Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Rynek usług dla osób starszych brzezinska kwiatkowska wrobel

2,335 views

Published on

Praca kończąca studia podyplomowe "Infobrokering i wywiad rynkowy" na Uniwersytecie Jagiellońskim

Published in: Business
  • Be the first to comment

Rynek usług dla osób starszych brzezinska kwiatkowska wrobel

  1. 1. 1 Opieka
  2. 2. Rynek usług dla osób starszych jest określany jako srebrna gospodarka (ang. silver economy, niem. seniorenwirtschaft). Mamy przyjemność przekazać Państwu raport na temat srebrnej gospodarki w Polsce. Celem naszych badań było znalezienie w Polsce niszy na rynku usług telekomunikacyjnych dedykowanych osobom 65+ oraz przybliżenie jak polski rynek srebrnej gospodarki może skorzystać z osiągnięć krajów Unii Europejskiej, które stanowią elitę tej gałęzi gospodarki. Przygotowany przez nas raport zawiera dane o rynku opiekunów dla osób starszych potrzebujących pomocy w codziennym życiu we własnym domu. Prezentujemy także technologie ułatwiające osobom starszym samodzielne funkcjonowanie na co dzień. Pozwalamy sobie także zwrócić Państwa uwagę na niszę w agroturystyce, tzw. gospodarstwa opiekuńcze (ang. home care), które są alternatywną drogą rozwoju indywidualnych gospodarstw wiejskich. 2 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  3. 3. SPIS TREŚCI 1. Rekomendacje.............................................................................................4 2. Opieka nad seniorem..................................................................................5 3. Problemy geriatryczne...............................................................................6 3.1 Deficyt lekarzy geriatrów...............................................................6 3.2 Deficyt oddziałów i poradni geriatrycznych.................................7 3.3 Deficyt pozaszpitalnej opieki i usług opiekuńczych.....................9 3.4 Przykłady dobrych praktyk w Europie.........................................15 3.5 Deficyt osób koordynujących leczenie seniorów.........................17 4. Rolnictwo społeczne a senior.....................................................................18 4.1 Gospodarstwa opiekuńcze..............................................................18 5. Senior a technologia....................................................................................20 5.1 Teleopieka.........................................................................................20 5.2 Odbiór teleopieki..............................................................................21 5.3 Kategoryzacja teleopieki..................................................................22 5.4 Trendy w teleopiece..........................................................................23 5.5 Inteligentny dom...............................................................................24 5.6 Polska.................................................................................................26 5.7 Polscy gracze.....................................................................................27 Bibliografia......................................................................................................28 3 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  4. 4. REKOMENDACJE Za 25 lat będzie 9,6 mln osób starszych Prognoza demograficzna dla Polski w najbliższych 25 latach przewiduje wzrost liczby osób starszych o ok. 3 mln., co przy jednoczesnym spadku liczby urodzeń spowoduje gwałtowny wzrost zapotrzebowania na usługi dla tej grupy społecznej. Zapotrzebowanie na usługi geriatryczne Seniorzy będą potrzebować specjalistycznej opieki medycznej. W związku z potrzebą pozostawania jak najdłużej samodzielnym, a równocześnie obaw związanych ze zdaniem na własne siły osoby 65+ będą potrzebowały wsparcia w codziennych sytuacjach życiowych. Wzrośnie zapotrzebowanie na wykwalifikowane opiekunki osób starszych, specjalistów geriatrów i mieszkania chronione . Komfort życia seniorów Osobie starszej satysfakcję z życia i dobre samopoczucie gwarantuje poczucie bycia potrzebnym. Seniorzy nie mogą czuć się wykluczeni z życia społeczności, w której żyją. Konieczne jest zapewnienie seniorom wsparcia technologicznego, a w wypadku osób przewlekle chorych także ich opiekunom, w samodzielnym funkcjonowaniu na co dzień. Ważne jest także zapewnienie rozrywki i wypoczynku osobom 65+, co stwarza szansę dla indywidualnych gospodarstw rolnych na zapewnienie sobie dodatkowych dochodów przez tworzenie gospodarstw opiekuńczych. Technologie ułatwiające samodzielne funkcjonowanie osób starszych Współczesne osiągnięcia technologii komputerowych pozwalają na zapewnienie bezpieczeństwa w samodzielnym funkcjonowaniu osobom w podeszłym wieku, zapewniają także seniorom rozrywkę i edukację. Do zapewnienia komfortu życia osobie starszej potrzebne są usługi z zakresu telechnologii asystujących, związanych ze służbą zdrowia, związanych z opieką nad seniorem w domu i inteligentne domy. W porównaniu do krajów UE sytuacja na Polskim rynku telematyki jest w początkowej fazie rozwoju, co w powiązaniu z prognozami demograficznymi gwarantuje szybki rozwój tego rynku. 4 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  5. 5. 1. OPIEKA NAD SENIOREM Problem starzenia się społeczeństwa w najbliższej dekadzie może w wymierny sposób wpłynąć na wydolność systemu opieki zdrowotnej. Sytuacja demograficzna Polski stawia nasz kraj w pierwszym szeregu państw zainteresowanych wydajną i skuteczną, a więc gwarantującą wysoki poziom życia jej adresatów, polityką senioralną. Dodatkowo wzrost średniej długości życiaw Polsce może się wiązać z kilkukrotnie większym poziomem wydatków ponoszonych w systemie opieki zdrowotnej na zapewnienie jak najbardziej godnego przeżycia starości. W porównaniu z innymi państwami Unii Europejskiej Polska w sensie demograficznym nadal jest stosunkowo młoda. Polacy przeciętnie są młodsi o trzy lata od mieszkańców UE. Jednakże obserwowany jest postępujący proces starzenia się społeczeństwa, a w perspektywie najbliższych dwudziestu kilku lat nastąpi jego gwałtowne przyspieszenie. Za kluczowy wskaźnik tego procesu należy uznać prognozę Głównego Urzędu Statystycznego, według której udział osób w wieku poprodukcyjnym w strukturze ludności Polski zwiększy się z 16,8% w 2010 r. (ok. 6,5 mln osób) do prawie 27% (ok. 9,6 mln osób) w 2035 r. Te zmiany demograficzne spowodują zwiększenie zapotrzebowania na usługi geriatrii, zwanej medycyną wieku starszego, która zajmuje się głównie stanami wielochorobowymi i jest zorientowana na rozwiązywanie