Ondernemend aanbesteden in Rivierenland | Kansen voor opdrachtgeversMede mogelijk gemaakt door:   Een initiatief van:Kanse...
Regio Rivierenland                                                                             gemeente Druten            ...
Voorwoord    Als opdrachtgever bent u bij elke opdracht op zoek naar het beste resul-      zijn. Hoewel dit traject gerich...
Wat staat er in dit boekje?    Begrippenlijst                                                      6   -     John Doornern...
Begrippenlijst    Aanbestedingsstukken - Alle documenten in een aanbestedingsprocedure          Marktconsultatie - Een doo...
Waarom dit boekje?                                                           ...en hoe zit het in elkaar?    Bij de gemeen...
Wat gebeurt er om ons heen?     Monitor Bouwketen (bron: Bouwend Nederland)                                       De Regio...
1                                                                                                  Best practice     Onder...
Andere manier van denken                                                                                 De gemeente heeft...
Samenwerking     Van belang bij EMVI is dat opdrachtgever en aanbieders met elkaar in con-     tact komen om inzicht te kr...
over andere aanbestedingen, zoals op het gebied van ICT dan is zeker ook       Aanbesteden op laagste prijs     de mate wa...
Innovatie     ‘Misschien is het een idee om meer ruimte aan de markt geven om met     echte innovaties te komen. Het princ...
ziet men een dergelijke auto meer als asociaal vanwege het milieubelas-       plexiteit en hoeveelheid van regels en meer ...
In gesprek met Frank Tijbosch, Teamleider infra,     spelregels en waarden afgesproken met de partijen die als uitgangspun...
Aanbevolen publicatie:     dus dat betekent dat wij intern goed moeten kunnen afwegen voor welke     projecten het kansen ...
Aandachtspunten                                                                 EMVI, zo blijkt uit de praktijk, namelijk ...
1.2 Samenwerken als opdracht-                                                  wordt samengewerkt, kan dit worden opgevang...
Do’s & don’ts     •	   E          	 r	valt	winst	te	behalen	wanneer	de	gemeenten	in	de	regio	gezamen-          lijk aanbes...
ervoor zorgen dat de verscheidenheid in bedrijven behouden blijft. Minis-          Innovaties in aanbestedingen     ter Ve...
strookje. In zijn eigen bedrijf zou hij dan ook graag zien dat de jongens die     ‘buiten’ hard aan het werk zijn, straks ...
SROI (Social Return On Investment)                                             Onvolkomenheden in bestekken, door bijvoorb...
bestedingskalender staan. De rest besteden we van begin tot einde uit’.                                                   ...
Samenwerking                                                                    Over de samenwerking met het regionaal ink...
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers

1,310 views

Published on

Bij het hanteren van een meer transparant aanbestedingsbeleid met meer
ruimte voor dialoog en duidelijkheid over projecten in tijd en verwachtingen
kunnen opdrachtgever en opdrachtnemer beter op elkaar inspelen.
