Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Sukcesja w firmie rodzinnej.
Aspekty prawne i finansowe.
Łukasz Martyniec
doradca sukcesyjny
Bydgoszcz, dn. 22 stycznia 20...
Łukasz Martyniec
doradca sukcesyjny, prawnik, doradca finansowy, wykładowca
Kancelaria Sukcesyjna MARTYNIEC
Doradca w zakr...
Czy jestem firmą rodzinną?
Co to jest
SUKCESJA?
Czy rozmawiamy o
SUKCESJI?
Z kim rozmawiamy o
SUKCESJI?
Co konkretnie robimy w sprawie
SUKCESJI?
25 lat kapitalizmu w Polsce!
Co zrobi pokolenie Pionierów?
Jak będą wyglądać Wasze firmy i majątki
za kolejne 25 lat?
Podstawowe pytania:
 Po co nam majątek?
 Jakie potrzeby w naszym życiu ma zaspokoić i kiedy?
 Po co nam firma? Jaka jes...
Zarządzanie w oparciu o wartości
 Co stanowi dla nas Wartość? Czy Wartości rodzinne nas łączą, czy
dzielą? W oparciu o ja...
Dwa bieguny firmy rodzinnej
 Firma rodzinna musi POGODZIĆ dwa sprzeczne światy:
 świat biznesu, w którym wartością są zy...
Fundamenty strategii sukcesyjnej
 Długofalowa strategia gospodarcza biznesu:
 Czy nasz biznes ma szanse rozwoju w perspe...
Szczegółowy plan sukcesji
 Obejmuje uporządkowanie zastanej struktury majątku i biznesu
zgodnie z przemyślanymi na nowo z...
Dwie perspektywy planowania
• Planowanie długoterminowe w perspektywie 5, 10, 20, a
nawet więcej lat.
• Definiowanie ryzyk...
Jak je realizować?
• ZARZĄDZAĆ ZMIANĄ:
– część działań zawiera się w PROCESIE – nie da się ich przyśpieszyć, ale
można je ...
Podstawowe ryzyka w sukcesji.
 Ryzyka dotyczące osób:
 ryzyko długiego życia – że w dobrym zdrowiu dożyjemy 100 lat,
 d...
Zaczynamy od...
...sprawdzenia, co mamy!
Co jest czyje w małżeństwie?
d
m
d
ż
MOM MOŻ
MW
Zarząd majątkiem dziecka
 Zgoda sądu rodzinnego na wszystkie czynności przekraczające
tzw. zwykły zarząd majątkiem dzieck...
Dzieci z różnych związków...
 Dziedziczenie przez małoletnie dzieci pozostające pod
opieką poprzedniego partnera.
 Możli...
Umowy dotyczące zarządzania majątkiem
 Umowa darowizny.
 Przenosi własność danego składnika majątku.
 Zaliczana w pocze...
Zobowiązania i oszczędności
 Kto jest stroną umowy kredytu?
 Kredyt zaciągnięty przez jedną osobę.
 Kredyt zaciągnięty ...
Sukcesja biznesu
 Forma prawna a dyspozytywność sukcesyjna.
 Właściciel powinien móc firmę: sprzedać, darować lub
przeka...
Firmy rodzinne – modele sukcesji biznesu
 Przekazanie władzy i własności jednemu potomkowi
(najczęściej syn).
 Przekazan...
Wielkość firmy i modele organizacyjne
• Ważny wyznacznik: czy wystarczy pieniędzy na zatrudnienie
zewnętrznego, profesjona...
Senior – 67 lat i... co dalej?!
 Odchodzenie nie jest proste...
 Sukcesja to przekazanie PO KOLEI: wiedzy, władzy,
własn...
Sukcesor – skazany na sukces!
Jak się do tego zabrać?
– Jasny plan czytelny dla seniorów i juniorów:
• analiza potencjału ...
Sposoby przekazania firmy rodzinnej
 Darowizna.
 Sukcesja z menegerem, z inwestorem finansowym lub
branżowym, upubliczni...
Kontrola ryzyk majątkowych
 Upadek lub likwidacja firmy:
 Separacja ryzyka wewnątrz firmy:
 właściwy dobór formy prawne...
Planowanie spadkowe
Podstawowe pytania:
 Czy znasz WŁASNĄ sytuację?
 Czy DOKŁADNIE wiesz, jakie skutki na płaszczyźnie
prawa, finansów czy z...
Założenie:
 Nie chodzi o to, żeby przejmować się, co stanie się z
majątkiem czy firmą po naszej śmierci...
 Chodzi o to,...
Sprawdźmy, co się stanie, jeśli nie
zaczniemy działać...
Ważna definicja
 Spadek – zbiór wszystkich PRAW I OBOWIĄZKÓW
MAJĄTKOWYCH należących do zmarłego w chwili śmierci.
 Do sp...
Majątek bez zarządcy
 Majątek zmarłego staje się masą spadkową.
 Wyodrębnienie majątku ze wspólnych mas majątkowych –
au...