złożonych problemów zdrowotnych, środowiskowych i socjalnych osób starszych, np. przez rozpoznawanie i leczenie chorób, zapobieganie schorzeniom, edukację i wsparcie psychologiczne udzielane pacjentowi oraz jego opiekunom. Standardem w geriatrii jest całościowa ocena geriatryczna prowadzona przez zespół specjalistów z różnych dyscyplin medycznych i pozamedycznych, tj. lekarza, pielęgniarkę, terapeutę, psychologa, dietetyka oraz pracownika socjalnego. W polskiej opiece zdrowotnej nad pacjentem geriatrycznym standardem jest leczenie licznych, pojedynczych chorób przez wielu specjalistów przy braku wymiany informacji między nimi. Zamiast stawiania pacjentowi diagnozy całościowej kieruje się go na szereg badań dodatkowych oraz przepisuje wiele leków. Skutkiem takich działań jest nadmierna konsumpcja leków przez osobę starszą i duże zagrożenie wystąpienia niepożądanych efektów ubocznych ich przyjmowania. Geriatria stanowi tylko 1% usług na rzecz osób starszych w systemie Narodowego Funduszu Zdrowia. Według danych Centrali NFZ z 2010 r. osoby powyżej 65. roku życia są najczęściej leczone przez: internistów, chirurgów, kardiologów, okulistów, ortopedówi neurologów. System ochrony zdrowia i polityki społecznej nie oferuje rozbudowaneji pozaszpitalnej zorganizowanej opieki dla osób starszych. Nacisk kładziony na aspekt zdrowia seniorów, skutkuje również zaniedbaniem sfery psychicznej pacjenta, która determinuje skuteczność procesu leczenia lub łagodzenia dolegliwości wieku podeszłego. 5 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  6. 6. 2. PROBLEMY GERIATRYCZNE Według przewidywań Eurostatu proces starzenia się społeczeństw krajów UE będzie postępował w nadchodzących dziesięcioleciach, a problemy zdrowotne osób starszych w podobnym stopniu dotyczyć będą wszystkich krajów UE. Źródło: https://www.nik.gov.pl/plik/id,10370.pdf Wg raportu NIK, kierunki działań na rzecz poprawy opieki geriatrycznej dotyczą zwiększenia liczebności kadry i bazy geriatrycznej, w szczególności: • lekarzy geriatrów, • poradni i oddziałów geriatrycznych • pozaszpitalnej opieki geriatrycznej (m.in. opiekunek osób starszych), • osób koordynujących leczenie seniorów. Deficyt lekarzy geriatrów Większość lekarzy w Polsce nie miała szansy zaznajomić się z geriatrią w ramach edukacji przed i podyplomowej, dopiero od roku geriatria została włączona do cyklu szkolenia specjalistów medycyny rodzinnej. Jak wskazuje poniższy wykres kształcenie w zakresie geriatrii w tej specjalizacji jest w Polsce niezwykle potrzebne. Lekarz rodzinny integruje i kontynuuje zalecenia wielu specjalistów w długoterminowym leczeniu seniora, a wobec braku geriatrów w systemie opieki musi stać się „geriatrą pierwszej linii”. Brak dostatecznej kadry i bazy geriatrycznej sprawia, że ludzie starzy w Polsce niemal w ogóle nie mają dostępu do lekarza specjalisty i usług dedykowanych osobom 65+. 6 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  7. 7. Deficyt geriatrów w Polsce (liczba geriatrów na 10 tys. osób 65+ w Polsce i w wybranych krajach UE) Źródło: S. Kropińska, K. Wieczorowska-Tobis: Opieka geriatryczna w wybranych krajach Europy. (2009) Geriatria nr 3 Seniorów w Polsce leczą głównie interniści - 30% udziału w wydatkach NFZ na populację 65+, kardiolodzy - analogicznie ok. 10% oraz reumatolodzy - około 4% wydatków NFZ. Pozostała część finansów NFZ na tę populację rozdzielona jest na pozostałe dyscypliny zabiegowe i niezabiegowe. Interesujące jest, że finansowanie rehabilitacji osób starszych nie jest w ogóle ujęte w zestawieniu NFZ. Geriatryczna populacja ryzyka: Selekcja w Polskiej Opiece Zdrowotnej - wykorzystanie geriatrów Źródło: https://www.nik.gov.pl/plik/id,10370.pdf Deficyt oddziałów i poradni geriatrycznych Jak wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli nt. "Opieki medycznej nad osobami w wieku podeszłym" z 2014 r., na przestrzeni ostatnich lat pogorszył się dostęp do opieki geriatrycznej, z uwagi na mniejszą liczbę poradni i oddziałów geriatrycznych, do których pacjenci przyjmowani są bez konieczności oczekiwania. Wpływ na tę sytuację ma także wzrost liczby seniorów w ostatnich latach, którzy oczekują na przyjęcie do poradni i oddziałów na udzielenie świadczenia. Dostęp do świadczeń geriatrycznych wykazuje duże zróżnicowanie terytorialne. 7 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  8. 8. Liczba poradni geriatrycznych w Polsce posiadająca kontrakt z NFZ na 2015 r. Źródło: wg danych NFZ na dzień 20.11.2015. Najniższą liczbę poradni geriatrycznych w 2015 r. zaznaczono kolorem czerwonym. Jeszcze do niedawna w województwie warmińsko-mazurskim nie było ani jednego szpitalnego oddziału geriatrycznego, ani poradni geriatrycznej, żaden lekarz geriatra nie udzielał świadczeń na podstawie umowy z NFZ. Najwyższą wartość świadczeń zrealizowanych w lecznictwie szpitalnym odnotowano w województwie śląskim. Przykład szpitala geriatrycznego w Polsce z pełną bazą usług geriatrycznych dla osoby starszej, tj. Szpital Geriatryczny im. Jana Pawła II w Katowicach Źródło: http://katowice.emc-sa.pl/pl/szpital-geriatryczny-im-jana-pawla- ii/oferta/pobyt_opikunczy Ceny usług opiekuńczo-pielęgiarskich w tego typu szpitalu oscylują w granicach 170 zł/dobę dla pacjenta samodzielnego, a 200 zł./dobę dla pacjenta niesamodzielnego. 8 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  9. 9. Deficyt pozaszpitalnej opieki i usług opiekuńczych Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, np. zabiegi higieniczne i pielęgnacyjne oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są usługami dostosowanymi do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, tj: pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi, pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, rehabilitację fizyczną i winne być sprawowane przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Ośrodki pomocy społecznej są podmiotami uprawnionymi do przyznawania usług opiekuńczych, ustalania zakresu, czasu i miejsca ich świadczenia. Zdaniem zespołu, ds. gerontologii przy Ministrze Zdrowia, istnieje potrzeba kontraktowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia dziennej hospitalizacji jednodniowej, wizyt domowych zespołu geriatrycznego, czy geriatrycznych zespołów konsultacyjnych w większych szpitalach, zwłaszcza tych, które nie dysponują oddziałami geriatrycznymi1 . Dane statystyczne GUS mówią, iż w latach 2010-2035 wzrośnie udział: • gospodarstw jednoosobowych (z 26,9 do 32,5%), • dwuosobowych (z 26,5 do 28,7%) • gospodarstw bez dzieci (z 67,6 do 75,8%). Ta sytuacja zrodzi wzrost zapotrzebowania na usługi opiekunek