Innovatieve aanbestedingsvormen dagen de markt uit verder te innoveren
en zorgen voor regionale economische impulsen. Belangrijk gezichtspunt
in deze is dat u de (regionale)markt kent voor het aanbesteden van een
opdracht.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,310
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kant 1 Ondernemend Aanbesteden Kansen Voor Opdrachtgevers

  1. 1. Ondernemend aanbesteden in Rivierenland | Kansen voor opdrachtgeversMede mogelijk gemaakt door: Een initiatief van:Kansen voor opdrachtnemers Rivierenlandaanbesteden in Ondernemend 2 1 Ondernemend aanbesteden in Rivierenland | Kansen voor opdrachtnemers Ondernemend aanbesteden in Rivierenland Kansen voor opdrachtgevers Een initiatief van: Mede mogelijk gemaakt door:
  2. 2. Regio Rivierenland gemeente Druten gemeente West Maas en Waal Gemeente NeerijnenDeze publicatie is een initiatief van de Bouwend Nederland Regio Oost, Kamer van Koop-handel Midden-Nederland en VNO-NCW Rivierenland. Aan de totstandkoming van dezepublicatie hebben bijgedragen Infra Platform Oost (IPO), de geïnterviewden, de deelne-mers aan de werksessies ‘Samenwerking in aanbestedingsbeleid Regio Rivierenland’ enalle overige betrokkenen.Interviews en tekstJosé van der Loop, Balance & Result Organisatie AdviseursMatthijs Pot, Balance & Result Organisatie AdviseursVormgevingVan Lint in vorm, ZierikzeeDrukwerkDe Groot Drukkerij, GoudriaanSeptember 2011
  3. 3. Voorwoord Als opdrachtgever bent u bij elke opdracht op zoek naar het beste resul- zijn. Hoewel dit traject gericht is op werken, is het tevens zeer goed toe- taat. Om dit resultaat te bereiken liggen er keuzes voor op het gebied pasbaar voor leveringen en diensten. Belangrijk is dat de overheid, maar van aanbestedingsvorm, omvang van de opdrachten en de ruimte die de zeker ook de markt haar verantwoordelijkheid neemt. Hiermee wordt markt krijgt voor het aanbieden van creatieve oplossingen. aanbesteden niet alleen uw zorg, maar ook die van de markt. Bij het hanteren van een meer transparant aanbestedingsbeleid met meer Samenwerken in de race naar de beste oplossing luidt dan ook het credo! ruimte voor dialoog en duidelijkheid over projecten in tijd en verwachtin- gen kunnen opdrachtgever en opdrachtnemer beter op elkaar inspelen. Projectteam ‘Ondernemend aanbesteden in Rivierenland’ Innovatieve aanbestedingsvormen dagen de markt uit verder te innoveren • dhr. F.F. (Friso) Hennings Backer MSc. en zorgen voor regionale economische impulsen. Belangrijk gezichtspunt Kamer van Koophandel Midden-Nederland in deze is dat u de (regionale)markt kent voor het aanbesteden van een • mw. C.M. (Chrismar) Huls opdracht. VNO-NCW Rivierenland • dhr. drs. A.W. (Alwin) Roest De projectpartners KvK Midden Nederland, VNO-NCW Rivierenland en Bouwend Nederland Regio Oost Bouwend Nederland regio Oost presenteren daarom met enige trots de publicatie die voor u ligt. In dit boekwerkje vindt u uitgebreide markt- informatie, komen er specialisten aan het woord en krijgt u een kijkje in de keuken van uw collega gemeenten en opdrachtnemers.2 3 Deze publicatie is niet het eindpunt van de samenwerking die we in Regio Rivierenland zijn gestart. De projectpartners zijn al sinds het najaar 2010 met opdrachtgevers uit de regio in gesprek om de kansen van onderne- mend aanbesteden te benutten. We zijn gestart met individuele gesprek- ken met gemeentebestuurders - en ambtenaren. Na deze oriëntatiefase organiseerden wij een werkconferentie op 31 maart 2011, waar partijen hebben uitgesproken te willen samenwerken. Verschillende werksessies hebben plaatsgevonden, waarbij thema’s zijn onderscheiden waarop markt en overheid elkaar kunnen versterken. Het ultieme doel is om aan de hand van pilotprojecten de samenwerking concreet te maken. Per pilotproject gaan markt en overheid op zoek naar de mogelijkheden van o.a. innovatie, duurzaamheid, transparantie, eerlijke kans voor het regionale MKB en Social Return on Investment. De projectpartners hebben toegezegd ondersteuning te bieden op deze pilotprojecten. Wanneer de ervaringen van dit traject kunnen leiden tot een breed gedragen samenwerkingsovereenkomst zou dat fantastisch