Poza spadkiem
 Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego
osobą, jak również prawa, które z c...
Dziedziczenie ustawowe to wariant
zastępczy...
Kto dziedziczy z ustawy?
UWAGA: najpierw dzielimy majątek małżeński, jeśli zmarły był w związku
małżeńskim obejmującym wsp...
Związki partnerskie
 Brak praw do dziedziczenia z ustawy.
 Praktyczny koniec uprawnień w prawie spółdzielczym.
 III gru...
Procedury spadkowe
 Niezależnie, czy dziedziczymy z ustawy, czy na podstawie
testamentu, aby udowodnić, że nabyliśmy spad...
Odpowiedzialność za długi spadkowe
 6 miesięcy na złożenie oświadczenia.
 Przyjęcie wprost – odpowiedzialność spadkobier...
Postępowanie spadkowe
 Brak terminu do wszczęcia postępowania.
 Do wyboru są dwie równoległe procedury:
– w sądzie – kil...
Podatek od spadków
 Trzy grupy podatkowe:
 I: bliska rodzina,
 II: dalsza rodzina (np. ciocie, wujkowie itd.),
 III: o...
Ulgi, czyli zwolnienia z podatku
 Gospodarstwo rolne i nieruchomości z nim związane.
 Dzieła sztuki, kolekcje, zabytki.
...
Duża ulga podatkowa
 Zwalnia się (nie ma podatku) małżonka, zstępnych, wstępnych,
pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę...
Dział spadku
 Zgodny:
 sądowy – na wspólny wniosek strony,
 umowny – pisemny lub notarialny, w zależności od dzielonego...
Współwłasność = problem w zawieszeniu
 Współwłasność po ustaniu małżeństwa lub
odziedziczeniu spadku może trwać wiele lat...
 Albo nastąpi porozumienie co do ceny, zatem aby zrealizować
spłatę:
– konieczne będzie uruchomienie oszczędności, które
...
Pytania podstawowe:
 Czy postawa wobec potencjalnych spadkobierców: „Jakoś się podzielą
– przecież nie dadzą sobie zrobić...
Dziedziczenie testamentowe
 Podział majątku w rodzinie zgodny z ustaleniami planu
sukcesji i Ładu Rodzinnego.
 Regulacja...
Uwaga na zachowek!
Plan awaryjny w biznesie
Śmierć właściciela lub wspólnika
 Bardzo często razem z nim odchodzą:
 wizja i misja firmy, umiejętność budowy wieloletn...
Jak to wygląda od strony prawnej?
Skutki śmierci właściciela lub wspólnika:
- likwidacja firmy z mocy prawa (natychmiastow...
1. Likwidacja firmy z mocy prawa
- Indywidualna działalność gospodarcza (zawsze).
- Dwuosobowa spółka cywilna (warunkowo)....
Śmierć przedsiębiorcy
 Wraz z nim kończą swój byt wszelkie stosunki prawne związane z
firmą, regulowane często sprzecznym...
Śmierć małżonka przedsiębiorcy
 Jeśli przedsiębiorstwo objęte jest wspólnością majątkową małżeńską,
także śmierć małżonka...
Prawo cywilne
 Umowy zlecenia w przypadku śmierci zleceniobiorcy wygasają z mocy
prawa, chyba, że same stanowią inaczej –...
 Wygaśnięcie umów o pracę – konieczność wypłaty odpraw
zgodnie z kodeksem pracy (art. 63(2) par. 2 k.p.).
 Wygaśnięcie u...
Likwidacja spółki cywilnej lub jawnej
 Zasada w spółkach osobowych: udziały nie są
dziedziczone, chyba, że umowa spółki s...
Pytania:
 Czy likwidacja wchodzi w rachubę (jest pożądana)?
 Czy sukcesorzy będą chcieli i potrafili z sukcesem
kontynuo...
 W spółce pojawiają się nowe osoby... (przy dziedziczeniu
ustawowym powstaje współwłasność na udziałach)
 Kim są? Czy są...
W których spółkach?
 Spółki kapitałowe: zawsze (chyba, że umowa spółki stanowi inaczej).
 Spółki osobowe - warunkowo:
 ...
- firma przetrwa, o ile udźwignie spłatę na rzecz spadkobierców
wspólnika:
(np. 1/3 rynkowej wartości firmy).
Pytania: Ile...
W których spółkach?
 Spółki osobowe – zawsze, chyba że umowa spółki stanowi inaczej:
 spłata po zbywczej wartości udział...
Pytania:
 Czy taki scenariusz odpowiada wspólnikom?
 Czy znane są kwoty potencjalnej spłaty oraz źródło ich
finansowania...
Firma a majątek rodzinny
 Prawo rodzinne i spadkowe a prawo handlowe (prawnicy
najczęściej koncentrują się na tym ostatni...
Pytania?
Dziękuję za uwagę.
