekoak Nazio Batuen giza eskubideetarako programarekin lanean: gizarte zibilarentzako eskuliburua egunez egun eta nonahi giza eskubideak sustatzen, babesten eta defendatzen dituzten eragileei zuzenduta dago. Bigarren edizio honetarako, eskuliburuaren lehendabiziko argitalpenaren erabiltzaileen artean egindako inkesta hartu zuten oinarri (Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoarekin lanean: GKEentzako eskuliburua (2006) dokumentuaren inguruan jasotakoa, hain zuzen). Hala, bigarren argitalpen hau zehatzagoa, eguneratua eta zuzendua da, eta Nazio Batuen sistemako giza eskubideen organo eta mekanismoak ditu ardatz. Eskuliburua gizarte zibileko eragile guztientzat pentsatuta dago; gobernuz kanpoko erakundeentzat (GKE) besteak beste, baina horietara mugatu gabe. Hala, gizarte zibilak Nazio Batuen giza eskubideen alorreko organoekin eta mekanismoekin orpoz orpo jardun dezakeela azaltzen du eskuliburu honek. Giza Eskubideetarako Nazio Batuen Goi Komisarioaren Bulegoa (GEGKB) eskuliburu hau baliagarria izango delakoan dago; organo eta mekanismo hauen bidez, giza eskubideak jende gehiagok erabil eta aldarrika ditzan. Zeintzuk dira gizarte zibileko eragileak? Nazio Batuen helburuekin bateragarriak diren interes, helburu edo balio komunak aintzat hartuta, borondatez parte hartzen eta publikoki jarduten dutenak dira gizarte zibileko eragileak, eskuliburu honen arabera. Dokumentu hau giza eskubide unibertsalak sustatzeko eta babesteko interesa duten gizarte zibileko eragileei zuzenduta dago. Besteak beste: • Giza eskubideen defendatzaileak. • Giza eskubideen aldeko erakundeak (GKEak, elkarteak, biktima-taldeak). • Aurrekoekin zerikusia duten alorretan jarduten duten erakundeak. • Koalizioak eta sareak (emakumeen, haurren edota ingurumenaren alorreko eskubideak). • Ahalmen-urritasuna duten pertsonak eta haiek ordezkatzen dituzten erakundeak. • Komunitate-taldeak (herri indigenak, gutxiengoak). • Erlijioaren inguruko taldeak (elizak, erlijio-taldeak). • Sindikatuak (batetik, talde sindikalistak, eta, bestetik, kazetarien elkarteak, abokatuen elkargoak, epaileen elkarteak, ikasleen sindikatuak eta tankerako lanbide-elkarteak). • Gizarte-mugimenduak (bakearen aldeko mugimenduak, ikasle-mugimenduak, demokraziaren aldekoak). Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa ixNACIONES UNIDAS_3.indd 9 09/03/2012 9:34:31
  11. 11. Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua • Giza eskubideen eremuan zuzenean lan egiten duten profesionalak (gizaldeko langileak, abokatuak, medikuak eta gainerako osasun-langileak). • Biktimen senideak. • Giza eskubideen alde lan egiten duten erakunde publikoak (eskolak, unibertsitateak, ikerkuntzako erakundeak). Estatuz estatu giza eskubideen babes iraunkorra finkatzeko, funtsezkoa da gizarte zibil sendo eta autonomoa izatea, aske jarduteko gai dena eta giza eskubideen alorrean trebatuta dagoena. Horrenbestez, gizarte zibileko eragileak bazkide garrantzitsu dira Nazio Batuen giza eskubideen sisteman. Eskuliburu honek ez ditu estatuetako giza eskubideen alorreko erakundeak aztertzen, nahiz eta erakunde horiek giza eskubideak sustatzeko eta babesteko ekarpen garrantzitsua egiten duten. GEGKBren webgunean giza eskubideen erakundeen inguruko informazioa eta baliabideak kontsulta daitezke, estatuz estatu. Era berean, GEGKBren giza eskubideen erakundeetarako unitatearekin harremanetan jartzea gomendatzen dugu, niu@ohchr.org helbide elektronikoaren bitartez. Eskuliburuaren edukia Eskuliburua GEGKBren aurkezpenarekin hasten da (I. kapitulua); ondoren, bekei eta prestakuntza-programei buruzko informazioa biltzen du (II. kapitulua). Horren ostean, batzordearen argitalpenak eta baliabideak ditu hizpide (III. kapitulua). Era berean, Nazio Batuen giza eskubideen organoak eta mekanismoak aipatzen ditu, bai eta haietara jotzeko moduak ere. Hauexek dira: Itunen bidez sortutako giza eskubideen organoak (IV. kapitulua); • Giza Eskubideen Kontseilua eta bere mekanismoak; konparazio batera, Aholku Komitea, Gizarte Foroa, Gutxiengoen auziei buruzko Foroa, herri indigenen eskubideei buruzko adituen mekanismoa, garapen eskubideari buruzko lantalde irekia, adierazpenaren inguruko zenbait mekanismo eta Durbango ekintza-programa (V. kapitulua). • Prozedura bereziak (VI. kapitulua). • Aldizkako azterketa unibertsala (VII. kapitulua). • Giza eskubideen ustezko urraketen salaketak aurkeztea (VIII. kapitulua). Azken kapituluak funtsen eta finantza-laguntzen inguruko informazioa jasotzen du (IX. kapitulua). Horietako batzuk GEGKBk kudeatzen ditu. Irakurleek informazioa errazago eskura dezaten, eskuliburuko kapitulu bakoitza bereizita dago argitaratuta. Banakako kapituluak edota eskuliburu osoa GEGKBren webgunean jaits daitezke. x Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 10 09/03/2012 9:34:32
  12. 12. Sarrera Nabarmendu beharra dago eskuliburu hau ez dela argitalpen independente bat, ez eta gida estatiko bat ere. Ahal dela, GEGKBren webguneari eta beste baliabide batzuei egiten zaie erreferentzia, irakurleek informazio eguneratua izan dezaten. Baliabide gehigarriak erabiltzea gomendatzen zaie irakurleei. Egitura Oro har, kapituluek hiru atal dituzte: • Erakundearen edo mekanismoaren aurkezpena. • Funtzionamendua. • Gizarte zibileko eragileek zer egin behar duten bertara jotzeko. Era berean, GEGKBren helbide garrantzitsuen zerrenda agertzen da kapitulu bakoitzean, bai eta beste baliabide batzuen estekak ere. Irakurleen iruzkinak eta oharrak Eskuliburu hau tresna dinamikoa da, eta GEGKBko Gizarte Zibilaren Unitateak atsegin handiz jasotzen ditu irakurleen iruzkinak eta oharrak. Helbide honetara bidal ditzakezue: Gizarte Zibilaren Unitatea Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations CH-1211 Geneva 10, Suitza. Helbide elektronikoa: CivilSocietyUnit@ohchr.org. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa xiNACIONES UNIDAS_3.indd 11 09/03/2012 9:34:32
  13. 13. NACIONES UNIDAS_3.indd 12 09/03/2012 9:34:32