osób starszych, które będą zatrudniane do opieki w coraz dłuższym czasie i szerszym zakresie. Potrzeba opiekuńcza, w tym nad osobami starszymi, w polskim społeczeństwie jest stosunkowo duża. Potwierdza to analiza przeprowadzona przez prof. A. Wilmowską-Pietruszyńską, która stwierdza, że tego typu osoby całkowicie lub przynajmniej częściowo wymagają pomocy w codziennym życiu ze strony innych osób: • ponad 2 mln osób dorosłych nie może przenieść torby na zakupy o wadze 5 kg na odległość 10 m, • ponad 700 tys. osób nie jest w stanie samodzielnie się umyć, • ponad 350 tys. nie ubierze i nie rozbierze się samodzielnie, • ponad 250 tyś. osób musi mieć pomoc, aby wstać czy położyć się do łóżka, • ponad 100 tys. nie zje samodzielnie posiłku i musi być karmiona, • ponad 200 tys. osób nie może samodzielnie korzystać z ubikacji, • ponad 300 tys. nie odkręci kurka od gazu czy kranu. Jest także duża grupa seniorów, która może funkcjonować na podstawowym poziomie 1Standardy postępowania w opiece geriatrycznej. (2013) W: Gerontologia Polska nr 2. Dostępny w WWW: http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2013-02-1.pdf 9 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  10. 10. we własnym gospodarstwie domowym, ale nie jest w stanie o nie dbać, ani uczestniczyć w życiu społecznym – problemem jest m.in. załatwianie formalnych spraw. Wspieranie seniora w jego domu może nie tylko mu pomóc, ale i opóźnić proces starzenia. Część osób wymaga jednak stałej długoterminowej opieki. Zajmują się nimi zwykle rodzina lub trafiają one do ośrodków opieki stacjonarnej. Badanie przeprowadzone przez prof. M. Grewińskiego i dr A. Karwackiego pokazało, że organizowaniem i świadczeniem usług opiekuńczych w kraju w głównej mierze zajmują się przedstawiciele Ośrodków Pomocy Stacjonarnej, a jedynie 4,9% organizacje pozarządowe. Warto zwrócić uwagę na fakt, że część OPS-ów zatrudnia na etaty lub zlecenie osoby, które dostarczają usługi opiekuńcze (poza pracownikami socjalnymi). W skali całego kraju 2,1% OPS-ów zleca usługi także podmiotom prywatnym, np. w województwie mazowieckim było to 1,4% zatrudnionych. Z braku kadry lub dla oszczędności w wielu gminach usługi opiekuńcze zleca się podmiotom prywatnym. Wybór wykonawcy dokonywany jest zwykle poprzez kryterium ceny, co często obniża jakość usług. Jednak są także takie OPS-y, które prowadzą swoisty outsourcing usług na rzecz organizacji pozarządowych. Otwieranie się na kontraktowanie tego typu usług – na razie w stosunkowo niewielkim zakresie w skali kraju – można uznać z jednej strony za przyszłościowy trend ku wielosektorowej polityce społecznej wykorzystującej oraz wzmacniającej prywatny i społeczny potencjał obywateli2 . 2 R. Bakalarczyk, Seniorzy w systemie wsparcia - usługi opiekuńcze (2016) Dostępny w WWW: http://polityka.zaczyn.org/seniorzy-w-systemie-wsparcia-uslugi-opiekuncze-2/ 10 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  11. 11. Procentowy udział gmin z danego województwa, w których realizowane są usługi opiekuńczo gospodarcze dla osób starszych Źródło:http://irss.pl/wp-content/uploads/2011/07/Instytucje-wobec-potrzeb-osob-starszych- raport-IRSS.pdf Najskuteczniejszym systemem opieki mogą okazać się usługi środowiskowe świadczone w miejscu zamieszkania, które umożliwiają dłuższe funkcjonowanie w znanym otoczeniu. 11 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  12. 12. Potrzeby i lęki polskich seniorów Źródło: http://starsirodzice.pl/potrzeby-i-leki-polskich- seniorow-raport Zintegrowana odpowiedź na potrzeby opieki i pomocy obejmuje bardzo różne rodzaje opieki: • opiekę zdrowotną, • usługi socjalne skierowane do osób starszych potrzebujących opieki i pomocy, • opiekę w zakresie chorób poznawczych; • opiekę paliatywną i terminalną, • usługi świadczonych w domu, w społeczności lub w domu opieki społecznej. Nieformalni opiekunowie zapewniają większość opieki dla osób starszych wymagających opieki i pomocy - w zależności od regionu Polski od 70 do 90% potrzeb w zakresie opieki świadczona jest przez nieformalnych opiekunów, np. członkowie rodziny, kobiety w wieku 55 lat i powyżej. 12 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  13. 13. Opiekunka osób starszych Źródło:https://promedica24.com.pl/o-firmie/biuro-prasowe/? details=opiekunka-osob-starszych-zawod-z-przyszloscia Przykład skali zapotrzebowania na opiekę w powiecie wejherowskim Źródło: http://docplayer.pl/11115256-Raport-powiatowy-powiat-wejherowski.html Dla wielu rodzin na wagę złota jest pomoc wykwalifikowanego opiekunki lub opiekuna, który potrafi fachowo zająć się osobą w podeszłym wieku. Rodzinom seniorów i im samym coraz częściej zależy na sprawdzonych, fachowych i legalnie działających pracownikach. Opiekun osób starszych może działać jako jednoosobowa firma. Poza opieką pielęgnacyjną pomaga w prowadzeniu domu i codziennym życiu. Do jego zadań należy: sprzątanie, zakupy, gotowanie, spacery, zabiegi higieniczne, prześcielenie łóżka, kontrolowanie zawartości apteczki i umilanie czasu wolnego (spacery, czytanie gazet, rozmowa). Średni czas tego typu usługi wynosi 2 godz dziennie kilka razy w tygodniu. Ważna jest także 13 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  14. 14. dyspozycyjność poza czasem wyznaczonym na wykonanie tego typu usługi, również w godzinach nocnych, a także dostęp do odpowiedniego i przystępnego środka transportu. Opiekunka osób starszych musi być czujna także w nocy i pilnować, by chory nie wyszedł z domu czy nie zrobił sobie krzywdy. Opiekunka ma prawo do dni wolnych, wówczas osobie starszej musi pomóc rodzina lub przyjść inna osoba z firmy świadczącej usługi opiekuńcze. Osoba prowadząca firmę opiekunów osób starszych lub w niej pracująca nie musi mieć wysokich kwalifikacji. Jednak ze względu na coraz bardziej zaawansowane choroby seniorów zwykła empatia, zrozumienie, czułość, pracowitość i sprawność fizyczna nie wystarczą. Coraz częściej w tej branży liczy się nie tylko doświadczenie w opiece nad chorym, ale także fachowa wiedza. Dlatego w takiej firmie prawdziwym skarbem są wykwalifikowane pielęgniarki. Ich praca zwykle jest doraźna, np. przychodzą podać zastrzyk, zaaplikować lekarstwa, zmienić opatrunki czy obsłużyć konkretne urządzenie medyczne. Równie cenna jest pomoc psychologów. Pielęgniarki lub psycholodzy mogą pracować na zlecenie, łącząc te zajęcia ze stałą pracą w placówce medycznej. Jednak z powodzeniem można zatrudniać osoby, które ukończyły specjalistyczny kurs z zakresu opieki nad osobami starszymi3 . Zwykle praca opiekunka dochodzącego do pacjenta na różną ilość godzin dziennie wyceniana