Yakıcı cihazlar ve montajı 582 yim261 (2)

5,605 views

Published on

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
5,605
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
33
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Yakıcı cihazlar ve montajı 582 yim261 (2)

  1. 1. T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRMEYAKICI CİHAZ MONTAJI 2 ANKARA 2007
  2. 2. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.
  3. 3. İÇİNDEKİLERAÇIKLAMALAR ....................................................................................................................iiGİRİŞ ....................................................................................................................................... 1ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 31. KOMBİ CİHAZLARININ MONTAJLARI, BACA VE GAZ BAĞLANTILARI ............. 3 1.1. Kombi Cihazı ................................................................................................................ 3 1.1.1. Yoğuşmalı Kombi.................................................................................................. 6 1.2. Denge Bacalı Kombi (Hermetik) ................................................................................ 11 1.2.1. Denge Bacalı Kombi (Hermetik) Cihazı Montaj kuraları.................................... 12 1.2.2. Hermetik (Denge bacalı) montajı ve kombi tesisatı ............................................ 15 1.3. Açık Bacalı Kombi...................................................................................................... 17 1.3.1. Bacalı Kombi Cihazları ....................................................................................... 17 1.3.2. Fanlı (Vantilatörlü – Bacalı) Kombi Cihazları .................................................... 23 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 26 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 27ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 302. DOĞALGAZLI KAT KALORİFERİNİN MONTAJI ...................................................... 30 2.1. Kat Kalorifer Kazanları............................................................................................... 30 2.1.1. Yer Tipi Kat Kalorifer Kazanları......................................................................... 30 2.2.2. Duvar Tipi Kat Kalorifer Kazanları..................................................................... 31 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 35 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 36ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 393. BRÜLÖRLER .................................................................................................................... 39 3.1. Atmosferik Brülörler................................................................................................... 40 3.2. Üflemeli Brülörler....................................................................................................... 40 3.3. Elektrik Devre Şemaları ve Devre Elemanları Kontrolü ............................................ 42 3.4. Çalışma Prensipleri ..................................................................................................... 43 3.5. Emniyet Elemanları..................................................................................................... 45 3.6. Arızalar ve Çözüm Yöntemleri ................................................................................... 45 3.7. Brülörün Gaz Bağlantısının Yapılması ....................................................................... 47 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 49 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 50MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 55ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 56KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 57 i
  4. 4. AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALARKOD 582YIM262ALAN Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Isıtma ve Doğalgaz İç TesisatıDAL/MESLEK Isıtma ve Gaz Yakıcı Cihazlar (Bakım-Onarım) ServisiMODÜLÜN ADI Yakıcı Cihaz Montajı 2 Doğalgazlı kombiler, kat kalorifer kazanları veMODÜLÜN TANIMI brülörlerinin montaj uygulamalarını içeren öğrenme materyalidir. 40/32 Teorik-Uygulama: Öğretmen kontrolünde ve okuldaki sınıfta, atölye veya laboratuvarda, okulda atölye yok ise çevrede bulunan diğer okulların atölye/laboratuvarında veya çevrede bulunan işletmelerde yapılan uygulamalı eğitimdir. (32 SAAT)SÜRE Bireysel Öğrenme: Öğretmen rehberliğinde, öğrencilerin kendi kendine ve grup ile yapacakları araştırmalar, grup çalışmaları, işletme gezileri, proje hazırlama, ev ödevi, kendi kendine çalışma, vb öğrenme faaliyetleriyle ilgili yapacakları eğitimdir (8 SAAT) Not: Modül öğrenme süresi 40 saat olarak planlanmıştır.ÖN KOŞUL Yakıcı Cihaz Montajı 1 modülünü almış olmak. Gerekli malzeme ve araç-gereçleri hazırlayarak,YETERLİK doğalgazlı kombiler, kat kaloriferi ve brülörlerinin montajını yapabilmek. Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında, doğal gaz yakıcı cihazları montajını tekniğine ve ölçüsüne uygun olarak yapabileceksiniz. AmaçlarMODÜLÜN AMACI 1. Gerekli donanımı kullanarak ve standartlara uygun olarak gazlı kombinin montajını yapabileceksiniz. 2. Gerekli donanımı kullanarak ve standartlara uygun olarak gazlı kat kalorifer kazanı montajını yapabileceksiniz. 3. Gerekli donanımı kullanarak ve standartlara uygun olarak gazlı brülörlerin montajını yapabileceksiniz. ii
  5. 5. Ortam: Sınıf, atölye, laboratuar, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı (İnternet) vb kendi kendinize veya grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar.EĞİTİM ÖĞRETİMORTAMLARI VE Donanım: Doğal gaz yakıcı cihaz, boru anahtarı,DONANIMLARI kurbağacık, doğal gaz macunu, Keten, fitings, açma kapama ve kontrol elemanları, fleks, eldiven, önlük, not defteri, kalem, metre, testere. Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra, yaptığınız çalışma ile arkadaşlarınızın çalışmasını ve öğretmenin yaptığı örnek çalışmayı karşılaştırınız ve notlar alınız. Aldığınız notlar ile bilgi ve becerilerinizi ölçerek kendiÖLÇME VE kendinizi değerlendiriniz.DEĞERLENDİRME Öğretmen, modül sonunda teorik ve pratik performansınızı ölçme teknikleri uygulayarak, modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri değerlendirecektir. iii
  6. 6. iv
  7. 7. GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme meslek alanını seçmeniz, sizin zevkli mesleğebaşlamanızı sağlayacaktır. Severek ve isteyerek mesleğinizi icra etmeniz başarınızıartıracaktır. Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme mesleğine sahip kişi; mesleğinin önemini bilmelive onunla gurur duymalıdır. Bunu da giyimi, tavırları, mesleğine gösterdiği ilgi ve teknolojikgelişmeleri yakından takip ederek çağa ayak uyduracak şekilde kendisini yetiştirerekgöstermelidir. Yakıcı Cihaz Montajı 1 modülünde gaz yakan cihazları (Pişiriciler, sobalar veşofbenler) görmüştük. Ancak kombiler, kat kalorifer kazanı ve brülörleri geniş kapsamdaolmalarından dolayı ayrı bir modül olarak (Yakıcı Cihaz Montajı 2) ele aldık. Yakıcı Cihaz Montajı 2 modülü ile kombi, kat kaloriferi ve brülörlerin montajı, bakımıve onarımı ile ilgili bilgi ve beceriler kazanacaksınız. Bu modülde, ısıtma ve doğal gaz iç tesisatçılığın önemli bölümlerinden, kombi, katkaloriferi ve brülörlerinin montaj, bakım ve onarım faaliyetlerini göreceksiniz. 1
  8. 8. 2
  9. 9. ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Gerekli donanımı kullanarak standartlara uygun olarak doğalgazlı kombinin montajınıyapabileceksiniz. ARAŞTIRMA  Gaz tesisatı çeken ve gaz yakan cihazların montajını yapan firmaların uygulamalarını, ustalar çalışma yaparken gözlemleyiniz ve notlar tutunuz. 1. KOMBİ CİHAZLARININ MONTAJLARI, BACA VE GAZ BAĞLANTILARI1.1. Kombi Cihazı Kombi, bireysel ısıtma ve kullanım sıcak suyu temini için tasarımlanmış duvar tipicihaz olup, hem kat kaloriferi hem de şofben görevini yerine getirmektedir. Şekil 1.1: Kombi parçaları montaj şeması 3
  10. 10. Bu cihazlar şofben gibi duvara monte edildiklerinden az yer kaplayan cihazlardır.Kapasiteleri ise 20.000 kcal/h ile 30.000 kcal/h ( 17,5 kW - 35 kW ) arasındadır. Katkaloriferlerinden farkı, şofbenlerde olduğu gibi bir boru demetinden akan suyun ısıtılmasıdır.Yani akış durumundaki suyun anında ısıtılması söz konusudur. Sıcak su kullanımı içinmusluk açıldığında ısıtmaya ara verilir, sıcak su kullanımı bittiğinde musluk kapanıncatekrar ısıtmaya geçer. Resim 1.1: Kombi bağlantı ağız aralığı Isıtma eşanjörünün bakır, çelik ve döküm olan tipleri vardır. Sıcak su gereksinimikombi aygıtı içindeki boyler veya ani su ısıtıcısı ile sağlanır. Şekil 1.2: Boylerli kombi çalışma sistem şeması 4