  14. 14. I I. AZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO N GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA A. Nazio Batuen programa, giza eskubideen eremuan Giza eskubideen inguruko Nazio Batuen programaren helburua giza eskubideak sustatzea eta babestea da, pertsona guztientzat eta leku guztietan. Programa giza eskubideen esparruan lan egiten duten Nazio Batuetako erakundeek eta organismoek gauzatzen dute, baita eskuliburu honek aztertzen dituen giza eskubideen alorreko organoek eta mekanismoek ere. Guztien helburua nazioartean aitortutako giza eskubideak sustatzea eta babestea da, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalak duela 60 urte baino gehiago aldarrikatutako eskubide zibil, kultural, ekonomiko, politiko eta sozialen eremuetan. Giza eskubideen eremuan mundu-mailako autoritate den aldetik, Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoak (GEGKB) Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Programaren gidari izateko egitekoa du, eta, horrez gain, Nazio Batuen Gutunean jasotako giza eskubide guztiak sustatzeko eta babesteko ardura du, baita giza eskubideen inguruko nazioarteko zuzenbidean bildutakoak ere. Errespetua nagusi den mundua lortzea du helburu, guztiek giza eskubideak gozatzen dituztena. GEGKBk giza eskubide guztiak herri guztietan babesteko egiten du borroka. Herritarrek beren eskubideak beteta izan ditzaten sustatzen du, eta esandako eskubideak babesteko ardura dutenei laguntza eskaintzen die, eskubide horiek betetzen direla ziurtatzeko. B. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa GEGKB Nazio Batuen Idazkaritzaren parte da, eta Giza Eskubideetarako goi-komisarioak zuzentzen du (1993an sortu zen kargu hori).1 1 Ikus 1993ko abenduaren 20ko Batzar Orokorraren 48/141 ebazpena. GEGKBren lana bat dator Nazio Batuen Gutunarekin, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalarekin eta giza eskubideen inguruko ondorengo tresnekin, hala nola 1993ko Vienako Adierazpena eta Ekintza Programa eta 2005eko Munduko Gailurraren Amaierako Dokumentuarekin (Batzar Nagusia, 2005eko irailaren 16ko 60/1 ebazpena). Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 1NACIONES UNIDAS_3.indd 1 09/03/2012 9:34:32
  15. 15. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Hainbat eragilerekin aritzen da elkarlanean –gobernuak, giza eskubideen erakundeak, gobernuz kanpoko erakundeak (GKE) eta gizarte zibilaren gainerako eragileak barne–, giza eskubideekiko konpromisoek ahalik eta irismen handiena izan dezaten. Nazio Batuetako giza eskubideen funtzionario nagusi den aldetik, goi-komisarioa biktimen autoritate morala eta eleduna da. Goi-komisarioak bulegoaren eginkizuna eta baloreak babesten, lehentasunak ezartzen eta jarduerak zuzentzen ditu. Goi-komisarioak adierazpen publikoak eta deialdiak egiten ditu giza eskubideen egoeren eta krisialdien inguruan; gobernuekin hitz egiten du, giza eskubideak estatuetan babesten direla ziurtatzeko; mundu osoan bidaiatzen du, giza eskubideen inguruko mezuak guztiengana irits daitezen, eskubiderik ez dutenei entzuteko eta giza eskubideak babesteko funtsezko ardura dutenekin harremanetan hasteko. Giza eskubideen estandarrak Nazio Batuen programa guztietan integratzeko egiten du lan goi-komisarioak. Era berean, bakearen eta segurtasunaren aldeko lanak elkarrekin lotuta berrindar daitezen lan egiten du, baita garapenaren eta giza eskubideen aldekoak ere (horiexek baitira Nazio Batuen sistemako hiru funtsezko zutabeak), guztia ere giza eskubideak Nazio Batuen jarduera guztietan giltzarri izan daitezen. Goi-komisarioak jendaurrean hitz egiten du, argi eta garbi, giza eskubideen munduko egoeraz, zigorgabetasunaren aurka borrokatzeko eta estatuei beren ekintzen eta ez- egiteen ardura harrarazteko. Horrenbestez, espero izatekoa da goi-komisarioari eta bulegoari hainbat sektorek kritikak egitea. Beraz, giza eskubideen gaineko ikuspegiak politizatuta egon ohi diren eztabaidetan formulatzean, oso garrantzitsua da giza eskubideen objektibotasuna, zehaztasuna eta unibertsaltasuna nagusitzea bulegoaren eginkizunean. Gaur egungo goi-komisarioak, Navanethem Pillay andreak, 2008ko irailean hartu zuen kargua. Louise Arbour andrea (2004-2008), Sergio Vieira de Mello jauna (2002-2003)2, Mary Robinson andrea (1997-2002) eta Jose Ayala Lasso jauna (1994-1997) izan ziren aurrekoak. Bertrand G. Ramcharan jauna bitarteko goi-komisario izan zen 2003tik 2004ra. GEGKBren egoitza Genevako (Suitza) Wilson jauregian dago, eta New Yorkeko Nazio Batuen egoitzan ere badu bulego bat. Haren ordezkaritzek 900 funtzionario baino gehiago dituzte, eta erdiek tokian-tokian lan egiten dute. Hala, herrialdeko ekipoak eta bulegoak, eskualdeko bulegoak eta giza eskubideen alorreko aholkulariak dituzte, bai eta giza eskubideen partaideak ere Nazio Batuen bake-misioetan. 2 2003ko abuztuaren 19an, Sergio Vieira de Mello jauna hilik suertatu zen Bagdaden, Nazio Batuen beste 21 kiderekin batera. Han lan egiten zuen Irakeko Nazio Batuen Idazkari Nagusiaren Ordezkari Berezi gisa. 2 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 2 09/03/2012 9:34:32
  16. 16. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I Giza Eskubideetarako goi-komisarioaren mandatua Hauxe da goi- aholkularitza eta laguntza giza eskubide guztiak komisarioaren mandatua, teknikoko zerbitzuak errespetatzen direla Batzar Nagusiaren 48/141 ematea. bermatzeko. ebazpenaren bidez • Nazio Batuen • Nazioarteko lankidetza onartua: hezkuntzako eta zabaltzea. informazio publikoko • Giza eskubideak • Pertsona guztiek programak koordinatzea sustatzeko eta babesteko eskubide guztiak baliatu giza eskubideen jarduera guztiak ahal izateko modua eremuan. koordinatzea Nazio sustatzea eta babestea. • Zeregin aktiboa izatea Batuen sistema osoan. • Nazio Batuen organo giza eskubideak erabat • Nazio Batuen eskudunei gomendioak betetzeko bidean dauden mekanismoak ematea, giza eskubide eragozpenak ezabatzeko. arrazionalizatzea, guztiak sustatze eta • Modu aktiboan lan egokitzea, sendotzea babeste aldera. egitea, aurrerantzean ere eta sinplifikatzea giza • Garapenerako eskubidea giza eskubideak urra ez eskubideen eremuan. sustatzea eta babestea. daitezen. • Giza eskubideen • Gobernuekin jardueretarako elkarrizketak izatea, C. GEGKBren eginkizuna eta jarduerak GEGKBren eginkizuna mundu osoko gizaki guztien eguneroko zereginetan giza eskubideen arauak aplikatzea da. Horretarako, gobernuekin, parlamentuekin, agintari judizialekin, poliziako eta presondegietako funtzionarioekin, giza eskubideen erakunde nazionalekin, GKEekin eta gizarte zibileko eragileekin orpoz orpo egiten du lan, bai eta Nazio Batuen bazkideekin ere, giza eskubideen inguruan kontzientziatzeko eta errespetarazteko. Pertsonek eskubideak aldarrikatzeko duten gaitasuna indartzen du GEGKBk, eta giza eskubideen eremuan dituzten betebeharrak betetzen laguntzen die estatuei. Tokiko, estatuetako eta nazioarteko GKEak giza eskubideen nazioarteko mugimenduaren funtsezko osagarri dira, eta ezinbesteko laguntzaile GEGKBrako. Giza eskubideak urratzen direnean mundu osoa jakinaren gainean ipintzen dute. Biktimak defendatzen dituzte, hezkuntzaren bidez giza eskubideak sustatzen dituzte, eta hobekuntzak eta aurrerapenak lortzeko kanpaina egiten dute. GEGKBren eta gizarte zibilaren arteko harremana dinamikoa da, lankidetza du oinarri. Horrek GEGKBren lan-esparru guztietan dauka eragina. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 3NACIONES UNIDAS_3.indd 3 09/03/2012 9:34:32
