Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Anatomiye giris

3,789 views

Published on

giriş

Published in: Education
  • Be the first to comment

Anatomiye giris

  1. 1. ANATOMİYE GİRİŞ Prof. Dr. İsmail Hakkı NUR
  2. 2. “HIC MORTUI VIVENTES EDUCANT’’ BURADA ÖLÜLER DİRİLERİ EĞİTİR
  3. 3. ANATOMİ NEDİR? • Anatomi: Yunanca (Grekçede) kesip, parçalara ayırmak anlamındadır – Ana : içinden, baştan sona – Tome: kesip, parçalara ayırmak • Başarılı bir hekim olmanın en önemli koşullarından biri, iyi bir anatomi bilgisine sahip olmaktır.
  4. 4. Anatomi • Hekimlik dilinde: Vücudun normal şekil ve yapısı ile vücudu oluşturan organları ve bu organlar arasındaki fonksiyonel ilişkiyi inceleyen bilim dalıdır • Anatomi’deki tüm tarifler, anatomik pozisyona göre yapılır
  5. 5. • Yunanca şekli Anatomiedir ve “yarma, kesme” anlamındadır. Sözlüklerdeki anlamı ise “satıhta, üstte duran” demektir. Kelime iki parçadan oluşuyor : ana ve tomie. Bir önceki slaytta belirttiğimiz gibi «ana» kelimesini anne; Yunanca tomieyi ise tuma (doğma) şeklinde düzeltiyoruz. • Tatar Türkçesinde anadan tuma (anadan doğma) terimi vardır. Sokak dilinde kullanılan kısaltmalarda ana- tuma şekli kullanılmaktadır. • Tıp terimi olarak “anatomie” de bildiğimiz anlamında kullanılır ve anadan tuma veya ana-tuma gibi ” çıplak, şallak, ölü veya diri anadan doğan” anlamındadır. • http://onturk.wordpress.com/2011/03/19/anatomi- kelimesinin-kokeni/
  6. 6. ANATOMİ • Anatomi en eski temel tıp bilimidir. Resmi olarak ilk defa M.Ö. 500 yılında Mısır’da çalışıldı. • Daha sonra M.Ö. 460 - 377 yıllarında tıbbın babası ve Anatomi’nin bulucusu olarak kabul edilen Hippocrates tarafından Yunanistan’da çalışıldı • Hippocrates, Anatomi ile ilgili bir kaç kitap yazdı.
  7. 7. ANATOMİ • Galen isimli araştırmacı hayvanlar üzerinde anatomik çalışmalar yaptı. İnsanı tanımak adına hayvan anatomisi ve fizyolojisi çalıştı. Maymuna kıymet verirdi. Beynin M.S.Siteminin merkezi olduğunu söyledi. • Leonardo da Vinci de yaptığı anatomik çalışmaları yanda görüldüğü gibi resimledi. Aristo
  8. 8. ANATOMİ • Başka bir Yunanlı doktor ve bilim adamı Aristotle, komperativ anatomi ve gelişimsel anatomi (embriyoloji) üzerine çalışmalar yaptı ve ilk defa “kesip ayırma, parçalama” anlamına gelen Anatomi terimini kullandı. • Bu terim, Latince “dissecare, dissectio” kelimesi ile eş anlamlıdır. • ANATOMİ = DİSSECTİO
  9. 9. Galen’nin anatomi çizimleri
  10. 10. ANATOMİ • 16.yy.’da Andreas Vesalius (1514-1564) çok sayıda kadavra diseke ederek, insan vücudunu incelemiş ve 28 yaşında iken “De fabrica corporis humani” denilen bir kitap yazmıştır • Anatomi’de yaptığı önemli çalışmaları nedeniyle Vesalius, Anatomi’nin babası olarak kabul edilmektedir
  11. 11. İslam ve Türk tarihinden • İslam tıp alimlerinden El-Cahız (vefatı 868), vücudun iç yapısını araştırmak için hayvan bedenlerini parçalamıştır. Gebe olan hayvanların karınlarını açarak embriyoların yerlerini, sayılarını ve pozisyonlarını araştırmıştır. Kitabül-Hayvan isimli eserinde hayvan psikolojisinden de bahseder. İmam-ı Gazali hazretleri buyuruyor ki: “Astronomi ve anatomi bilmeyen; Allahü tealanın varlığını ve kudretini anlayamaz.”