  11. 11. Pilot alevli ve elektronik ateşlemeli tipleri vardır. Pilot alevlide manyetolu çakmakkullanılarak pilot alevin oluşması sağlanır, pilot alev sürekli olarak yanar. Elektronikateşlemeli aygıt açıldığında otomatik olarak ateşleme yapılır. Resim 1.2: Kombi kontrol paneli Çalışma prensibine göre kombiler iki ayrıtiptedir:  Denge bacalı (Hermetik) kombiler  Açık bacalı kombiler Cihaz gövdesinden itibaren 75 mm’likmesafe içinde hiçbir yanabilir yüzeybulunmamalıdır. İleride tesisat borularının cihazdan ayrılmasıgerekebileceği ihtimali her zaman dikkatealınmalıdır. Kombi ahşap binalara monte edilecekse,yürürlükteki bölgesel ve milli kanun veyönetmeliklere uyulmalı, gaz dağıtım şirketinebaşvurulmalıdır. Şekil 1.3: Kombi montaj boşlukları 5
  12. 12. Resim 1.3: Kombi hidrolik grubu1.1.1. Yoğuşmalı Kombi Yoğuşmalı cihazlar, kullanım ve ısıtma sıcak suyunu sağlamak için kullandıklarıgazın yanma ısısı dışında atık gazın içindeki su buharınıda yoğuşturarak, buharın yoğuşmagizli ısısından faydalanıp genellikle denge bacalı olarak imal edilen cihazlardır (TS EN677). Yoğuşmalı cihazların çalışma prensibi normal fanlı cihazların çalışması gibidir. Enönemli fark ısı esanjörlerinin yakıcıdan ve baca gazlarından daha fazla ısıyı absorbeedebilecek yapıda daha büyük bir alana sahip olmasıdır. Ana eşanjör, kombi dönüş suyusıcaklığı yeteri kadar düşük olduğunda baca gazlarını 54 ºC nin altına düşürecek ve bacagazlarını soğutabilecek özelliğe sahiptir. Resim 1.4:Yoğuşmalı kombi hidrolik grubu 6
  13. 13. Şekil 1.4: Yoğuşmalı kombi sistem şeması 7
  14. 14. Sıcaklığı 54 ºC nin altına düşürülen baca gazları içerisindeki su buharı yoğunlaşır vesu buharı içerisindeki gizli ısı geri kazanılarak kazanda kullanılır. Eğer bu kazanımyapılmamış olsa bu ısı baca gazlarıyla atık ısı olarak atılacaktır. Baca gazı sıcaklıkları klasik kombilerde 200–250 ºC iken bu değer yoğuşmalıkombilerde 50-60 ºC civarındadır ve potansiyel kazanç buradan elde edilmektedir. bacagazları içerisindeki su buharı 54 ºCde yoğuşmaya başlar. Yoğuşma olabilmesi için kombigeri dönen suyun sıcaklığının 50 ºC nin altında olması gerekir. Bu tip kombilerde geçerliolan en önemli kural, kombi dönüş sıcaklığı ne kadar düşük ise kombi verimini o kadaryüksek olmasıdır. Bu nedenle kazanın uzun süre ve düşük sıcaklıkta çalışacak şekilde tesisattasarımı çok önem kazanmaktadır. Dönüş suyu sıcaklığının asgari sıcaklığı 30 ºC dir Yoğuşmalı kombiler için ideal olanıradyatörlü ve yerden ısıtmalı sistemlerde dönüş suyunun gerektiği kadar soğuk olması, bacagazındaki su buharının yoğuşturulması ve gizli ısısından faydalanılmasıdır. Bu durumdayoğuşmalı kombi yüksek verimde kullanılacak ve klasık kombilere oranla %15-20 daha fazlayakıt tasarrufu sağlanacaktır. Ancak aynı çalışma koşullarında yoğuşma olmaksızın bileyoğuşmalı kombilerin verimleri klasık kombilere göre % 8-10 daha yüksektir.1.1.1.1. Cihazların Montajının Yapılamayacağı Yerler Binaların merdiven boşlukları ve genel kullanımına açık koridorlarına, Baca duvarları üzerine, Apartman aydınlıklarına, Hacim ve büyüklüğü ne olursa olsun; açık balkonlara, yatak odası, banyo vetuvaletlere yoğuşmalı tip cihazların montajı yapılmamalıdır.1.1.1.2. Cihazların Montajının Yapılacağı Yerler İçin Genel Kurallar Cihazların, bina yapı elemanına bağlantısı rijit şekilde olmalı, cihaz ile gaz hattıarasındaki bağlantı ise esnek bağlantı elemanı ile yapılmalıdır.1.1.1.3. Atık Gaz Tesisatı Anma ısıl yükü 28 kW ve üzerindeki yoğuşmalı tip cihazlara ait atık gaz tesisatımutlaka bir baca ile irtibatlandırılmalı atık gaz bağlantısı ve baca, tam sızdırmaz vestandardlara uygun ekipmanlardan oluşmalıdır. Yoğuşmalı tip cihazlara ait atık gaz bağlantıları esnek malzemeden yapılmamalıdır.1.1.1.4. Cihaz Yanma Havası Temin Tesisatı Yoğuşmalı tip cihazlara ait yanma havası, montaj odası ve bitişik hacimlerden teminediliyor ise, montaj odasının hacmi cihazın her 1 kW toplam anma ısıl gücü için 1m3olmalıdır. Cihazın monte edileceği odanın hacmi cihaz/cihazların toplam anma ısıl gücününher 1 kW’ı için 1m3’den az ise, yanma havası, cihazın monte edileceği odaya bitişik bir veyabirden fazla odadan her biri en az 150 cm2 serbest enkesit alanlı iki menfez ile temin edilir.Bu şekilde birbirine bitişik odaların toplam hacmi 1 kW anma gücü başına en az 1m3 olmalı, 8
  15. 15. iki menfez de aynı duvara açılmalı, üst menfez tabandan en az 1.80 m yüksekliğe, alttakimenfez döşemeden en fazla 45 cm yüksekliğe açılmalıdır. Cihazların monte edildikleri mahaldeki havalandırma menfezleri yatak odaları, banyove tuvaletlere açılmamalıdır. Yanma havası, dış ortamdan temin edilecek ise bununla ilgili tesisat bağlantısı üreticifirma orijinal ekipmanları ile yapılmalıdır.1.1.1.5. Yoğuşma Suyunun Tahliyesi Cihazda meydana gelecek yoğuşma suyunun tahliyesi için özel tahliye tertibatıyapılmalıdır. Tahliye bağlantısı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi veya lavabonun atık suhattına uygun bir şekilde irtibatlandırılmalıdır. Ancak, tahliye hattında su buharı da bulunabileceğinden bağlandığı atık su hattınazarar vermemesi için devreye bir buhar kapanı konulabilir. Tahliye bağlantı borusukorozyona dayanıklı ve iç çapı en az 20 mm olmalı ve uygun eğim ile yapılmalıdır.1.1.1.6. Cihaz Bağlantıları Her cihazın girişine bir adet kesme vanası mutlaka konulmalıdır. Cihaz bağlantılarıcihaz vanası ile cihaz bağlantı rakoru arasına yerleştirilen bükülebilir, esnek, ondüleli,paslanmaz çelik hortumdan oluşmalıdır. Cihaz esnek bağlantı elemanı TS 10670’ e uygunolmalıdır. Esnek bağlantı elemanı alev ve sıcak gazlardan etkilenmeyecek bir biçimdeyerleştirilmelidir. Şekil 1.5: Yoğuşmalı kombi Mutfak cihazlarının gaz hattı bağlantılarında kullanılacak olan esnek bağlantıhortumunun uzunluğu en fazla 120 cm, diğer tip cihazlar ( Kombi, Şofben, Soba vb.) içinesnek bağlantı hortumunun uzunluğu en fazla 40 cm olmalıdır. Doğal gaz hattı bağlantısı 9
  16. 16. esnek bağlantı elemanı ile yapılan cihazlar ( Mutfak cihazları hariç) yere veya duvarasabitlenmelidir. Şekil 1.6: Yoğuşmalı kombi taze hava besleme-atık gaz tahliye sistemi Yoğuşmalı kombilerde yoğuşma olabilmesi için baca gazı sıcaklığı 56º C’nin altındaolmalıdır. Bunun içinde kazan suyu sıcaklığı 50º C’yi geçmemelidir. 10
  17. 17. Bu durumda ısıtma sistemi 50–30º C veya 40–30º C şeklindegerçekleşir. Mevcutta 90–70º C veya 80–60º C sıcak su rejimlerinegöre seçilmiş ve yerleştirilmiş radyatörler varsa, radyatör sayısınınveya diliminin arttırılması gerekir. Radyatörler yetersiz ise ortamı ısıtabilmek için mecburenkazan suyu sıcaklığını yükseltecek ve yoğuşma yapılamayacaktır. Şekil 1.7: Yoğuşmalı kombili sistem Yoğuşmalı cihazlar için en uygun sistem zaten düşük sıcaklıklarda çalışan bir sistemolan yerden ısıtma sistemidir. Yoğuşmalı cihazlardan en yüksek verimi alabilmek için ,dış hava sensörü takılmasıtavsiye edilir.1.2. Denge Bacalı Kombi (Hermetik) Hermetik (Denge bacalı) kombiler yanma için gereken havayı dışardan alıp bacagazlarını da dışarı atan dolayısıyla, bulunduğu mekânın havasını kullanmayan özelliktedir.Atık gaz fan ile iç borudan dış ortama cebri olarak atılırken, dış borudan da yanma havasınıyanma odasına çeker. Şekil 1.8: Denge bacalı kombi Hermetik (Denge bacalı) kombi cihazlarının bina bacasına ihtiyacı yoktur, evin dışortama açılabilen herhangi bir mekânına monte edilebilirler bu sebepten iç ortamhavalandırma şartı yoktur. Binada standartlara uygun müstakil baca mevcut ise bacalı, baca standartlarına uygunolmayan bir baca var veya hiç baca yoksa hermetik kombi tercih edilmelidir. 11
  18. 18. Hermetik (Denge bacalı) kombi ortamın havasını kullanmadığı için kısıtlamagetirmeden kullanılır. Hermetik (Denge bacalı) kombiler mutlaka dış duvara veya dış duvarayakın bir yere monte edilmeli ve hava akım borusu atmosfere açık olmalıdır. Apartmanaydınlıklarına konmaya uygun değildir.1.2.1. Denge Bacalı Kombi (Hermetik) Cihazı Montaj kuraları1.2.1.1. Hermetik (Denge bacalı) kombi için yer seçimi Hermetik (Denge bacalı) kombiler bulunduğu ortamın havasını kullanmadığından,takıldığı mahalde hacim sınırlaması ve havalandırma şartı aranmaz. Hermetik (Denge bacalı)kombi, hiçbir şekilde normal baca kanalına bağlanamaz. Cihaz dış ortama açık bir balkona ancak kapalı bir dolapiçine konulması şartı ile monte edilebilir. Bu durumda, cihazınsoğumasını sağlamak ve servis verebilme imkânı sağlamakiçin kombinin dış kenarları ile dolabın arasında en az 15 cmboşluk bırakılmalıdır Cihaz mümkün olduğunca dış duvara yakın bir yeremonte edilmelidir. Cihazla birlikte 75 cm uzunluğundaHermetik baca (Atık Gaz Donanımı) verilmektedir. Belirtilenkurallara uymak şartıyla, bu mesafeyi 3 metreye kadar tekdirsek kullanım şartı ile uzatmak mümkündür. (Bu mesafecihazın teknik özelliklerine göre değişebilir, cihazın tekniközelliklerine bakılmalıdır.) Şekil 1.9: Kombi dolap içi montaj ölçüsü 1. Hava Prostatı 2. Fan 3. Eşanjör 4. Brülör 5. Gaz Armatürü 6. Genleşme Deposuı 7. Otomatik pürjörlü pompa 8. Manyetik şalter 9. Su doldurma/boşaltma vanası 10. Yetersiz su şalteri 11. Emniyet ventili 12. Kalorifer dönüş 13. Kullanma suyu giriş 14. Gaz girişi 15. Sıcak kullanma suyu çıkış 16. Kalorifer gidiş 17. Sıcak su sensörü 18. Aşırı ısınma(Limit) termostatı 19. Kalorifer gidiş suyu sensörü Şekil 1.10: Denge bacalı kombi hidrolik şeması 12