Łukasz Martyniec
martyniec@kancelariasukcesyjna.pl
www.ibrpolska.pl
www.kancelariasukcesyjna.pl
www.pla...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ibr śniadanie czwartkowe łukasz martyniec 20150122

693 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Ibr śniadanie czwartkowe łukasz martyniec 20150122

  1. 1. Sukcesja w firmie rodzinnej. Aspekty prawne i finansowe. Łukasz Martyniec doradca sukcesyjny Bydgoszcz, dn. 22 stycznia 2015 r. Instytut Biznesu Rodzinnego
  2. 2. Łukasz Martyniec doradca sukcesyjny, prawnik, doradca finansowy, wykładowca Kancelaria Sukcesyjna MARTYNIEC Doradca w zakresie:  Opracowania Planu Sukcesji od strony prawnej, podatkowej i finansowej.  Doradztwa sukcesyjnego – towarzyszenie w procesie decyzyjnym.  Prawa handlowego, rodzinnego, spadkowego i podatkowego.  Wdrożenia elementów prawnych oraz planu finansowego.  Wieloletniej opieki nad rodziną biznesową.  10-letnie doświadczenie w sukcesji, autorskie szkolenia dla 5.000 osób. A ponadto:  Współpraca z IBR, THINK TANK, EAFP.  Ekspert w finansowanych przez PARP projektach: www.kodywartosci.pl, www.sukcesja.org oraz www.firmyrodzinne.eu.  Założyciel i redaktor naczelny portalu www.planowaniespadkowe.pl. www.kancelariasukcesyjna.pl
  3. 3. Czy jestem firmą rodzinną?
  4. 4. Co to jest SUKCESJA?
  5. 5. Czy rozmawiamy o SUKCESJI?
  6. 6. Z kim rozmawiamy o SUKCESJI?
  7. 7. Co konkretnie robimy w sprawie SUKCESJI?
  8. 8. 25 lat kapitalizmu w Polsce! Co zrobi pokolenie Pionierów? Jak będą wyglądać Wasze firmy i majątki za kolejne 25 lat?
  9. 9. Podstawowe pytania:  Po co nam majątek?  Jakie potrzeby w naszym życiu ma zaspokoić i kiedy?  Po co nam firma? Jaka jest jej funkcja w życiu poszczególnych członków rodziny?  W jakim kierunku chcemy się rozwijać?  Czy ważne są dla nas relacje rodzinne?  Jakie wartości wyznajemy? Czy potrafimy je odkodować i o nich rozmawiać?
  10. 10. Zarządzanie w oparciu o wartości  Co stanowi dla nas Wartość? Czy Wartości rodzinne nas łączą, czy dzielą? W oparciu o jakie Wartości została wybudowana firma?  Po co mi własność firmy? Kiedy przekazać firmę dzieciom? Już teraz, czy dopiero po śmierci? Na jakich warunkach?  Jak podzielić majątek pomiędzy dzieci? Czy równo zawsze znaczy dobrze?  Czy w firmie wystarczy pieniędzy na mój nowy, większy jacht?
  11. 11. Dwa bieguny firmy rodzinnej  Firma rodzinna musi POGODZIĆ dwa sprzeczne światy:  świat biznesu, w którym wartością są zysk, innowacja, skuteczność, niskie koszty, walka konkurencyjna, gromadzenie kapitału inwestycyjnego, rywalizacja;  świat rodziny, w którym pierwszeństwo mają sprawiedliwość („każdemu po równo”), wyrozumiałość, preferowanie członków rodziny niezależnie od postawy i kompetencji, nadmierny konsumpcjonizm kosztem firmy.  Brak równowagi w dłuższym okresie czasu może prowadzić do upadku firmy lub utraty przez firmę charakteru rodzinnego.
  12. 12. Fundamenty strategii sukcesyjnej  Długofalowa strategia gospodarcza biznesu:  Czy nasz biznes ma szanse rozwoju w perspektywie 10-30 lat?  Czy lepiej zmienić branżę?  Jak zdywersyfikować ryzyko i źródła przychodów w oparciu o majątek aktywny? Jak budować strukturę holdingu rodzinnego?  Strategia właścicielska rodziny lub rodzin:  Jeśli rodzin jest więcej – czy strategia jest spójna?  Jaką rolę chcą pełnić poszczególni członkowie rodziny (aktywną czy pasywną)? TO PRZESĄDZA O RODZINNOŚCI FIRMY.  Jaki w związku z tym budować majątek i źródła przychodów?  Jak i czy podzielić majątek pomiędzy gałęzie rodowe?  Szczegółowy plan sukcesji.
  13. 13. Szczegółowy plan sukcesji  Obejmuje uporządkowanie zastanej struktury majątku i biznesu zgodnie z przemyślanymi na nowo założeniami Ładu Rodzinnego.  Zawiera harmonogram wykonawczy opisujący poszczególne działania zaplanowane na najbliższy okres (1-5 lat), z przyjętymi zasadami aktualizacji.  Główne elementy składowe Planu Sukcesji:  forma prawna firmy/grupy firm pod dysponowanie za życia lub spadek,  plan zarządzania i podziału majątku w rodzinie,  zabezpieczenie sytuacji seniorów (majątek i bieżące wydatki),  zachowanie ciągłości działania firmy (organizacja, zarządzanie, finansowanie, kompetencje, procedury spadkowe),  plan awaryjny w rodzinie/rodzinach wspólników.