  17. 17. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua GEGKBren lan-eremuek giza eskubide guztiak hartzen dituzte. Jarduera bakoitza besteekin lotuta dago, osagarriak dira. Guztiak ere GEGKBren egitekoaren zati dira. Lan tematikoak giza eskubideak identifikatzeko eta hutsuneak tratatzeko balio du; horrez gain, babesa zaindu, ikerketak egin eta eguneroko hainbat gai jorratzen ditu, hala nola klima-aldaketa eta genero-indarkeria, guztia ere giza eskubideak erreferentzia hartuta. GEGKBk eskubideen babesa sustatzera eta eskubideak aitortzera bideratutako nazioarteko araudi berria garatzen laguntzen du. Gainbegiratze-lanaren helburua estandarrak praktikan aplikatzea da; hartara, giza eskubideak gauzatzen laguntzen du. Tokian tokiko aplikazioaren bidez, GEGKBk garaiz hautematen ditu giza eskubideen krisialdiak eta zenbait egoeraren hondamendiak. Hala, krisialdien kasuan, gobernuei laguntza teknikoa eskaintzen die, eta pertsonak eta baliabideak zabaltzen ditu. Halaber, GEGKBk sentsibilizazio-lanaz gain, giza eskubideen alorreko heziketa-lana ere egiten du. Pertsonak adoretzen saiatzen da, beren eskubideak babesaraz ditzaten eta, Nazio Batuen giza eskubideen organoen eta mekanismoen bidez, aldaketarako eragile izan daitezen, horixe baita eskuliburu honen oinarria. GEGKBren jarduerak Nazio Batuen aurrekontu arruntarekin finantzatzen dira, bai eta estatu kideen, gobernuz kanpoko erakundeen, fundazioen eta partikularren borondatezko ekarpenekin ere. Auzi tematikoen inguruko eginkizun-esparruak GEGKBk giza eskubideen babesaren eta arauen ezarpenaren alorrean alderdi berriak aztertzen ditu, eta hainbat auzi tematiko jorratzen ditu. Aholkularitza juridikoa ematen du, bai eta politikak diseinatzeko aholkularitza ere. Era berean, ikerketak egiten ditu, eta, horrez gain, eztabaida, auzi eta joera berriei buruzko kontsultak sustatzen ditu, eta giza eskubide tematikoen eremuko zenbait alderdi interesgarrirekin elkartzen ere saiatzen da. Hauexek dira eremu tematikoetako batzuk: • Diskriminazioaren aurkako borroka. • Haurrak. • Klima-aldaketa eta ingurumena. • Eskubide ekonomikoak, sozialak eta kulturalak; osasuna, etxebizitza, elikagaiak eta ura izateko eskubidea barne. • GIB/hiesa. • Giza eskubideen ebaluazioa eta planifikazioa, herrialdeen arabera. • Giza eskubideak enpresen esparruan. 4 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 4 09/03/2012 9:34:33
  18. 18. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I • Giza eskubideak eta terrorismoaren aurkako borroka. • Giza eskubideak eta desgaitasuna. • Hezkuntza eta giza eskubideetako trebakuntza. • Giza eskubideen integrazioa. • Zaintza-lana eta ikerketak giza eskubideen eremuan. • Giza eskubideak bake-operazioetan. • Herri indigenak eta gutxiengoak. • Milurteko Garapen Helburuak eta garapenerako eskubidea, pobrezia gutxitzea barne. • Arrazakeria. • Zuzenbide-estatua eta demokrazia, justizia-administrazioa barne; gobernu ona; ustelkeriaren kontrako erantzukizuna, zigorgabetasuna eta borroka-ekimenak. • Segurtasun-politikak. • Merkataritza eta globalizazioa. • Pertsonen salerosketa. • Trantsizioko justizia. • Emakumearen giza eskubideak eta generoaren inguruko auziak. Programa horiek eskarmentua eta ideia berritzaileak eskaintzen dituzte Nazio Batuen giza eskubideen programarako oso garrantzitsuak diren zenbait auzi intersektorialen inguruan; hala nola, berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren inguruan. Arreta berezia merezi duten talde eta gaietan aritzen dira: arraza-diskriminazioa, gutxiengoak eta herri indigenak, emakumearen giza eskubideak eta genero-kontuak, ahalmen urritasuna, pertsonen salerosketa eta GIBek erasandako pertsonak. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 5NACIONES UNIDAS_3.indd 5 09/03/2012 9:34:33
  19. 19. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Zigorgabetasunaren aurkako baterako lana eta zuzenbide-estatua 2005ean esperientziak aintzat hartu tailer horietan. Tokiko zigorgabetasunaren zituzten. GKEak erabakigarriak aurka borrokatzeko dira printzipioak printzipio multzo Batzar Nagusiak, zabaltzeko eta tokian eguneratua idatzi zen 2005ean, helegiteak tokiko aplikagarritasuna batetik, eta, bestetik, jartzeko eta ordaintzak zaintzeko. GKEek, besteak helegiteak jartzeko eta jasotzeko eskubideei beste, gobernuekin lan ordaintzak jasotzeko buruzko printzipioak eta egiten dute, printzipio eskubidearen inguruko oinarrizko ildoak ezarri horiek aplikatzeko printzipioak eta ildo zituen. Era berean, Giza eta betetzeko. Hala, nagusiak. Eskubideen Batzordeak dokumentuotan bildutako giza eskubideak eskubideak bermatzen Hasierako bertsioak babesteko eta sustatzeko direla ziurtatzen dute. idatzi ondoren, GEGKBk printzipio eguneratuen hainbat eragile bildu sorta aintzat hartu zuen, Informazio gehiago nahi zituen, elkarrizketa eta zigorgabetasunaren aurka izanez gero, ikus: xehetasunei buruzko borrokatze aldera. iruzkinak sustatze • Giza eskubideak aldera. Nazioarteko GEGKBk hainbat tailer babesteko eta sustatzeko hainbat GKEk parte egin zituen bi printzipio- printzipio eguneratuen hartu zuten; hala nola, sorta horiei buruzko sorta, zigorgabetasunaren Legelarien Nazioarteko informazioa zabaltzeko, aurka borrokatzeko (E/ Batzordeak, Amnistia baita estatuetan horiek CN.4/2005/102/Add.1). Internazionalak, Human aplikatzeko estrategien • Helegiteak jartzeko eta Rights Watch-ek eta inguruan eztabaidatzeko ordaintzak jasotzeko Trantsizio Justiziarako ere. GEGKBk tokian-tokian eskubideei buruzko Nazioarteko Zentroak. dituen langileez eta Nazio printzipioak eta GKEek estatuetako eta Batuen bake-misioez gain, oinarrizko ildoak (Batzar nazioarteko erakundeen gatazka osteko egoeran Nagusiaren 60/147 ikuspegiak ipini zituzten dauden herrialdeetako Ebazpena). mahai gainean, eta, hala, GKEetako ordezkariek gaiari buruzko premiak eta ere parte hartu zuten 6 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 6 09/03/2012 9:34:33