  12. 12. • Ebu Bekr Muhammed Razi (854- 932) göz ameliyatını fenni usullerle yapan ilk hekimdi. Türkistanlı Müslüman tabip Ali bin Ebi'l-Hazm (İbn-ün-Nefis 1210-1288) küçük kan dolaşımını William Harvey’den üç asır önce açıkladı ve şemasını çizdi. Her ne kadar Galen ve İbn-i Sina da kan dolaşımını izah etmek için uğraşmışlarsa da muvaffak olamamışlardı.
  13. 13. ANATOMİ • Türkiye’de veteriner hekimliği öğretiminin başlangıcı kabul edilen, Askeri Veteriner Okulu’nun 1842’de açılmasıyla başlar. • Türkiye’de modern Anatomi’nin kurucusu ise Mazhar paşadır.ve onun yanında yetişen Ord.Prof.Dr. Nurettin Ali Berkol vermiştir. • Sivil Veteriner Hekim Okulu 1889 yılında öğretime başlamış ve anatomi dersini Neşet Bey, Ahmet Mesut ve Hilmi Dilgimen vermiştir
  14. 14. • Anatomi dersi, Sivil ve Askeri Veteriner Okullarının 1920 yılında birleşmesinden sonra, okul 1933 yılında Ankara’ya nakledilinceye kadar Ahmet Hamdi ve Hilmi Dilgimen tarafından verilmiştir. • Ankara’da 1933 yılında Yüksek Ziraat Enstitüsü kurulunca Baytar Fakültesi bünyesinde Anatomi Enstitüsü kurulmuştur. Anatomi Enstitüsü Direktörlüğüne ise Prof. Dr. Hans Richter atanmıştır.
  15. 15. Ord. Prof.Dr. Hans Richter
  16. 16. ANATOMİ • Anatomi eğitiminde esas materyal cadaver’dir • Cadaver (caro + data + vermis); “solucana verilen et” anlamına gelir
  17. 17. Anatomi öğretim yöntemlerine göre şu dallara ayrılır • I - Sistematik Anatomi : Vücut kısımlarını ve organları fonksiyonel yönden sistematik olarak tarif etmek, Anatomi eğitiminde çok daha yararlıdır. Buna göre vücut sistemleri : • Integumentum sistem; deri ve eklerini (kıllar, tırnaklar, ...) inceler • İskelet sistemi; kemikleri inceler • Artiküler sistem; eklemleri ve ilgili ligamentleri inceler • Musküler sistem; kasları inceler. Bazen bu sistem, iskelet sistemi ile birlikte Muskuloskeletal sistem adı altında, bazen de Lokomotor sistemin bir alt grubu olarak incelenir
  18. 18. Anatomi öğretim yöntemlerine göre şu dallara ayrılır • Dolaşım (Sirküler) sistemi yada Kardiyovasküler sistem; kalp ve damarları inceler • Sindirim (Alimentar) sistemi; ağızdan - anus’a kadar bütün sindirim organlarını ve ilgili bezleri (karaciğer, pankreas,..) inceler • Solunum (Respiratuar) sistemi; solunum organlarını inceler • Uriner sistem; böbrek, ureter, mesane gibi idrar yollarını inceler • Üreme (Reprodüktiv, Genital) sistemi; üreme organlarını inceler. Uriner sistemle olan yakın komşuluğundan dolayı, sık olarak Urogenital sistem adı altında bu iki sistem birlikte incelenir
  19. 19. Anatomi öğretim yöntemlerine göre şu dallara ayrılır Sinir sistemi; beyin ve omurilik (santral sinir sistemi) ile bu yapılardan ayrılan sinirleri (periferik sinir sistemi) inceler Beş Duyu;Gelişimsel ve fonksiyonel olarak bu sistem ile yakın ilişkisi olan duyu organları (görme, işitme, tat ve koku) da bu sistem içinde incelenir Endokrin sistem; hormon denilen salgıları yapan bezleri inceler
  20. 20. II - Komperatif Anatomi: Farklı canlıların anatomik yapılarını karşılaştırır III - Topografik (regional, bölgesel) Anatomi : Bir bölgedeki yapıları ve aralarındaki ilişkileri yüzeyselden - derine doğru inceler Buna göre vücut; toraks, abdomen, pelvis - perine, sırt, alt ekstremite, üst ekstremite ve baş - boyun olarak bölgelere ayrılır