  14. 14. Dwie perspektywy planowania • Planowanie długoterminowe w perspektywie 5, 10, 20, a nawet więcej lat. • Definiowanie ryzyk oraz budowa systemu zabezpieczeń przed wystąpieniem albo skutkami zdarzeń nagłych (planowanie spadkowe).
  15. 15. Jak je realizować? • ZARZĄDZAĆ ZMIANĄ: – część działań zawiera się w PROCESIE – nie da się ich przyśpieszyć, ale można je zaplanować i stopniowo wdrażać, przy sukcesywnym sprawdzaniu poprawności i aktualizacji założeń, – część działań wymaga czasu – im później zaczniemy, tym więcej zapłacimy (w pieniądzu albo w jakości...). • NIE DAĆ SIĘ ZASKOCZYĆ: – część działań wymaga wdrożenia OD RAZU – budowa systemu zabezpieczeń przed skutkami ryzyk, na których pojawienie się nie mamy wpływu ani nie jesteśmy w stanie przewidzieć czasu ich wystąpienia.
  16. 16. Podstawowe ryzyka w sukcesji.  Ryzyka dotyczące osób:  ryzyko długiego życia – że w dobrym zdrowiu dożyjemy 100 lat,  długotrwała niezdolność do pracy spowodowana chorobą lub wypadkiem,  śmierć.  Ryzyka dotyczące majątku:  utrata źródła przychodów (utrata pracy, upadek lub likwidacja firmy),  niekontrolowana spirala zadłużenia, przeinwestowanie.
  17. 17. Zaczynamy od... ...sprawdzenia, co mamy!
  18. 18. Co jest czyje w małżeństwie? d m d ż MOM MOŻ MW
  19. 19. Zarząd majątkiem dziecka  Zgoda sądu rodzinnego na wszystkie czynności przekraczające tzw. zwykły zarząd majątkiem dziecka.  Sąd rodzinny ma obowiązek bronić interesu majątkowego dziecka. Interes ten ma pierwszeństwo przed interesem majątkowym rodzin lub firmy.  Wyłączenie reprezentacji rodzica:  pomiędzy dziećmi,  pomiędzy rodzicem a dzieckiem.  Tylko do 18 roku życia...
  20. 20. Dzieci z różnych związków...  Dziedziczenie przez małoletnie dzieci pozostające pod opieką poprzedniego partnera.  Możliwość wyłączenia zarządu w testamencie i darowiźnie – ze wskazaniem zarządcy.
  21. 21. Umowy dotyczące zarządzania majątkiem  Umowa darowizny.  Przenosi własność danego składnika majątku.  Zaliczana w poczet zachowku.  Umowa dożywocia.  Przenosi własność tylko nieruchomości mieszkalnej.  Nie zalicza się w poczet zachowku.  Umowa odwróconego kredytu hipotecznego.
  22. 22. Zobowiązania i oszczędności  Kto jest stroną umowy kredytu?  Kredyt zaciągnięty przez jedną osobę.  Kredyt zaciągnięty przez małżonków.  Jakie mamy cele gromadzenia kapitału?  Kto jest stroną umowy z bankiem, TFI, biurem maklerskim?  Jakie mamy polisy ochronne? Kto jest uposażonym?
  23. 23. Sukcesja biznesu  Forma prawna a dyspozytywność sukcesyjna.  Właściciel powinien móc firmę: sprzedać, darować lub przekazać w spadku.  Możliwość decydowania o przekazaniu:  zarządzania,  nadzoru,  własności.  Inne kryteria doboru formy prawnej z punktu widzenia seniorów i sukcesorów.  Firma stanowi składnik majątku rodzinnego, a jej przekazanie powinno być elementem planu przekazania całości majątku.
  24. 24. Firmy rodzinne – modele sukcesji biznesu  Przekazanie władzy i własności jednemu potomkowi (najczęściej syn).  Przekazanie władzy jednemu potomkowi, ale z podzieloną własnością.  Przekazanie władzy i własności kilkorgu dzieciom, bez wskazywania przywództwa.  Przekazanie własności dzieciom, a władzy członkom dalszej rodziny.
  25. 25. Wielkość firmy i modele organizacyjne • Ważny wyznacznik: czy wystarczy pieniędzy na zatrudnienie zewnętrznego, profesjonalnego zarządu i rady nadzorczej – czy koszty nie pochłoną istotnej części zysku? • Model właścicielski: – własność udziałów lub akcji, nadzór oraz zarząd w rękach członków rodziny (min. 50%), – brak możliwości wynajęcia zewnętrznego zarządu. • Model korporacyjny: – własność oderwana od funkcji bieżącego zarządzania firmą, – najemny i profesjonalny zarząd, – zewnętrzne struktury nadzorcze.