  20. 20. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I Arauak ezartzea eta zaintzea GEGKB kalitate gorena eskaintzen ahalegintzen da Nazio Batuen giza eskubideen alorreko organo eta mekanismo nagusientzat egiten dituen ikerketa, esperientzia, aholkularitza eta zerbitzu administratiboetan. Izan ere, halakoak egin behar izaten ditu arauak ezartzeko, giza eskubideen inguruko nazioarteko zuzenbidearen eta jurisprudentziaren garapenean laguntzeko, eta onartuta dauden giza eskubideen estandarrak aplikatzen direla zaintzeko. Hauexek dira organo eta mekanismo horiek: • Giza Eskubideen Kontseilua eta bere mekanismoak; hala nola, prozedura bereziak, Aldizkako azterketa unibertsalaren Mekanismoa, salaketa-prozedura, Aholku Komitea, Gizarte Foroa, Gutxiengoen auziei buruzko Foroa eta Herri indigenen eskubideen inguruko adituen Mekanismoa. • Giza eskubideen itunen bidez sortutako organoak. GEGKBk gizarte zibilaren ahalmena indartzeko konpromisoa hartu du, gizarteak Nazio Batuen giza eskubideen programa modu eraginkorrean erabil dezan. Hurrengo kapituluetan ikusiko dugu zer-nola zuzen daitekeen gizarte zibila Nazio Batuen giza eskubideen alorreko erakundeetara eta mekanismoetara GEGKBren bidez: • IV. kapituluak giza eskubideen itunen bidez sortutako organoak jorratuko ditu. • V. kapituluak Giza Eskubideen Kontseilua eta bere mekanismoak aztertzen ditu; konparazio batera, Aholku Komitea, Gizarte Foroa, Gutxiengoen auziei buruzko Foroa, Herri indigenen eskubideei buruzko adituen Mekanismoa, garapen eskubideari buruzko lantalde irekia, adierazpenaren inguruko zenbait mekanismo eta Durbango ekintza- programa. • VI. kapituluan prozedura bereziak aztertuko ditugu. • VII. kapituluak aldizkako azterketa unibertsalari buruzko xehetasunak ematen ditu. • VIII. kapituluan giza eskubideak urratzen direnean salaketak nola aurkeztu azaltzen da. GEGKBk arauak ezartzeko eta zaintzeko egiten duen lanari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikus GEGKBren webgunea. Giza eskubideen aplikazioa Giza eskubideen estandarrek ezer gutxi balio dute, aplikatu ezean. Gatazken ostean suspertzen ari diren estatuek, baliabiderik ez dutenek edota ezagutza espezializatuak falta dituztenek laguntza behar dute giza eskubideen eremuan dituzten betebeharrei aurre egiteko. Hori dela eta, GEGKBk hainbat baliabide erabiltzen ditu, herrialdeek beren eremuan giza eskubideak babesteko egiten duten lana sostengatzeko. Herrialdeekin dituen harremanei loturik, aplikazioaren eremuko hutsuneak betetzen ahalegintzen da GEGKB; esate baterako, gaiari buruzko ezagutza, ahalmena, konpromisoa edota segurtasuna. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 7NACIONES UNIDAS_3.indd 7 09/03/2012 9:34:33
  21. 21. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Tokian tokiko aplikazioen bidez, GEGKBk hainbat alor zainduko ditu: • Estatuetako agintariek giza eskubideen nazioarteko estandarrei buruzko informazioa izatea, bai eta estandar horiek legeetan, arauetan eta politiketan txertatzen jakitea ere. • Gobernuko funtzionarioek eta gizarte zibilak gaitasun handiagoa izatea giza eskubideen eremuan agertzen zaizkien arazoei aurre egiteko. • Gobernuko agintariei jakinaraztea zer betebehar dituzten giza eskubideen eremuan, eta alor horretan dituzten oztopoak saihesteko neurri eraginkorrak aplikatzea. • Eskubideen jabeek babes handiagoa izatea, segurtasuna arriskuan ipintzen duen edozer politikaren aurrean. • GEGKB egoera aproposagoan egotea giza eskubideen inguruko premiei tokian-tokian aurre egiteko. Gobernuekin, Nazio Batuen sistemarekin, GKEekin eta gizarte zibileko gainerako kideekin elkarlanean, GEGKBren bulegoak eta tokian tokiko ordezkaritzek erantzun egokiak eta eraginkorrak eman behar dituzte giza eskubideen inguruko erronkei aurre egiteko. Esate baterako, GEGKBk giza eskubideen nazioarteko arauak estatuetako legerietan txertatzeko ekimenei laguntzen die, eta, horrez gain, giza eskubideen inguruko estatuko erakunde independenteen ezarpenari eta funtzionamenduari buruzko aholkularitza ematen du. Halaber, giza eskubideei buruzko trebakuntza eskaintzen die justizia-administrazioei, polizia militarrari eta parlamentuei beren lanarekin lotutako nazioarteko estandarren inguruan, eta haiekin aritzen da elkarlanean. Era berean, aholkularitza eskaintzen die itunen bidez sortutako organoei eta aldizkako azterketa unibertsalera aurkeztu beharreko txostenei buruz, eta, gainera, prestakuntza-programak antolatzen ditu giza eskubideen inguruan. Gizarte zibila funtsezko kide da GEGKBk tokian-tokian egiten dituen jarduera guztietan. Hona hemen gizarte zibilak GEGKBrekin tokian-tokian dituen konpromisoen eta lankidetzaren zenbait adibide: • GEGKB ohartaraztea, giza eskubideak hondatzen direnean eta joera gainerakorrak sortzen direnean. • GEGKBri informazioa ematea giza eskubideen egoeraren, haien eboluzioaren eta tokiko zein estatuko ustezko urratzeen gainean. • GEGKBrekin elkarlanean aritzea, giza eskubideen inguruko mintegiak, tailerrak edota trebakuntza-programak antolatzeko, baita giza eskubideen alorreko sentsibilizazio- proiektu nazionalak edo eskualde-mailakoak egiteko ere. • GEGKBrekin elkarlanean aritzea, giza eskubideen itunak berresteko eta aplikarazteko. GEGKBk tokian-tokian hainbat ordezkaritza izan ditzake; esate baterako, estatuko eta eskualdeko bulegoak, giza eskubideen partaideak Nazio Batuen bake-operazioetan, giza eskubideetarako aholkulariak Nazio Batuek herrialdeak laguntzeko dituen taldeetan eta esku- hartze bizkorra giza eskubideen inguruko krisi hasi berrietan. 8 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 8 09/03/2012 9:34:34
  22. 22. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I GEGKBren Ugandako bulegoarekin lankidetza, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak hobeto babesteko eta zabaltzeko GEGKBk Ugandan duen betiere giza eskubideen 2007ko Giza Eskubideen bulegoak desgaitasunen arauak aintzat harturik. Egunaren ospakizunean. bat duten pertsonen • Desgaitasunen bat duten • Soroti barrutiko elkarteekin lan egiten pertsonen egoeraren administrazioaren bloke du, hainbat helburu gaineko zaintza-ekintzak nagusian arrapala bat lortzeko; konparazio eta eztabaidak egin eraikitzea babestu zuen, batera, desgaitasuna giza zituen, eta desgaitasunen eraikin publikoetarako eskubideen inguruko bat duten pertsonez sarbidea errazteko. arazo dela jakinaraztea, gai arduratzen diren GKEen GKEek etengabe egiten horretan aplika daitezkeen parte-hartzea modu duten sustapen-lanaren giza eskubideen aktiboan sustatu zuen ondorioz, beste zenbait inguruko arauei buruzko hainbat barrutitan, giza arrapala ere eraiki kontzientziazioa sustatzea, eskubideen koordinazio- zituzten hirian. eta araudi hori legerian, mekanismoen barruan. • Desgaitasunen bat politiketan eta estatuko • Desgaitasunen bat duten duten pertsonak giza planetan behar bezala pertsonen sindikatu eskubideen inguruko jasoaraztea. Ugandako nazionala babestu zuen, nazioarteko arauen bulegoak honako ekintza sinadurak biltzeko eta inguruan trebatu zituzten, hauek egin ditu GKEekin: desgaitasunen bat duten bai eta estatuko lege pertsonen eskubideen eta politiken inguruan • Kontsulta bat egin hitzarmena berrets dezala ere. Horrez gain, braille zuen desgaitasunen eskatzeko Ugandako hizkuntzan ere banatu inguruko estatuko legeria Gobernuari. Hala, zuten materiala. betetzeko aholkularitza mila sinadura baino teknikoa eskaintzeko, gehiago batu zituzten 1. Herrialdeko bulegoak GEGKB gero eta toki gehiagotan ari da ezartzen poliki-poliki. Besteak beste, honako egitekoak ditu: giza eskubideak zaintzea, txosten publikoak egitea, laguntza teknikoa ematea eta epe luzeko politika eta helburu iraunkorrak ezartzen laguntzea gobernuei. 2. Eskualdeko bulegoak GEGKBk eskualde jakin bateko zenbait herrialderentzat garrantzitsuak izan daitezkeen giza eskubideen inguruko arazoak identifikatzen ditu. Eskualdeetan eta herrialdeetan laguntza ematen du, eta esperientziak eta jardunbide egokiagoak trukatzen laguntzen du. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 9NACIONES UNIDAS_3.indd 9 09/03/2012 9:34:34
