SlideShare a Scribd company logo

Espetxekudeaketaren balantzea Euskadin 2021-2023

Euskal Espetxe Eredua ezartzeko oinarriak

1 of 22
Download to read offline
30-9-2023
Bi urteko
espetxe-
kudeaketaren
balantzea
Euskadin
2021-2023
1
EUSKAL ESPETXE EREDUA ERAIKITZEN
2023ko urriaren 1ean bi urte bete dira Eusko Jaurlaritzak Euskal Autonomia
Erkidegoan kokatutako espetxeen kudeaketa bere gain hartu zuenetik, Euskal
Autonomia Erkidegoko Autonomia Estatutuaren 10.14 eta 12.1 artikuluak.
Harrezkero, Euskadiko Espetxe Administrazioaren eginkizuna izan da, eta hala
izaten jarraitzen du, Euskadin zigor edo neurri penalen bat bete behar duten
pertsona guztiei duintasunez bete dezaten erraztea, beren eskubideak
errespetatuz eta gizartera bizkor itzultzeko prestatzen lagunduz.
Kontua ez da pertsona horiek beren eskubideak ahalik eta gehien errespetatuz
zaintzea bermatzea soilik; horrez gain, laguntza-lana egin behar da,
ospitaleratzearen ondorio kaltegarriak ahalik eta gehien murrizteko eta
askatasunik ez duten pertsonei hezkuntza-, prestakuntza- eta/edo lan-
baliabideak emateko, kondena betetzen dutenean izango duten bizitza berriari
arrakastaz eta legearekiko errespetuz aurre egiteko.
Eusko Jaurlaritzaren ekintzek erreferentziatzat hartzen dute Eusko
Legebiltzarrean aurkeztutako Euskadin espetxe-eredua ezartzeko oinarriak
dokumentua. Haren edukiaren inguruan, Euskal Presondegi Eredua deritzona
eraikitzen ari dira. Eredu horren oinarri nagusiak hauek dira:
 Komunitatean zigorren eta neurrien erabilera sustatzea eta erdi-
askatasuneko araubideko espetxe-zigorren betetzea areagotzea, eta
barneko pertsonen egoera eta haien gizarteratzea hobetzea.
 Birgizarteratze edo gizarteratze prozesuan daudenen konpromiso eta
eskakizun pertsonala.
 Biktimen eskubideak eta interesak hobeto babestea.
 Gizarteratzearen bidez, segurtasun publiko handiagoa lortzea.
 Herritarrek espetxe- eta zigor-sistema behar bezala ikus dezaten lortzea.
EGITURA ETA ANTOLAKETA
Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Saileko Justizia
Sailburuordetzaren ardura da euskal espetxe-administrazioa zuzendu, kudeatu
eta gainbegiratzea eta espetxe-arloko estatuko legedia betearaztea.
Sailburuordetza horrek bere organoen bidez gauzatzen du.
Espetxeei dagokienez, Justizia Zuzendaritzari dagokio organikoki atxikita
dauden espetxeetako bizikidetza- eta tratamentu-erregimena antolatzea;
Justizia Administrazioko Zuzendaritzari, establezimendu horietako giza
baliabideen kudeaketari, eta Justizia Digitaleko eta Azpiegituretako
2
Zuzendaritzari, horien bitarteko material eta teknologikoak hornitzea. Azkenik,
presoen arloan aditua den aholkulari bat ere sartu da taldean.
Sailburuordetzari atxikitzen zaio Aukerak - Gizarteratzeko Euskal Agentzia
zuzenbide pribatuko erakunde publikoa, espetxe-lana eta enplegurako
prestakuntza sustatzeaz arduratzen dena.
Maila periferikoan, Justizia Zuzendaritzaren mendeko hiru espetxe daude:
 Arabako espetxea
 Bizkaiko espetxea
 Gipuzkoako espetxea
EGOERARA EGOKITZEA
2021eko urriaren 1eko eskualdaketaren osteko lehen hilabeteak covid-19ak
eragindako osasun-larrialdiak markatu zituen, eta horrek murrizketa zorrotzak
ekarri zizkion bisita-erregimenari eta berrogeialdiak betetzeko beharrari.
Pandemiaren amaierak komunikazioen eta prestakuntza-, hezkuntza- edo
aisialdi-jardueren normaltasuna berreskuratzea ahalbidetu zuen.
Transferentziarekin iritsi zen eta Euskal Espetxe Ereduaren garapena
baldintzatzen duen beste faktore bat azpiegituren gabeziak dira,
antzinatasunagatik edo gizarteratzeko zentrorik, erregimen itxirako sailik eta
amen unitaterik ez egoteagatik.
Era berean, Arabako Espetxearen aukeretara transferitutako plantillaren neurriak
ez ezartzeak asko baldintzatu du Euskadin zigorra bete lezaketen pertsonak
hartzeko kudeaketa.
Eskualdaketa egin aurretik, Euskadiko baliabideekin bete ezin ziren tratamendu-
premiak zituzten pertsonak Estatuko beste alde batzuetako zentroetara bidaltzen
ziren.
Eskualdaketa egin zenetik, jakina, espetxe-populazioak gora egin du Euskadin,
EAEtik kanpoko zentroetara eraman daitezkeen pertsonak baino gehiago
hartzen baitira. Gipuzkoako espetxe berria martxan jartzearekin eta izapidetzen
ari diren lanpostuen zerrenda berriarekin, gehienezko gaitasun operatiboa
zentzuz handitzea espero da.
3
AURRERAKO EKINTZAK
 Espetxeen kudeaketa
o Zigorrak eta neurri alternatiboak Europar Batasunean birgizarteratzea
bultzatzeko, bai eta erdi-askatasuneko erregimenak bultzatzeko ere,
transferentziatik gizarte-arloko gizarteratze-sare bat sortzea bultzatu da, beste
erakunde batzuekin eta hirugarren gizarte-sektorearekin itunak eginez.
o Horrela, Segurtasun, Osasun eta Hezkuntza Sailekin lan taldeak osatu dira,
baita Foru Aldundiaren gizarte zerbitzuekin lankidetza harremanak ere.
o Lankidetza-topaketak egin dira espetxe-zaintzako eta fiskaltzako
epaitegiekin, Estatuko Espetxeetako Idazkaritza Nagusiarekin eta
Kataluniako espetxe-administrazioarekin.
o Era berean, Abokatutzaren Elkargoekin aldizkako bilerak instituzionalizatu
dira, espetxeetako lege-laguntzaren txanda, espetxe-zuzenbideko
prestakuntza eta abokatuen eta askatasunik gabeko pertsonen arteko
komunikazio telematikoa indartzeko.
o Hainbat konfesio erlijiosorekin akordioak sinatu dira, katolikoarekin eta
musulmanarekin, esaterako.
o Zigorrak eta neurri alternatiboak sustatu dira, hala nola komunitatearen
aldeko lanak, EUDELekin sinatutako akordio baten bidez. Dagoeneko 24 udal
daude horri atxikita.
o Harrera-etxeen sare bat eratu da espetxeko hirugarren mailako preso eta
barnekoentzat edo espetxe-baimenekoentzat, tratamendu-batzordeek
zuzenean baliabide horietara bideratzeko aukera ematen duena, bizkortasuna
irabaziz.
o Espetxean dauden pertsonen seme-alaba adingabeen behar bereziei
erantzuteko, Kuttunak zerbitzua jarri da abian, laguntza psikosozialerako,
eta gizarte, hezkuntza eta psikoterapiako laguntza eman zaie.
o Biktimari Laguntzeko Zerbitzuarekin komunikatzeko protokoloa prestatu
da, dirusarreren eta kartzelatik ateratzearen arloan.
4
o Euskal Espetxe Administrazioak kudeatzen du orain Zaballako
espetxeratuen garraio publikoko zerbitzua, lehenago Arabako Foru
Aldundiak emandakoa.
o 2022-2025 Justizia Errestauratiboaren estrategia jarri da martxan.
 Giza baliabideak
Eskualdatzearen ondorioz, Euskadiko Administrazio Orokorrean 675
funtzionario eta lan-kontratuko langile sartu ziren. Langile horiek urriaren
1ean hasi ziren, baina batzuk hilabete batzuk geroago sartu ziren lekualdatze-
lehiaketa baten ondorioz.
o Sindikatuetako ordezkariekin (Acaip-UGT, gehienak espetxeen arlokoak)
akordioak egin ziren lan-baldintzen jarraipen iragankorrari buruz, lehiaketa
horren ondorioz sartutako langileen integrazioari buruz, edo lan-poltsen
eraketari eta zerbitzu-eginkizunen prozedurei buruz.
o Zerbitzu-eginkizunetan edo lan-poltsen bidez bete ahal izateko neurriak hartu
dira, bitartean gerta daitezkeen lanpostuak betetzeko, batez ere
erretiroengatik.
o Euskal espetxe-kidegoak eta -eskalak legez sortu dira, eta lanpostuen
monografiak eta lanpostuen zerrenda egiten hasi dira, beharrezkoak baitira
espetxe-funtzionario berriak hautatzeko Enplegu Eskaintza Publikoak (EPE)
argitaratzeko.
 Azpiegiturak eta baliabide materialak
Eskualdaketaren momentutik oinarrizko obra eta birmoldaketak egin dira, hala
nola:
o Langraiz Okako espetxe zaharrean goi tentsioko instalazioaren ikuskapena
egin da eta segurtasun, elektrizitate eta sare instalazioak esleitu dira.
o Arabako espetxean, instalazio termikoak, goi-tentsiokoak eta suteen aurkako
babesekoak erregularizatzeari ekin zaio; produkzio-tailerretan eta sukaldean
atakak motorizatzeari; bizi-lerroak berrikusteari; saneamendu-sarea
egokitzeko proiektua hasteari edo ikuztegiko instalazioak egokitzeari.
5
o Bizkaiko espetxean, hezetasunaren jatorriari eta iragazgaizte posibleei
buruzko azterlan bat egin da; balio anitzeko gela egokitu da (2023an amaieran
amaituko dena); barruko dutxak instalatu dira; vis a vis espazioak eta estalkia
egokitu dira; aire girotua instalatu da erizaintzan, tailerretan eta Ertzaintzan;
telebistako zirkuitu itxiaren segurtasuna hobetu da, eta zaintza-kamera berriak
jarri dira; garbitegian gasa egokitzeko kontratazioa egin da; eta instalazio
termikoak eta gas-instalazioak legeztatu dira.
o Gipuzkoako espetxean unitate balioaniztun bat sortu da Amen Unitate gisa
erabiltzeko; frontoiaren estalkia konpondu da eta tailerrak estali dira.
 Aukerak: Espetxeetako lana eta enplegurako prestakuntza
Aukerek Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Sailaren enkarguak jaso ditu,
espetxeetan hainbat zerbitzu emateko, ekoizpen lantegiaren bidez.
o Gainera, jarduera osagarri berriak sortu dira, hala nola menpeko jarduera
soziosanitarioa, biltegikoa eta garraiokoa.
o 2022an, lehen urratsak eman ziren ekoizpen- eta zerbitzu-tailerrak
profesionalizatzeko, haien industria-plangintza eta -antolaketaren bidez,
produktibitatea eta kalitatea handitzeko eta kanpoko langileen antzeko lan-
esperientzia eskaintzeko.
o Prestakuntza ekintzen katalogoa berritu da, Lanbide Heziketako titulua
lortzeko prestakuntza barne, Enplegurako Euskal Zerbitzuak (Lanbide)
egindako enkarguaren bidez.
o Birziklapen- eta prestakuntza etengabea eman zaie ekoizpen-tailerretan lan
egiten duten pertsonei, hala nola, elikagaien industriako segurtasuna eta
higienea, askatasunik ez duten pertsonen osasun mentalari laguntza edo
elikadura-alergiak eta -intolerantziak.