  26. 26. Senior – 67 lat i... co dalej?!  Odchodzenie nie jest proste...  Sukcesja to przekazanie PO KOLEI: wiedzy, władzy, własności – to nie trwa tydzień.  Kiedy, komu i po spełnieniu jakich warunków przekazać każde z tych elementów?  Współegzystowanie w firmie dwóch pokoleń przez 5-15 lat (czasem dłużej...).  Co robić i z czego żyć po przekazaniu firmy?
  27. 27. Sukcesor – skazany na sukces! Jak się do tego zabrać? – Jasny plan czytelny dla seniorów i juniorów: • analiza potencjału i ścieżka rozwoju juniorów, • szkoły, szkolenia, praca u konkurencji, praca w firmie rodzinnej, • uzupełnianie brakujących kompetencji (hr). – Czy równo znaczy dobrze? Konkurs na sukcesora? – Czy każdy junior jest sukcesorem? – Jasny plan przekazywania własności w rodzinie sukcesora (udziały w rękach zięciów i synowych?).
  28. 28. Sposoby przekazania firmy rodzinnej  Darowizna.  Sukcesja z menegerem, z inwestorem finansowym lub branżowym, upublicznienie.  Sprzedaż:  jednorazowo za gotówkę (kredyt, obligacje),  za rentę dożywotnią.  Spadek.  Formy mieszane.
  29. 29. Kontrola ryzyk majątkowych  Upadek lub likwidacja firmy:  Separacja ryzyka wewnątrz firmy:  właściwy dobór formy prawnej,  podział majątku wykorzystywanego do prowadzenia firmy,  dobrze dobrana struktura spółek.  Oddzielenie majątku prywatnego (ulokowanego poza firmą).  Spirala zadłużenia, przeinwestowanie:  Kontrola ryzyka nadmiernego zadłużenia.
  30. 30. Planowanie spadkowe
  31. 31. Podstawowe pytania:  Czy znasz WŁASNĄ sytuację?  Czy DOKŁADNIE wiesz, jakie skutki na płaszczyźnie prawa, finansów czy zarządzania Twoim majątkiem i biznesem przyniosłaby śmierć któregoś ze wspólników, małżonka, czy dziecka? Czy się na nie godzisz?  Czy konsultowałeś to z prawnikiem, doradcą podatkowym albo finansowym?
  32. 32. Założenie:  Nie chodzi o to, żeby przejmować się, co stanie się z majątkiem czy firmą po naszej śmierci...  Chodzi o to, aby zabezpieczyć siebie, relacje rodzinne i biznesowe, majątek i firmę, na wypadek nagłej śmierci kluczowej osoby.  Na zasadzie wzajemności odpowiednie zabezpieczenia powinni zrobić wszyscy.
  33. 33. Sprawdźmy, co się stanie, jeśli nie zaczniemy działać...
  34. 34. Ważna definicja  Spadek – zbiór wszystkich PRAW I OBOWIĄZKÓW MAJĄTKOWYCH należących do zmarłego w chwili śmierci.  Do spadku NIE WCHODZĄ prawa niemajątkowe, prawa oraz obowiązki z zakresu prawa administracyjnego, karnego, publicznego, itd.  Wszystkie aktywa i pasywa zmarłego.  Zmienia się charakter prawny majątku.
  35. 35. Majątek bez zarządcy  Majątek zmarłego staje się masą spadkową.  Wyodrębnienie majątku ze wspólnych mas majątkowych – automatyczny podział majątku małżeńskiego na pół (po ½ w częściach ułamkowych).  Brak zarządcy oraz możliwości składania oświadczeń woli dotyczących zarządzania składnikami spadku – spadkobierca może legitymować się dopiero prawomocnym tytułem do spadku.
  36. 36. Poza spadkiem  Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.  Świadczenie z polisy ubezpieczeniowej (ochronnej lub inwestycyjnej) bez ograniczeń co do wysokości oraz adresatów.  Upoważnienie na wypadek śmierci w banku – do 20-krotności średniej krajowej łącznie we wszystkich bankach, tylko na rzecz osób najbliższych, które może dotyczyć:  Zapis (uposażenie) w funduszu inwestycyjnym (TFI) – do 20-krotności średniej krajowej, na rzecz dowolnych wskazanych osób.
  37. 37. Dziedziczenie ustawowe to wariant zastępczy...