  23. 23. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua GEGKBren eskualdeko bulegoek gaia bikain ezagutzen dute, eta eskualdeko eta gobernuko erakundeekin, herrialdeei laguntzeko Nazio Batuen taldeekin, nazioarteko eta eskualdeko erakundeekin, giza eskubideen nazioarteko erakundeekin eta gizarte zibilarekin lankidetzan jarduten dute. 3. Giza eskubideen partaideak Nazio Batuen bake-operazioetan Nazio Batuek bakea iraunarazteko eta sendotzeko antolatzen dituen operazioetan parte hartzen du GEGKBk, eta egiteko garrantzitsua izaten du bake-operazioetako eta gai politikoetako Nazio Batuen departamentuetako giza eskubideen partaideek tokian-tokian egiten dituzten operazio konplexuetan. Era berean, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak bakearen eta nazioarteko segurtasunaren inguruan egiten duen lanean laguntzen du GEGKBk. Egiteko horiek argi uzten dute zer-nolako garrantzia duten giza eskubideek Nazio Batuen eginkizunaren edozer alderditan. GEGKBk lehentasunezko lau esparru identifikatu ditu, eta horiek bake-operazioetan txertatzen saiatzen da: • Bake-prozesuetan justizia egon dadin zaintzea eta erantzukizunak eskatzea. • Giza eskubideak ez urratzeko prebentzioa, eta urratutakoan konponbideak topatzea. • Ahalmena eta erakunde nazionalak indartzea. • Giza eskubideak txertatzea Nazio Batuen programen bidez. Nazio Batuen misioarekin elkarlana Sudanen, emakumeen eskubideen inguruan 2008ko martxoaz geroztik, elkarlanean. Irratsaioaren zuten parte programan, Nazio Batuen Sudango helburua herritarrak bai eta gizarte zibileko misioko giza eskubideen genero-indarkeriarik gabe kideek ere. Ekimena Bulegoak (UNMIS) bizitzeko eskubideari bertako komunitateetarako irratsaio bat egiten du, buruz kontzientziatzea tailerrekin batera egin emakumeen eskubideen da. Nilo Goieneko zuten. aldeko taldearekin eta Estatuko Legegintza Malakal irratiarekin Batzarreko kideek hartu 4. Giza eskubideetarako aholkulariak Nazio Batuek herrialdeak babesteko dituzten taldeetan GEGKBk giza eskubideetarako aholkulariak bidaltzen ditu Nazio Batuek herrialdeak babesteko dituzten taldeak indartzeko, herrialdeko bertako koordinatzaileek hala eskatuta. Adituok herrialde baten ahalmena eta erakundeak sortzeko edo indartzeko estrategien inguruko aholkularitza 10 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 10 09/03/2012 9:34:34
  24. 24. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I eskaintzen dute, giza eskubideak sustatze eta babeste aldera. Giza eskubideetarako aholkulariek estatuetako eragileekin ere izaten dituzte harremanak giza eskubideen inguruko arauak sustatzeko eta aplikatzeko; bai gobernuarekin, bai gizarte zibilarekin. 5. Erantzun bizkorra giza eskubideak krisian daudenean Tokian tokiko ordezkaritzen bidez herrialdeekin harremanak izateaz gain, Erantzun Bizkorreko Unitateak langile prestuak bidaltzen ditu, munduko edozer tokitako giza eskubideen inguruko egoeraren gorabeherei aurre egiteko edo prebenitzeko. GEGKBk ikerketa-misioak edota ikerketa-batzordeak abia edo lagun ditzake, giza eskubideak modu larrian urratu direla dioten salaketak agertzen direnean. Halaber, unitate hau GEGKBren puntu fokala da, bake-operazioetako giza eskubideen partaideekiko harremanei dagokienez. GEGKBk, operazio horiek babesteko, kontratazioan, hasierako orientazioan eta prestakuntzan laguntzen du eta, horrez gain, oinarrizko politiken eta programen inguruko aholkularitza ematen du. GEGKBren bekak eta prestakuntza-programak GEGKBk zenbait beka eta programa sortu ditu, gizarte zibilak giza eskubideen mekanismoetan duen egitekoa eta parte-hartzea bultzatzeko asmoz. Hauexek dira: • Indigenentzako beka-programa. • Gutxiengoentzako beka-programa. • ATHentzako giza eskubideen inguruko beka-programa. • Giza eskubideen erakunde nazionaletako langileentzako beka. GEGKBren bekei eta prestakuntza-programei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikus eskuliburu honetako II. kapitulua edota idatzi publications@ohchr.org edo library@ohchr.org helbideetara. GEGKBren argitalpenak eta baliabide materialak GEGKBk giza eskubideen inguruko hainbat argitalpen taxutzen ditu; horien bidez, informazio interesgarria eskaintzen die gobernuei, giza eskubideen inguruko erakunde nazionalei, gizarte zibilari, komunikabideei eta, oro har, herritarrei. Argitalpen eta baliabide horietako asko GEGKBren webgunetik jaits daitezke, edota GEGKBren informazio eta argitalpen erakusmahaian eskatu. GEGKBren argitalpen eta baliabideen inguruko informazio gehiago nahi izanez gero, ikusi eskuliburu honetako III. kapitulua edota idatzi publications@ohchr.org edo library@ohchr.org helbideetara. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 11NACIONES UNIDAS_3.indd 11 09/03/2012 9:34:34
  25. 25. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Laguntzak eta finantza-funtsak Nazio Batuen funtsak eta laguntzak, hein batean, GEGKBk kudeatzen ditu. Laguntza eta funts horien onuradun zuzenak izaten dira GKEak, oinarrizko erakundeak, lanbide-elkarteak eta gizarte zibileko gainerako eragileak. GEGKBk laguntza eta funts hauek kudeatzen ditu: • Torturaren biktimentzako Nazio Batuen borondatezko ekarpenen Funtsa. • Herri indigenentzako Nazio Batuen borondatezko ekarpenen Funtsa. • Egungo esklabotzaren kontrako Nazio Batuen funts Fiduziarioa. • Denok batera komunitateei laguntzen proiektua. Laguntzei eta funtsei buruzko informazio gehiago lortzeko, ikus eskuliburu honetako IX. kapitulua. D. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoaren egitura Goi-komisarioak eta goi-komisarioaren albokoak zuzentzen dute GEGKB. Bulego Exekutiboak babesten du bien lana, eta GEGKBren Zuzendaritza exekutiboko eta kudeaketarako Azpiataleko zati da. Zuzendaritza exekutiboko eta kudeaketarako Azpiatalak honako hauek hartzen ditu barne: • New Yorkeko GEGKB; giza eskubideen inguruko auziak Nazio Batuen garapenerako eta segurtasunerako agendan txertatzeaz arduratzen da. Horrez gain, Batzar Nagusian jorratzen diren giza eskubideen inguruko gaietan laguntzen du Kontseilu Ekonomiko eta Sozialean, Segurtasun Kontseiluan eta gobernuarteko beste zenbait organismotan. • Politika, plangintza, segimendu eta ebaluazioetarako Saila; GEGKBren langileekin elkarlanean aritzen da, bulegoaren ikuspegi estrategikoa lehentasun zehatzetan eta plan operatiboetan mamitu dadin, baita segimendua egiteko eta inpaktua ebaluatzeko ere. • Komunikazioen Saila; estrategiak sortzen eta txertatzen ditu herritarrek giza eskubideen inguruko ezagutzak aberasteko eta nazioarteko komunitateari eremu honetako aurrerapenen eta GEGKBren lanaren inguruko informazioa emateko. • Emaileen eta kanpo-harremanen Saila; estatu kideei informazio sakona emateaz arduratzen da, GEGKBren lanerako beharrezko planei, lehentasunei eta funtsei buruz. Era berean, baliabideak kudeatzen ditu GEGKBren programen aplikazioa babesteko. 12 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 12 09/03/2012 9:34:34