  4. 4. Wat staat er in dit boekje? Begrippenlijst 6 - John Doornernik, gemeente Maasdriel 40 ‘Zoek samenwerking op en kijk verder dan je Waarom dit boekje...en hoe zit het in elkaar? 8 gemeentegrens’ - Hans de Zwart, gemeente Lingewaal 44 Wat gebeurt er om ons heen? 10 ‘Kleine bedrijven zijn niet per se goedkoper’ - Hans van Valkenburg en Ron Wammes, inkoopadviseurs 47 Deel 1 Ondernemend aanbesteden als opdrachtgever 12 bijregionaal inkoopbureau Regio Rivierenland ‘Als je professioneel wil inkopen moet je in elke organisatie, 1.1 Innovatief aanbesteden: wat kan ik er mee? 12 naast draagvlak van het MT, een drijvende kracht, - Best practice: Bas van Zwam, gemeente ‘s Hertogenbosch 13 aanspreekpunt en proceseigenaar hebben’ ‘Innovatief aanbesteden, gewoon doen!’ - Ed Stijnen, gemeente Culemborg 17 1.3 Strategie & communicatie 51 ‘Goedkoop kan duurkoop zijn!’ - Daniel Krouwel, gemeente Neerijnen / KMOB Advies 51 - Expert aan het woord: Joost Merema, 21 ‘Outputgericht denken en doen op basis van gezamenlijke visie’ promovendus Rijks Universiteit Groningen - Expert aan het woord: Teun van Reeuwijk projectleider, 56 ‘In het verleden gemaakte regels mogen CROW geen belemmeringen vormen voor de toekomst!’ ‘Gunnen op Waarde in tijden van bezuinigingen’ - Frank Tijbosch, gemeente Zaltbommel 254 ‘Eerst een goede basis’ Toolkit opdrachtgevers 60 5 - Aanbevolen publicatie 27 ‘Meer waarde voor je geld’ Bedrijvengids Rivierenland 62 1.2 Samenwerken als opdrachtgevers in de regio 30 Innovatief samenwerken tussen opdrachtgevers 68 - Huub van Oorschot, gemeente Culemborg 30 en opdrachtnemers ‘Mijn boodschap: ga als regionale gemeenten Cor Slijkhuis en Cees van Dillen over de renovatie- en meer samenwerken!’ uitbreidingsopgave van het stadhuis te Culemborg - Expert aan het woord: Barend van Kessel, 33 ‘Het begint met visie!’ Van Kessel Wegenbouw ‘Laagste prijs en goed werk zijn een contradictie’ of ‘Gemeenten moeten weten wat ze in de regio in huis hebben’ - Johan Bakker, gemeente Buren 37 ‘Regiegemeenten hebben de toekomst. Neem de regierol in handen en stuur’
  5. 5. Begrippenlijst Aanbestedingsstukken - Alle documenten in een aanbestedingsprocedure Marktconsultatie - Een door een potentiële aanbesteder te gebruiken mid- die afkomstig zijn van de aanbesteder. del voor het toetsen van zijn oplossingsrichtingen en ideeën bij marktpar- tijen in de fase waarin deze informatie nog kan worden gebruikt in besluit- B&U - Woning- en Utiliteitsbouw. vorming die aan een eventuele aanbestedingsprocedure vooraf gaat. Er is sprake van een dialoog over en weer tussen de potentiële aanbesteder en Bouworganisatievormen en contractvormen - bouworganisatievorm marktpartijen. gaat over de wijze waarop uit te voeren taken in een bouwproces over de verschillende deelnemers zijn verdeeld, de contractvorm ziet toe op de RAW - De RAW bestekssystematiek is een stelsel juridische, administratie- juridische vastlegging van de contractuele afspraken zoals die tussen die ve en technische voorwaarden voor het samenstellen van bouwcontracten deelnemers worden gemaakt, gegeven de gekozen bouworganisatievorm. in de grond-, weg- en waterbouw (GWW) sector. Selectiecriteria - criteria op grond waarvan aanbieders worden geselec- Bouwteam - Een bouwteam is een projectgebonden samenwerkingsver- teerd om een aanbieding te maken (gaan altijd over aanbieder). band tussen een opdrachtgever en één of meerdere deskundigen die, in gecoördineerd verband, samenwerken aan het ontwerp, de engineering SROI - Social Return on Investment of ‘de sociale paragraaf’. Opdrachtge- van