  38. 38. Kto dziedziczy z ustawy? UWAGA: najpierw dzielimy majątek małżeński, jeśli zmarły był w związku małżeńskim obejmującym wspólność majątkową. Do spadku wchodzi ½ wszystkich składników objętych wspólnością oraz cały majątek osobisty zmarłego. Dopiero potem spadek obejmują kolejno: – zstępni, tj. dzieci, wnuki, prawnuki (w częściach równych), – zstępni + małżonek (nie mniej niż ¼ spadku), – małżonek (½) + rodzice (2 x po ¼), – rodzice i rodzeństwo (obejmując udział każdego z rodziców, w częściach równych), – dziadkowie (jeśli nie ma nikogo z powyższych), w braku dziadków ich zstępni (ciocie, wujowie, stryjowie, stryjenki, kuzyni i ich dzieci), – zstępni małżonka, ale nie nasi (pasierbowie), – gmina albo Skarb Państwa.
  39. 39. Związki partnerskie  Brak praw do dziedziczenia z ustawy.  Praktyczny koniec uprawnień w prawie spółdzielczym.  III grupa podatkowa przy darowiźnie i dziedziczeniu testamentowym (stawka 20%).  Polisa – jedyny sposób przekazania majątku bez podatku od spadków i darowizn.
  40. 40. Procedury spadkowe  Niezależnie, czy dziedziczymy z ustawy, czy na podstawie testamentu, aby udowodnić, że nabyliśmy spadek albo zapis windykacyjny – musimy przejść przez procedury spadkowe.  Kolejność działań:  złożenie oświadczenia o sposobie przyjęcia lub odrzuceniu spadku,  stwierdzenie nabycia spadku,  ewentualny podział spadku,  wizyta w Urzędzie Skarbowym.
  41. 41. Odpowiedzialność za długi spadkowe  6 miesięcy na złożenie oświadczenia.  Przyjęcie wprost – odpowiedzialność spadkobiercy za wszystkie długi spadkodawcy, bez ograniczeń, niezależnie od tego, kiedy zostaną ujawnione.  Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza – odpowiedzialność do stanu czynnego spadku (wartość aktywów), proporcjonalnie za długi ujawnione w spisie inwentarza.  Odrzucenie spadku – brak odpowiedzialności za długi, ale też brak dostępu do majątku.
  42. 42. Postępowanie spadkowe  Brak terminu do wszczęcia postępowania.  Do wyboru są dwie równoległe procedury: – w sądzie – kilka miesięcy (postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku); – u notariusza – w kilka dni (akt poświadczenia dziedziczenia): • UWAGA: Aby notariusz mógł przeprowadzić procedurę, wszyscy spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także zapisobiercy windykacyjni powinni być obecni, zgodni i pełnoletni.
  43. 43. Podatek od spadków  Trzy grupy podatkowe:  I: bliska rodzina,  II: dalsza rodzina (np. ciocie, wujkowie itd.),  III: osoby obce.  Wysokość podatku (pierwsza grupa):  do ok. 10.000 PLN – zwolnione 10.000-20.000 PLN – 308 PLN + 5% od nadwyżki powyżej 20.000 PLN – 822 PLN + 7% od nadwyżki  Dalsze grupy – stawka 12 i 20%.  Weryfikacja oceny wartości przez urząd skarbowy, jeśli nie przysługuje ulga podatkowa.
  44. 44. Ulgi, czyli zwolnienia z podatku  Gospodarstwo rolne i nieruchomości z nim związane.  Dzieła sztuki, kolekcje, zabytki.  Lokal mieszkalny lub dom do 110 m2, jeśli podatnik nie ma innego lokalu mieszkalnego oraz będzie tam mieszkał przez kolejne 5 lat. Od 1 stycznia 2007 r.:  nie ma przedsiębiorstwa (udziału w spółce osobowej),  oraz...
  45. 45. Duża ulga podatkowa  Zwalnia się (nie ma podatku) małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (ale nie zięcia, synową i teściów z I grupy).  Jeśli w ciągu 6 miesięcy zgłoszą naczelnikowi US oraz udowodnią faktyczne przejście prawa.  Jeśli nie zgłosimy, podatek jest do zapłacenia wg. stawki 7%, a przy darowiźnie dodatkowo stawka karna 20%, jeśli organ podatkowy podczas kontroli ustali, że darowizna nie została zgłoszona.
  46. 46. Dział spadku  Zgodny:  sądowy – na wspólny wniosek strony,  umowny – pisemny lub notarialny, w zależności od dzielonego majątku.  Sporny – sądowy.  Dopiero po podziale spadku warto przeprowadzić rejestrację w: – księgach wieczystych, – rejestrze Przedsiębiorców (KRS), – rejestracji pojazdów, – bankach, TFI itd.
  47. 47. Współwłasność = problem w zawieszeniu  Współwłasność po ustaniu małżeństwa lub odziedziczeniu spadku może trwać wiele lat.  Prędzej czy później ktoś będzie chciał wyjść ze współwłasności i rozliczyć się ze współwłaścicielami.
  48. 48.  Albo nastąpi porozumienie co do ceny, zatem aby zrealizować spłatę: – konieczne będzie uruchomienie oszczędności, które były przeznaczone na inne cele, – konieczne stanie się zaciągnięcie nowych zobowiązań kredytowych, – konieczna będzie sprzedaż posiadanych składników majątku (uwaga na podatek dochodowy!).  Albo sprawa trafi do sądu i sąd zadecyduje o sposobie podziału przedmiotu współwłasności lub o jego sprzedaży w oparciu o przepisy o egzekucji.