jest w systemie godzinowym (10-15 zł za godzinę). Opiekunka zatrudniona do całodziennej opieki zwykle wynagradzana jest w systemie miesięcznym (ok. 2,5 tys. zł), a pracująca w systemie dwutygodniowym (ok. 1,2 tys. zł). Miesięczne wynagrodzenie całkowite brutto na stanowisku opiekun osób starszych Źródło: http://wynagrodzenia.pl/moja-placa/ile-zarabia-opiekun-osob-starszych 3 Silver economy - to będzie w Polsce niezły biznes. (2014) Dostepny w WWW: http://wgospodarce.pl/informacje/16843-silver-economy-to-bedzie-w-polsce-niezly-biznes, A. Grotek, Pomysł na biznes :opieka nad seniorami. (2015) Dostępny w WWW: http://superbiz.se.pl/prawo-przedsiebiorcy/pomysl-na-firme-opieka-nad-seniorami_617308.html, Srebrna gospodarka jaka jest sytuacja osób starszych . W: Dziennik Polski (2015) Dostepny w WWW: http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/zdjecia/3924509,srebrna-gospodarka-jaka-jest-sytuacja-osob- starszych,5633289,id,t,zid.html 14 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  15. 15. Ustawa o osobach starszych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., określa zakres monitorowania i przedstawiania informacji o sytuacji osób starszych, krąg podmiotów uczestniczących w realizacji tego zadania i sposób jego finansowania oraz przewiduje budowę infrastruktury Dziennych Domów Pomocy w ramach rządowego projektu Programu Senior-Wigor na lata 2015-2020. Program zakłada dofinansowanie działań jednostek samorządu terytorialnego na rzecz rozwoju sieci Dziennych Domów Senior-Wigor na ich terenie służących świadczeniu usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych osobom starszym poza miejscem ich zamieszkania, w tym: aktywności ruchowej edukacyjnej, kulturalnej, rekreacyjnej i opiekuńczej, pomoc w usługach opiekuńczych rodzinnego domu pomocy, pobytu w mieszkaniu chronionym oraz zwiększenie dostępności usług pielęgniarsko-opiekuńczych w godzinach nocnych4 Przykładowe mieszkanie chronione - Pensjonat Jutrzenka Źródło: http://opspniewy.pl/mieszkania-chronione Przykłady dobrych praktyk w Europie Niemcy - tymczasowe zabiegi w ostrych oddziałach geriatrii/rehabilitacji (AG/R). Zespoły oddziałów AG/R wspierają także starsze osoby, których niezależność jest zagrożona, umożliwiając im życie w ich własnych domach. Zespół składa się z lekarzy, pielęgniarek i pomocników opieki, terapeutów, pracowników socjalnych, psychologów, dietetyków, księży/pastorów. www.goeg.at/de/Bereich/Akutgeriatrie-remobilization-Begleitung-und-Steuerung.html 4 Świadczenie pomocy osobom starszym przez gminy i powiaty : informacja o wynikach kontroli. Najwyższa Izba Kontroli. (2015) Dostępny w WWW: https://www.nik.gov.pl/plik/id,10415,v,artykul_12808.pdf 15 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  16. 16. Austria - wielospecjalistyczny zespół do obsługi demencji. Serwis prowadzony jest przez "Volkshilfe", austriacką organizację pozarządową. Oferuje bezpłatną Infolinię Demencji, miejskie imprezy informacyjne, wykłady techniczne o demencji i opiece, bezpłatne wizyty domowe z informacją o demencji, badania kontrolne, itp. www.volkshilfe-bgld.at/Demenzteam Belgia - federacje pomocy i opieki domowej, menadżer. Federacje są sieciami specjalistów utworzonymi, aby pomóc osobom starszym w domu tak długo, jak to możliwe. Zapewniają im i ich rodzinom opiekę i fachową pomoc, tj. opiekę zdrowotną - lekarz rodzinny i szpital, sprzątanie wykonywane przez specjalistów, wsparcie w codziennej działalności, ale także fryzjera, specjalistów pracujących w celu adoptowania domu, itp. Menadżer jest przydzielony do osoby i jest odpowiedzialny za kontaktowanie różnych specjalistów. Federacje są finansowane ze środków publicznych. http://www.fasd.be/FASD http://www.familiehulp.be http://www.wgk.be/ http://www.wgk.be/ Belgia - nocna opieka. Kilka organizacji świadczących nocne usługi opieki oraz pobytu przez profesjonalistów i wolontariuszy dla słabych, starszych osób w domach. Usługi te umożliwiają również osobom starszym szybszy powrót do domu po pobycie w szpitalu lub centrum rehabilitacji w jak najlepszych warunkach bezpieczeństwa i dobrego samopoczucia. www.nachtzorg.be www.nachtzorgvlaamsbrabant.be www.nachtzorgbrussel.be www.ucpbruxelles.be/IMG/pdf/Gaz__electricite_tarif_social.pdf www.ocmwgent.be www.ocmw-destelbergen.be/?q=node/98 Czechy - Wyższa Akademia oferuje zajęcia nt. przemocy wobec osób starszych, np. organizuje seminaria, o tym jak zapobiegać przemocy. Zajęcia są prowadzone przez policję i skierowane do osób starszych. Na zajęciach uczstnicy uczą się takich zachowań, aby nie paść ofiarą przestępstw. Finlandia – Istnieje Ustawa zapewniająca każdej osobie powyżej 75 roku życia, otrzymanie oceny 16 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  17. 17. swoich potrzeb. Ocena zostanie dokonana w ciągu 7 dni od złożenia wniosku w nienagłych przypadkach. Pod uwagę brane są potrzeby w zakresie opieki domowej, usług mieszkaniowych, wsparcia dla nieformalnej opieki oraz usługi socjalne, np. usługi dla osób niepełnosprawnych, usługi w zakresie uzależnień, pomocy społecznej lub przyjęcia do domu opieki. www.stm.fi Francja - programy szkoleniowe dla profesjonalistów - MobiQual. Program jest inicjatywą obywatelską, której celem jest poprawa jakości usług specjalistycznych dla osób starszych wymagających opieki i pomocy oraz dla osób niepełnosprawnych. Jest skierowany do wszystkich specjalistów opieki zdrowotnej i sektora społecznego. Obejmuje opiekę, walkę z bólem, opiekę paliatywną, depresję, odżywianie i diety, choroby Alzheimera i ryzyko infekcji. www.mobiqual.org Deficyt osób koordynujących leczenie seniorów Raport z badań Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Krakowie z 2015 r. pokazał, że brak jest dostatecznej koordynacji pomiędzy instytucjami pomocy społecznej, a systemem opieki zdrowotnej. Problem ten wyrażał się także m. in. we wspominanym już wcześniej braku wyraźnego rozgraniczenia zakresów podmiotowych domów pomocy społecznej i zakładów opiekuńczo-leczniczych. Ewentualnym rozwiązaniem tego problemu byłaby bardziej zaawansowana koordynacja działań tych systemów lub przeniesienie kwestii zakładów opiekuńczo- leczniczych oraz opieki hospicyjnej i paliatywnej do kompetencji resortu pracy5 . 5 Opiekunowie rodzinni osób starszych - problemy, potrzeby wyzwania dla polityki społeczej : raport z badań. 17 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  18. 18. 