  21. 21. IV - Gelişimsel Anatomi :Memelinin oluşumunu ve doğuma kadarki gelişimini inceler (embriyoloji) V - Mikroskopik Anatomi (Histoloji)
  22. 22. Anatomik pozisyon • Kişi ayakta ve dik, üst ekstremiteleri yanlarda, ayaklar bitişik, avuç içleri, yüz ve gözler karşıya bakar durumdadır • Bütün anatomik tarifler, bu pozisyondaki bir insanın vücudundan geçen hayali düzlemlerle ilişkisine göre yapılır Anatomik pozisyondaki bir vücuttan geçen 3 tane hayali düzlem vardır
  23. 23. 1. Planum sagittale (Mediale) 1. Vücutdan vertikal (dik) olarak geçen düzlemlerdir 2. Yani; vücudun tam ortasından geçerek, vücudu sağ ve sol iki eşit yarıma ayıran düzleme planum sagittale medianum adı verilir (lateral / Medial) 3. Planum medianum’a paralel geçen düzlemler, planum paramedianum (sagittale) olarak bilinir
  24. 24. 2. Planum transversa • Median düzleme dik düzlemlerdir • Vücudu ön ve arka olarak iki kısma ayırırlar (Cranial/Caudal
  25. 25. 3. Planum horizontale • Önceki düzlemlere dik olan bu düzlemlerdir. (yere paralel eksendir) • vücudu üst ve alt iki kısma ayırırlar (Dorsal / Ventral)
  26. 26. Ayaklarda Yönler
  27. 27. ANATOMİNİN SINIFLANDIRILMASI • Ele aldığı ana canlı grubuna göre sınıflandırılırsa • Zootomia : Hayvan anatomisi • Antropotamia : İnsan anatomisi • Phytotomia : Bitki anatomisi
  28. 28. Zoolojik sınıflandırma • Vertebratae : Omurgalılar • Mamalia – Memeliler • Aves : Kanatlılar • Mamalia – Memeliler • Carnivora : Et yiyenler • Omnivora : Herşeyi yiyenler • Herbivora : Ot yiyenler
  29. 29. Sık kullanılan bazı anatomik terimler • Vücuttaki bir yapının diğer bir yapı ile ilişkisini tarif ederken Anatomi terminolojisinin (nomenklatür) = Nomina Anatomica’nın kullanılması gerekir. • Nomina Anatomica, anatomide kullanılan uluslararası terimleri içeren bir listedir. • Birçok bilim dalında olduğu gibi Anatomi’de de bir buluşu gerçekleştirmiş bilim adamının adıyla anılan terimler vardır. Bu terimlere Eponim terimler adı verilir. Örneğin; tuba auditiva, Eustachi borusu adı ile de bilinir
  30. 30. Komşuluk terimleri • Cranial(Anterior), vücudun ön tarafına yakın olan • Örneğin umbilicus, vücudun ön tarafındadır • Elin anterior yüzü için genellikle palmar yüz, ayağın alt yüzü için de plantar yüz ifadesi kullanılır • Rostralis terimi de sık olarak beyin kısımlarını tarif ederken anterior yerine kullanılır Rostralis, gaga tarafına (ön uca) yakın olan anlamındadır. Örn. frontal lob, cerebellum’un rostralindedir.
  31. 31. Komşuluk terimleri • Caudal yada Posterior, vücudun arka tarafına yakın olan • Örn. gluteal (kalça) bölge vücudun arka tarafındadır • Dorsal, kelimesi yaygın olarak kullanılmaktadır. Özellikle elin yüzü ve ayak sırtı tarif edilirken kullanılır.
  32. 32. Superior X Inferior • Cranial (Superior), üst yani başa yakın olan • Örn. akciğerler, mideye göre daha yukarıdadır yada daha öndedir. Cranialis terimi de superior yerine kullanılabilir • Inferior, ayaklara yakın olan • Örn. diafragma kalbe göre daha aşağıdadır Caudalis terimi kuyruk anlamındadır ve inferior’a karşılık gelir.