Recommended

Dk haur hezk_e
Dk haur hezk_eDk haur hezk_e
Dk haur hezk_eJone85
 
HITZEMAN, “LEGEZKO BIDEA” Presoak birgizarteratzeko legezko prozesuak laguntz...
HITZEMAN, “LEGEZKO BIDEA” Presoak birgizarteratzeko legezko prozesuak laguntz...HITZEMAN, “LEGEZKO BIDEA” Presoak birgizarteratzeko legezko prozesuak laguntz...
HITZEMAN, “LEGEZKO BIDEA” Presoak birgizarteratzeko legezko prozesuak laguntz...Irekia - EJGV
 
Transferentziak Batzorde Mistoa.pdf
Transferentziak Batzorde Mistoa.pdfTransferentziak Batzorde Mistoa.pdf
Transferentziak Batzorde Mistoa.pdfIrekia - EJGV
 
Euskal curriculuma eta Heziberri 2020
Euskal curriculuma eta Heziberri 2020Euskal curriculuma eta Heziberri 2020
Euskal curriculuma eta Heziberri 2020idoiasampedro
 
Estudio de hábitos de consumo 2023 / Kontsumo-ohituren azterketa 2023
Estudio de hábitos de consumo 2023 / Kontsumo-ohituren azterketa 2023Estudio de hábitos de consumo 2023 / Kontsumo-ohituren azterketa 2023
Estudio de hábitos de consumo 2023 / Kontsumo-ohituren azterketa 2023Irekia - EJGV
 
Euskal Soziometroa / Sociómetro Vasco 82
Euskal Soziometroa / Sociómetro Vasco 82Euskal Soziometroa / Sociómetro Vasco 82
Euskal Soziometroa / Sociómetro Vasco 82Irekia - EJGV
 
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak Irekia - EJGV
 

More Related Content

More from Irekia - EJGV

Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak Irekia - EJGV
 
Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...
Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...
Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...Irekia - EJGV
 
Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdf
Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdfGizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdf
Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdfIrekia - EJGV
 
II Plan Estratégico de Servicios Sociales
II Plan Estratégico de Servicios SocialesII Plan Estratégico de Servicios Sociales
II Plan Estratégico de Servicios SocialesIrekia - EJGV
 
Percepciones y actitudes hacia la población de origen extranjero
Percepciones y actitudes hacia la población de origen extranjeroPercepciones y actitudes hacia la población de origen extranjero
Percepciones y actitudes hacia la población de origen extranjeroIrekia - EJGV
 
Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak
Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerakAtzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak
Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerakIrekia - EJGV
 
Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023
Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023
Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023Irekia - EJGV
 
Euskadi txakurrarekin
Euskadi txakurrarekinEuskadi txakurrarekin
Euskadi txakurrarekinIrekia - EJGV
 
Consumo de medios de comunicación / Hedabideen erabilera
Consumo de medios de comunicación / Hedabideen erabileraConsumo de medios de comunicación / Hedabideen erabilera
Consumo de medios de comunicación / Hedabideen erabileraIrekia - EJGV
 
Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v...
 Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v... Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v...
Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v...Irekia - EJGV
 
Elecciones Generales / Hauteskunde Orokorrak
Elecciones Generales / Hauteskunde OrokorrakElecciones Generales / Hauteskunde Orokorrak
Elecciones Generales / Hauteskunde OrokorrakIrekia - EJGV
 
Atzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-n
Atzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-nAtzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-n
Atzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-nIrekia - EJGV
 
Población de origen extranjero y ámbito laboral en la CAE
Población de origen extranjero y ámbito laboral en la CAEPoblación de origen extranjero y ámbito laboral en la CAE
Población de origen extranjero y ámbito laboral en la CAEIrekia - EJGV
 
EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022
EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022
EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022Irekia - EJGV
 
Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022
Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022
Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022Irekia - EJGV
 
2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta / S...
2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta /  S...2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta /  S...
2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta / S...Irekia - EJGV
 
2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana
2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana
2023-2026 Unibertsitate Sistemaren PlanaIrekia - EJGV
 
Plan del Sistema Universitario 2023-2026
Plan del Sistema Universitario 2023-2026Plan del Sistema Universitario 2023-2026
Plan del Sistema Universitario 2023-2026Irekia - EJGV
 
2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa
2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa
2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan EstrategikoaIrekia - EJGV
 

More from Irekia - EJGV (20)

Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
Elecciones Autonómicas / Hauteskunde Autonomikoak
 
Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...
Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...
Economia circular y gestión de residuos / Ekonomia zirkularra eta hondakinen ...
 
Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdf
Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdfGizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdf
Gizarte Zerbitzuen II. Plan Estrategikoaeu.pdf
 
II Plan Estratégico de Servicios Sociales
II Plan Estratégico de Servicios SocialesII Plan Estratégico de Servicios Sociales
II Plan Estratégico de Servicios Sociales
 
Percepciones y actitudes hacia la población de origen extranjero
Percepciones y actitudes hacia la población de origen extranjeroPercepciones y actitudes hacia la población de origen extranjero
Percepciones y actitudes hacia la población de origen extranjero
 
Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak
Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerakAtzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak
Atzerriko biztanleriarekiko pertzepzioak eta jarrerak
 
Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023
Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023
Balance gestión penitenciaria en Euskadi 2021-2023
 
Euskadi txakurrarekin
Euskadi txakurrarekinEuskadi txakurrarekin
Euskadi txakurrarekin
 
Turismo con perros
Turismo con perrosTurismo con perros
Turismo con perros
 
Consumo de medios de comunicación / Hedabideen erabilera
Consumo de medios de comunicación / Hedabideen erabileraConsumo de medios de comunicación / Hedabideen erabilera
Consumo de medios de comunicación / Hedabideen erabilera
 
Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v...
 Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v... Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v...
Turismoari buruzko euskal herritarren iritziak / Percepción de la sociedad v...
 
Elecciones Generales / Hauteskunde Orokorrak
Elecciones Generales / Hauteskunde OrokorrakElecciones Generales / Hauteskunde Orokorrak
Elecciones Generales / Hauteskunde Orokorrak
 
Atzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-n
Atzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-nAtzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-n
Atzerritar jatorriko biztanleria eta lan-eremua EAE-n
 
Población de origen extranjero y ámbito laboral en la CAE
Población de origen extranjero y ámbito laboral en la CAEPoblación de origen extranjero y ámbito laboral en la CAE
Población de origen extranjero y ámbito laboral en la CAE
 
EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022
EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022
EAE-n nazioartekobabesa eskatu duten pertsonak, 2022
 
Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022
Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022
Solicitantes de protección internacional en la CAE, 2022
 
2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta / S...
2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta /  S...2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta /  S...
2023ko Udaletarako eta Batzar Nagusietarako Hauteskundeen ondoko inkesta / S...
 
2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana
2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana
2023-2026 Unibertsitate Sistemaren Plana
 
Plan del Sistema Universitario 2023-2026
Plan del Sistema Universitario 2023-2026Plan del Sistema Universitario 2023-2026
Plan del Sistema Universitario 2023-2026
 
2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa
2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa
2023-2027 aldirako Euskadiko Zainketa Aringarrien Plan Estrategikoa
 