3. ROLNICTWO SPOŁECZNE A SENIOR Rolnictwo społeczne to działania prowadzone w gospodarstwach wiejskich mające na celu świadczenie usług dla osób o szczególnych potrzebach, np. świadczenia rehabilitacyjne, terapeutyczne, czy stworzenie miejsc pracy chronionej itp. Działania mają na celu integrację społeczną. Obecnie można wyróżnić cztery obszary działania rolnictwa społecznego: • zajęcia reedukacyjne i terapeutyczne, • integrację w świecie pracy i włączenie społeczne, • działania edukacyjne, • usługi opiekuńcze6 . Gospodarstwa opiekuńcze Zmiany w strukturze społeczno-gospodarczej wsi powodują konieczność reorientacji zawodowej rolników, praca na roli we własnym gospodarstwie coraz częściej przestaje być jedynym źródłem utrzymania. Dalsze zwiększanie efektywności produkcji rolnej prowadzi do zwiększania się bezrobocia w gospodarstwach wiejskich i konieczność poszukiwania pozarolniczych źródeł dochodu. Takim źródłem dodatkowych funduszy mogą być gospodarstwa opiekuńcze (ang. home care). Są to gospodarstwa rolne oferujące wsparcie dla osób potrzebujących pomocy, np. osób starszych lubiących wypoczywać na wsi. W takim gospodarstwie osoby 65+ mogą wykonywać różne prace w domu i obejściu, np karmić zwierzęta, hodować kwiaty, zbierać owoce lub realizować swoje pasje, np. majsterkowanie w warsztacie stolarskim. Aktywne uczestnictwo seniorów w życiu ma działanie terapeutyczne i przyczynia się do zachowania aktywności oraz poczucia bycia potrzebnym. Jednocześnie przebywając w takim gospodarstwie senior ma zapewnionę opiekę ze strony właściciela gospodarstwa, co zwiększa jego poczucia bezpieczeństwa. Gospodarstwa opiekuńcze funkcjonują na terenie UE już od końca XX w. Niekewstionowanym liderem w tej dziedzinie jest Holandia. Trudno podać aktualną i dokładną ilość gospodarstw wEuropie, poniżej dane z 8 państw będących liderami w tej dziedzinie, tj. Holandii, Włoch, Francji, Norwegii, Flandrii, Hiszpanii, Niemiec, Wielkiej Brytanii. 6 Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spoecznego w sprawie: „Rolnictwo społeczne: zielone usługi terapeutyczno-opiekuńcze oraz polityka społeczna i zdrowotna”. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej (2013) Dostepny w WWW: http://www.opieka.kpodr.pl/attachments/article/41/EKES%20Rolnictwo%20spo%C5%82eczne.pdf 18 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  19. 19. Gospodarstwa opiekuńcze w Europie (dane za rok 2011) W UE gospodarstwa opiekuńcze działają wg różnych modeli realizacji funkcji opiekuńczych. Dominuje model działań na bazie gospodarstwa rolnego, tak jest w Holandii i Flandrii. Według modelu publicznych instytucji społecznych, instytucji służby zdrowia działa opieka w Niemczech, Francji i Irlandii. We Włoszech istnieją gospodarstwa prywatne, ale bardziej powszechne są spółdzielnie socjalne7 . W Polsce pionierem są gospodarstwa rolne w Borach Tucholskich w województwie kujawsko-pomorskim. W 2014 r. na terenie Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie powstały gospodarstwa opiekuńcze oparte na modelu holenderskim. Gospodarstwa zostały przystosowane do potrzeb osób starszych, a właściciele ukończyli kursy dla opiekunów osób starszych. Wśród materiałów opublikowanych na stronie Ośrodka jest “Indywidualny plan utworzenia gospodarstwa opiekuńczego”, w którym podano przykładowe usługi świadczone w gospodarstwie8 . 7 Gospodarstwa opiekuńcze w Borach Tucholskich a doświadczenia Holenderskie. (2014) Dostępne w WWW: http://www.opieka.kpodr.pl/attachments/article/37/GOSPODARSTWA%20OPIEKU%C5%83CZE%20- WYDAWNICTWO.pdf 8 Gospodarstwa opiekuńcze. Dostępne w WWW: http://www.opieka.kpodr.pl/ 19 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce Źródło:http://www.opieka.kpodr.pl/attachments/article/37/GOSPODARSTW A%20OPIEKU%C5%83CZE%20-WYDAWNICTWO.pdf
  20. 20. 4. SENIOR I TECHNOLOGIA Unia Europejska od paru lat traktuje osoby starsze coraz poważniej. Powstał również specjalistyczny termin „srebrna gospodarka”, który dotyczy usług przeznaczonych specjalnie dla osób starszych 65+. Ten rynek obecnie zajmuje trzecie miejsce wśród gospodarek świata, zarabiając 7 mld dolarów rocznie. Szacuje się, że w roku 2020 prywatne wydatki osób starszych osiągną 15 bln dolarów i zajmie 25% PKB Europy. Stymulowanie tej gospodarki powoduje efekt tworzenia się rynków oraz przyciąganie już istniejących. Pojawia się najczęściej temat zdrowego starzenia, który będzie dotyczył polityki społecznej, ale również biznesu i gospodarki. Zdaniem Komisji Europejskiej źródłem inspiracji i kierunku inwestycji jest obecnie technologia i teleinformatyka. Technologie skupiają się na profilaktyce, szybkim wykrywaniu chorób i niezależnym życiu, poprzez samodzielne działania i zdrowe środowisko gospodarstwa domowego. Szczególnie ten trend zmierza w kierunku medycyny i opieki domowej9 . Teleopieka Coraz popularniejszym terminem staje się telemedycyna – jest to forma wymiany informacji medycznych pomiędzy dwoma stronami, przebiegająca przy wykorzystaniu narzędzi telekomunikacyjnych, której celem jest poprawa stanu zdrowia pacjenta10 . Często funkcjonuje zamiennie ze sformułowaniem „teleopieki” i jest to bardziej jasny termin. Teleopieka ma za zadanie odciążenie służby zdrowia oraz przedłużenie czasu niezależnego życia osób starszych w ich domach, w efekcie, poprawę jakości życia11 . Technologie informacyjne są ratunkiem wobec rosnącego zapotrzebowania na całodobową opiekę osób starszych i stanowi duży potencjał rynkowy12 . Rozwój aplikacji mobilnych na smartphonach otworzył możliwości kreowania nowych usług i relacji między pacjentem a lekarzem13 . 9 Growing out the silver economy (2015). Dostępny w WWW: http://ec.europa.eu/research/innovation- union/pdf/active-healthy-ageing/silvereco.pdf. 10 Raport : Uwarunkowania rozwoju Telemedycyny w Polsce (2014). Dostępny w WWW: http://medgo.pl/wp- content/uploads/2014/08/Raport-telemedycyna-fin-22.07.2014.pdf. 11 Telecare Technology for an Ageing Society in Europe : current state and future developments. Dostępny w WWW: http://www.sbfi.admin.ch/themen/01370/02396/02399/index.html? lang=de&download=NHzLpZeg7t,lnp6I0NTU042l2Z6ln1acy4Zn4Z2qZpnO2Yuq2Z6gpJCEeHt4e2ym162epYbg2c_JjKb NoKSn6A-- 12 OECD: Help wanted? Providing and Paying for Long Term Care (2011). Dostępny w WWW: https://www.oecd.org/els/health-systems/47836116.pdf. 13 Raport Obserwatorium ICT : Trendy w telemedycynie (2013). Dostępny w WWW: http://www.technopark.gliwice.pl/files/artykuly/Trendy%20w%20telemedycynie.pdf? PHPSESSID=d579804ba7ba4bc1473d77c828d15722. 20 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  21. 