  19. 19. 1.2.1.2. Hermetik (Denge Bacalı) Kombi Montajının Yapılamayacağı Yerler Binaların genel kullanımına açık merdiven boşlukları, koridorlar, aydınlıklar gibiyerlere monte edilmemelidir. Baca duvarları üzerine monte edilmemelidir. Cihaz, bir fırın veya ocak üzerine monte edilmemelidir. Cihazın monte edildiğimahalde donma tehlikesi olmamalıdır. Ortamda asit buharı bulunmamalıdır. Patlayıcı maddebulunan mahaller monte edilmemelidir. Resim 1.5: Denge bacalı kombi (hermetik)1.2.1.3. Hermetik (Denge Bacalı) Kombilerin Atık Gaz Tesisatı Hermetik (Denge bacalı) kombilerin atık gaz tesisatında, yanma için temiz hava teminive atık gaz çıkışını sağlayan ve rüzgâra karşı koruyucu tertibatlı, orijinal parçalarkullanılmalı ve bunlar kullanım ve tesis kılavuzu talimatlarına göre monte edilmelidir.Kombi ile birlikte verilen atık gaz donanımının boyunun yetmediği durumlarda, ilave atıkgaz boru ve aksesuarları temin edilecektir. Hermetik (Denge bacalı) kombilere ait baca çıkışları mutlaka direkt dış ortama açık,hava dolaşımı olan yerlere bağlanmalıdır. Hermetik (Denge bacalı) kombi, hiçbir şekildenormal baca kanalına bağlanamaz. Cihazın atık gaz sisteminin dışarıda kalan kısmı, “Büyük Çaplı Dış Borunun Ucu“duvarın dış yüzeyinden taşmayacak şekilde kesilmelidir. Hermetik (Denge bacalı) kombibaca çıkışına 40 cm’ den daha yakın yerde açılabilen pencere vb. yapı elemanıbulunmamalıdır.1.2.1.3.1. Hermetik (Denge bacalı) Cihazların Baca Çıkışları Apartman havalandırma ve aydınlık boşluklarına, geçit ve koridorlara, binalar arasıavlulara, dar saçak aralıklarına, balkonlara(Açık veya Kapalı ),asansör boşluklarına, atık gazçıkışını engelleyen çıkıntılı yapı kısımlarının altlarına, başka birimlere temiz hava sağlayanaçıklıklara, doğrudan rüzgâr direncine maruz kalabilecek yerlere verilemez. İnsanların geçtiği yerlerde; örneğin, kaldırımlarda baca çıkış yüksekliği en az 2molmalıdır. Kaldırımlara cepheli yan bodrum binalar için gerekli emniyet tedbirleri alınmakşartıyla bu yükseklik en az 1 metre olabilir. 13
  20. 20. Şekil 1.11: İnsanların geçtiği yerlerde baca çıkışı Açık alanlarda baca çıkışı yerden en az 0.3m yükseklikte olmalı ve baca çıkışlarıpaslanmaz veya galvanize çelik tel örgü kafeslerle korunmalıdır. Araç trafiğinin olduğuyerlerde bu durum oluşabilecek bir darbeye karşı göz önünde bulundurulmalıdır. Şekil 1.12: Taşıt geçişi olan yerlerde baca çıkışı Dışarıya taşan çatı veya ahşap kaplamanın, üstten bacaya uzaklığı en az 0.5 molmalıdır. Atık gaz çıkış ağzının karşı bina ile olan mesafesi, atık gaz atış doğrultusunda enaz 3 m. olmalıdır. Hermetik (Denge bacalı) atık gaz bacasının duvardan çıkması tercihedilmelidir. Atık gaz sisteminin tahliye çıkışı camdan yapılırsa, en az 40cm uzaktakicamların açılmaması gerekir. Şekil 1.13: İki bina arasında baca çıkışı1.2.1.4. Baca Çıkışlarının Yerleştirilmesi ile İlgili Asgari Ölçüler Bir pencerenin altında, bir hava menfezinin altında, yanında, düşey veya yatay boruyanında 60cm. Yağmur kanalının altında, balkon altında, binanın dış köşesinden mesafe 30cm. Bir pencerenin yanında 40 cm. Bir binanın iç köşesinden mesafe, iki baca çıkışı yataymesafe 100 cm. İki baca çıkışı düşey mesafe 150 cm. Zeminden veya döşemeden mesafe 180cm olmalıdır. 14
  21. 21. 1.2.2. Hermetik (Denge bacalı) montajı ve kombi tesisatı Cihazla birlikte, aksesuar kutusu içinde bir montaj şablonu verilmektedir. Bu kâğıtşablon yardımıyla, aksesuar kutusu içinde ayrıca verilmiş olan askı kancası ve bağlantıplakası konumları ayarlanmalıdır. Cihazın duvardaki yeri belirlendikten sonra askı kancasıve bağlantı plakası duvara tespit edilmelidir Kombi bağlantı plakasının duvara montajı için cihazla birlikte verilen uzun vida vedübellerin tamamı kullanılmalı ve montajın sağlamlığı kontrol edilmelidir. Yoğuşmalıkombilerin drenaj bağlantısı sifon yardımıyla gidere bağlanmalıdır. Cihaz ile bağlantı plakasıarasındaki bağlantılar yapılırken, cihazla birlikte verilen conta ve filtreler montajkılavuzunda belirtildiği gibi uygun yerlere takılmalıdır.1.2.2.1. Denge Bacalı Kombinin Duvara Asılması  Cihaz askı parçasının pozisyonunu gerekli servis ve müdahale boşluklarını ve baca konumunu göz önüne alarak belirleyiniz.  Cihaz askı parçasını cihaz ile birlikte verilen dübel ve vidalar yardımıyla yatay olacak şekilde duvara sabitleyiniz.  Kombiyi askı parçasına asınız. 1 – Kalorifer gidiş 3/4” 2 – Sıcak su çıkışı 1/2” 3 - Gaz girişi 3/4” 4 – Soğuk su girişi 1/2” 5 – Kalorifer dönüş 3/4” 6 – Duvar 7 - Askı 8 – Cihaz kapağıŞekil 1.14: Denge bacalı kombi montajı 15
  22. 22. 1.2.2.2. Isıtma ve Kullanım Suyu Tesisatı Genel Kuralları Kombilerin tesisatı TSE ve MMO teknik şartnamelerine uygun yapılmalıdır. Montajdakullanılacak malzemeler (Boru, fittings, vana, filtre ve atık gaz boruları vb.) TSE belgeliolmalıdır. Montajda kullanılacak malzemelerin gözle muayenesi yapılacak, montaj öncesikir, pas ve çapaklardan arındırılacaktır. Kalorifer tesisatı minimum 5 bar basınca uygun şekilde tesis edilmelidir. Sıcak su vekalorifer tesisatı duvar geçişlerinde kılıf kullanılacaktır. Radyatörlerdeki havanınalınabilmesi için, her radyatör grubuna hava tahliye pürjörü konulmalıdır. Cihazın montajına başlamadan önce kalorifer tesisatı devresi bol su akıtılarak yabancımaddelerden temizlenmelidir. İlk çalıştırma için yetkili servis çağırılmadan önce tesisat suile doldurularak hidrolik test uygulanmalı ve borulardaki sızdırmazlık mutlaka sağlanmalıdır.Emniyet ventilinden tahliye edilen suyu, su giderine iletmek üzere, tahliye hortumubağlanması uygundur. Tahliye hattı üzerine vana konulmamalıdır. Sistemde termostatikvanalar kullanılacaksa en az bir radyatörün termostatik vanalı olmaması gerekir. Şekil 1.15: Kombi tesisat şeması1.2.2.3. Atık Gaz Sisteminin Montajı Atık gaz sistemi uygun dış duvarın konumuna göre kombinin üst çıkışından, arkaduvara, sol taraftaki veya sağ taraftaki duvara monte edilebilir. Atık gaz sistemi yataypozisyonda uygulanacaktır. Sokaktaki yağmur suyunun, cihazın içine girmesini önlemekiçin, dışarıya/aşağıya doğru % 1-2 meyilli yapılması gereklidir (Yoğuşmalı kombiler hariç). Yoğuşmalı kombiler içinde atık gaz sistemi yatay pozisyonda uygulanacaktır. Fakatcihazın drenaj bağlantısı bulunduğu için dışarıya/yukarıya doğru % 1–2 meyilli yapılmasıgereklidir. Baca milli ve yerel yönetmeliklere uygun olarak monte edilmelidir. Çıkış borusuherhangi bir yeri tıkamamalı ve başka şeylere engel ve sıkıntı teşkil etmemelidir. Çıkışborusu plastik veya boyalı bir oluğun 1000 mm yakınından veya boyanmış saçakların 500mm yakınından geçiyorsa, oluk yâda saçağın alt kısmına en az 1000 mm uzunlukta biralüminyum siper konulmalıdır. 16
  23. 23. Çıkış borusu insanların ulaşabildiği yüzeylerin 2 metreden daha az yükseğinde ise,temasa karşı herhangi bir koruyucu siper monte edilmelidir. Çıkış borusu siperi düzgünşekilde ve paslanmaz veya kaplamalı vidalarla duvara sabitlenmelidir. Kimi hava şartlarındaçıkış borusu su buharı yayabilir, bu buharın rahatsızlığa sebebiyet verebileceği yerleremontajdan kaçınılmalıdır. Yanma ürünlerinin (Atık gaz) çatı havalandırma boşluklarınagirmemesi temin edilmelidir. Şekil 1.16: Denge bacalı kombi atık gaz bağlantısı Baca sistemi dış duvardan müdahaleye gerek olmaksızın oda içerisinden monteedilebilir. Bunun için, özellikle kalın duvarlarda, çıkış borusunun duvardan geçtiği kanalın içyüzeyini astarlamak için duvara bir boru ( Yatak gibi…) geçirilmelidir.1.2.2.4. Doğal Gaz Tesisatı Doğalgaz ile kullanım için, öncelikle ve mutlaka, mevcut TSE standartları ve yerel gazdağıtım şirketlerinin (İgdaş, EGO, Esgaz vb.) talimat ve şartnameleri doğrultusunda“Doğalgaz Tesisat Projesi” hazırlanmalı ve onaylatılmalıdır. Tesisat tamamlandıktan sonra,yerel gaz dağıtım şirketinden “Gaz Açma Belgesi” almadan önce, cihaz kesinlikleçalıştırılmamalıdır. Doğalgaz besleme basıncı 20-21 mbar. dır. Borular, paslanmaya karşıboyanacaktır. Gaz tesisatı duvar geçişlerinde kılıf kullanılacaktır.1.3. Açık Bacalı Kombi1.3.1. Bacalı Kombi Cihazları Bacalı kombilerde yanma odası cihazın bulunduğu ortama açıktır ve yanma sırasındacihaz, ortamın havasını kullanır. Bacalı kombiler banyoya, yatak odalarına, apartmanboşluğu gibi ortamlara ve hacmi en az 12 m3 ten az olan yerlere monte edilemez. 17