Espetxekudeaketaren balantzea Euskadin 2021-2023

  • 2. 1 EUSKAL ESPETXE EREDUA ERAIKITZEN 2023ko urriaren 1ean bi urte bete dira Eusko Jaurlaritzak Euskal Autonomia Erkidegoan kokatutako espetxeen kudeaketa bere gain hartu zuenetik, Euskal Autonomia Erkidegoko Autonomia Estatutuaren 10.14 eta 12.1 artikuluak. Harrezkero, Euskadiko Espetxe Administrazioaren eginkizuna izan da, eta hala izaten jarraitzen du, Euskadin zigor edo neurri penalen bat bete behar duten pertsona guztiei duintasunez bete dezaten erraztea, beren eskubideak errespetatuz eta gizartera bizkor itzultzeko prestatzen lagunduz. Kontua ez da pertsona horiek beren eskubideak ahalik eta gehien errespetatuz zaintzea bermatzea soilik; horrez gain, laguntza-lana egin behar da, ospitaleratzearen ondorio kaltegarriak ahalik eta gehien murrizteko eta askatasunik ez duten pertsonei hezkuntza-, prestakuntza- eta/edo lan- baliabideak emateko, kondena betetzen dutenean izango duten bizitza berriari arrakastaz eta legearekiko errespetuz aurre egiteko. Eusko Jaurlaritzaren ekintzek erreferentziatzat hartzen dute Eusko Legebiltzarrean aurkeztutako Euskadin espetxe-eredua ezartzeko oinarriak dokumentua. Haren edukiaren inguruan, Euskal Presondegi Eredua deritzona eraikitzen ari dira. Eredu horren oinarri nagusiak hauek dira:  Komunitatean zigorren eta neurrien erabilera sustatzea eta erdi- askatasuneko araubideko espetxe-zigorren betetzea areagotzea, eta barneko pertsonen egoera eta haien gizarteratzea hobetzea.  Birgizarteratze edo gizarteratze prozesuan daudenen konpromiso eta eskakizun pertsonala.  Biktimen eskubideak eta interesak hobeto babestea.  Gizarteratzearen bidez, segurtasun publiko handiagoa lortzea.  Herritarrek espetxe- eta zigor-sistema behar bezala ikus dezaten lortzea. EGITURA ETA ANTOLAKETA Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Saileko Justizia Sailburuordetzaren ardura da euskal espetxe-administrazioa zuzendu, kudeatu eta gainbegiratzea eta espetxe-arloko estatuko legedia betearaztea. Sailburuordetza horrek bere organoen bidez gauzatzen du. Espetxeei dagokienez, Justizia Zuzendaritzari dagokio organikoki atxikita dauden espetxeetako bizikidetza- eta tratamentu-erregimena antolatzea; Justizia Administrazioko Zuzendaritzari, establezimendu horietako giza baliabideen kudeaketari, eta Justizia Digitaleko eta Azpiegituretako
  • 3. 2 Zuzendaritzari, horien bitarteko material eta teknologikoak hornitzea. Azkenik, presoen arloan aditua den aholkulari bat ere sartu da taldean. Sailburuordetzari atxikitzen zaio Aukerak - Gizarteratzeko Euskal Agentzia zuzenbide pribatuko erakunde publikoa, espetxe-lana eta enplegurako prestakuntza sustatzeaz arduratzen dena. Maila periferikoan, Justizia Zuzendaritzaren mendeko hiru espetxe daude:  Arabako espetxea  Bizkaiko espetxea  Gipuzkoako espetxea EGOERARA EGOKITZEA 2021eko urriaren 1eko eskualdaketaren osteko lehen hilabeteak covid-19ak eragindako osasun-larrialdiak markatu zituen, eta horrek murrizketa zorrotzak ekarri zizkion bisita-erregimenari eta berrogeialdiak betetzeko beharrari. Pandemiaren amaierak komunikazioen eta prestakuntza-, hezkuntza- edo aisialdi-jardueren normaltasuna berreskuratzea ahalbidetu zuen. Transferentziarekin iritsi zen eta Euskal Espetxe Ereduaren garapena baldintzatzen duen beste faktore bat azpiegituren gabeziak dira, antzinatasunagatik edo gizarteratzeko zentrorik, erregimen itxirako sailik eta amen unitaterik ez egoteagatik. Era berean, Arabako Espetxearen aukeretara transferitutako plantillaren neurriak ez ezartzeak asko baldintzatu du Euskadin zigorra bete lezaketen pertsonak hartzeko kudeaketa. Eskualdaketa egin aurretik, Euskadiko baliabideekin bete ezin ziren tratamendu- premiak zituzten pertsonak Estatuko beste alde batzuetako zentroetara bidaltzen ziren. Eskualdaketa egin zenetik, jakina, espetxe-populazioak gora egin du Euskadin, EAEtik kanpoko zentroetara eraman daitezkeen pertsonak baino gehiago hartzen baitira. Gipuzkoako espetxe berria martxan jartzearekin eta izapidetzen ari diren lanpostuen zerrenda berriarekin, gehienezko gaitasun operatiboa zentzuz handitzea espero da.
  • 4. 3 AURRERAKO EKINTZAK  Espetxeen kudeaketa o Zigorrak eta neurri alternatiboak Europar Batasunean birgizarteratzea bultzatzeko, bai eta erdi-askatasuneko erregimenak bultzatzeko ere, transferentziatik gizarte-arloko gizarteratze-sare bat sortzea bultzatu da, beste erakunde batzuekin eta hirugarren gizarte-sektorearekin itunak eginez. o Horrela, Segurtasun, Osasun eta Hezkuntza Sailekin lan taldeak osatu dira, baita Foru Aldundiaren gizarte zerbitzuekin lankidetza harremanak ere. o Lankidetza-topaketak egin dira espetxe-zaintzako eta fiskaltzako epaitegiekin, Estatuko Espetxeetako Idazkaritza Nagusiarekin eta Kataluniako espetxe-administrazioarekin. o Era berean, Abokatutzaren Elkargoekin aldizkako bilerak instituzionalizatu dira, espetxeetako lege-laguntzaren txanda, espetxe-zuzenbideko prestakuntza eta abokatuen eta askatasunik gabeko pertsonen arteko komunikazio telematikoa indartzeko. o Hainbat konfesio erlijiosorekin akordioak sinatu dira, katolikoarekin eta musulmanarekin, esaterako. o Zigorrak eta neurri alternatiboak sustatu dira, hala nola komunitatearen aldeko lanak, EUDELekin sinatutako akordio baten bidez. Dagoeneko 24 udal daude horri atxikita. o Harrera-etxeen sare bat eratu da espetxeko hirugarren mailako preso eta barnekoentzat edo espetxe-baimenekoentzat, tratamendu-batzordeek zuzenean baliabide horietara bideratzeko aukera ematen duena, bizkortasuna irabaziz. o Espetxean dauden pertsonen seme-alaba adingabeen behar bereziei erantzuteko, Kuttunak zerbitzua jarri da abian, laguntza psikosozialerako, eta gizarte, hezkuntza eta psikoterapiako laguntza eman zaie. o Biktimari Laguntzeko Zerbitzuarekin komunikatzeko protokoloa prestatu da, dirusarreren eta kartzelatik ateratzearen arloan.
  • 5. 4 o Euskal Espetxe Administrazioak kudeatzen du orain Zaballako espetxeratuen garraio publikoko zerbitzua, lehenago Arabako Foru Aldundiak emandakoa. o 2022-2025 Justizia Errestauratiboaren estrategia jarri da martxan.  Giza baliabideak Eskualdatzearen ondorioz, Euskadiko Administrazio Orokorrean 675 funtzionario eta lan-kontratuko langile sartu ziren. Langile horiek urriaren 1ean hasi ziren, baina batzuk hilabete batzuk geroago sartu ziren lekualdatze- lehiaketa baten ondorioz. o Sindikatuetako ordezkariekin (Acaip-UGT, gehienak espetxeen arlokoak) akordioak egin ziren lan-baldintzen jarraipen iragankorrari buruz, lehiaketa horren ondorioz sartutako langileen integrazioari buruz, edo lan-poltsen eraketari eta zerbitzu-eginkizunen prozedurei buruz. o Zerbitzu-eginkizunetan edo lan-poltsen bidez bete ahal izateko neurriak hartu dira, bitartean gerta daitezkeen lanpostuak betetzeko, batez ere erretiroengatik. o Euskal espetxe-kidegoak eta -eskalak legez sortu dira, eta lanpostuen monografiak eta lanpostuen zerrenda egiten hasi dira, beharrezkoak baitira espetxe-funtzionario berriak hautatzeko Enplegu Eskaintza Publikoak (EPE) argitaratzeko.  Azpiegiturak eta baliabide materialak Eskualdaketaren momentutik oinarrizko obra eta birmoldaketak egin dira, hala nola: o Langraiz Okako espetxe zaharrean goi tentsioko instalazioaren ikuskapena egin da eta segurtasun, elektrizitate eta sare instalazioak esleitu dira. o Arabako espetxean, instalazio termikoak, goi-tentsiokoak eta suteen aurkako babesekoak erregularizatzeari ekin zaio; produkzio-tailerretan eta sukaldean atakak motorizatzeari; bizi-lerroak berrikusteari; saneamendu-sarea egokitzeko proiektua hasteari edo ikuztegiko instalazioak egokitzeari.