21. Telemedycyna w Europie i na świecie Globalny rynek telemedycyny odnotował, mimo kryzysu gospodarczego, wzrost z 9,8 mld dol. w 2010 r. do 11,6 mld dol. W 2011 r. Spodziewany jest dalszy rozwój tego rynku do 27,3 mld dol. W 2016 r. przy średniorocznej stopie wzrostu wynoszącej 18,6 %14 . Kraje rozwijające się mogą pochwalić się wyższą skalą inicjatyw w zakresie telemedycyny, co wynika z braku specjalistów oraz oddalonych od siebie o kilkadziesiąt do kilkuset kilometrów miejsc zamieszkaniach i centrum specjalistycznej opieki medycznej. Objęcie wiedzy medycznej w całości przez jednego lekarza dawno już stało się niemożliwe. Dochodzi do specjalizacji i tworzenia wielu wąskich dziedzin medycyny. Stąd też, w celu pełnego wykorzystania możliwości współczesnej medycyny, konsultacje pacjentów odbywają się u wielu specjalistów, nieraz oddalonych o setki lub tysiące kilometrów.15 Obecna wielkość rynku teleopieki w tzw. „starych” krajach Unii Europejskiej to 1.85 mln użytkowników w Wielkiej Brytanii, 0.75 mln w Hiszpanii, 0.5 mln w Niemczech, 0.5 mln we Francji16 . Odbiór teleopieki Większość pacjentów odbiera teleopiekę jako pozytywny rozwój w kierunku dostępności medycyny. Opisywane, towarzyszące temu emocje, to „poczucie bezpieczeństwa” oraz „opieki w domu”, także poprawa samopoczucia oraz poczucia wolności, w przeciwieństwie do ciągłego przetrzymywania pod stałą kontrolą w szpitalu. Choć podkreślano, że należy do tych 14 Raport : Uwarunkowa rozwoju…, jw. 15 Telecare Technology for an Ageing Society in Europe. 16 J. Killen : Evolving Fixed Line Telecare to Chronic Disease Support Using Mobile (2014). Dostępny na WWW: https://www.b2match.eu/system/echalliance-at-mobileworldcongress2014/files/14.Joe_Killen_.pdf?1393850488 21 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce Źródło własne
  22. 22. rozwiązań podchodzić z ostrożnością i trudno tym usługom zastąpić wizytę u lekarza twarzą w twarz. Pozytywny oddźwięk wobec teleopieki został odnotowany w Wielkiej Brytanii, gdzie The UK's Departmment of Health's Whole System Demonstrator przeprowadził badania na grupie 3200 respondentów i wykrył, że śmiertelność (nagłe przypadki) może zostać zredukowana z 45% do 20% poprzez natychmiastową konsultację medyczną oraz możliwość przyjęcia mniejszej ilości pacjentów do szpitala jednocześnie17 . W Szkocji natomiast wprowadzono program teleopieki na lata 2006-2010. Program miał za zadanie zapoznać osoby starsze z wachlarzem usług i narzędzi, które pozwolą na większą niezależność i bezpieczeństwo w ich domach, ograniczając konieczność zatrudniania obcych osób i angażowania rodziny. Poddano badaniu 44 tys. osób (4 tys. Osób z demecją), wyniki były zaskakujące: 2,5 tys. zwolnień ze szpitala, uniknięcie 8,5 tys. nagłych przypadków powrotu do szpitala oraz 3,8 tys. wezwań do domu. W efekcie inwestycja 13 milionów funtów pozwoliła na oszczędzenie 48,4 miliona funtów18 . Kategoryzacja teleopieki: • sensory ruchu i monitoring, oceniający stan zdrowia oraz wykonywane ruchy osoby starszej, • detektory i systemy alarmowe kontrolujące lokalizacje i ewentualne upadki, • urządzenia komunikacyjne pozwalające na kontakt z lekarzem, pielęgniarką, często zsynchronizowane wizualnie i poprzez urządzenia medyczne, • wideo i inne urządzenia wizualne (również telekonferencje) ułatwiające komunikację i konsultacje oraz diagnostykę na odległość, • aplikacje na smartphone kontrolujące i zarządzające czasem osób przewlekle chorych, aplikacje przypominające, podpowiedzi; także dla asystentów i opiekunów osób starszych, • wyspecjalizowane urządzenia medyczne podłączone do Internetu by oceniać kondycję zdrowotną oraz przekazywać uzyskane wyniki do lekarza lub do osoby, która opiekuje się osobą starszą. Spektrum wykorzystania technologii teleinformatycznych jest szerokie, np.: alarmy 17 Telecare Technology for an Ageing Society in Europe. 18 World Robotics 2015 Service Robots (2015). Źródło: Interneational Federation of Robotics. Dostępny na WWW: http://www.ifr.org/service-robots/statistics/. 22 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce Źródło własne
  23. 23. bezpieczeństwa, elektroniczne sensory, monitory przy drzwiach, detektory łóżek, wideo monitoring itd. Te usługi i narzędzia mogą podnieść bezpieczeństwo osób starszych i ich niezależność w domu. Ponadto, stanowią niezwykłą pomoc dla opiekunów osób starszych w ich codziennej pracy oraz w zadaniach organizacyjnych19 . Trendy w teleopiece Coraz większe środki w telemedycynę angażują także wielkie koncerny, jak na przykład GE i Intel, które badają i projektują produkty z zakresu domowych technologii wspomagających opiekę telemedyczną. Również mniejsze firmy technologiczne starają się ze swoimi produktami znaleźć miejsce w niszach rynkowych20 . Wzrost usług w teleopiece przewiduje się w następujących obszarach: • podniesienie użyteczności mobile health - czyli tworzenie aplikacji na smartphone współgrających z telemedycyną, dzięki szybkiej transmisji danych. Jest to możliwość tania oraz prosta; ułatwiająca codzienną pracę opiekunów; • podniesienie użyteczności asystentów cyfrowych – monitorujących stan zdrowia, umożliwiających komunikację oraz wyposażonych w funkcję alarmu; • zwiększenie inteligencji sprzętów już istniejących, poprzez ich wzajemną kompatybilną współpracę, prostotę i ekonomię obsługi, produkty będą mniejsze tańsze dzięki czemu zwiększy się inteligencja domu; urządzenia będą używane by przewidywać oraz 19 Telecare Technology for an Ageing Society in Europe, jw. 20 Raport Obserwatorium ICT : Trendy w telemedycynie, jw. 23 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce Źródło własne
  24. 24. przeciwdziałać. Celem jest, by zamiast leczenia, móc zdusić problem w zarodku. Każda osoba będzie posiadać telefon, który sprawdzając stan zdrowia, wysyłać będzie raporty do grup zainteresowanych (rodziny, lekarza, opiekuna). Rosnąca popularność teleopieki wpłynie również na inne sektory. Większość projektowanych obecnie urządzeń służy do użytku domowego. W przyszłości urządzenia mobilne, telediagnostyczne oraz inne teleusługi będą służyć również innym dostawcom usług zdrowotnych, wzrośnie również liczba chorób, które będzie można leczyć „na odległość21 . Inteligentne domy Teleopieka w swych usługach i narzędziach często łączy się z innymi typami technologii pomocniczych dla osób starszych. Pojawiają się także technologie asystujące w życiu codziennym, technologie ułatwiające komunikację, a także inteligentne domy (patrz tabela na koniec rozdziału). Rynek inteligentnych domów (połączenie ICT oraz i podobnych technologii asystująco- komunikacyjnych) rośnie coraz szybciej, z szacunkowych dochodem osiągającym 51.77 miliarda dolarów do 2020 roku. Główni gracze na świecie w tym przemyśle to: Siemens AG (Niemcy), Schneider Electric S.A. (Francja), ABB Ltd. (Szwajcaria), Ingersoll-Rand PLC (Irlandia)22 . Systemy inteligentnego domu (ang. smart home) są uważane za dobrą alternatywę (w przypadku osób w podeszłym wieku) lub rozwiązanie uzupełniające (w przypadkach cięższych schorzeń, 21 K. Gaßner, M. Conrad : ICT enabled independent living for elderly (2010). Dostępny w WWW: http://www.iit- berlin.de/de/publikationen/ict-enabled-independent-living-for-elderly/at_download/download. 22 Growing out the silver economy (2015). 24 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce Źródło własne