  24. 24. Şekil 1.17: Açık bacalı kombinin baca bağlantısı Bacalı kombilerde fan yoktur. Atık gaz, sıcaklığından dolayı genleşerek yükselir,tabii bir çekim ve baca vasıtasıyla dış ortama atılır. Bu nedenle bacalı kombi cihazlarıstandartlara uygun yapılmış bir bina bacasına bağlanmalıdır 1. Atık gaz termostatı 2. Davlumbaz 3. Eşanjör 4. Brülör 5. Gaz armatürü 6. Genleşme deposu 7. Otomatik pürjörlü pompa 8. Manyetik şalter 9. Su doldurma/boşaltma vanası 10. Yetersiz su şalteri 11. Emniyet ventili 12. Kalorifer dönüş 13. Kullanma suyu giriş 14. Gaz girişi 15. Sıcak kullanma suyu çıkış 16. Kalorifer gidiş 17. Sıcak su sensörü 18. Aşırı ısınma(limit) termostatı 19. Kalorifer gidiş suyu sensörü Şekil 1.18: Açık bacalı kombi hidrolik şeması Bacalı kombilerde yanma sonucu oluşan atık gazlar, mevcut baca aracılığıyla dışarıyaatılır. Hava girişi ve bacası şartnamelere uygun olmayan yerlerde bu tip cihazlarınkullanılması can güvenliği açısından tehlikeli olduğundan Gaz şirketi tarafından gaz açmaonayı verilmemektedir. 18
  25. 25. Kombi, cihaz üst seviyesi tavandan minimum 500 mm aşağıya gelecek şekilde monteedilmelidir. Cihazın monte edildiği duvarda çıkıntı yapan kiriş varsa kombi-tavan yüksekliğikirişten itibaren alınmalıdır. Bu, kombiye daha sonra yapılacakmüdahaleler için önemlidir. Cihaza yakın bir yerde bir emiş fanıbulunuyorsa, bu, kombinin hava emişinietkileyebilir. Bu durumda ilave bir menfez açılarakfanın etkisi elimine edilmelidir. Bacalı tip kombiler yanma işleminingerçekleşmesi için gerekli havayı monte edildiklerimahalden alan cihazlardır. Bu sebeple monteedildikleri mahallin hacmi ile ilgili bazısınırlamalar mevcuttur. Resim 1.6: Bacalı kombi1.3.1.2. Açık Bacalı Kombi Cihazı Monte Yerleri İçin Genel Kurallar1.3.1.2.1. Yer Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar Kombi üzerindeki baca çıkış ağzı ile baca deliğiarasında dikey olarak en az 33 cm mesafe(Hızlandırma parçası) bırakılması gerektiği dikkatealınmalı ve cihazın yer seçimi buna göre yapılmalıdır.Bunun sağlanabilmesi için ürün ile birlikte verilenmontaj şablonu kullanılmalıdır. Cihaz, yüksek sıcaklığa dayanıklı ve sağlam birduvara monte edilmelidir. Eğer duvar yanabilir birmalzemeden yapılmışsa, yanmaz malzeme ilekorunmalıdır. Cihaz iyi havalandırılan bir ortamamonte edilmelidir. Şekil 1.19: Tezgâh üstü kombi montajı Cihaz, müşteri rızası ve talebi olsa dahi banyoya veya duşu, küveti olan kapalı birodaya ve yatak odasına monte edilemez. Cihaz dış ortama açık bir balkona monte edilmemelidir. Baca şartlarının sağlanmasışartıyla, kapalı balkona cihaz monte edilebilir (Mahya seviyesini geçecek yeni bir bacayapılabilir veya mevcut bacaya bağlanabilir.). Kombi, set veya tezgâh üstüne monteediliyorsa, kombinin alt tarafında en az 30 cm mesafe bırakılmalıdır. Cihaz kapalı bir dolapiçine monte edilmemelidir. 19
  26. 26. Bacalı cihazlar mümkün olduğunca bacaya yakın bir yere monte edilmelidir (Bacabağlantısız kullanılamaz.). Cihazın monte edileceği mahallin hacmi için, bacalı cihazlardahavalandırma ve hacim şartları mutlaka sağlanmalıdır.1.3.1.2.2. Bacalı Cihazların Monte Edilemeyeceği Yerler Binaların genel kullanıma açık apartman koridorları, merdiven boşlukları,aydınlıklarv.b. yerlere,baca duvarları üzerine,apartman aydınlıklarına,hacim ve büyüklüğü ne olursa 3olsun; açık balkon, yatak odası, banyo ve tuvaletlere, net hacmi 12 m ten küçükmahallere,cihaz kapalı bir dolap içine monte edilmemelidir. İçinde kolay yanabilen madde bulunan ve yanması halinde özel bir tehlikeoluşturabilen oda veya bina bölümlerine, içinde patlayıcı maddeler bulunan mahallereyerleştirilemez. Cihaz, bir fırın veya ocak üzerine monte edilmemelidir, cihazın monte edildiğimahalde donma tehlikesi olmamalıdır. Ortamda asit buharı bulunmamalıdır.1.3.1.2.3. Bacalı Cihazların Monte Edilebileceği Yerler Kapalı balkonlar (Şartnameye uygun bacaya bağlamak şartıyla),mutfaklar, salonlar(İnsan yatmaması şartıyla), hol ve girişler. Not: Cihaz iyi havalandırılan bir ortama monte edilmelidir. Havalandırma ve bacaşartları kesinlikle sağlanmalıdır.1.3.1.2.4. Bacalı cihazlarda Havalandırma ve Hacim Şartları  Bacalı kombi çok iyi havalandırılan bir yere monte edilmeli, cihazın bulunduğu yere sürekli temiz hava girmelidir. Tek mekânda kullanım Cihazın bulunduğu mahal, en az 12 m3hacme sahip olmalı ve doğrudan dış ortama(Sokağa) açılan ve her biri net 75 cm2 lik 2 adethavalandırma menfezi bulunmalıdır Menfezler, duvar veya pencere üzerindebulunmalıdır. Üst taraftaki menfez döşemedenen az 180 cm yukarıda ve mümkün olduğuncatavana yakın olmalı, alt taraftaki menfez isedöşemeden en fazla 45cm yüksekliğeaçılmalıdır. Şekil 1.20: Tek mekândan havalandırma 20
  27. 27.  İki menfez yerine, 1 ad. En az 150 cm2 lik net ölçüye sahip bir alt menfez olabilir. Menfezler, kapatılamaz tipte (Sürekli açık) olmalıdır. Şekil 1.21: Havalandırma menfezleri İki mekânın birleştirilmesiyle kullanım Cihazın bulunduğu yer en az 12 m3 hacme sahip değilse veya doğrudan dış ortama(Sokağa) açılan ve her biri net 75 cm2 lik 2 adet havalandırma menfezi mevcut değilse veyaher ikisi birden sağlanmıyorsa, bu mekânda kombi kullanılamaz. Bu durumda kombininbulunduğu mekân ile komşu bir mekânın birleştirilmesi gerekir. Kombinin her 1 kw değeriiçin 1 m3 hacim şartı sağlanmalıdır.Kombinin bulunduğu yer ile birleştirilen oda arasında,her biri en az 150 cm2 net ölçüde olan 2 adet menfez bulunmalı, yâda 300 cm2 net ölçüde altmenfez bulunmalıdır. Menfezler kapatılamaz tipte olmalıdır. Bunu sağlamak için, menfezler tercihenkapılara açılmalıdır. Üst taraftaki menfez döşemeden en az 180 cm yukarda ve mümkünolduğunca tavana yakın olmalı, alt taraftaki menfez ise döşemeden en fazla 45 cmyüksekliğe açılmalıdır. Alt menfezinyerine, arzu edilirse, kapıaltı net 5 cm kesilebilir.Kesim işleminde (Halı,mermer vb.) yüksekliklergöz önüne alınarak, netmesafe bırakılmalıdır. Şekil 1.22: İki mekândan havalandırma Ortak hacme, mutlaka direkt dış ortamdan (Sokaktan) sürekli hava girişini sağlayacaktoplam net 150 cm2 lik menfez bulunmalıdır. Menfezler en az net 75 cm2 lik 2 adet veya enaz net 150 cm2 lik 1 adet olmalıdır.Üst taraftaki menfez döşemeden en az 180 cm yukarda vemümkün olduğunca tavana yakın olmalı, alt taraftaki menfez ise döşemeye yakın olmalıdır. 21
  28. 28. 1.3.1.2.5. Bacalı Cihaz Atık Gaz Borusu ve Baca Bağlantısı Bacalı kombilerin emniyetli çalışması yönünden, bacaya bağlanması zorunludur. Atık gaz boru malzemesi paslanmaz çelik ve en az 0.6 mm. emaye edilmiş çelik sac olabilir. Galvaniz sac, plastik ve asbest malzeme kullanılmamalıdır. Kombi baca bağlantısı için rijit boru veya spiral boru kullanılabilir. Spiral baca borusu kullanılıyor ise, ek yapılmamalı ve 0,5 metre aralıklarla tavana veya duvara sabitlenmelidir. Cihaz baca davlumbazından sonra dik olarak yükselen ve en az uzunluğu 33 cm olan baca hızlandırma parçası olmalıdır. Hızlandırma parçasından sonra dirsek konulmalıdır.Şekil 1.23: Açık bacalı kombi montaj ölçüleri Atık gaz boruları, bacaya 2° - 3° lik bacaya doğru yükselen eğim ile bağlanmalı vebaca en kesitini daraltmayacak biçimde monte edilmelidir. Atık gaz boruları birbirine sızdırmaz şekilde bağlanmalı ve ek yerlerinde sızdırmazlıkmalzemeleri kullanılıyor ise sıcağa dayanıklı olmalıdır. Bunun için ısıya dayanıklı veyapışkanlı alüminyum folyo sızdırmazlık bandı kullanılmalıdır. Atık gaz boruları yanıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu mahaller, yatak odaları,banyo ve tuvaletlerden geçirilmemelidir. Atık gaz borularının en kesit alanı cihazındavlumbaz çıkışındaki en kesit alanından daha küçük olmamalıdır. Cihaz baca borusu aydınlığa bağlanmamalı, pencereden dışarı çıkarılmamalıdırbulunmalıdır. Baca milli ve yerel yönetmeliklere uygun olarak monte edilmeli verilen çaplardandaha küçük çapta boru kesinlikle kullanılmamalıdır. Cihazlar mümkün olduğunca bacayayakın yerleştirilmelidir ve en kısa yoldan bacaya bağlanmalı, dirsek, T bağlantı ve yatayuzantılardan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Tek dirsek kullanılması durumunda baca borusunun yatay uzunluğu en fazla 2 metreolmalıdır. İki dirsek kullanılması durumunda en fazla 1 metre olmalıdır. Binanın en üstkatına bağlanan kombilerde baca borusu yatay uzunluğu maksimum 1 m olmalı ve tek dirsekkullanılmalıdır. Kombi, kurallara uygun, temiz ve iyi bir çekişe sahip olan bir baca kanalınabağlanmalıdır. Baca kanalı müstakil tip olmalı ve her cihaz ayrı bacaya bağlanmalıdır. Adişönt tipi baca kanalı kesinlikle kullanılmamalıdır. Atik gaz çıkış boruları kapı, pencere vb. enaz 20 cm uzakta olacak şekilde yerleştirilmelidir. Bu mesafe yalıtım malzemeleri ileazaltılabilir. 22