  • 6. 5 o Bizkaiko espetxean, hezetasunaren jatorriari eta iragazgaizte posibleei buruzko azterlan bat egin da; balio anitzeko gela egokitu da (2023an amaieran amaituko dena); barruko dutxak instalatu dira; vis a vis espazioak eta estalkia egokitu dira; aire girotua instalatu da erizaintzan, tailerretan eta Ertzaintzan; telebistako zirkuitu itxiaren segurtasuna hobetu da, eta zaintza-kamera berriak jarri dira; garbitegian gasa egokitzeko kontratazioa egin da; eta instalazio termikoak eta gas-instalazioak legeztatu dira. o Gipuzkoako espetxean unitate balioaniztun bat sortu da Amen Unitate gisa erabiltzeko; frontoiaren estalkia konpondu da eta tailerrak estali dira.  Aukerak: Espetxeetako lana eta enplegurako prestakuntza Aukerek Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politika Sailaren enkarguak jaso ditu, espetxeetan hainbat zerbitzu emateko, ekoizpen lantegiaren bidez. o Gainera, jarduera osagarri berriak sortu dira, hala nola menpeko jarduera soziosanitarioa, biltegikoa eta garraiokoa. o 2022an, lehen urratsak eman ziren ekoizpen- eta zerbitzu-tailerrak profesionalizatzeko, haien industria-plangintza eta -antolaketaren bidez, produktibitatea eta kalitatea handitzeko eta kanpoko langileen antzeko lan- esperientzia eskaintzeko. o Prestakuntza ekintzen katalogoa berritu da, Lanbide Heziketako titulua lortzeko prestakuntza barne, Enplegurako Euskal Zerbitzuak (Lanbide) egindako enkarguaren bidez. o Birziklapen- eta prestakuntza etengabea eman zaie ekoizpen-tailerretan lan egiten duten pertsonei, hala nola, elikagaien industriako segurtasuna eta higienea, askatasunik ez duten pertsonen osasun mentalari laguntza edo elikadura-alergiak eta -intolerantziak.
  • 7. 6 JARDUERA-BALANTZEA  Espetxeen kudeaketa Azken hamabi hilabeteetan, Euskal Espetxe Ereduaren funtzionamendua sendotu egin da, eta espetxeetako azpiegituren eta giza baliabideen eta baliabide materialen etorkizuneko plangintza egin da. Espetxeen bilakaera eta diagnostikoa 2023ko irailaren 11n, Euskadiko kartzeletan 1.577 pertsona zeuden. Horietatik %14 prebentzio egoeran zegoen, eta %86 zigortuta. Espetxeetan zigorra betetzen duten pertsonen %8a emakumeak dira; Estatuko batez bestekoa (%9) baino gutxiago, baina Europako batez bestekoa (%5) baino gehiago. Barne- eta prebentzio-neurriak edo bigarren mailako zigorrak Arabako eta Gipuzkoako espetxeetan daude. Adin-tarte handienak 31 eta 40 urte bitartekoak dira, eta 41-50 urte bitartekoak, gizonezkoak zein emakumezkoak. Jatorriari dagokionez, askatasunik gabeko pertsonen %31,45 atzerritarrak dira. Ehuneko hori espetxeetako zentroen % 27tik gorakoa da, baita Europako batez bestekoa ere (% 25). Hala ere, Kataluniaren ehunekoa baino askoz txikiagoa da, espetxeetan dauden pertsonen erdia gutxi gorabehera. Gaur egungo okupazio-mailak tentsioak eragiten ditu espetxeetan, eta, horren ondorioz, ezinezkoa izan da Estatuko beste leku batzuetako zentroetan dauden pertsonak Euskadira borondatez lekualdatzeko eskaera guztia betetzea. Eskaera guztiak ez onartzeko erabaki hori Estatuko Administrazioarekin bat hartu da, eta harekin martxoan lankidetza-hitzarmen bat sinatu zen arlo horretan. Bestalde, espetxeratuen kopurua ez da kriminalitatea areagotzearen ondorio, baizik eta, eskualdaketaren ondorioz, euskal espetxe-administrazioa pertsona gehiago hartzen ari dela bere kondena edo errotzeagatik zigorra Euskadin bete lezaketenak baino. Espetxeratuen populazio handiagoa eta heterogeneotasun handiagoa izateak erregimentu-mailako intzidente handiagoak sor ditzake. Hala ere, gorabehera horien kopuruak gora egin badu ere, ez dira egoera larriak edo kontrolatu ezin izan direnak sortu. Bestalde, eskualdaketaren unean, EAEko hiru espetxeek ez zuten Erregimen Itxiko Sailik, lehen mailan sailkatutako pertsonentzako lekua; horregatik,
  • 8. 7 beharrezkoa izan da pertsona horiek Euskaditik kanpo dauden eta sail hori duten zentroetara eramatea. Hala ere, Arabako espetxean Erregimen Itxiko Departamentua 2024an gaitzea aurreikusten da. Bestalde, joan den uztailean, Bizkaiko espetxeko 44 preso aldi baterako lekualdatu ziren Estatuko Administrazioko beste zentro batzuetara, erdiko patioari eta haren kirol-pistari eragingo zieten obrak hasi baitziren. Errehabilitazio-lanak amaituta, lekualdatutako preso guztiak Bizkaiko espetxera itzuli dira. Zigorrak araubide irekian betetzearen bilakaera Datu orokorretan, egindako eskualdatzetik 2023ko irailera bitartean, hasierako 846 sailkapen edo hirugarren mailako progresioak egin dira. Hori guztia pertsona bakoitzaren banakako tratamendu-planaren kontrol, jarraipen eta ebaluazioarekin. Euskal Herriko Presoen Zaintzako Epaitegiak eta Auzitegi Nazionalak epai bidez ezeztatu dituzte horietako 16. Gaur egun, espetxeko hirugarren mailako pertsonen ehunekoa, zigortutako biztanleria osoarekiko, %31koa da. Gainera, baldintzapeko askatasunean 221 pertsona daude. Euskal Espetxe Ereduak espetxeratze-zigorrak erdiaskatasunean betetzearen aldeko apustua egiten eta bultzatzen du. Azterlanen arabera, erregimen irekiak gizarteratzea errazten du. Ildo horretatik, bizileku-baliabiderik ez duten erdi-askatasuneko edo baimen- bideko barnekoentzako harrera-etxeen sarea finkatu du. Hirugarren sektoreko hainbat erakunde laguntzailek kudeatzen dituzten 80 egoitza-plaza eta beste 20 baimenetarako dira. Bi eguneko zentro sortu dira erdi-askatasunean dauden pertsonentzat, bat Gipuzkoan eta bestea Bizkaian. Gainera, Araban eguneko arretarako plazak daude harrera-sareko pisuetan. 21/10/01etik aurrera ARABA BIZKAIA GIPUZKOA GUZTIRA Arreta jasotzen dutenak 45 39 51 135