  26. 26. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I • Tokian tokiko babeserako eta segurtasunerako Saila; Nazio Batuen segurtasun departamentuarekin elkarlanean, GEGKBko pertsona eta lokal guztien segurtasunaz arduratzen da. Gizarte Zibilaren Unitatea, oraindik orain sortua, Zuzendaritza exekutiboko eta kudeaketarako Azpiatalaren parte da. Hauxe da gizarte zibileko eragileentzat GEGKBrekin harremanetan jartzeko lehen sarbidea. Gizarte Zibilaren Unitateak informazioa eta aholkularitza ematen du hainbat gairi buruz, eta politiken eta estrategien inguruko aholkularitza eskaintzen du, lankidetza hobea lortzeko. Era berean, gizarte zibilari Nazio Batuen giza eskubideen organoekin eta mekanismoekin harremanetan jartzen laguntzeko erremintak sortzen ditu; eskuliburu hauxe dugu erreminta horien adibide garrantzitsu bat. Hauek dira Programak kudeatzeko eta babesteko Zerbitzuek lantzen dituzten eremuak: aurrekontua eta funtsen kudeaketa; kontratazioa eta giza baliabideak; erosketak, aktiboen kudeaketa eta tokian tokiko jardueretarako laguntza logistiko orokorra; informazioaren teknologia eta langileen etengabeko trebakuntza. Zuzendaritza exekutiboko eta kudeaketarako Azpiatalaz eta programak kudeatzeko eta bestelako zerbitzuez gain, GEGKBk beste lau sail ditu: • Giza eskubideen eta itunen kontseiluko Atala Giza Eskubideen Kontseiluaren eta haren mekanismoen funtzionamendu egokiaz arduratzen da, bai eta giza eskubideen itunen bidez sortutako organoez ere. Era berean, Torturaren biktimentzako Nazio Batuen borondatezko ekarpenen Funtsaren jarduerak babesten ditu, eta gobernuarteko organoek erabiltzeko sortutako dokumentazio ofizial guztia koordinatzen du. • Prozedura Berezien Atalak prozedura berezietarako laguntza ematen du, eta hainbat gairen, ikerketaren eta auzi juridikoren inguruko ezagutzak izaten ditu; horretarako, ikerketa eta analisi lanak egiten ditu aldez aurretik. Gainera, laguntza logistikoa eta administratiboa ere eskaintzen du. Atal honek mandatuen titularren eta alderdi interesdunen arteko elkarlana ahalbidetzen du (gizarte zibila barne). • Tokian tokiko operazioen eta lankidetza teknikoaren Atalak GEGKBk beste herrialde batzuekin dituen lankidetza estrategien sorkuntza eta aplikazioa koordinatzen ditu, lankidetza teknikoko programa kudeatzen du eta GEGKBren tokian tokiko bulegoetarako sarbidea da. • Ikerketarako eta garapen-eskubiderako Atalak GEGKBren kontu tematikoei buruzko ikerkuntza-lanak egiten ditu giza eskubideen esparruan, eta laguntza teknikoa ematen die tokian tokiko ordezkaritzei. Atal honek, era berean, GEGKBren dokumentazio-zentroa eta argitalpen-programa kudeatzen ditu, eta hainbat tresna metodologiko eta sorta didaktiko sortzen ditu herrialdeetan eta egoitzan bertan erabiltzeko; guztia ere erakunde nazionalen, gizarte zibilaren eta gainerako bazkideen ahalmena sendotzeko. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 13NACIONES UNIDAS_3.indd 13 09/03/2012 9:34:35
  27. 27. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua E. GEGKBren baliabideak GEGKBren webgunea Gizarte zibilaren alderdi interesdunek GEGKBren webgunea kontsulta dezakete; GEGKBren lanari eta jarduerei buruzko informazio eguneratua eta giza eskubideen hainbat mekanismoren inguruko datuak aurkituko dituzte bertan. Halaber, GEGKBren webgunean bulegoaren jardueren eta emaitzen urteko txostenak eta goi-komisarioaren kudeaketaren plan estrategikoa kontsulta daitezke. Ikusi http://www.ohchr.org helbidea F. GEGKBrekin harremanetan nola jarri Egoitzaren helbideak: Palais Wilson: 52, rue des Pâquis CH-1201 Geneva 10, Suitza Motta eraikina: 48, avenue Giuseppe Motta CH-1202 Geneva, Suitza Posta helbidea Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10 Telefonoa: +41 (0)22 917 90 00 Webgunea: http://www.ohchr.org Eskuliburua euskaraz eta formatu digitalean kontsulta daiteke GEGKBren webgunean http://www.ohchr.org/manualsociedadcivil/ Bertan, eskuliburuaren kapitulu guztiak jaits daitezke, bai eta argitalpenean agertzen diren erreferentzia guztien loturak kontsultatu ere. 14 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 14 09/03/2012 9:34:35
  28. 28. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO GEGKB-REN BEKAK ETA PRESTAKUNTZA-PROGRAMAK Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I II. GEGKB-REN BEKAK ETA PRESTAKUNTZA- II PROGRAMAK Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoak (GEGKB) kapitulu honetan agertzen diren bekak eta prestakuntza-programak sortu zituen, gizarte zibilak giza eskubideen mekanismoetan duen rola eta parte-hartzea bultzatzeko. Gizarte zibilaren ekarpenari eta parte-hartze zuzenari esker, giza eskubideak are gehiago sendotzen dira. Kapitulu honetan, gizarte zibilaren alderdi interesdunek GEGKBren beka-programetan eta prestakuntza-tailerretan parte hartu ahal izateko informazioa dago jasota. Kapitulu honetan agertzen diren programa eta tailerretan parte hartzeko edo haiek erabili ahal izateko, ez da beharrezkoa Nazio Batuen Kontseilu Ekonomiko eta Sozialak (ECOSOC) GKEak edo gizarte zibilaren gainerako alderdi interesdunak erakunde aholku-emailetzat aitortuta edukitzea. A. Beka-programak Beka-programei esker, aukeratutako hautagaiek giza eskubideen mekanismoak eta nazioarteko erakundeak sakon ezagutzeko aukera izango dute. GEGKBk lau beka-programa kudeatzen ditu. Programon xedea zenbait taldek edo partikularrek giza eskubideen eginkizunaren eremuan duten ahalmena sendotzea da: • Ordezkari indigenentzako beka-programak talde indigenetako kideei laguntzak ematen dizkie, giza eskubideen inguruko prestakuntza-programa batean parte hartzeko. • Gutxiengoentzako beka-programak gutxiengo nazional, etniko, erlijioso edo linguistikoetako kideei laguntza ematen die, giza eskubideen inguruko prestakuntza- programan parte hartzeko. • ATHetako giza eskubideen ikasleentzako beka-programak ATHetako graduondoko ikasleei laguntza ematen die, Nazio Batuen eta giza eskubideen inguruko prestakuntzan parte hartzeko. • Giza Eskubideen Erakunde Nazionaletako langileentzako bekak GEENetako langileei laguntza ematen die giza eskubideen nazioarteko zuzenbideari buruzko gaikuntza-programa baten bidez, bai eta GEGKBek GEENekin egiten duen lanaren bidez ere. Eskuliburua euskaraz eta formatu digitalean kontsulta daiteke GEGKBren webgunean http://www.ohchr.org/manualsociedadcivil/ Bertan, eskuliburuaren kapitulu guztiak jaits daitezke, bai eta argitalpenean agertzen diren erreferentzia guztien loturak kontsultatu ere. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 15NACIONES UNIDAS_3.indd 15 09/03/2012 9:34:35