het ontwerp en de bouw. Doel van het bouwteam is om gezamenlijk vers willen dat bijvoorbeeld werklozen via projecten een vak leren en zicht tot een uitvoeringsgericht ontwerp te komen dat gerealiseerd kan worden. op werk krijgen. Het is de bedoeling om via SROI de aanbieder te verplich- ten een kansarme te betrekken bij de uitvoering van het project. DBFMO6 Verschillende verschijningsvormen van de geïntegreerde bouworganisa- TCO - Total Cost of Ownership De totale kosten die met het gebruik ver- 7 tievorm, waarbij de aanbesteder de taken Design [D] (ontwerp), Build [B] bonden zijn vanaf initiatief tot en met realisatie en gebruik (zoals rente, (uitvoering), Finance [F] (financiering), Maintain [M] (onderhoud) en Ope- afschrijving, onderhoud, e.d.). rate [O] (exploitatie) al dan niet aan één marktpartij heeft uitbesteed. De geïntegreerde bouworganisatievorm met de taken ontwerp en uitvoering UAV gc - UAV staat voor Uniforme administratieve voorwaarden voor de wordt in de B&U doorgaans aangeduid met D&B (Design & Build) en in de uitvoering van werken 1989 (UAV 1989). De UAV kan van toepassing wor- GWW met D&C (Desgin & Construct). den verklaard in een contract of aannemingsovereenkomst in de bouw. De UAV regelt de contractverhoudingen tussen opdrachtgever en aannemer. Eisen - Criteria waaraan de door de aanbieder voorgestelde oplossing in ieder geval moet voldoen. VCA - De Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers (VCA) is een certificeerbare controlelijst voor aannemers waarmee zij aan kunnen EMVI - Economisch Meest Voordelige Inschrijving. Daarbij wordt niet tonen dat zij onder andere aan de wet- en regelgeving zoals de ARBO-wet alleen naar de prijs gekeken, maar eveneens veel waarde gehecht aan voldoen. Tevens bevat deze norm aanvullende eisen om het veiligheidsbe- (kwalitatieve) criteria, zoals publieksgerichtheid, duurzaamheid en/of wustzijn tijdens het werk te verhogen. projectbeheersing. Wensen - bovenop de eisen kan de opdrachtgever wensen benoemen, Gunningcriteria - criteria op grond waarvan de aanbieding wordt gegund waaraan de aanbieder mag voldoen, dit zijn geen criteria op grond waar- aan de beste aanbieder (gaan altijd over aanbieding). van de aanbieder uitgesloten kan worden van deelname. GWW - Grond Weg en Waterbouw
  6. 6. Waarom dit boekje? ...en hoe zit het in elkaar? Bij de gemeenten in Regio Rivierenland bestaat de wens om het aan- Deze publicatie geeft voor zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers bestedingsbeleid te professionaliseren en meer gezamenlijk vorm te inzicht in deze veranderingen en de gevolgen ervan. Het is dan ook de be- geven. De belangrijkste redenen hiervoor zijn om enerzijds het MKB doeling dat deze publicatie het meest gelezen omdraaiboekje van Regio een gelijkwaardige kans te geven om succesvol in te schrijven op aan- Rivierenland zal zijn. De ene kant van het boekje is voor opdrachtgevers bestedingen in deze regio. Anderzijds zien de gemeenten in de regio geschreven en de andere kant voor opdrachtnemers. Markeringen, kansen om efficiënter, beter en met meer waarde in te kopen door koffievlekken en aantekeningen zijn daarom alvast meegedrukt. professionalisering van de inkoopfunctie. De volgende drie thema’s staan centraal: Tijdens de werkconferentie ‘Ondernemend aanbesteden in Rivierenland’ • Innovatief aanbesteden: wat moet ik er als opdrachtgever mee op 31 maart jl. hebben 8 van de 11 gemeenten van de Regio Rivierenland (deel 1), maar ook: wat kan ik er als ondernemer mee (deel 2)? de basis gelegd voor samenwerken binnen de regio. Nadien hebben zich • Samenwerken: hoe kunnen wij als opdrachtgevers in de regio beter nog 2 gemeenten aangesloten. Niet alleen met elkaar, maar ook met de samenwerken (deel 1), maar ook: hoe kunnen opdrachtnemers aan markt. En de markt met de gemeenten. De professionaliseringsslag gaat