  • 9. 8 21/10/01etik aurrera ARABA BIZKAIA GIPUZKOA GUZTIRA Eguneko zentroetan eta espetxeetan artatutako pertsonak 20 24 37 81 2023an, Bizkaian ere abian jarri da Eusten izeneko baliabide soziosanitario espezifiko bat, gaixotasun larriak eta sendaezinak dituzten eta bizitegi- baliabiderik ez duten zigortuek erdi-askatasunera iritsi ahal izateko. Birgizarteratzeko orientazioa. Ahultasunak Azken urtean, gai hauei buruzko jarraibideak edo zirkularrak eman dira:  Trans pertsonen tratu berdina espetxean.  Organización y  Bizikidetza- eta partaidetza-moduluen antolamendua eta funtzionamendua, errespetu-moduluak ere deituak.  Suizidioak prebenitzeko programa Euskadiko espetxeetan.  Euskal Autonomia Erkidegoko espetxe-administrazioko langile publikoak epaiketetan ordezkatzeko eta defendatzeko mekanismoak zabaltzea.  10/2022 Lege Organikoak espetxe-sailkapenaren arloan sartutako Zigor Kodearen erreforma interpretatzea. Ahultasunei dagokienez, espetxeak hainbat programarekin ari dira lanean, adinaren, adikzioen edo osasun mentaleko arazoen, patologien edo ezintasunen, aldez aurreko bazterketa-egoeraren edo askatasunik ez duten pertsonen jatorriaren arabera. Horrela, kartzelan esku hartzeko formula berriak daude, hala nola, barruko eguneko zentroaren kontzeptua edo Bidean programa, non hirugarren sektoreko zenbait erakundek era askotako alderdiak lantzen baitituzte gazte talde batekin koordinatuta. Gainera, kontuan hartzen da, Osakidetzarekin lankidetzan, zenbait patologiak, hala nola, adikzioak edo osasun mentalak espetxean duten nagusitasun berezia. Alde horretatik, ondorio positiboak izan ditu zenbait neurrik, hala nola tratamenduan dagoen medikazioaren banaketa zuzenean ikustea osasun- langileek. Zoritxarrez, aurten, bi presok bere buruaz beste egin dute; saihestu beharreko zoritxarra da, nahiz eta eragin estatistikoa oso txikia izan. Horregatik, suizidioak prebenitzeko protokoloak berrikusi dira, eta, Osakidetzarekin adostuta, protokolo
  • 10. 9 berri bat prestatu eta onartu da, iraganeko esperientziak jaso eta etorkizunerako koordinazioa hobetzeko. Era berean, badira arazo bereziak dituzten emakumeak bezalako kolektiboak, beti agerian geratzen ez direnak. Berdintasunaren eta genero-ikuspegiaren esparruan, eta kartzelan dauden emakumeen egoerari dagokionez, honelako ekintzak garatu dira edo garatzen ari dira:  Emakumeen espetxe-egoerari buruzko azterketa, Emakunderekin lankidetzan.  Bizkaiko espetxeko barneratuentzako maskulinitateei eta berdintasunari buruzko tratamendu-programa espezifikoa.  Emakumeentzako hiru programa berezi Arabako Espetxean, honako hauek helburu: autoezagutza, trebakuntza emozionala, komunikaziorako eta autozainketarako gaitasunak eskuratzea, ahalduntzea, genero- kontzientzia eta sororogia, hala nola Amen Eskola eta Emakume ijitoa, arraza eta gerraria eta Emakumeentzako irteera terapeutikoak. Zigortutako pertsonen erantzukizunean eta biktimaren ikuspegiaren arretan sakondu da, bai Tratamendu Programa Indibidualizatuan jasotako programa eta jardueren bidez, bai lantegi eta panel errestauratiboetan parte hartuz. Profil askotako ehun biktimario eta biktima baino gehiago ari dira parte hartzen espetxeko Justizia Errestauratiboko hainbat programatan. Alde horretatik, erabateko erreserba eta konfidentzialtasuna gorde behar dira, justizia errestauratiboaren printzipioak kontuan hartuta, besteak beste, borondatezkotasuna eta konfidentzialtasuna. Era berean, hitzarmen bat sinatu da Erlijio Entitate Ebanjelikoen Federazioarekin, lehendik zeudenak beste konfesio batzuekin osatzeko, hala nola katolikoarekin edo musulmanarekin. Espetxean dauden pertsonen seme-alabengan duen eraginari aurre egiteko neurriak ezarri dira, espazio atseginak bilatuz. Eta Kuttunak programarekin jarraitzen da. Programak 45 eskaera jaso ditu, eta horietatik 12k elkarreraginak izan dituzte. Besteak, berriz, ez dira aurrera atera hainbat arrazoirengatik, hala nola adingabearen edo zaintzailearen gaitzespenagatik.  Giza baliabideak Euskal espetxe-eredua horretarako lan egiten duten pertsonen profesionaltasunean oinarritzen da. Horregatik, bergizarteratzeko motibazioa eta konpromisoa duten profesionalak behar dira; esperientzia handiko pertsonak, hala nola gaur egun euskal espetxe-administrazioko plantilla osatzen dutenak.
  • 11. 10 FUNTZIONARIOEN LANPOSTU KOPURUA GIZONA EMAKUMEA LANGABE GUZTIRA ARABA 209 75 13 297 BIZKAIA 127 25 17 169 GIPUZKOA 112 37 7 156 GUZTIRA 448 137 37 622 LAN-KONTRATUDUN KOPURUA GIZONA EMAKUMEAK LANGABE GUZTIRA ARABA 9 13 0 22 BIZKAIA 6 6 5 17 GIPUZKOA 6 7 0 13 GUZTIRA 21 26 5 52 BITARTEKO LANGILEEN KOPURUA GIZONA EMAKUMEA GUZTIRA ARABA 4 22 26 BIZKAIA 2 17 19 GIPUZKOA 8 17 25 GUZTIRA 14 56 70 Lanpostuen zerrenda eta lan poltsak Lanpostuen zerrenda egiteko prozesuak aurrera jarraitzen du. Egindako monografiek entzunaldiaren eta jasotako alegazioen erantzunaren fasea igaro dute, eta Eusko Jaurlaritzako Funtzio Publikoari bidali zaizkio dagozkien memoriak. Era berean, Ogasun eta Ekonomia Sailak aurrekontu-plantillaren gehikuntza onartzeko beharrezko dokumentazioa ere badu; Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak, berriz, espetxeetako lanpostuei esleitutako hizkuntza-eskakizunen derrigortasun-datak ezartzeko proposamena baloratu beharko du.
  • 12. 11 Aurtengo jarduera-zifrei dagokienez, 2023an 25 zerbitzu-eginkizun eman dira, eta honako izendapen hauek egin dira: 16 ordezkapen, 63 lanpostu huts eta 3 lan-metaketa. Hurrengo hilabeteetan hutsik dauden lanpostuak beteko dira. Horretarako, lanpostuak edo hutsik gelditzen diren lanpostu guztien zerbitzu-eginkizunetarako deialdia aurreikusten da, eta, esleipen horien ondoren, libre geratzen diren lanpostuak lan-poltsetan eskainiko dira, bitarteko langileak izendatuz betetzeko. Halaber, iraupen luzeko absentzien estaldura aurreikusten da, lan poltsak izendatuz. Hain zuzen ere, atal honi dagokionez, Zigor Betearazpeneko Laguntzaileen (C1) eskalarako lan-poltsaren deialdia argitaratu ondoren, prestakuntzako bi edizio egin dira dagoeneko 114 izangairekin, berariazko poltsa bat eratu da eta 75 pertsona bitarteko langile izendatu dira.Y, en relación con la cobertura temporal de puestos de personal laboral, se han realizado 15 contrataciones. Espetxe Administrazioko Arlo Juridikoko, Espetxe Administrazioko Psikologiako, Espetxe Administrazioko Gizarte Laneko eta Espetxe Administrazioko Gizarte Hezkuntzako (A-1 eta A-2) lan-poltsa baterako deialdia egiteko izapideak hasi dira. Lan baldintzak. Sindikatuak Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren 2023ko maiatzaren 12ko epaiak ebatzi zuen 2022ko otsailaren 24an funtzionario integratuek 2021eko urriaren 1eko plantillarekin alderatuta jasotzen zuten tratuan ez zegoela bereizkeriarik. Gaur egun, indarrean jarraitzen dute espetxeetako langileei aplikatzen zaizkien lan-baldintza iragankor eta bereziei buruzko akordioek. Erabaki zen bezala, indarraldia 2023ko abenduaren 31ra arte luzatuko da. Era berean, sindikatuetako ordezkariekin sinatutako akordioan ezartzen da indarraldia bukatu baino bi hilabete lehenago beste akordio bat negoziatuko dela, baina hitzarmen honen isilbidezko luzapena ezin izango dela onartu. Hori dela eta, aste honetan aldebakarreko informazio-bilerak egin dira Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorreko Mahai Orokorrean ordezkaritza duten lau sindikatuekin (Acaip-UGT, CCOO, ELA eta LAB); negoziazio-prozesua hasi aurreko topaketak.