  49. 49. Pytania podstawowe:  Czy postawa wobec potencjalnych spadkobierców: „Jakoś się podzielą – przecież nie dadzą sobie zrobić kszywdy!” jest uzasadniona?  Czy współwłasność w rodzinie może być źródłem problemów w przyszłości? Jakich?  Jak najprościej „wyjść” ze współwłasności?  Czy lepiej jest mieć majątek wieloskładnikowy, czy jednoskładnikowy (inaczej: podzielny, czy niepodzielny)?  Czy – wiedząc, że w przyszłości czeka nas rozliczenia z rodzeństwem (np. spłata ułamkowej wartości domu rodziców) - powinniśmy oszczędzać już teraz, czy potem brać kredyt?
  50. 50. Dziedziczenie testamentowe  Podział majątku w rodzinie zgodny z ustaleniami planu sukcesji i Ładu Rodzinnego.  Regulacja rozliczeń wzajemnych (minimum zachowki – testamenty w połączeniu z instrumentami finansowymi).  Uproszczenie i skrócenie procedur spadkowych.  Uregulowanie zarząd majątkiem małoletniego dziecka na wypadek śmierci jednego lub obojga rodziców.  Kontrola nad długami spadkowymi.
  51. 51. Uwaga na zachowek!
  52. 52. Plan awaryjny w biznesie
  53. 53. Śmierć właściciela lub wspólnika  Bardzo często razem z nim odchodzą:  wizja i misja firmy, umiejętność budowy wieloletniej strategii i reagowania na zmieniający się rynek,  know-how, wiedza technologiczna, znajomość rynku,  kompetencje dotyczące zarządzania i relacje z pracownikami, kooperantami, klientami, bankami, itd.  Im mniejsza firma i „niższa” forma prawna, tym gorzej...  W firmach rodzinnych łatwiej, bo jest większa szansa na przekazanie kompetencji.
  54. 54. Jak to wygląda od strony prawnej? Skutki śmierci właściciela lub wspólnika: - likwidacja firmy z mocy prawa (natychmiastowa lub zorganizowana), - dziedziczenie udziałów – do spółki wchodzą nowe osoby, pytanie o ich kompetencje, relacje wzajemne i z pozostałymi wspólnikami, postawy wobec biznesu, - brak dziedziczenia udziałów i spłata spadkobierców wspólnika – pytania: „ile?” i „skąd?”.
  55. 55. 1. Likwidacja firmy z mocy prawa - Indywidualna działalność gospodarcza (zawsze). - Dwuosobowa spółka cywilna (warunkowo). - Dwuosobowa spółka jawna (warunkowo).
  56. 56. Śmierć przedsiębiorcy  Wraz z nim kończą swój byt wszelkie stosunki prawne związane z firmą, regulowane często sprzecznymi przepisami z różnych gałęzi prawa.  Wykreślenie z CEIDG i GUS (REGON).  Wygaśnięcie koncesji i zezwoleń.  Wygaśnięcie pełnomocnictw (np. w ZUS I US). Ale prokura działa nadal...  Wiele stosunków prawnych związanych z firmą znajduje się poza prawem spadkowym (np. prawo administracyjne).
  57. 57. Śmierć małżonka przedsiębiorcy  Jeśli przedsiębiorstwo objęte jest wspólnością majątkową małżeńską, także śmierć małżonka przedsiębiorcy rodzi problemy prawne.  Majątek wspólny (w tym wszystkie składniki firmy) dzielone są na pół – powstaje współwłasność w częściach ułamkowych.  Jedna połówka zostaje przy małżonku-przedsiębiorcy, druga – staje się spadkiem.  Przy dziedziczeniu ustawowym mamy nowych współwłaścicieli – pytanie o ich postawę.  A jeśli są to małoletnie dzieci i sąd rodzinny poweźmie wiadomość o śmierci rodzica?
  58. 58. Prawo cywilne  Umowy zlecenia w przypadku śmierci zleceniobiorcy wygasają z mocy prawa, chyba, że same stanowią inaczej – art. 748 kc.  Wygasają umowy leasingu i kredytu – najczęściej całość kwoty stawiana w stan natychmiastowej wymagalności. Podobnie kredyt kupiecki.  Wygaśnięcie umów najmu lub dzierżawy (różnice w interpretacjach).  Wygaśnięcie umów rachunku bankowego – blokada środków do czasu zakończenia postępowania spadkowego (pieniądz może wpływać, bank wypłaci go dopiero prawomocnym spadkobiercom).