  29. 29. Atık gaz boruları, merdiven, merdiven sahanlığı, bina girişlerinden, havalandırmaboşluklarından, çatı arasından, yatak odası, banyo ve tuvaletlerden geçirilmemelidir. Atıkgaz borusunun aydınlıktan geçen bacaya bağlanması durumunda ısı kaybına karşıyalıtılmalıdır.1.3.1.3. Cihazların Bağlandıkları Bacalar İle İlgili Genel Hususlar Bacalar ilgili TSE standartlarında belirtilen şartlara uygun olmalı, sıcaklıktan,yoğuşmadan ve yanma ürünlerinden etkilenmeyecek malzemeden uygun kalite ve boyutlardayapılmalıdır. Şekil 1.24: Baca ölçüleri Baca çekişinin yeterli olup olmadığı tesisat yapılmadan önce mutlaka kontroledilmelidir. Bacaların duman kanalları düşey olmalıdır. Düşey doğrultuda, ancak bir kez 30° yigeçmeyen sapma olabilir. Cihazların bağlandığı bacalara mutfak aspiratörü bağlanmamalıdır.Baca yüksekliği minimum 4 metre olmalıdır. Bacanın çıkış ağzımahyadan 0,8-1 metre yukarıda olmalıdır.1.3.2. Fanlı (Vantilatörlü – Bacalı) Kombi Cihazları Vantilatörlü – bacalı cihazlar yanma için gerekli olan havayımonte edildikleri ortamdan alır. Açık yanma odalı, yanmaürünlerini bir vantilatör yardımı ve özel atık gaz elemanları vasıtasıile doğrudan veya atık gaz bağlantı elemanları ve uygun bir bacavasıtası ile dış ortama veren, havalandırma ihtiyacı bakımındanbacalı kombi cihazlar ile aynı kategoride mütalaa edilencihazlardır. (TS EN 625, TS 615 EN 26, TS EN 613, TS EN 297,TS EN 297/EK A2+EK A3+EK A5) Şekil 1.25: Fanlı kombi 23
  30. 30. 1.3.2.1. Cihazların Monte Edilemeyeceği Yerler Binaların merdiven boşlukları ve genel kullanımına açık koridorlarına, baca duvarlarıüzerine. Apartman aydınlıklarına, hacim ve büyüklüğü ne olursa olsun; açık balkon, yatakodası, banyo ve tuvaletlere. Net hacmi 8 m³’ten küçük mahallere,içinde kolay yanabilen madde bulunan veyanması halinde özel bir tehlike oluşturabilen oda veya bina bölümlerine.İçinde patlayıcımaddeler bulunan mahallere yerleştirilemezler.1.3.2.2. Cihazların Monte Edilecekleri Yerler İçin Genel Kurallar Cihazın monte edileceği odanın hacmi cihaz/cihazların toplam anma ısıl gücünün her1 kw ‘ı için 1m³ olmalıdır. Montaj odasında bu hacim sağlanamıyor ise, yanma havası,cihazın monte edileceği odaya bitişik bir veya birden fazla odadan her biri en az 150 cm²serbest en kesit alanlı iki menfez ile temin edilmelidir. Bu şekilde birbirine bitişik odaların toplam hacmi 1 kw anma ısıl gücü başına en az1m³ olmalı, ,iki menfez de aynı duvara açılmalı, üst menfez tabandan en az 1.80myüksekliğe, alttaki menfez döşemeden en fazla 45 cm yüksekliğe açılmalıdır. Vantilatörlü – bacalı tip cihazın temiz yanma havası temin menfezi, atık gaz borusuçıkış ağzından daha alt seviyede bulunmalıdır. Yanında bulunması halinde aralarında kimesafe en az 30cm olmalıdır. Şekil 1.26: Aynı ve bitişik mekândan havalandırma Cihazların, bina yapı elemanına bağlantısı rijit şekilde olmalı, cihaz ile gaz hattıarasındaki bağlantı ise esnek bağlantı elemanı ile yapılmalıdır. Cihazların monte edildikleri mahaldeki havalandırma menfezleri yatak odaları, banyove tuvaletlere açılmamalıdır. 24
  31. 31. 1.3.2.3. Atık Gaz Tesisatı Atık gaz tesisatında imalatçı firmaca temin edilen orijinal malzeme kullanılmalıdır.Bir baca ile irtibatlandırılan atık gaz bağlantılarında esnek metal bacalar kullanılmamalıdır. Şekil 1.27: Fanlı kombi atık gaz bağlantısı Atık gaz boru çıkış ağızları geçit ve koridorlara, dar saçak aralıklarına, binalarınhavalandırma ve aydınlık boşluklarına, balkonlara ( Açık veya Kapalı ), asansör boşluklarıve atık gaz çıkışını engelleyen çıkıntılı yapı kısımlarının altlarına, başka birimlere temiz havasağlayan açıklıklara, binalar arası avlulara, doğrudan rüzgâr direncine maruz kalabilecekyerlere bağlanamaz. Atık gaz çıkış ağzının karşı bina ile olan mesafesi, atık gaz atışdoğrultusunda en az 3 m.olmalıdır.1.3.3.7. Doğalgaz Tesisatı Doğalgaz ile kullanım için, öncelikle ve mutlaka, mevcut TSE standartları ve yerelgaz dağıtım şirketlerinin (İgdaş, EGO, Esgaz vb.) talimat ve şartnameleri doğrultusunda“Doğalgaz Tesisat Projesi” hazırlanmalı ve onaylatılmalıdır. Tesisat tamamlandıktan sonra, yerel gaz dağıtım şirketinden “Gaz Açma Belgesi”almadan önce, cihaz kesinlikle çalıştırılmamalıdır. Doğalgaz besleme basıncı 20 mbar. dır.Borular, paslanmaya karşı boyanacaktır.Gaztesisatı duvar geçişlerinde kılıf kullanılacaktır. 25
  32. 32. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  İş önlüğünüzü giyerek kullanacağınız takım ve malzemeleri hazırlayınız.  İş güvenliği tedbirlerini alınız.  Temiz ve düzenli olunuz.  Montaj öncesi projeyi iyice inceleyiniz. Projeye göre kombi cihaz yerini tespit  Kombiyi, (Gaz bağlantı ağzı, soğuk ve ediniz. Standardına uygun montajını kullanım sıcak su bağlantı ağızları, radyatör yapınız. gidiş-dönüş boru ağızları baca bağlantısını ve mahallin kullanılırlığını dikkate alarak) duvara sağlam monte ediniz.  Kombinin montaj yeri, yeterli hava alabilmelidir.  Doğalgaz tesisatı boruları duvara monte edilmelidir.  Vidalı bağlantılarda mutlaka Doğalgaz macunu kullanınız. Kombi cihazının doğalgaz bağlantısını  İmalatçı firmanın öneri ve uyarılarını standardına uygun yapınız. dikkate alınız.  Tesisat borularının duvara sabit olmasına dikkat ediniz.  Sızdırmazlığa dikkat ediniz. Kombi cihazının şebeke su giriş,  Soğuk su ve kullanım sıcak su girişlerini kullanım sıcak su çıkış borularını karıştırmayınız. standardına uygun montajını yapınız.  Tesisat borularının duvara sabit olmasına Kombi cihazının radyatör gidiş-dönüş dikkat ediniz. borularını standardına uygun  Sızdırmazlığa dikkat ediniz. montajını yapınız.  Tesisatın, radyatör gidiş ve dönüş bağlantılarını karıştırmayınız.  Bacalı kombiyi bağlayacağınız bacanın, çekiş testini yapınız. Kombi cihazının baca bağlantısını  Gerekirse baca bağlantısından önce bacayı standardına uygun yapınız. temizleyiniz.  Hermetik kombinin atık gaz bağlantısını, mutlaka dış duvardan yapınız. 26
  33. 33. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEOBJEKTİF TEST Aşağıda size verilmiş olan cümleleri doğru veya yanlış olarak cevaplandırınız.1. ( ) Lokal ısıtma tesisatlarında en çok kombi tercih edilir.2. ( ) Kombi tesisatlarına kat kaloriferi tesisatı da denir.3. ( ) Gazlı cihazların çalışmasıyla oluşan atık gazların çevreye bir zararı yoktur.4. ( ) Hermetik kombiler dış atmosfere bakan mekânlara bağlanmalıdır.5. ( ) Yanma için gerekli olan havayı bulundukları ortamdan alıp yanmış gazları uygun bir baca vasıtası ile dışarı atan cihazlara bacalı kombi denir.6. ( ) Bacalı ve hermetik olmak üzere iki çeşit kombi vardır.7. ( ) Hermetik kombi baca bağlantısını istediğimiz yerden yapabiliriz.8. ( ) Bacalı ve hermetik kombilerde ısıtma devresi ile kullanma suyu devresi beraberdir.DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Bu faaliyette eksik olduğunuzu düşündüğünüz konular varsa;tekrar bilgi sayfasına dönerek eksik olan yönlerinizi, ders öğretmeninizden de yardım alaraktamamlayınız. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz, diğer faaliyete geçiniz. 27
  34. 34. UYGULAMA -1 Şekli ve ölçüleri verilen kombi cihazını, gerekli araç-gereçleri kullanarak, montajınıyapıp gaz bağlantısı, baca bağlantısı, soğuk-sıcak kullanım suyu bağlantısı ve radyatör gidiş-dönüş tesisat bağlantısını 5 saatte yapınız. Aşağıdaki uygulamadenetim listesi ile kendinizideğerlendiriniz 1–Kalorifer gidiş 3/4” 2–Sıcak su çıkışı 3/4” 3-Gaz girişi 3/4” 4– Soğuk su girişi 1/2” 5–Kalorifer dönüş 3/4” 6 – Duvar 7 - Askı 8 – Cihaz kapağı Kullanılacak Araç-Gereçler 1. Kombi 2. Doğal gaz borusu 3. Soğuk su giriş ve kullanım sıcak su boru tesisatı 4. Radyatör gidiş-dönüş boru tesisatı 5. Baca 6. Tesisat takımları 7. Küresel vana 8. Terazi 9. Filtreler 10. Bağlantı rakorları 28
  35. 35. KONTROL LİSTESİ Tesisat Teknolojisi veAlan Adı Tarih İklimlendirmeModül Adı Yakıcı Cihaz Montajı 1 Öğrencinin Adı SoyadıFaaliyetin Adı Doğalgazlı Kombi Montajı Nu Doğalgazlı kombi montajını SınıfıFaaliyetin yaparak, gaz bağlantısınıAmacı yapabileceksiniz. Bölümü Bitirdiğiniz uygulama faaliyetinin sonunda aşağıdaki kontrolAÇIKLAMA listesini doldurunuz. Hayır, olarak işaretlediğiniz işlemleri öğretmeniniz ile tekrar çalışınız. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Evet Hayır 1 İş güvenliği kurallarına uydunuz mu? 2 Projeye uygun kombi cihaz yerini tespit ettiniz mi? 3 Kombi cihazını standartına uygun montaj yaptınız mı? Kombi cihazının Doğalgaz bağlantısını standartına 4 uygun yaptınız mı? Kombi cihazının şebeke su giriş ve sıcak su çıkış boru 5 bağlantısını standartına uygun yaptınız mı? Kombi cihazının radyatör gidiş-dönüş boru bağlantısını 6 standartına uygun yaptınız mı? 7 Baca bağlantısını standartına uygun yaptınız mı? 8 Uygulamayı, verilen zamanda yapabildiniz mi? 9 Temiz ve düzenli çalıştınız mı? 10 Montajını yaptığınız kombi cihazı kullanılabilir mi? 29
  36. 36. ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Gerekli donanımı kullanarak ve standartlara uygun olarak doğalgazlı kat kaloriferimontajını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA  Gaz tesisatı çeken ve gaz yakan cihazların montajını yapan firmaların uygulamalarını, ustalar uygulama yaparken gözlemleyiniz ve notlar tutunuz. 2. DOĞALGAZLI KAT KALORİFERİNİN MONTAJI2.1. Kat Kalorifer Kazanları Doğalgazlı konutlarda kullanılan kat kaloriferlerinin kazanları hem atmosferik hem deüflemeli brülörlü olabilir. Kat kaloriferleri, kazan içindeki suyun istenen sıcaklıkta ısıtılmasıve bunun bir pompa vasıtasıyla radyatörlerde dolaştırılması suretiyle mahal ısıtması yapancihazlardır. Bu cihazlarla bir veya birkaç daireyi ısıtmak mümkün olabilmektedir. Boylerlitip cihazlarla sıcak su temini de sağlanabilmektedir.2.1.1. Yer Tipi Kat Kalorifer Kazanları Kat kalorifer kazanı, bacaya bağlanmadan asla çalıştırılmaz. Çalıştırmadan öncebacanın tıkalı olup olmadığını kontrol ediniz. Baca çekişinin iyi olmasını sağlayınız.Bacaçekişi iyi olmayan yerlerde cihaz çalıştırmaz. Kat kalorifer kazanı,12 m³ den daha küçük hacimlere ve 5 m² den daha küçük alanlaramonte edilmez. Kat kaloriferinin ısıtılan mekândan daha yüksek yere montajı tavsiyeedilmez. 30