  25. 25. również neurologicznych) dla tradycyjnych form opieki, zarówno domowej jak i zinstytucjonalizowanej. Oferowany przez systemy inteligentnego domu to wzrost samodzielności pacjentów, wsparcie pacjenta „w tle” oraz całodobowy monitoring, w tym z wykorzystaniem modułów medycznych i telemedycznych, mogą zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa pacjenta. Funkcje inteligentnego domu dedykowane osobom niepełnosprawnym mogą być indywidualnie konfigurowane, podobnie jak sterowniki i zakresy uprawnień (np. do zmian w systemie) poszczególnych członków rodziny czy opiekuna, co może zwiększać bezpieczeństwo np. dzieci23 . Tabela typów technologii zaprojektowanych dla osób starszych Typ technologii Usługi Narzędzia Technologie asystujące Przypomnienia Plany zadań Bezpieczeństwo domowe: alarmy (domowe, kuchenne, lodówka, przecipożarowe, powodziowe), detektory ruchu, przeciwupadkowe, alarmy o nienormalnych aktywnościach, teleopieka Bezpieczeństwo na zewnątrz Asystent do codziennych aktywnościach Komunikacja i wideokonferencje z opiekunem Aktywny tryb życia Gry umysłowe Czujniki: powodzi, ciśnienia drzwi, dymu, gazu, temperatury Elektryczne monitory przy gotowaniu Automatyczny system światła Dźwignie przy prysznicu i łóżku Zawieszki i bransoletki GPS Automatyzacja domowa Telefony komórkowe Ekrany dotykowe Zdalny intercom Ułatwienia dostępu do Internetu Roboty wyposażony w różne usługi I aplikacje: rozpoznanie mowy i twarzy, mobilność i ruch, czujniki, kamera i mikrofon, nogi robotyczne, szelki mechaniczne, baterie, Inteligentne domy Kontrola świateł i innych przyrządów w domu Automatyzacja domu według planu Pilot kontrolujący lamp i innych przyrządów Interfejs komputerowy Oprogramowanie Technologie związane ze służbą zdrowia Wideokonferencyjne wizyty domowe Ocena psychiczna i fizjologiczna Konsultacja medyczna, monitoring i apteka Konsultacje regularne i nagłe Wykrywanie nagłych przypadków Instrukcje rehabilitacyjne Telenauka Edukacja zdrowotona (wideo-wiadomości) Długoterminowa opieka poprzez sieć informacyjną System home wideo System monitoringu domowego, poprzez jednostkę podstawową z ekranem LCD z przyciskami odpowiedzi i ekran dotykowy Osobisty system opieki zdrowotny wyposażony w dekoder i połączony z telewizją Urządzenia peryferyjne: stetoskop analogowy, cyfrowy ciśniomierz, glukometr, waga, szkła powiększające, słuchawki do smartphone wyposażony w osobistego cyfrowego asystenta (PDA) Wejścia sieciowe 23 E. Mikołajewska, D. Mikołajewski : Możliwości automatyzacji i robotyzacji otoczenia osoby niepełnosprawnej. „Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania” Nr 2/2013 (7). Dostępny w WWW: https://www.pfron.org.pl/download/5/329/05-EmiliaMikolajewska.pdf 25 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  26. 26. Technologie związane z opieką w domu Telemedycyna Monitoring aktywności E-learning dla opiekunów Wideotelefon informacyjny System telemedycyny Osobisty komputerowy Wiedeotelefon (z oprogramowaniem) Wideodomofony Konsola alarmów domowych Czujniki/detektory: dymu, zalania, temperatury, pobytu w łóżku, lokacji w domu, ruchu Alarmy, przypomnienia Źródło: Mapping of effective technology-based services for independent living for older people at home (2015). http://ec.europa.eu/newsroom/dae/document.cfm?doc_id=8581 Polska Obecnie Unia Europejska choć uznaje to nie kwalifikuje świadczeń telemedycznych jako usług medycznych, to samo dzieje się w polskim prawodawstwie. Brak regulacji jednak nie wyklucza późniejszych zmian. Telemedycyna jest w Polsce obecna od wielu lat, a jej rozwój jest coraz szybszy, zarówno pod względem technologicznych jak także rozwoju spektrum zastosowania zarówno wobec pacjentów jak i stronie świadczącej usługi medyczne. Ze specjalnym akcentem na rozwój jednostek szpitalnych. Szczególnie rozwijają się: teleradiologia oraz telekardiologia24 . Ciągle brakuje szczegółowych regulacji prawnych obejmujących: diagnostykę, doradztwo, konsultacje na odległość, chociaż pojawiają się pewne regulacje (o wysokim stopniu ogólności) polskie: - Rozporządzenie RM z 2004 w sprawie przyjęcia Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006 (wykorzystanie usług społeczeństwa informacyjnego dla rozwoju m.in. telemedycyny) - Ustawa z 2011r. o systemie informacji w ochronie zdrowia Standardy kształcenia - Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty25 . Należy wskazać, iż już w chwili obecnej niektóre podmioty lecznicze w Polsce korzystają z rozwiązań telemedycyny. Są to m.in.: Uniwersytety Medyczne w Warszawie, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Polska Akademia Nauk, Instytut Matki i Dziecka. Telemedycyna Polska S.A., Osiem spółek powstałych w ramach projektu "Kigmed.eu" (MedGo, eMedicina Polska, M.Mobile Research, Medgenetix, Genomix, Nefrologin, Abacus Med, Edu4med). Głównie instytucji badawczych i szkół medycznych. Telemedycyna rozwija się w Polsce głównie w dużych szpitalach i klinikach, w ramach których, otwierane są kolejne specjalistyczne instytuty, samodzielne jednostki i tym podobne podmioty. Świadczą one usługi przede wszystkim na rzecz podmiotu, w ramach którego działają, ale jednocześnie służą do szybszego i tańszego procesu wspólnych konsultacji ze specjalistami z innych jednostek 24 Raport Obserwatorium ICT : Trendy w telemedycynie, jw. 25 Tamże. 26 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  27. 