  • 13. 12  Espetxeetako azpiegiturak eta baliabide materialak Azken urtean, espetxeetako informatika-beharretarako sistema-plana egin da. Bestalde, espetxe-azpiegituren plan bat egin da, eta plan hori onartu aurreko azken fasean dago. Bertan, espetxeetako azpiegitura-beharrak zehazten eta planifikatzen dira, askatasunaz gabetutako pertsonek kondenak baldintza duinetan bete ahal izan ditzaten, birgizarteratzea errazteko. Planaren abiapuntua instalazioen egoeraren eta etorkizuneko beharren diagnostikoa da, etorkizunari begira egin beharko den biztanleriari buruzko pronostikoa kontuan hartuta, eta, ahal dela, Euskadin birgizarteratzea eragiten duten pertsonei harrera egin beharko zaie gutxienez. Dauden azpiegiturak eta horiek egokitzeko edo berritzeko aukerak modu errealistan hartzen ditu abiapuntutzat, eta eredu penitentziarioak dakartzan azpiegitura-beharrak indartzera jotzen du, bereziki, zentro irekiak sortuz irekitako erregimenak indartzera. Horretarako, planak hainbat ardatz eta ildo ditu:  Tratamendu, hezkuntza, prestakuntza eta gaikuntzarako espazioak diseinatzea.  Espazioen bizigarritasuna barneko pertsonentzat eta langileentzat.  Araubide irekirako espazioak.  Balio anitzeko espazioak: amarentzako espazioak, genero-ikuspegia, komunikazio-guneak…  Energia-eraginkortasuna eta jasangarritasuna hondakinen eta kontsumoen kudeaketan. Gipuzkoako espetxe berriaren eraikuntza urte honen amaieran buka daiteke. Hala ere, horrek ez du ekarriko berehala lekuz aldatzea edo egungo zentroa ixtea, ekipamendua aldez aurretik egin beharko baita. Obra egiten duen Barne Ministerioarekin egindako akordioaren arabera, instalazio osoa amaituta eta funtzionatzeko prest dagoela egingo da eskualdaketa. Bitartean, zentroa abian jartzeko eta gaur egungoa lekualdatzeko eta ixteko operatiba bera planifikatu behar da. Horrek zerbitzu asko inplikatzen ditu, ez bakarrik espetxeak, baita Hezkuntza, Osasuna, Aukerak, Ertzaintza... ere. Baliteke zentro berria 2024ko udaberrian martxan jartzea, guztia bere epeetan ematen bada. Hala ere, eta Gipuzkoako espetxe berriaren zain egon gabe, beharrezkoa da espetxeetako obrak, konponketak, hornidurak, zerbitzuak eta mantentze-lanak egiten jarraitzea. Horien artean, nabarmentzekoa da Bizkaiko espetxean egindako hobekuntza-lanak, milioi bat euro inguruko inbertsioa egin baitute. Lanak hainbat fasetan egin dira, eta honako hauek izan dira, besteak beste:
  • 14. 13 patioa osorik eraberritzea, kirol anitzeko pista batean berreraikitzea; gelak birgaitzea; inguratzailea eta barruko akaberak egokitzea; dutxen eremua egokitzea; eta sareko kableak berritzea.  Aukerak. Espetxeetako lana eta enplegurako prestakuntza Aukerak entitateak lanean jarraitu du iaz hasitako kartzela-tailerretako lanaren berrantolaketa produktiboa eta modernizazioa eta profesionalizazioa lortzeko. Tailer bakoitzeko langile kopuru optimoa birdimentsionatzearen eta jarduera berriak sortzearen ondorioz (adibidez, arrisku autolitikoak dituzten pertsonei laguntzea), 2023an 575 pertsona enplegatu dira batez beste (373 zerbitzu- tailerretan eta 171 kanpo-enpresetan). Lantegietan 200 langile baino gehiago daude, eta gaur egun espetxeetako biztanleen % 47ri ematen diote lana. Emakumeen partaidetza-ratio handiak daude (barneko emakumeen % 56 lanean ari dira, eta gizonen % 45). Helburua da askatasunaz gabetutako biztanleriaren % 50 enplegatzea, eta, aldi berean, lanean jarduteko beharrezkoa den lanbide-prestakuntzako lanarekin jarraitzea. Produkzio- eta zerbitzu-tailerretan eskatzen diren lanbide-profilen sailkapen egituratua egin da, eta, horri esker, horiei lotutako lan-baldintzak eta beharrezko prestakuntzak ezar daitezke. Eta lan-orientazioko eta laneratzeko eredu propioaren diseinu funtzionala lantzen ari gara, ibilbide-kopuru hori handitu ahal izateko. Prestakuntzaren arloan Aukerak entitateak ahalegin handia egin du prestakuntza-ekintzen katalogoa berritzeko. Horretarako, Euskal Enplegu Zerbitzua-Lanbidek egindako enkarguaren bidez, hasierako prestakuntza batzuk sartzen dira, eta horiekin batera lanbide heziketako egiaztagiria lortzen da. Horrez gain, etengabeko prestakuntzaren eta lanbide-birziklapenaren arloan ere lan egiten da, hala nola elikagaien industriako segurtasun eta higienean, askatasunik ez duten pertsonen osasun mentalari edo elikadura-alergiarik edo -intolerantziarik ez dutenen artean. 2023an, 435 lagunentzako 28 prestakuntza-ekintza programatu dira.
  • 15. 14 Orientazioaren eta laneratzearen arloan Aukerak entitateak hitzarmen bat sinatu zuen 2022an La Caixa Fundazioarekin, Reincorpora programa garatzeko. Programa horrek askatasunik ez duten pertsonen gizarteratzea eta laneratzea sustatzen du. Horrekin, iaz 20 birgizarteratze-ibilbide hasi ziren, eta urte honen amaieran 60 lortzeko lan egiten da. Hitzarmena 2025 arte berritzea aurreikusten da. Reincorpora ibilbideek sei hilabeteko iraupena dute gutxienez, eta ibilbide bakoitzaren faseak eta jarduerak espetxeetatik kanpo jarraitzeko moduan dauden askatasunaz gabetutako pertsonen gizarteratzea eta laneratzea erraztera bideratuta daude. Horietan sartzen dira hautaketa, laneko posizionamendua, prestakuntza eta lanekoak ez diren praktikak enpresan, komunitatearentzako zerbitzuak, enplegu-bilaketa aktiboa eta laneratzea programaren bidez. Aldi berean, aurten lanean ari gara laneratzeko eta orientatzeko sistema propio bat diseinatzeko, 2024an ibilbide berriak sortzen lagunduko duena, sistema ezarri ondoren. HURRENGO URRATSAK: 2024 2024ko ekitaldian, espetxe-azpiegiturei eta giza baliabideei eta baliabide materialei buruzko plangintza estrategikoan jasotako ekintzak jarriko dira martxan, eta gizarteratze-sarea eta komunitatean birgizarteratzea sustatzeko mekanismoak finkatuko dira.  Espetxeen kudeaketa  Zigor eta espetxeratze zerbitzuen antolaketa eta funtzionamendurako erregelamendua prestatzea.  Sailkatzeko, aurrera egiteko eta gradua berrikusteko prozedurak bizkortzea eta erdi-askatasuneko erregimenetan betetzeko beharrezko baldintzak indartzen jarraitzea.  Harrera-baliabideen eta eguneko zentroen sarea sendotzea eta, hala badagokio, zabaltzea.  Gaixotasun larriak eta sendaezinak dituzten presoak artatzeko baliabide soziosanitarioetara bideratzea, eta Eusten zerbitzua beste baliabide soziosanitario batzuetara igarotzeko baliabide gisa erabiltzea.