  37. 37. Resim 2.1: Kat kalorifer kazanı Şekil 2.1: Kat kalorifer kazanı 1 - Brülör 6 - Termometre 2 - Açma-kapama düğmesi 7 - Doldurma-boşaltma 3 - Sinyal lambası 8 - Emniyet giriş 4 - Program saati 9 - Kazan giriş 5 - Termostat 10 - Kazan çıkış2.2.2. Duvar Tipi Kat Kalorifer Kazanları Genellikle yoğuşmalı kat kalorifer kazanı olarak imal edilir. Kendinden boylerli veayrı boylerli olarak imal edilir. 31
  38. 38. Şekil 2.2: Duvar tipi kat kalorifer kazanı 32
  39. 39. Resim 2.2: Duvar tipi kat kalorifer kazanı kısımları 33
  40. 40. Şekil 2.3: Duvar tipi harici boylerli/boylerli kat kaloriferi 34
  41. 41. UYGULAMA FAALİYETİUYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  İş önlüğünüzü giyerek, kullanacağınız takım ve malzemeleri hazırlayınız.  İş güvenliği tedbirlerini alınız.  Temiz ve düzenli olunuz.  Bacayı dikkate alarak kazan yerini Kat kaloriferini projeye uygun olarak belirleyiniz. yerine tespit ediniz.  Kazanı yerleştirirken, kazan duman borularının temizleneceğini hesaplayınız.  Kazan dairesinin içinde ve yakınında patlayıcı özeliği olan maddeler konmamalıdır.  Kazanın tesisat bağlantılarını yapınız.  Brülör gaz bağlantısını yapınız.  Gaz bağlantısında, gaz borusunun emniyetini ve sızdırmazlığını ön planda tutunuz. Kazan boru bağlantısını yapınız.  Brülör gaz borusu üzerinde olması gereken güvenlik elemanlarını özellikle kontrol ediniz.  İmalatçı firmanın öneri ve uyarılarını dikkate alınız.  Elektrik ve otomatik kumanda Elektrik ve otomatik kumanda elemanlarının montajın, elektrik şemasına bağlantılarını yapınız. uygun yapınız.  Kazanın baca bağlantısını yaparken, bacanın temizliğinden emin olunuz.  Duman borusu sızdırmaz olmalıdır. Baca bağlantısını yapınız.  Duman borusu baca kesitini daraltmamalıdır.  Duman borusu yükselen bir eğimle bacaya bağlanmalıdır.  Tesisat borularının duvara sabit olmasına Radyatör gidiş, radyatör dönüş, temiz dikkat ediniz. su giriş, sıcak su çıkış ağızlarını  Sızdırmazlığa dikkat ediniz. bağlayınız.  Tesisatın, radyatör gidiş ve dönüş bağlantılarını karıştırmayınız. 35
  42. 42. ÖLÇME VEVE DEĞERLENDİRME ÖLÇME DEĞERLENDİRMEOBJEKTİF TESTLER Aşağıda size verilmiş olan cümleleri doğru veya yanlış olarak cevaplandırınız.1. ( ) Bacalı kat kaloriferinin baca bağlantısı belli bir eğimle bağlanmalıdır.2. ( ) Gazlı cihazların konulduğu mahallerde havalandırma önemli değildir.3. ( ) Gazlı cihazların çalışmasıyla oluşan atık gazların insanlar için bir zararı yoktur.4. ( ) Hermetik kat kaloriferinde bacaya gerek vardır.5. ( ) Yanma için gerekli olan havayı bulundukları ortamdan alıp, yanmış gazları uygun bir baca vasıtası ile dışarı atan cihazlara hermetik cihaz denir.6. ( ) Kat kalorifer cihazı üzerinde kalorifer tesisat döşüş borusu üzerinde vana yoktur.7. ( ) Kullanma soğuk su girişe mutlaka filtre konmalıdır.8. ( ) Yanma için gerekli olan havayı dış ortamdan alıp yanmış gazları yine dış ortama veren cihazlara bacalı cihazlar denir.DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Bu faaliyette eksik olduğunuzu düşündüğünüz konular varsa;tekrar bilgi sayfasına dönerek eksik olan yönlerinizi, ders öğretmeninizden de yardım alaraktamamlayınız. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz, diğer faaliyete geçiniz. 36
  43. 43. UYGULAMA 2 Şekilde gösterilen kat kaloriferinin montajını, gaz bağlantısını ,sıcak su gidiş-dönüş veatık gaz boru bağlantısını gerekli araç-gereçleri kullanarak 3 saatte yapınız. Aşağıdakikontrol listesi ile kendinizi değerlendiriniz Kullanılacak Araç-Gereçler 11. Kat kalorifer kazanı 12. Doğal gaz borusu 13. Soğuk su giriş ve kullanım sıcak su boru tesisatı 14. Radyatör gidiş-dönüş boru tesisatı 15. Baca 16. Tesisat takımları 17. Küresel vana 18. Terazi 19. Filtreler 20. Bağlantı rakorları 37
  44. 44. KONTROL LİSTESİ Tesisat Teknolojisi veAlan Adı Tarih İklimlendirmeModül Adı Yakıcı Cihaz Montajı 2 Öğrencinin Adı SoyadıFaaliyetin Adı Doğalgazlı Kat Kaloriferi Montajı Nu Kat kaloriferi kazanın montajını ve SınıfıFaaliyetin doğalgaz bağlantısınıAmacı yapabileceksiniz. Bölümü Bitirdiğiniz uygulama faaliyetinin sonunda aşağıdaki kontrolAçıklama listesini doldurunuz. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri öğretmeniniz ile tekrar çalışınız. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Evet Hayır 1 İş güvenliği kurallarına uydunuz mu? 2 Kat kaloriferinin yerini projeye uygun tespit ettiniz mi? 3 Kazan boru bağlantısını yaptınız mı? Elektrik ve otomatik kumanda bağlantılarını yaptınız 4 mı? 5 Baca bağlantısını yaptınız mı? Radyatör gidiş, radyatör dönüş, temiz su giriş, sıcak su 6 çıkış ağızlarını bağladınız mı? 7 Uygulamayı, verilen zamanda yapabildiniz mi? 8 Temiz ve düzenli olarak çalıştınız mı? Montajını yaptığınız kat kaloriferi kazanı emniyetli bir 9 şekilde çalışıyor mu? 38
  45. 45. ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Gerekli donanımı kullanarak ve standartlara uygun olarak doğalgazlı brülörlerinmontajını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA  Gaz tesisatı çeken ve gaz yakan cihazların montajını yapan firmaların uygulamalarını, ustalar uygulama yaparken gözlemleyiniz ve notlar tutunuz. 3. BRÜLÖRLER Isınma sistemimizin yegâne parçasıdır. Isınmak için hemen her yerde ona ihtiyacımızvardır. Şofbenlerden tutunda büyük sanayi, askeri, site gibi tesislerde bürülülere ihtiyaçduyarız. Aslında sistem olarak o kadarda karmaşık bir yapıları yoktur. Yakıt, ateşleme vehavalandırma (Üfleme) sistemlerinden meydana gelmektedirler. İlave edilen sistemlerbrülörün ekonomi ve konforuna yöneliktir. Brülörlerin satın alma bedeli, bir yılda tükettiği yakıt bedelinin %2 ile %8’i kadardır.Bu nedenle brülör seçiminde çok dikkatli olmak gereklidir. Brülör seçerken emniyet, kazanauyumluluk, bakım ve servis kolaylığı, ömür, anma verimi ve işletme verimi faktörlerinedikkat edilmelidir. Brülörler sıvı ve gaz yakıtlı olarak çalışabildiği gibi aynı zamanda çift yakıtlıçalışanları vardır. Şekil 3.1: Üflemeli çift yakıtlı brülör 39
  46. 46. 3.1. Atmosferik Brülörler Bu tip brülörlerde birincil hava, basınçlı doğalgazın bir lülede genişlemesi sırasında,enjeksiyon prensibi ile çevreden emilir. Sekonder (İkincil) hava ise termik olarak, alevleısınıp yükselen gazlar yerine açık olan yakıcının altından emilir. Alevin oluşumu yukarıdoğrudur. Atmosferik brülörler basit yapıları, iyi bir yanma verimine sahip olmaları vedolayısıyla son yılarda merkezi ısıtmada 700.000 kcal/h kapasitelere kadar kullanılabilirolması yönünden avantajlıdır. Ancak bu brülörleri kullanan kazanların yapılarının da özelolması gerekir. Bu nedenle atmosferik brülörler kazanla birlikte satılır. Yanma için gerekenhavayı gaz kanallarından gaz çıkışı sırasında oluşan vakum ile oluşturan ve yine aynı vakumile gaz/hava karışımını oluşturan sistemlerdir. Temiz ve sürekli hava sirkülâsyonu olan kazandairelerinde kullanılabilir. Atmosferik normal tip brülörlerde tam yükte hava fazlalığı %20 mertebesindedir.Ancak düşük yüklerde gaz miktarı azaldıkça aynı oranda hava miktarını ayarlamak mümkünolmamaktadır. Bu nedenle düşük yüklerde, özel önlem alınmamış klasik atmosferikbrülörlerde artan hava fazlalığına bağlı olarak, kazan verimi düşer. Atmosferik brülörün ana parçaları şunlardır:  Brülör tespit plakası (Brülörün ana kaidesini oluşturur ve kazana bağlanmasını temin eder). Yanma odasındaki sıcaklığa dayanıklı malzemeden yapılır.  Yanma borusu, içinde basınçlı gazın tesiri ile havanın emilmesini sağlayan ventüri borusu ve üzerinde alevin oluştuğu çıkış delikleri bulunan, tespit plakasına bağlı borular. Yanma borularının yana dizilmesi ile brülör kapasitesini artırır. Tek borudaki brülör gücü 5 ile 20 kW arasındadır.  Üzerinde yakıt püskürtme memeleri bulunan ana gaz dağıtım borusudur (Kollektörü).  Gaz besleme hattı, gaz besleyen ve regüle eden armatürlerin bulunduğu hattır.  Ateşleme tertibatı (Pilot alev terk edilerek, yeni sistemlerde artık tamamen tam otomatik elektronik ateşleme kullanmaktadır).  Alev kontrol ve gözetleme tertibatı. (Alev oluşmadığı veya söndüğünde gazı kesen emniyet tertibatı). Modern brülörlerde alev iyonizasyon prensibi ile çalışan tertibatlar kullanılmaktadır.  Enerji besleme ve kontrol paneli.3.2. Üflemeli Brülörler Vantilatörlü (Fanlı-körüklü) gaz brülörleridir. Yakma havası bir fan aracılığı ilesağlanır. Yakma havası üst ya da alt limit basınçta kazan içerisine gönderilir. Fan, brülörüzerine yerleştirilebileceği gibi, gövdeden ayrı olarak ya da emiş (Aspiratör) yapacakbiçimde de çalıştırılabilir. 1 MW gücün üstündeki tesislerde üflemeli brülörleri kullanmak daha ekonomik veavantajlı olmaktadır. Aynı zamanda sıvı yakıt yakan kazanlarda bir dönüşüm işlemiyapılarak bu brülörler kolaylıkla kullanılabilir. 40