  59. 59.  Wygaśnięcie umów o pracę – konieczność wypłaty odpraw zgodnie z kodeksem pracy (art. 63(2) par. 2 k.p.).  Wygaśnięcie umów oraz konieczność zwrotu większości dotacji z UE (jeśli dotacja dotyczyła inwestycji i zakupów środków trwałych, a śmierć nastąpiła w tzw. Okresie kontrolnym).  Brak osoby, która:  może podpisać deklarację w US,  złożyć deklarację do ZUS,  podpisać fakturę,  zatwierdzić przelew.
  60. 60. Likwidacja spółki cywilnej lub jawnej  Zasada w spółkach osobowych: udziały nie są dziedziczone, chyba, że umowa spółki stanowi inaczej.  W spółkach dwuosobowych nawet zapis o dziedziczeniu udziałów nie daje gwarancji, że spółka przetrwa.  Spółka dwuosobowa bez zapisu o dziedziczeniu na pewno kończy działalność:  spółka cywilna – w momencie śmierci wspólnika,  spółka jawna – wchodzi w stan likwidacji.
  61. 61. Pytania:  Czy likwidacja wchodzi w rachubę (jest pożądana)?  Czy sukcesorzy będą chcieli i potrafili z sukcesem kontynuować działalność firmy?  Czy firmę można sprzedać jako zorganizowaną całość, ze znakiem firmowym, klientami i przyszłymi zyskami?  Czy zabezpieczenia przed niepożądanymi skutkami likwidacji zostały przemyślane i wdrożone?
  62. 62.  W spółce pojawiają się nowe osoby... (przy dziedziczeniu ustawowym powstaje współwłasność na udziałach)  Kim są? Czy są to małoletnie dzieci?  Jakie będą nowe relacje i kompetencje?  Kiedy dojdzie do sporu?  Jak pozbyć się niewygodnego wspólnika?  Ile to kosztuje? 2. Udziały są dziedziczone
  63. 63. W których spółkach?  Spółki kapitałowe: zawsze (chyba, że umowa spółki stanowi inaczej).  Spółki osobowe - warunkowo:  w spółkach osobowych wymagany jest uprzedni zapis w umowie spółki,  w spółce jawnej – spadkobiercy mogą zażądać przekształcenia w spółkę komandytową, gdzie oni sami stają się komandytariuszami (art. 583 ksh.),  w spółce partnerskiej – dodatkowo testament (nowy wspólnik musi spełniać warunki dotyczące wolnego zawodu),  W spółce komandytowej – udziały komandytariusza dziedziczone są z mocy prawa (chyba, że umowa spółki stanowi inaczej), a komplementariusza tak jak w spółce jawnej.
  64. 64. - firma przetrwa, o ile udźwignie spłatę na rzecz spadkobierców wspólnika: (np. 1/3 rynkowej wartości firmy). Pytania: Ile i kiedy należy zapłacić? Czy przyjęte są jasne kryteria wyceny i czy nie grozi spór o wycenę wartości udziałów? Jakie są skutki podatkowe – kto i ile zapłaci podatków? Czy pasuje to do firmy rodzinnej? 3. Udziały nie są dziedziczone
  65. 65. W których spółkach?  Spółki osobowe – zawsze, chyba że umowa spółki stanowi inaczej:  spłata po zbywczej wartości udziału kapitałowego przypadającego na zmarłego wspólnika (choć są interpretacje, że ustala się wartość rynkową, także w oparciu o przyszłe zyski).  Spółka z o.o. - możliwe ograniczenie lub wyłączenie dziedziczenia udziałów:  spłata po wartości bilansowej lub rynkowej (godziwej).  Spółka akcyjna – nigdy (choć zdarza się, że w ramach swobody umów statut przewiduje taki skutek śmierci akcjonariusza).  Ryzyka: utrata płynności, wypowiedzenie umów kredytowych przez banki lub upadłość firmy.
  66. 66. Pytania:  Czy taki scenariusz odpowiada wspólnikom?  Czy znane są kwoty potencjalnej spłaty oraz źródło ich finansowania?  Czy kredyt jest najlepszym rozwiązaniem? Czy mamy pewność, że możemy liczyć na bank?  Czy uszczuplenie kapitału obrotowego firmy jest dobrym wyjściem? Czy spółka nie straci za dużo?  Czy znane są konsekwencje podatkowe?
  67. 67. Firma a majątek rodzinny  Prawo rodzinne i spadkowe a prawo handlowe (prawnicy najczęściej koncentrują się na tym ostatnim, nie badając przełożenia kwestii rodzinnych na regulacje w spółce).  Nawet przewidywalna forma prawna spółki i przemyślane zapisy w umowach spółek nie mają wpływu na:  podział majątku w małżeństwie (rozwód, odpowiedzialność za długi, śmierć drugiego małżonka),  procedury spadkowe oraz czas ich trwania (małoletni!),  dział spadku i rozliczenia w rodzinie,  roszczenia o zachowek.
  68. 68. Pytania?
  69. 69. Dziękuję za uwagę. Łukasz Martyniec martyniec@kancelariasukcesyjna.pl www.ibrpolska.pl www.kancelariasukcesyjna.pl www.planowaniespadkowe.pl

×