  33. 33. Medialis X Lateralis • Medialis, median düzleme yakın olan • Örn. burun delikleri (nares), gözlerin medialindedir. Diş hekimliğinde kullanılan mesial terimi, medial ile eş anlamlıdır ve diş arkının orta hattına yakın olanı belirtmek için kullanılır • Lateralis, median düzlemden uzak olan • Örn. ayağın 5. parmağı başparmağa göre lateraldedir. Elin 5. parmağı ise başparmağa göre medialdedir
  34. 34. • Medianus; median düzlem üzerinde olan • Intermedius; medialdeki ve lateraldeki iki yapının ortasında olan • Örn. yüzük parmağı, küçük parmak ile orta parmak arasında (intermedius)’dır
  35. 35. Kombine terimler • Sık olarak bir yönü işaret etmek için kullanılırlar • Inferolateral, posterolateral, anteromedial,.. Örn. posteroanterior göğüs filminde, X - ray ışını arkadan - öne doğru geçer. X - ray tüpü hastanın arkasında, X - ray filmi ise önündedir
  36. 36. Karşılaştırma terimleri • Proximalis X Distalis • Proksimalis, orijin noktasına yada gövdeye yakın olan • Örn. kol, üst ekstremitenin proksimal ucundadır • Distalis, orijin noktasına yada gövdeye uzak olan • Örn. ayak, alt ekstremitenin distal ucundadır
  37. 37. Karşılaştırma terimleri • Superficialis X Profundus • Superficialis, yüzeye yakın olan. Örn. fascia superficialis, fascia profunda’dan daha yüzeydedir. • Profundus, yüzeye uzak olan (derin). Femur, uyluk kaslarının derinindedir. • Internus X Externus • Internus, bir organ yada boşluğun içinde olan. • A. carotis interna, kafanın içindedir. • Externus, bir organ yada boşluğun dışında olan. • A. carotis externa, kafanın dışındadır.
  38. 38. Karşılaştırma terimleri • Ipsilateralis X Contralateralis • Ipsilateralis, vücudun aynı tarafında olan • Örn. sağ el ve sağ ayak ipsilateraldir Contralateralis, vücudun karşı tarafında olan • Örn. sağ el ve sol el kontralateraldir
  39. 39. Hareket terimleri • Anatomi canlı vücutla ilgilidir • Bu yüzden ekstremitelerin ve vücudun diğer kısımlarının hareketlerini tarif etmek için çeşitli terimler kullanılır
  40. 40. Flexio X Extensio • Fleksiyon, sagittal düzlemde (horizontal = transvers eksende) yapılan ve vücut kısımları yada kemikler arasındaki açıyı azaltan harekettir • Genellikle anterior yönde olur • Ancak bacağın fleksiyonu, posterior yöndedir • Ayağın plantar yüzünün bükülmesi, plantar fleksiyon (=fleksiyon), dorsal yüzünün bükülmesi de dorsal fleksiyon (ekstensiyon)’dur
  41. 41. • Lateral flexio: Baş ve gövdenin yana eğilme hareketidir • Abductio X Adductio • Abduksiyon, koronal düzlemde (sagittal eksende) yapılan median düzlemden uzaklaşma hareketidir • Örn. üst ekstremitenin vücuttan uzaklaşması • Parmakların abduksiyonu; elde üçüncü parmağa göre, ayakta ise ikinci parmağa göre diğer parmakların birbirinden uzaklaşmasıdır
  42. 42. Abductio X Adductio • Adduksiyon, abduksiyon’un tersidir • Koronal düzlemde (sagittal eksende) median düzleme doğru olan harekettir • Örn. üst ekstremitenin vücuda doğru olan hareketi • Elde ve ayakta parmakların yanyana getirilmesi adduksiyondur
  43. 43. • Protractio X Retractio • Protraksiyon, mandibula’nın yada omuzun öne doğru çekilme hareketidir • Retraksiyon, mandibula’nın yada omuzun arkaya doğru çekilme hareketidir • Elevatio X Depressio • Elevasyon, çene yada omuzun yukarı doğru olan hareketidir (kaldırma) • Depresyon, çene yada omuzun aşağı doğru olan hareketidir (indirme)