  47. 47. Üflemeli brülörlerin hem sıvı yakıt hem de gaz yakıt yakan kombine tipleri de vardır.Çift yakıtlı brülörler üflemeli brülörlerin hem sıvı yakıt, hem de Doğalgaz yakabilenkombine tipleridir. Ancak çift yakıtlı brülörler 1000kg/h ve daha büyük kapasiteli tesislerdeDoğalgazı kesintili tarifeden daha ucuza almak için kullanılır. 500kg/h değerinden dahaküçük kapasitelerde verim, işletme ve servis problemleri nedeni ile tercih edilmeleri pratikdeğildir. Ayrıca satın alma maliyeti de çok fazladır. Tek kazanda 600.00 kcal/h gücün üstünde kapasite gerektiren tesislerde üflemelibrülörleri kullanmak daha ekonomik olmaktadır. Üflemeli brülör üzerinde bir ateşleme elektrodu ve bir alev emniyet düzeni bulunur.Bu brülörlerde turbılatör olarak isimlendiren parça alevin stabilitesini ve geri tepmesinisağlar. 1. Brülör gövdesi 2. İç kapak 3. Fan 4. Türbülatör 5. Ateşleme ve alev kontrol elektrotları 6. Gözetleme kapağı 7. Brülör motoru 8. Çalışma selenoid vanası 9. Minimum gaz basınç presostatı 10. Hava presostatı 11. Hava klapesi ayar grubu 12. Yanma başlığı 13. Kazan bağlantı flanşı 14. Kumanda beyni 15. Ateşleme trafosu 16. Ön kapak 17. Dış kapak 18. Soket Şekil 3.2: Doğalgaz brülörü Üflemeli brülörlerdeki vantilatör hem yanma için havayı, hem de kazandaki yükkayıplarının bir kısmını karşılar. Üflemeli brülörlerde ses istenmiyorsa, özel susturucu brülörhücresi kullanmak gerekir. Ayrıca baca çıkışına da susturucu monte edilmelidir. Üflemeli brülörlerde basınçlı Doğalgaz çok sayıdaki lülelerden içinde bulunduklarıhava akımına (Karışım hücresine) yüksek hızla püskürtülür. Hava bir vantilatör tarafındancebri olarak temin edilir. Yüksek bir hızla karışan hava ile gaz yakıt, yanma odasınagönderilir. İlk yakıtla karışan iç hava primer hava olarak değerlendirilir. Çevreden gelendaha sonra yakıtla karışan hava ise sekonder havadır ve aleve formunu veren bu havadır. Bu brülörler aşağıdaki belirtilen otomatik kontrol konumlarında çalıştırılır. 41
  48. 48.  Tek kademeli ON_OFF kontrol: Burada çekilen ısıya bağlı olarak brülör durup kalkarak çalışır. Ancak sıvı yakıttan farklı olarak kalkış hızını farklı olarak ayarlama imkânı vardır.  İki kademeli ON_OFF kontrol: Burada brülör iki kademede çalışabilir. Kalkış birinci düşük kademede olur. Birinci kademe ihtiyacı karşılayamazsa ikinci kademe belirli bir süre sonra devreye girer. Daha büyük güçlerde ve karşı basınçlı kazanlarda iki kademeli brülörler kullanılmaktadır.  Oransal kontrollü brülörler: Bu brülörler sanayi amaçlı büyük güçlü kazanlarda kullanılır. İkinci kademede yükle orantılı olarak gönderilen yakıt miktarı ayarlanır. Konutlarda ısıtma amacı ile kullanılan üflemeli brülörler geniş bir kapasite aralığında kullanılır. Mono blok brülörlerde 10 kW güçten 4.000 kW güce kadar ulaşabilmektedir. Tek kademeli brülörlerin kullanılmasına 300 kW’a kadar izin verilmesine rağmen genel olarak 100 kW’ den sonra kullanılmaktadır. Çift kademeli brülörlerin sınırı mertebe olarak 1500 kW’ye kadardır. Daha büyük kapasitelerde oransal kontrol uygundur.3.3. Elektrik Devre Şemaları ve Devre Elemanları Kontrolü 42
  49. 49. ESV: Emniyet solenoid vanası IE : İyonizasyon elektrodu S :Sigorta NC: Normalde Kapalı NO: Normalde Açık ET : Emniyet Termostadı 0/1 : Çalıştırma Anahtarı GP : Min. Gaz Basınç S1 : Brülör Sigortası KT : Kazan Termostatı Presostatı HP :Hava Presostatı C :İşletme saati sayacı AT :Ateşleme Trafosu BBS : Brülör beyin soketi SV :Solenoid Vana L :Arıza lambası COM: Ortak BM : Brülör motoru Şekil 3.3: Brülör elektrik şeması3.4. Çalışma Prensipleri Müşteri istasyonu ya da servis kutusundan çıkan gaz sayaçtan geçerek gaz hattıvanasına ulaşır, filtre edildikten sonra regülatör (Bazı tiplerde olmayabilir), selenoid vanalarve brülör gövdesinden sonra türbülatör yardımı ile yanma için gerekli olan hava karışımınısağlayarak kazan içersinde yakılır. Baca gazları duman sandığını takiben atmosfere atılır. Şekil 3.4: Brülör parçaları şeması 43
  50. 50. Bir brülörün devreye girmesi için ilk koşul, kazan suyu sıcaklığının termostat üzerindeayarlanan değerin altına düşmesidir. Soğuyan kazan suyu ısı kaybının ifadesidir ve sistemçalışarak yine termostat da ayarlanan üst değere ulaşılıncaya kadar devrede kalır. Isı kayıplarının çok olduğu soğuk havalarda kazanların devrede kalma süreleri uzar,dinlenme süreleri kısalır. Daha güzel havalarda ise devrede kalma süreleri kısalırkendinlenme süreleri uzar. Termostat tarafından çalışma talimatı alan "Beyin" üflemeli tip kazanlarda önce fanmotoruna enerji verir ve yaklaşık 60 sn süreyle cihaz süpürme yapar. Bu arada beyin minimum ve maksimum gaz prosestadları ile hava prosestadını kontroleder. Hava prosestadı ayar değerinin altında kazan basıncı oluşursa, fan motoru, fankanatları ve/veya hava klapelerinde sorun var demektir. Beyin sistemi devre dışı bırakır. Hava prosestadında sorun yoksa min. gaz prosestadı kontrol edilir. Gaz basıncıpresostadın ayarlandığı değerin altında ise sistem devre dışı kalır, gaz basıncı ayarlanandeğerin altına düşmüyor ise sistem çalışmaya devam eder. Maksimum gaz prosestadının ayar değerinin üstünde gaz basıncı varsa sistemçalışmaz. Gaz basıncı maksimum değerin altında ise çalışmaya devam eder. Hava, gaz minimum ve gaz maksimum prosestadlarda sorun yoksa süpürme işlemisonunda ateşleme elektrotu harekete geçer. Kazan içerisinde ve türbülatör ağzındagerçekleşen bu işlemden 2-3 sn. sonra çalıştırma ve emniyet solenoid vanalarına enerjiverilir, Enerjileşen selenoid vanalarda manyetik alan oluşarak gaz yolu açılır. Öncedenayarlanan basınç ve debide gaz geçişi başlar. Gaz yolu açılmadan önce ateşleme başladığı için kazan içinde uygun koşullardatutuşma sağlanır, brülör tipi ve çalışma şekline bağlı olarak sistem devrede kalır. Kazan içerisine akan gazın tutuşmasını kontrol eden iyonizasyon çubuklarına 15100mA akım gönderilir. Birbirlerine değmeyen çubuklar yanan havanın iletken hale gelmesi iledevreyi tamamlayarak beyin üniteye problem yok bilgisini verir. Devre tamamlanamaz iseateşleme ve/veya gaz ile ilgili sorun var demektir. Ateşleme elektrodunun çakmasına ve gaz yolu açılmasına rağmen kazan içindetutuşma sağlanamaz ise alev iyonizasyon çubuğu iletken hale gelemez ve beyin sistemikapatır. Sistem, ateşlemenin ardından çalışır durumda iken gaz basıncı düşer ya da yükselirse,kazan iç basıncı düşerse, alev kopması olursa, gaz alarm cihazı olan sistemlerde sensörleringaz kaçağı algılaması durumunda, deprem duyar üniteleri bağlanan kazanların sarsıntıhallerinde beyin, tüm sistemi "Stop" durumuna getirir. Atmosferik brülöre sahip kazan sistemlerinde çalışma prensipleri aynıdır. farklı olanise fan motoru, hava klapeleri ve hava presostadları olmamasıdır. Bu tür cihazlar, uygun gaz-hava karışımını gaz kanallarında oluşan vakum ile sağlarlar. Ancak tüm emniyet sistemleribu tip kazanlar için de geçerlidir. 44
  51. 51. 3.5. Emniyet Elemanları  Brülör gaz vanası: Servis ve emniyet amacıyla gaz açma-kapama’yı sağlamak için kullanılan kapatma tertibatıdır. Bunun için özel küresel vanalar kullanmalıdır (TS 9809).  Filtre: Filtreler ilk otomatik ayar elemanının veya gaz basınç regülâtörünün hemen önüne yerleştirilmelidir. Gaz tesisatında kullanılacak filtrenin, göz açıklığı 50 mikron seçilmeli ve uygun tel örgülü çamur kapanı özeliğinde olmalıdır (TS 10276).  Presostat: Tesisattaki gaz basıncı brülörün çalışabileceği minimum basınç değerlerinin altına düşünce selenoid vanaya kumanda ederek gaz beslemesini keser. Büyük sistemlerde aynı zamanda üst basıncı kontrol eden ayrı bir presostat daha kullanılır.  Basınç düzenleyicisi: Sistemin ana elemanlarından biridir. Hattın kendinden sonraki bölümünde gaz basıncını istenen değere düşürür ve bu değerde hep sabit kalmasını temin eder.  Selenoid vana: Bu vanalar brülöre beslenen gazı kontrol eden ventillerdir. Gaz kontrol hattının sonunda olurlar. Brülör durunca gazı kesen, çalışmaya başlayınca da açan ana elemanlardır. Kesin sızdırmaz olmalıdır.  Manometre: Basınç ölçen cihazlardır, değişik kademelerde basıncı görebilmemize yarar. Özellikle basınç düzenleyicisi önce ve sonra konulur. Yakma ısı gücü 350 KW tan daha büyük brülörlerde bir kapatılabilir musluklu gaz basıncı ölçme cihazı bulunmalıdır (TS 837).  Alev kontrol cihazı: Alev kontrol düzenekleri (İyonizasyon elektrotu), alevi kontrol edilen brülörün konstrüksiyonuna, işletme özeliklerine ve gücüne uygun olmalıdır. (TS11042 EN 298)3.6. Arızalar ve Çözüm Yöntemleri  Brülör Çalışmıyor  Kazan termostadı bağlantılarında temassızlık olabilir.  Sigorta atmış olabilir.  Minimum gaz basınç prosestadı 21 mbardan yüksek bir değere ayarlı olabilir. Ya da kablo bağlantılarında temassızlık olabilir. Prosestadın 10 mbar değerine set edilmiş olması gereklidir. 45