  • 16. 15  Gaixotasun larriak dituzten pertsonen beharrak kontuan hartzea, bai eta 70 urtetik gorako presoenak edo epe luzeak bertan eman dituztenak ere.  Birgizarteratzeko tratamendu-estrategia berriak egokitzea, espetxeen profilen aldaketei erreparatuz (adibidez, patologia duala duten pertsonen hazkundea) eta joera kriminologiko berriei erreparatuz, hala nola delitu zibernetikoak, genero-indarkeriaren delituak edo sexu-delituak areagotzea.  Espetxeetan dauden errestauratibo programa eta tailerrei jarraipena ematea.  Erregimen itxiko modulu bat irekitzea Arabako espetxean, horretarako berariazko tratamendu-programa bat eratuz eta bertan lan egiten duten langileak prestatuz.  Osasun-arloko eta osasun-laguntzako agintari arduradunekin lankidetzan aritzea droga-mendekoen eta osasun mentaleko arazo larriak dituzten eta segurtasun-zigorrak edo -neurriak dituzten pazienteen tratamenduan.  Hezkuntza sailarekin lankidetzan aritzea, espetxeetan hezkuntza arautua maila guztietan sustatzeko.  Unibertsitateko irakaskuntza arautua sustatzea, Euskal Herriko Unibertsitate Publikoarekin eta Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalarekin (UNED) egindako akordioen bidez. EHUrekin eta Hezkuntza Sailarekin horretarako hitzarmena sinatzea.  Espetxeratuen artean euskara ikastea ahalbidetzea, HABErekin sinatutako hitzarmen baten bidez gizarteratzeko eta laneratzeko prozesuak errazteko.  Aukerak-en bidez, lan- eta gizarte-ibilbideak sustatzea, askatasunik ez duten pertsonei beren enplegagarritasuna eta gizarteratzea handitzeko aukera emateko.  Produkzio lantegietako lanpostuen eskaintza bultzatzea, Aukerak-eri kudeaketa enkarguak eginez, bai eta arautu gabeko prestakuntza jarduerak eta gizarte eta lan arloko orientaziokoak ere.  Euskal produkzio-sektorearen eta hirugarren sektorearen konpromisoa eta inplikazioa bilatzea gizarteratzeko eta laneratzeko prozesuetan lankidetzan.  Espetxeetako gizarte-prestazioak arautzea, haien zuzkidura handitzea eta Aukerak entintateak eskainitako prestakuntza.  Gizarte zerbitzuekin koordinazioa bultzatzea birgizarteratze prozesuak errazteko, batez ere behin betiko askatasunean irteera prestatzeko.  Espetxearen-webgune berria argitaratzea.  Espetxeratutako pertsonei eta haien familiei informazioa eta orientazioa emateko gida argitaratzea.
  • 17. 16  Nelson Mandela-Mandela Egunaren urteko ospakizuna sendotzea, espetxeetako gizarte-lanari balioa emateko eta Gomez Elosegi Saria espetxe-arloko ibilbideari edo ikerketari emateko.  Espetxeratzearen aurkako zigor eta neurri alternatiboak betearazten laguntzeko orientabide psikosozialeko zerbitzuei bultzada ematea. Zerbitzuen kontratua esleitzea.  Hirugarren sektore sozialak zigortutako eta askatasunik gabe dauden pertsonak birgizarteratzeko programak sustatzeko bi urtean behin (2024- 25) egiten den diru-laguntzen programaren deialdia eta kudeaketa.  Birgizarteratze-programen eraginkortasuna eta Euskal Autonomia Erkidegoko errealitate kriminologiko eta biktimologikoa ebaluatzeko unibertsitate-ikerketak sustatzea. Azterlan horien berri emango zaio gizarteari, zigortutako pertsonak gizarteratzeari buruzko estereotipo faltsuak urruntzeko.  Giza baliabideak  Lanpostuen zerrenda berria onetsi eta argitaratzea, benetako beharrei egokitutako plantillekin. Horren ondorioz, lanpostu berriak eta sortzen diren lanpostu hutsak betetzeko lan-eskaintza publikoak sortuko dira etorkizunean.  Espetxeetan aldi baterako beharrak betetzeko lan poltsak garatu eta kudeatzea.  Lanpostu hutsak lehiaketa, izendapen aske edo zerbitzu-eginkizunen bidez betetzea, dagokionaren arabera.  Lan eskaintza publikoaren proposamenak egitea.  Espetxeetako langileen lan baldintzen negoziazioa.  Espetxeetako langileen berdintasuna sustatzeko plana prestatzea  Espetxeetako langileentzako urteko prestakuntza plana prestatzea.  Azpiegiturak eta baliabide materialak  Sistemen plana garatzea.  Espetxeak kudeatzeko erabiltzen diren sistema eta aplikazio informatikoei jarraipena ematea, berezkoak ez dituen bitartean.  Kudeaketako aplikazio informatikoak egokitzeko hasitako lanekin jarraitzea eta horiek euskal administrazioko gainerako sistemekin, Justizia Administraziokoekin eta Eusko Jaurlaritzaren informazioaren segurtasun- politikarekin integratzea.
  • 18. 17  Avantius kudeaketa prozesaleko sistemara egokitutako kudeaketa informatikoko tresnen zigor eta neurri alternatiboak ematea zerbitzuei.  Espetxe-azpiegituren plana garatzea, espetxe-ereduaren garapen osoa baldintzatzen duten egungo gabeziei aurre eginez.  Gipuzkoako espetxe berria egin eta martxan jartzea, eta zentro zaharra ixtea. Hiru espetxeetan behar diren obrak, eraberritzeak eta mantentze-lanak egitea.  Aukerak. Espetxeetako lana eta enplegurako prestakuntza  Langile barneko langileen prestakuntza eta birziklatze profesionaleko beharrak betetzen dituen urteko Prestakuntza Plana gauzatzea, prestakuntza egiaztagarria sustatuz.  Espetxeetako produkzio-tailerren prozesuak berrantolatzea, profesionalizatzeko.  Lanean ari diren pertsonen ratioa% 50 arte gehitzea.  Lanbide profesionalen katalogoaren definizioarekin bat datorren ordainsari-sistema diseinatzea  Ibilbide pertsonalizatuak ezartzea ahalbidetuko duen orientazio- eta laneratze-eredua diseinatzea.
  • 19. 18 Espetxeetan dauden preso kopuruak 2023ko irailaren 11n Zigortuak Prebentiboak Judizialki barneratuak guztira Araba 778 90 1 869 Gipuzkoa 264 59 0 323 Bizkaia 311 73 1 385 Euskadi 1.353 222 2 1.577  Askatasunik gabeko pertsonak, lurralde historikoaren eta espetxe-araubidearen arabera Erregimen arrunta Erregimen irekia Araba Emakumeak 71 10 Gizonak 734 54 Gipuzkoa Emakumeak 13 13 Gizonak 191 106 Bizkaia Emakumeak 0 20 Gizonak 139 226  Atzerriko askatasunik gabeko pertsonen kopurua Emakumeak Gizonak Guztira Araba 17 227 244 Gipuzkoa 4 114 118 Bizkaia 2 132 134 Euskadi 23 473 496
  • 20. 19  Askatasunik gabeko pertsonen kopurua, adinaren eta sexuaren arabera Gizonak Emakumeak Guztira 18-20 17 . 17 21-25 128 4 132 26-30 171 12 183 31-40 399 35 434 41-50 409 44 453 51-60 230 27 257 61-70 86 4 90 > 70 10 1 11 Euskadi 1.450 127 1.577 Lekualdaketak Eskabideak Baimenduak Ukatuak Egiteke SGIPetik EAEra 656 242 384 30 EAEtik SGIPera 328 261 49 18
  • 21. 20  Lurralde historikoaren eta presoen sailkapenaren arabera Sailkatu gabe 1. maila 2. maila 3. maila Guztira Araba 136 2 660 71 869 Gipuzkoa 88 . 119 116 323 Bizkaia 93 . 54 238 385 Euskadi 317 2 833 425 1.577 Baldintzapeko askatasunean: 221 (24 emakume eta 197 gizon)  Terrorismo-delituak, lurralde historikoaren eta espetxe-sailkapenaren arabera. Sailkatu gabe 1. maila 2. maila 3. maila Guztira Araba 1 - 74 5 80 Gipuzkoa . - 31 8 39 Bizkaia 1 - 13 9 23 Euskadi 2 - 118 22 142 Baldintzapeko askatasunean: 14 (0 emakume 14 gizon) 425 hirugarren graduan 22 terrorismoari lotual (% 5,1)
  • 22. 21 2021-10-1etik aurrerako hasierako sailkapenen eta progresioen datuak Hasierako sailkapenak/ hirugarren mailako progresioak Ezeztapenak Errebokatuak eta aurreratuak berriro Tramitazioan eta etenaldian daudenak Kondenatuen sailkapen orokorra 846 16 7 4 Kondenatuen sailkapena banda armatuaren arabera 50 12 6 4 ETArekin lotutako pertsonei egindako aurrerapenak guztizkoaren %5,9 dira