  44. 44. • Rotatio medialis X Rotatio lateralis • Rotasyon, vücudun bir parçasının uzun ekseni (yada vertikal eksen) çevresinde yaptığı dönme hareketidir • İçe doğru yapılanına rotatio medialis (iç rotasyon), dışa doğru yapılanına rotatio lateralis (dış rotasyon) denir • İç rotasyon, ekstremitenin ön yüzünü median düzleme yaklaştırır, dış rotasyon ise median düzlemden uzaklaştırır
  45. 45. • Pronatio X Supinatio • Pronasyon, radius kemiğinin uzun ekseni etrafında içe dönmesi ile oluşan önkol ve elin iç rotasyonudur. Bu harekette radius ulna’yı önden çaprazlar ve elin palmar yüzü arkaya bakar • Supinasyon, radius’un uzun ekseni etrafında dışa dönmesi ile oluşan önkol ve elin dış rotasyon hareketidir. Bu harekette radius ve ulna birbirine paralel olur ve elin palmar yüzü öne bakar
  46. 46. • Circumductio; fleksiyon-ekstensiyon, abduksiyon-adduksiyon ve rotasyon hareketlerinin kombinasyonu ile yapılan dairesel harekettir • Başlıca sferoid tip eklemlerde yapılır
  47. 47. • Evertio (pronatio + abductio) X Invertio (supinatio + adductio) • Eversiyonda ayak tabanı median düzlemden uzaklaşır ve yukarı - dışa bakar • Inversiyonda ayak tabanı median düzleme doğru yaklaşır ve aşağı - içe bakar • Supinus; sırt üstü yatış X Pronus; yüz üstü yatış pozisyonudur • Dexter- dextra- dextrum; sağ X Sinister-sinistra- sinistrum; sol
  48. 48. • Oppositio; başparmak pulpasının diğer parmak pulpalarına değdirildiği, palmar yüze doğru yaptığı harekettir • Bu hareket sırasında başparmak sırasıyla; abductio, rotatio medialis ve flexio yapar • Başlıca art. carpometacarpalis pollicis’te yapılır. Hareketin tersi Repositio olarak bilinir
  49. 49. SIK KULLANILAN BAZI ANATOMİK TERİMLERİN NOMINA ANATOMICA’DAKİ TEKİL VE ÇOĞULLARI İLE KISALTMALARI TEKİL ÇOĞUL A. ; Arteria Aa. ; Arteriae V. ; Vena Vv. ; Venae Art.; Articulatio Articulationes Cart.; Cartilago Cartilagines Gl. ; Glandula Gll. ; Glandulae Lig. ; Ligamentum Ligg. ; Ligamenta M. ; Musculus Mm. ; Musculi N. ; Nervus Nn. ; Nervi R. ; Ramus Rr. ; Rami
  50. 50. SIK KULLANILAN BAZI ANATOMİK TERİMLERİN NOMINA ANATOMICA’DAKİ TEKİL VE ÇOĞULLARI İLE KISALTMALARI TEKİL ÇOĞUL Os; Kemik Ossa; Kemikler Gang.; Ganglion Ganglia;Ganglionlar Organum; Organ Organa; Organlar Canalis; Kanal Canales; Kanallar Canaliculus; Kanalcık Canaliculi; Kanalcıklar
  51. 51. SIK KULLANILAN BAZI ANATOMİK TERİMLERİN NOMINA ANATOMICA’DAKİ TEKİL VE ÇOĞULLARI İLE KISALTMALARI TEKİL ÇOĞUL Nodus; Düğüm Nodi; Düğümcükler Nucleus; Çekirdek Nuclei; Çekirdekler Vertebra; Omur Vertebrae; Omurlar Foramen; Delik Foramina; Delikler Vas; Damar Vasa; Damarlar Pl. ; Plexus
  52. 52. CRANİAL KEMİKLER Os Nasale Os Frontale Os Temporale Os Zygomaticum Os Lacrimale Os occipitale Os Maxilla Os İncisiva Mandibula Os Sphnoidale
  53. 53. HAREKET SİSTEMİ SYSTEMA LOCOMOTORIA
  54. 54. HAREKET SİSTEMİ Osteologia (kemikleri inceleyen bilim dalı) Arthrologia (eklemleri inceleyen bilim dalı) Myologia (kasları inceleyen bilim dalı)
  55. 55. HAREKET Pasif Unsurları (kemikler, eklemler) Aktif Unsurları (kaslar)
  56. 56. Kemikler 1-Pasif haraket sisteminin en önemli unsurlarıdırlar 2-Genel olarak sarımtırak beyaz renktedirler. 3-Damarlaşma durumuna göre bazen sarımtırak pembe renkte de olabilirler. 4-Sert ve dayanıklı oluşumlardır.