  29. 29. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Eskaerak aurkezteko helbideakII Ordezkari indigenentzako beka-programa Herri indigenen eta gutxiengoen Saila Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Suitza Faxa: +41 (0)22 917 90 08 ó +41 (0)22 928 90 66 Helbide elektronikoa: fellowship@ohchr.org Gutxiengoentzako beka-programa Herri indigenen eta gutxiengoen Saila Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Suitza Telefonoa: +41 (0)22.928 98 45 Faxa: +41 (0)22 928 90 10 Helbide elektronikoa: minorities@ohchr.org ATHetako ikasleentzako beka-programa Lanbide Prestakuntzarako eta Ikerketarako Nazio Batuen Erakundea (UNITAR) Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH-1211 Geneva 10 - Suitza Telefonoa: +41 (0)22 917 86 40 Faxa: +41 (0)22 917 80 47 Webgunea: http://www.ohchr.org eta http://www.unitar.org/diplomacy Giza Eskubideen erakunde nazionaletako langileentzako beka. Erakunde Nazionalen Saila Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Suitza Telefonoa: + 41 (0)22 928 92 83 eta + 41 (0)22 928 96 63 Faxa: + 41 (0)22 928 90 18 Helbide elektronikoa: niu@ohchr.org 16 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 16 09/03/2012 9:34:35
  30. 30. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO GEGKB-REN BEKAK ETA PRESTAKUNTZA-PROGRAMAK Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I 1. Ordezkari indigenentzako beka-programa II Ordezkari indigenentzako beka-programa 1997an ipini zuten abian, Munduko Herri Indigenen Nazioarteko Hamarkadaren (1995-2004) helburuak mamitzeko GEGKBren ekimen gisa. Programaren xede nagusia ordezkari indigenak eta beren komunitateak estimulatzea da, Nazio Batuen giza eskubideen sistemaz baliatzeko duten gaitasuna aberastuta. Era berean, indigenei giza eskubideen inguruko oinarrizko ezagutza orokorrak emango zaizkie programaren bidez, bai eta, bereziki, herri indigenen eskubideen ingurukoak ere. Hartara, beren erakundeak eta komunitateak hobeto babestuko dira, eta beren eskubideak aldarrikatzeko gai izango dira. Programa bukatzean, bekadun bakoitzak bere komunitateko kideei giza eskubideen inguruko ezagutza orokorrak irakatsiko dizkie, eta, bereziki, herri indigenen eskubideen ingurukoak. Halaber, bekadunak programan eskuratutako informazioa eta ezagutzak zabaltzeko aukera izango du. Programak bekadunei ez ezik beren erakundeei eta ordezkatzen duten komunitateari ere egiten die mesede. Ordezkari indigenentzako beka-programa lau hizkuntzatan ematen da: espainieraz, ingelesez, frantsesez eta errusieraz. Urtero bost bekadun aukeratzen dira programaren bertsio linguistiko bakoitzerako: • Genevako programa (ingelesez). • Deustuko programa (espainieraz). • Dijongo programa (frantsesez). • Moskuko programa (errusieraz). Genevako programa GEGKBk taxutzen du, Genevan bertan. Giza eskubideen mekanismoen eta erakundeen gaineko ikastaro trinkoa da. Maiatzean hasten da urtero, eta lau hilabete iraun ohi du. Parte hartzeko pentsatutako programa da, eta zenbait gairen inguruko informazio-saioak eta taldekako zein banakako lanak biltzen ditu. Deustuko programa Deustuko Unibertsitatearen (Bilbo) eta GEGKBren baterako ekimena da. Lau hilabete iraun ohi du, eta bi zati ditu: lehengo saioa Deustuko Unibertsitatean izaten da; bigarrena, berriz, GEGKBren Genevako bulegoan. Genevako programaren antzeko egitura dauka. Horrez gain, bekadunen eta beste erakunde interesdunen –hala nola Euskadiko GKEak eta Eusko Jaurlaritza– arteko trukea sustatzen du. Dijongo programa Dijongo (Frantzia) Burgundiako Unibertsitateak eta GEGKBk elkarrekin antolatutako ekimena da, eta ama-hizkuntza edota bigarren hizkuntza frantsesa duten herri indigenei zuzenduta dago. Programa honek hamar aste irauten du, eta horietatik lau Dijongo Unibertsitatean izaten dira, lau GEGKBn (Geneva), eta gainerako biak Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundean (UNESCO), Parisen. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 17NACIONES UNIDAS_3.indd 17 09/03/2012 9:34:35
  31. 31. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Moskuko programa Iparraldeko Herri Indigenen Errusiako Elkarteak (Mosku) eta GEGKBkII elkarrekin antolatutako ekimena da. Saio hauen barruan lau asteko prestakuntza antolatzen dute aipatutako elkartean, GEGKBren Moskuko bulegoan eta Nazio Batuek hiriburu horretan dituzten beste bulego batzuetan. Ondoren, beste lau asteko trebakuntza-saioa izaten da Genevako GEGKBn. Programa guztiek barne hartzen dituzte ostatu gastuak, otorduak, bidaiak, aseguru medikoa eta bestelako gastuak. Hautaketa-irizpideak • Hautagaiek herri indigena bateko kide izan behar dute, eta beren komunitatearen edo erakundearen babesa izan behar dute. • Adina mugatuta ez badago ere, lehentasuna 25 eta 35 urte arteko hautagaiek izango dute. • Araututako hezkuntza ez izatea ez da oztopo beka-programa hauetan parte hartzeko; izan ere, herri indigenek hezkuntzarako oztopo sozio-ekonomiko handiak izaten dituzte. • Hautagaiek beren komunitate indigenako gainerako kideak trebatzeko aukera eta borondatea izan behar dute bueltatzen direnean. • Elkarte babeslearen zirkunskripzioak edo afiliazioak irmoa beharko luke izan. • Bekadunak aukeratzeko eskualde eta genero irizpideen arteko oreka kontuan hartuko da. • Hautagaiek beka-programaren hizkuntza behar beste menderatu beharko dute. Lau programok urtero-urtero antolatzen dituzte, eskaerak aurkezteko epeak aldatu egiten badira ere. Beka-eskaerak kontuan hartzeko, beharrezko inprimakiak eta baldintzak behar bezala bete behar dira. Eskaerak faxez edo posta arruntez bidali behar dira. Posta elektronikoz bidalitako eskaerak ez dira izapidetuko, non eta ez diren izenpetuta eta eskanerrez kopiatuta bidaltzen. 18 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 18 09/03/2012 9:34:35