27. medycznych. Istniejące inicjatywy mają w przeważającej większości zasięg regionalny (czy wręcz lokalny)26 . Polscy gracze Telemedycyna nie jest dla polskiego rynku obcym zjawiskiem, w szczególności rozwinięta współpraca ze szpitalami oraz przychodniami. Są to firmy: Medicalgorithmics S.A, Medgo Sp. z o.o., M. Mobile Research Sp. z o.o., Medgenetix Sp. z o.o. Genomix Sp. z o.o., eMedicina Polska Sp. z o.o., Nefrologin Sp. z o.o., Abacus Med. Sp. z o.o. Edu4med Sp. z o.o. Wszystkie spółki tworzą klaster pod nazwą Telekigmed i współdziałają ze sobą w ramach tego klastra. Jeśli chodzi o inteligentne domy, to na przód wysuwają się takie firmy jak: Fibaro Group (znana na całym świecie), Homelogic oraz Elektris. W sumie istnieje w Polsce około 40 firm zajmujących się inteligentnymi domami, w porównaniu z rynkiem europejskim, a szczególnie skandynawskim jest to słaby wynik i jest to dowód na to, że rynek nie osiągnął jeszcze mocnej pozycji. Wobec tematu teleopieki i zastosowań technologii asystujących w opiece domowej jest tematem dopiero w rozwijającym się w Polsce. Wyszukiwanie oddało bardzo niejasne wyniki, tematem powtarzającym się jest firma Polskie Centrum Opieki, Comarch, Medical Data Technology (jako jedyna firma oferuje połączenie opieki fizycznej w postaci konsultanta wraz z technologiami asystującymi). Brakuje firm, które by łączyły w sobie opiekę przez profesjonalnych opiekunów do osób starszych i narzędzi, które to im by ułatwiły pracę, choć za granicą jest to temat już powszechny. 26 Tamże. 27 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  28. 28. BIBLIOGRAFIA Bakalarczyk R., Seniorzy w systemie wsparcia - usługi opiekuńcze (2016) Dostępny w WWW: http://polityka.zaczyn.org/seniorzy-w-systemie-wsparcia-uslugi-opiekuncze-2/ Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce. (2015) Dostępny w WWW: http://docplayer.pl/11115256-Raport-powiatowy-powiat-wejherowski.html Ile zarabia opiekun osób starszych : raport z badań. (2016) Dostępny w WWW: http://wynagrodzenia.pl/moja-placa/ile-zarabia-opiekun-osob-starszych http://polityka.zaczyn.org/seniorzy-w-systemie-wsparcia-uslugi-opiekuncze-2 Instytucje wobec potrzeb osób starszych : raport. (2011) oprac. Instytut Rozwoju Służb Społecznych Dostępny w WWW: http://irss.pl/wp-content/uploads/2011/07/Instytucje-wobec- potrzeb-osob-starszych-raport-IRSS.pdf Gospodarstwa opiekuńcze w Borach Tucholskich a doświadczenia Holenderskie. (2014). Dostępne w WWW: http://www.opieka.kpodr.pl/attachments/article/37/GOSPODARSTWA%20OPIEKU%C5%83CZE%20- WYDAWNICTWO.pdf Growing out the silver economy (2015). Dostępny na WWW: http://ec.europa.eu/research/innovation-union/pdf/active-healthy-ageing/silvereco.pdf Help wanted? Providing and Paying for Long Term Care (2011). Dostępny na WWW: https://www.oecd.org/els/health-systems/47836116.pdf KillenJ., Evolving Fixed Line Telecare to Chronic Disease Support Using Mobile. ( 2014). Dostępny na WWW: https://www.b2match.eu/system/echalliance-at- mobileworldcongress2014/files/14.Joe_Killen_.pdf?1393850488 K. Gaßner, M. Conrad : ICT enabled independent living for elderly (2010). Dostępny w WWW: http://www.iit-berlin.de/de/publikationen/ict-enabled-independent-living-for- elderly/at_download/download Kropińska S., Wieczorowska-Tobis K. : Opieka geriatryczna w wybranych krajach Europy.(2009) „Geriatria”. Dostępny w WWW: http://www.akademiamedycyny.pl/geriatria/archiwum/200901_geriatria_Opieka%20geriatryczna %20w%20wybranych%20krajach%20Europy%20Kropinska.pdf Mapping of effective technology-based services for independent living for older people at home (2015). Dostępny w WWW: http://ec.europa.eu/newsroom/dae/document.cfm?doc_id=8581 Mikołajewska E., Mikołajewski D., Możliwości automatyzacji i robotyzacji otoczenia osoby niepełnosprawnej. „Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania” Nr 2/2013 (7). Dostępny w WWW: https://www.pfron.org.pl/download/5/329/05-EmiliaMikolajewska.pdf Opieka medyczna nad osobami w podeszłym wieku u progu rewolucji demograficznej. (2016) "Kontrola Państwowa". Dostępny wWWW: https://www.nik.gov.pl/plik/id,10370.pdf 28 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  29. 29. Opiekunka seniorów zawodem z przyszłością? wnioski z wyników badań w Polse i w Niemczech. (2014) Dostępny w WWW: https://promedica24.com.pl/o-firmie/biuro-prasowe/?details=opiekunka-osob-starszych-zawod-z- przyszlosci Opiekunowie rodzinni osób starszych - problemy, potrzeby wyzwania dla polityki społeczej : raport z badania. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie, (2015) Dostępny WWW http://www.rops.krakow.pl/pliki/raporty_Obserwatorium/Opiekunowie_rodzinni_os__b_starszych_ raport.pdf Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spoecznego w sprawie: „Rolnictwo społeczne: zielone usługi terapeutyczno-opiekuńcze oraz polityka społeczna i zdrowotna”. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej (2013) Dostepny w WWW: http://www.opieka.kpodr.pl/attachments/article/41/EKES%20Rolnictwo%20spo%C5%82eczne.pdf Potrzeby i lęki polskich seniorów : raport. (2015) Dostępny w WWW: http://starsirodzice.pl/potrzeby-i-leki-polskich-seniorow-raport Raport Obserwatorium ICT : trendy w telemedycynie (2013). Dostępny na WWW: http://www.technopark.gliwice.pl/files/artykuly/Trendy%20w%20telemedycynie.pdf? PHPSESSID=d579804ba7ba4bc1473d77c828d15722 Silver economy - to będzie w Polsce niezły biznes. (2014) Dostepny w WWW: ttp://wgospodarce.pl/informacje/16843-silver-economy-to-bedzie-w-polsce-niezly-biznes Srebrna gospodarka jaka jest sytuacja osób starszych (2015) „Dziennik Polski” Dostępny w WWW: http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/zdjecia/3924509,srebrna-gospodarka-jaka-jest- sytuacja-osob-starszych,5633289,id,t,zid.html Standardy postępowania w opiece geriatrycznej. (2013) „Gerontologia Polska”. Dostępny w WWW: http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2013-02-1.pdf Świadczenie pomocy osobom starszym przez gminy i powiaty : informacja o wynikach kontroli. Najwyższa Izba Kontroli. (2015) Dostępny w WWW: https://www.nik.gov.pl/plik/id,10415,v,artykul_12808.pdf Telecare Technology for an Ageing Society in Europe : current state and future developments. Dostępny na WWW: http://www.sbfi.admin.ch/themen/01370/02396/02399/index.html? lang=d&download=NHzLpZeg7t,lnp6I0NTU042l2Z6ln1acy4Zn4Z2qZpnO2Yuq2Z6gpJCEeHt4e2y m162epYbg2c_JjKbNoKSn6A-- Uwarunkowania rozwoju Telemedycyny w Polsce (2014). Dostępny na WWW: http://medgo.pl/wp-content/uploads/2014/08/Raport-telemedycyna-fin-22.07.2014pdf 29 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce
  30. 30. Portale o srebrnej gospodarce http://opspniewy.pl/mieszkania-chronione http://katowice.emc-sa.pl/pl/szpital-geriatryczny-im-jana-pawla-ii/oferta/pobyt_opikunczy www.goeg.at/de/Bereich/Akutgeriatrie-remobilization-Begleitung-und-Steuerung.html www.volkshilfe-bgld.at/Demenzteam http://www.fasd.be/FASD http://www.familiehulp.be http://www.wgk.be/ http://www.wgk.be/ www.nachtzorg.be , www.nachtzorgvlaamsbrabant.be , www.nachtzorgbrussel.be , www.ucpbruxelles.be/IMG/pdf/Gaz__electricite_tarif_social.pdf , www.ocmwgent.be www.ocmw-destelbergen.be/?q=node/98 www.stm.fi www.mobiqual.org 30 - Rynek usług dla osób starszych w Polsce

×