  52. 52.  Brülör kumanda devreleri cihazı devre dışı bırakarak arıza lambası yanmış olabilir. Arıza lambası üzerindeki düğmeye basıldığında lambanın sönmesi gerekir, sönmüyorsa servis gerekir.  Fan motoru termik rölesi cihazı devre dışı bırakmış olabilir. Röle set değeri yanlış seçilmiş olabileceği gibi kısa devre sonucu amper yükselmiş olabilir.  Gaz hattı vanalarından biri kapalı unutulmuş olabilir. Cihaz Süpürme Yapıyor Fakat Devreye Gireceği Zaman Arızaya Geçiyor  Minimum gaz basınç prosestadı: 21 mbardan yüksek bir değere ayarlı olabilir. Prosestadın 10 mbar değerine set edilmiş olması gerekir.  Maksimum gaz basınç prosestadı istenenden düşük bir değere ayarlanmıştır. Ya da sistemde basınç yükseldiği için prosestad cihazın devreye girmesini engelliyor olabilir. Brülör tiplerine göre set değeri değişiklik gösterse de, çalışma basıncı 10 mbar üzerine ayarlanmalıdır.  Tesisatta hava olabilir. Test nipellerinden sistemin havası alınır.  İç kaçak kontrol seti sızan gazı tahliye edemiyor olabilir. Bu durumda sızdırmazlık seti ikaz ışığı kırmızı olarak yanar, anahtar aç-kapa yapılarak ışığın yeşil renge dönmesi sağlanabilir.  Çalıştırma ya da emniyet solenoid vanalarından biri görev yapmıyor olabilir.Solenoid vanalara 220 V AC gerilim ulaşmalıdır.Çalıştırma ya da emniyet solenoid vanalarından birinde kirlilik nedeni ile tıkanma olabilir.  Gaz hattı filtresi tıkanmış olabilir.  Servis regülaiörü devre dışı olabilir.  Gaz hattı vanalarından biri kapalı unutulmuş olabilir. Ateşleme trafosu çalışmıyor olabilir. Sorun şebeke gerilimi ile de ilgili olabilir.  Tesisat çapları yanlış seçilmiş olabilir. Servis kutusu ile gaz hattı arasında tesisat içinde direnç yaratacak şekilde tıkanmalar olabilir. Yanma gürültüleri fazladır  Hava debisi yüksek seçilmiştir.  Kazan iç direnci büyüktür.  Baca çekişi düşüktür. Cihaz süpürme yapıyor fakat brülör hiç devreye girmiyor  Hava prosestadının ayarı istenilenden yüksek bir değere ayarlanmış olabilir Kazan basıncının 1 mbar altında bir değere ayarlamak gerekir.  Maksimum gaz basınç prosestadı sistemi bloke etmiş olabilir,Basınç kontrol edilmelidir.  Areşleme trafosu görev dışıdır, Brülörde ön alev oluşuyor fakat ana alev oluşmuyor  Maksimum gaz basınç prosestadı istenilenden düşük bir değere ayarlanmıştır. Max. gaz basınç prosestadı, çalışma basıncı üst sınırdeğerinden 10 mbar yüksek bir değere ayarlanır. 46
  53. 53.  İyonizasyon çubuğuna gerekli akım gelmiyor olabilir. İyonizasyon elektodlarr alevin içinde değildir. İyonizasyon istenilen akımı üretemiyor olabilir. İyonizasyon hattına 15-100 mAmper akım gelmelidir.  Gaz hattı filtresi gereken debide gaz geçişine izin veremeyecek kadar tıkalıdır.  Servis regülatörü yanlış seçilmiş olabilir. Ya da servis regülatörü yeterince gaz geçirememektedir.  Tesisat çapları yanlış seçilmiş olabilir. Servis kutusu ile gaz hattı arasında tesisat içinde direnç yaratacak şekilde tıkanmalar olabilir.  Yanma gürültüleri fazladır  Hava debisi yüksek seçilmiştir.  Kazan iç direnci büyüktür.  Baca çekişi düşüktür.3.7. Brülörün Gaz Bağlantısının Yapılması  Projede belirtilen kazan kapasitelerine uygun yakıt miktarını yakacak özelliklerde brülör seçilmelidir.  Kazan üzerindeki brülörler, kazan dairesi dışında yerleştirilmiş bir elektrik şalteri ile her zaman kapatılabilmelidir.  Brülör bağlantı montaj plakası ile brülör montaj flanşı arası sızdırmaz olmalıdır, iyi izole edilmelidir.  Kazan brülör kapağı ve duman kutusu gibi alev ile doğrudan doğruya temasta olan ön kapakları uygun kalınlıkta refrakter malzeme ile kaplanmalıdır.  Bakım ve onarım amaçları için brülörün yerinden geri çıkartılması veya yana alınması imkânını verecek yeterli alanlar mevcut olmalıdır.  Bükülebilir fleks borular, ancak rijit (sabit) borular ile brülör arasında doğrudan bağlantı elemanı olarak kullanılabilir. Bükülebilir fleks borular, brülör gaz bağlantı hattı üzerine süpürme Te’si ile filtre arasına yerleştirilmiş olmalıdır. Gaz sızdırmazlık kontrol cihazı kullanılan brülörlerde ise mutlaka iki manyetik valf arasında fleks boru kullanılmalıdır.  Bükülebilir fleks borular, muhtemel işletme şartlarına yeterli, kolayca görülebilecek konumda yerleştirilmiş, kırılma ve burulmalara dayanabilecek yapı ve özellikte olmalıdır. 47
  54. 54. 1. Küresel Vana 2. Esnek Bağlantı 3. Gaz Giriş Basıncı Ölçüm Noktası 4. Gaz Filtresi 5. Gaz Basınç Presostatı 6. Emniyet Solenoid Vanası 7. Gaz Basınç Regülatörü 10. Gaz Sızdırmazlık Ünitesi 11. Hava Basınç Presostatı 12. Brülör Gaz Basıncı Ölçüm Noktası 13. Brülör 14. Solenoid Vana (Tek Kademe)Şekil 3.5: Üflemeli Atmosferik brülörün gaz hattı elemanları 48
  55. 55. UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  İş önlüğünüzü giyerek, kullanacağınız takım ve malzemeleri hazırlayınız.  İş güvenliği tedbirlerini alınız. Kazan ve brülör seçimini projeye uygun  Temiz ve düzenli olunuz. yapınız.  Projeyi inceleyiniz.  Kazan, baca, duman boruların konumunu ve tesisatları dikkatte alarak kazan dairesini inceleyiniz.  Küresel vananın sağlam olduğundan emin olunuz.  Uygun takım kullanınız. Gaz borusuna küresel vana bağlayınız.  Sızdırmazlığı sağlamak için gaz macununu mutlaka kullanınız.  Gaz basınçölçerinin (Manometre) orijinal olduğundan emin olunuz. Gaz basıncı ölçerini bağlayınız.  Uygun takım kullanınız.  Gaz filtresinin orijinal ve standartlara uygun olduğundan emin olunuz. Gaz filtresi bağlayınız.  Uygun takım kullanınız.  Presostatların orijinal ve standartlara uygun olduğundan emin olunuz. 2 adet gaz presostatı bağlayınız.  Uygun takım kullanınız.  Brülör gaz bağlantısı için brülör üzerinde rakor vardır, o rakorla gaz borusuna bağlayınız. Brülör rakorunu boruya bağlayınız.  Uygun takım kullanınız.  Sızdırmazlığa dikkat ediniz.  Brülör elektrik bağlantısını yapmadan önce elektrik şemasını iyice inceleyiniz.  Elektrik kazalarına karşı gerekli Brülör elektrik bağlantısını yapınız. önlemleri alınız.  İmalatçı firmanın brülör montaj katalogunu iyice inceleyiniz. 49
  56. 56. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEOBJEKTİF TESTLER Aşağıda size verilmiş olan cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz.1. ( ) Günümüzde en fazla üflemeli brülörler tercih edilmektedir.2. ( ) Brülör üzerinde bulunan fan yanma için gerekli olan havayı sağlar.3. ( ) Brülör üzerinde bulunan fotoselin görevi yanma için gerekli olan basıncı sağlamaktır.4. ( ) Filtreler ilk otomatik ayar elemanın veya gaz basınç regülatörünün hemen önüne yerleştirilmelidir.5. ( ) Selenoid vanalar brülöre giden gazın basıncını ölçerler.6. ( ) Brülör kapasiteleri sistemin toplam ısı ihtiyacı miktarına göre tespit edilir.7. ( ) Doğalgaz brülörlerinde gaz filtresi hattın en sonuna konur.8. ( ) Doğalgaz brülörü gaz hattında mutlaka iki adet selonid vana konulmalıdır.DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerekkendinizi değerlendiriniz. Bu faaliyette eksik olduğunuzu düşündüğünüz konular varsa;tekrar bilgi sayfasına dönerek eksik olan yönlerinizi, ders öğretmeninizden de yardım alaraktamamlayınız. 50
  57. 57. UYGULAMA-3 Şekli verilen brülör bağlantısını gerekli araç-gereçleri kullanarak yapınız. Aşağıdakiuygulama denetim listesi ile kendinizi değerlendiriniz. Kullanılacak Araç-Gereçler 1- Üflemeli gaz brülörü 2- Selonoid vana 3- Gaz filtresi 4- Küresel vana 5- Çekme siyah çelik boru 6- Tesisatçı takımları 51
  58. 58. KONTROL LİSTESİ Tesisat Teknolojisi veAlan Adı Tarih İklimlendirmeModül Adı Yakıcı Cihaz Montajı 2 Öğrencinin Doğalgaz Brülörlerinin Montajının Adı SoyadıFaaliyetin Adı Yapılması NuFaaliyetin Doğalgaz brülörlerinin montajını SınıfıAmacı yapabileceksiniz. Bölümü Bitirdiğiniz uygulama faaliyetinin sonunda aşağıdaki kontrolAÇIKLAMA listesini doldurunuz. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri öğretmeniniz ile tekrar çalışınız. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Evet Hayır 1 İş güvenliği kurallarına uydunuz mu? 2 Kazan ve brülörü projeye uygun seçtiniz mi? 3 Gaz borusuna küresel vana bağladınız mı? 4 Gaz basıncı ölçeri taktınız mı? 5 Gaz filtresi bağladınız mı? 6 2 adet gaz presostatı bağladınız mı? 7 Brülör rakorunu boruya bağladınız mı? 8 Brülör elektrik bağlantısını yaptınız mı? 9 Uygulamayı, verilen zamanda yapabildiniz mi? 10 Temiz ve düzenli çalıştınız mı? 11 Montajını yaptığınız doğalgaz brülörü kullanılabilir mi? 52
  59. 59. MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Resmi verilen brülör bağlantısını gerekli araç-gereçleri kullanarak yapınız.Kullanılacak Araç-Gereçler Doğalgaz kat kaloriferi kazanı Doğalgaz brülörü 4 adet 12 mm metrik cıvata ve somunu 1 adet kazan ve brülöre uygun montaj flanşĀ

×