  57. 57. Kemiğin görevleri - Koruma - Destek - Hareket sistemini önemli bir kısmı. - Mineral deposu - Hematopoesis
  58. 58. Omurgalı vücudunda bulunan kemiklerin belli bir düzen çerçevesinde hareketli ve hareketsiz bir araya gelip vücut formunu oluşturdukları kemiksel çatıya İSKELET denir.
  59. 59. Türlere göre kemik sayıları: Sığır : 180 adet (54 tek diğerleri çift) At : 189 adet (59 tek diğerleri çift) Domuz : 223 adet (56 tek diğerleri çift) Köpek : 215 adet (55 tek diğerleri çift) İnsan : 206 adet (40 tek diğerleri çift) Kemiklerin vücut ağırlığı içindeki oranı : %7-8 Kemiklerin et olarak kullanılan gövdelerdeki oranı : Öküz : % 28 İnek : % 33 Dana : % 30 Koyun : %31 Domuz : %21 Kemiğin genel kimyasal kompozisyonu : Organik madde : 1 / 3 İnorganik madde : 2/ 3
  60. 60. İskeletin bölümleri • 1- Axial skeleton (eksensel iskelet) • 2- Appendicular skleton (takısal iskelet) • 3- Splanchnic veya visceral skeleton (organsal iskelet) • Eksensel iskeletin : • Cranium (baş) • Columna vertebralis (omur direği) • Costae (kaburgalar) • Sternum (döş kemiği) • Takısal iskelet : • Ossa membri thoracici • Ossa membri pelvini • Organsal iskelet : • Os penis • Os cordis • Os entoglossum •
  61. 61. Şekillerine ve yaptıkları göreve göre kemikler: • 1- Ossa longa (uzun kemikler) - os longum (uzun kemik): • 2- Ossa brevia (kısa kemikler) - os breve (kısa kemik): • 3- Ossa plana (yassı kemikler) - os planum (yassı kemik): • 4- Ossa sesamoidea (susam veya kiriş kemikleri): • 5-İrregular kemikler (Düzensiz kemikler):
  62. 62. Epifiz : Uzun kemiklerin uçları Diafiz :Uzun kemiklerin gövdesi Metafiz :Epifiz ile diafiz arasında kemik gelişiminin olduğu bölge
  63. 63. Uzun kemiklerin iki ucu, bir gövdesi vardır Extremitas proximalis Corpus Extremitas distalis
  64. 64. Normal Kemik
  65. 65. Osteoporoz (mineral madde kaybetmiş)
  66. 66. Primer ve Sekonder kemikleşme merkezleri (condral kemikleşme)
  67. 67. Membranöz kemikleşme • Kafatası düz kemikleri yani yassı kemikleri bu gruptandır A - Incisive B - Nasal C - Lacrimal D - Frontal E - Parietal
  68. 68. İçi boş kemik neden serttir? • Eğik yüzeye sahip olmak demek, fizik yasasına göre kemiğin çukurlaşması (bel)- gibi kabul edilir. • Dış taraf: Gerilme kuvveti içe doğru meyillenir. • İç taraf: Gerilme kuvveti, dıştaki gerilme kuvvetini sıkıştırma meyilindedir. • Her iki kuvvet merkezi eksende nötralize olur. • Merkezi eksenin varlığı yada yokluğu kemiğin dayanıklılığına etki etmez.
  69. 69. Stress lamellae • Süngerimsi kemikte, özellikle uzun kemiklerin epifizlerinde kemiklerin strese (çekme yada baskı) maruz kaldıklarında gerilme çizgileri görülmektedir. • trabeküller kemik lameller gibi yerleşirler. • Patella da dahil olmak üzere bütün susuma kemikleri ; tendonların bir kemik çıkıntı üzerine geldiklerinde tendondaki kuvvetin yönünü değiştirmesi için sürtünmeye bağlı olarak bir tepki sonucu oluştuğu söylenir.
  70. 70. • Patella da dahil olmak üzere bütün susuma kemikleri ; tendonların bir kemik çıkıntı üzerine geldiklerinde tendondaki kuvvetin yönünü değiştirmesi için sürtünmeye bağlı olarak bir tepki sonucu şekillenir.

×