  32. 32. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO GEGKB-REN BEKAK ETA PRESTAKUNTZA-PROGRAMAK Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I Eskaerak helbide honetara bidali behar dira: II Ordezkari indigenentzako beka-programa Herri indigenen eta gutxiengoen Saila Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Suitza Faxa: +41 (0)22 917 90 08 eta +41 (0)22 928 90 66 Helbide elektronikoa: fellowship@ohchr.org 2. Gutxiengoentzako beka-programa GEGKBk gutxiengoentzako beka-programa antolatzen du, gutxiengo nazional edo etniko, erlijioso eta linguistikoetako kideei –bereziki gazteei– giza eskubideen nazioarteko zuzenbidearen inguruko ezagutza orokorrak emateko, eta, batez ere, gutxiengoen eskubideen ingurukoak irakasteko. Gutxiengoetako bekadunek, programan zehar, Nazio Batuen giza eskubideen mekanismoei buruzko ezagutza orokorrak eskuratuko dituzte, gutxiengoekin zerikusia duten auzien inguruan. Hartara, gero, beka-programan bereganatutako ezagutzak irakatsi ahal izango dituzte, bai beren komunitatean bertan, bai beren erakundeetan. Bekadun izandako batek Erkidegoko prestakuntza-programa bat emango du gutxiengoentzat Bulgarian: Gutxiengoentzako esker, 2005-2015 aldirako eguneroko zereginarekin prestakuntza-programako Buhameak Gizarteratzeko loturik dauden alorretan. bekadun izandako batek Hamarkadako helburuak Horiek horrela, udalbatzak aurkeztutako proiektua lortzeko beharrezko tokiko gutxiengoaren babestu zuen GEGKBk; bitartekoak eman zizkieten ordezkariz osatutako Bulgariako buhame- buhameei. (Helburu horiek erakunde iraunkor bat komunitateko kide Europa erdialdeko eta ezartzea proposatu zuten, batek prestatutakoa, hego-ekialdeko bederatzi politikak gauzatzeko hain justu. Hala, Polski herrialdek adostutakoak garaian gutxiengo horren Trambesh udalerrian dira.) Parte-hartzaileek inguruko auziak kontuan prestakuntza-tailer bat erabaki ofizialak hartzeko. Alkateak antolatu zuten 2006ko adosterakoan buhameen eta udal-presidenteak abenduan Buhameen parte-hartzea hobetzeko proposamena onartu Batasunak komunitate hori estrategia bat taxutu zuten, zuten. sustatzeko. Programa horri batez ere eskubideekin eta Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 19NACIONES UNIDAS_3.indd 19 09/03/2012 9:34:35
  33. 33. I Nazio Batuen programarekin lanean, giza eskubideen eremuan Gizarte zibilarentzako eskuliburua Gaur egun, GEGKBk gutxiengoentzako bi beka-programa ditu: bata ingelesez eta besteaII arabieraz. Ingelesezko programa urtero egiten da apirilean, hiru hilabete irauten du, eta bost bat bekadunek parte hartu ohi dute. Arabierazko programa pilotua, berriz, 2007an egin zuten lehen aldiz. Lau bekadunek parte hartu zuten, eta hilabetez joan ziren Genevako GEGKBren ikastaroetara. Beka-programak hileroko laguntza bat ematen du mantenu- gastuetarako, ostatu xume baterako, Genevako joan-etorrietarako, osasun-asegurua ordaintzeko eta beste zenbait gastutarako. Hautaketa-irizpideak • Hautagaiek gutxiengo nazional, etniko, erlijioso edo linguistiko bateko kide izan behar dute. • Adina mugatuta ez badago ere, lehentasuna 25 eta 35 urte arteko hautagaiek izango dute. • Hezkuntza arautua ez da eragozpena izango gutxiengoentzako beka-programan parte hartzeko, baldin eta lortutako esperientzia erakusten bada. • Erakunde edo elkarte babesleak gutxiengoekin lotutako auziez arduratu beharko luke, eta gutxiengoren bateko kideak izan beharko lituzke. • Hautagaiek beren komunitate gutxituko gainerako kideak trebatzeko aukera eta borondatea izan behar dute, beren komunitate edo erakundera bueltatzen direnean. • Hautagaiek beren komunitate edo erakundeko babes-gutun bat aurkeztu beharko dute. • Hautagaiek arabiera edo ingelesa jakin beharko dute (programa zer hizkuntzatan ematen den kontuan hartuta). Beka-eskaerak kontuan hartzeko, beharrezko inprimakiak eta baldintzak behar bezala bete behar dira. Eskaerak faxez edo posta arruntez bidali behar dira. Posta elektronikoz bidalitako eskaerak ez dira kontuan hartuko, non eta ez diren izenpetuta eta eskanerrez kopiatuta bidaltzen. Eskaerak helbide honetara bidali behar dira: Gutxiengoentzako beka-programa Herri indigenen eta gutxiengoen Saila Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Suitza Telefonoa: +41 (0)22 928 98 45 Faxa: +41 (0)22 928 90 10 Helbide elektronikoa: minorities@ohchr.org Beka-programari buruzko informazio gehiago eskuratzeko eta inprimakia inprimatzeko, sartu GEGKBren webgunean. 20 Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren BulegoaNACIONES UNIDAS_3.indd 20 09/03/2012 9:34:36
  34. 34. NAZIO BATUEN GIZA ESKUBIDEETARAKO GEGKB-REN BEKAK ETA PRESTAKUNTZA-PROGRAMAK Sarrera GOI-KOMISARIOAREN BULEGOAREN AURKEZPENA I 3. ATHetako ikasleentzako giza eskubideen inguruko beka-programa II ATHetako ikasleentzako giza eskubideen inguruko beka-programa 2007an antolatu zen lehen aldiz, eta GEGKBk eta Lanbide Heziketarako eta Ikerketarako Nazio Batuen Institutuak (UNITAR) elkarrekin kudeatzen dute. Helburua ATHetatik datozen bekadunek nazioarteko giza eskubideen inguruko egungo auzien ezagutzak aberastea da, baita Nazio Batuek eta GEGKBk egiten duten lana erakustea ere. Horrez gain, programa honi esker, GEGKBk eta giza eskubideen mekanismoek ATHetako ikasleen edo tituludunen ekarpena jasoko dute. Programa GEGKBren Genevako bulegoan izaten da, eta ingelesez irakasten da. GEGKBren lanaren inguruko ezagupen teorikoak eta praktikoak biltzen ditu; esate baterako, mintegiak eta ariketa praktikoak, eta GEGKBren bulegoetakoren batean egin beharreko zereginak. Beka-programa datozen urteetan egingo den ala ez, aurrekontuen arabera erabakiko da. Giza eskubideen inguruko beka-programak ATHetako hautagaien eskaerak onartzen ditu3. Eskatzaileek lizentziatura edo unibertsitate-diploma izan behar dute Nazio Batuen eginkizunarekin zerikusia duen adarren batean; esate baterako, nazioarteko zuzenbidean, politika-zientzietan, gizarte-zientzietan edota historian. Hautagaiek 30 urte baino gutxiago izan behar dituzte eskaera egiteko unean. Programak bidaia-gastuak eta Genevako egonaldia ordainduko ditu. Halaber, bisek, ostatuak, osasun-aseguruak eta istripu-aseguruak eragindako gastuak ere ordainduko ditu programak. Programa aurrekontuaren mende dagoenez, GEGKBren eta UNITARren webguneak maiz begiratzea gomendatzen diegu interesdunei. ATHetako ikasleentzako giza eskubideen inguruko beka eskatzeko helbidea Lanbide Prestakuntzarako eta Ikerketarako Nazio Batuen Erakundea (UNITAR) Palais des Nations 8–14, avenue de la Paix CH–1211 Geneva 10, Suitza Telefonoa: +41 (0)22 917 86 40 Faxa: +41 (0)22 917 80 47 3 Nazio Batuek garapen txikieneko herrialdeen inguruan dituen irizpideei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikus GEGKBren webgunea. Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren Bulegoa 21NACIONES UNIDAS_3.indd 21 09/03/2012 9:34:36

×