een constructieve relatie werken met opdrachtgevers (deel 2)? ook over de aanbiedende partijen. Want om ambities te realiseren hebben • trategie & communicatie: hoe ga je als gemeente om met een S opdrachtgevers en opdrachtnemers elkaar nodig. visie en strategie en hoe vertaal je dat naar je beleidsplannen en het operationele niveau (deel 1), maar ook: waarom is strategie voor op- De traditionele focus van aanbesteden op de laagste prijs zou daarbij drachtnemers cruciaal in de veranderende aanbestedingsmarkt en hoe vaker ingewisseld moeten worden voor aanbesteden op kwaliteit en inno- kunnen zij daarin eerste stappen zetten (deel 2).8 vatie. Op een manier die toegankelijk is voor marktpartijen en hanteerbaar 9 voor de gemeenten in de regio. Deel 1 van de publicatie is geschreven voor opdrachtgevers, deel 2 van de publicatie is geschreven voor opdrachtnemers. Dit houdt niet in dat Aanbesteden op kwaliteit en prijs is een vernieuwend samenwerkings- de informatie in de verschillende delen niet van belang is voor de andere model van opdrachtgevers en markt, dat meer toegevoegde waarde levert partij. Juist door kennis te nemen van de strategie, belangen en verwach- voor klanten en eindgebruikers en de markt kansen biedt om zich tingen van de andere partij kan er een diepgaander samenwerking tot te onderscheiden. stand komen. Rondom bovengenoemde thema’s komen projectleiders van gemeenten aan het woord, geven experts hun visie, krijgt u via zo- genaamde ‘best practices’ inzicht in interessante praktijkvoorbeelden. In het opdrachtgeverdeel is een overzicht opgenomen van MKB bedrijven in de regio. In het opdrachtnemerdeel is ‘de aanbestedingskalender’ van de gemeenten in Regio Rivierenland opgenomen.
  7. 7. Wat gebeurt er om ons heen? Monitor Bouwketen (bron: Bouwend Nederland) De Regio Rivierenland De financiële crisis is achter de rug en de economische situatie heeft zich De Regio Rivierenland is centraal gelegen tussen de stedelijke gebieden in het algemeen sinds 2009 verbeterd. In de bouwketen is van duidelijk van Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Zuid-Holland. In de Regio herstel echter nog geen sprake. Dit blijkt uit de resultaten van de eerste Rivierenland liggen de gemeenten Buren, Culemborg, Geldermalsen, Monitor Bouwketen in opdracht van BNA, Bouwend Nederland, FOSAG, Lingewaal, Maasdriel, Neder-Betuwe, Neerijnen, Tiel, West Maas en Waal NLIngenieurs en UNETO-VNI. en Zaltbommel. De ligging van Rivierenland en de aanwezigheid van diverse transportassen over weg (A15, A2, A27) en water (de Waal, de Lek, Slechts een klein deel van de bedrijven houdt er rekening mee dat ze, Amsterdam-Rijnkanaal maken van deze regio een aantrekkelijk gebied dankzij verbeterende conjuncturele omstandigheden, meer personeel voor transport en logistieke bedrijven. Continue ontwikkeling en onder- kunnen aantrekken. Ook de verwachtingen ten aanzien van de ontwikke- houd van deze transportassen heeft er tevens voor gezorgd dat de GWW ling van de omzet zijn nog niet positief, maar ook niet uitgesproken nega- sector in Rivierenland relatief sterk is vertegenwoordigd. tief. Specifiek voor bouwbedrijven geldt dat het ergste van de crisis achter de rug lijkt te zijn: de orderportefeuille stijgt langzaam, terwijl de omzet en het personeelsbestand bij de meeste bedrijven gelijk zullen blijven. De opgave voor opdrachtgevers Overheden moeten voldoen aan de wijzigende Europese regelgeving, maar ook aan de wens tot grotere marktwerking, tot betere transparan-10 tie, tot beperking van integriteitrisico’s en tot een andere risicoverdeling. 11 Doordat hierdoor taken en verantwoordelijkheden naar marktpartijen verschuiven, staat de sector de komende jaren voor de opgave invulling te geven aan nieuwe samenwerkingsverbanden. Dit betekent dat inno- vatieve vormen van aanbesteden steeds belangrijker zullen worden. Uit onderzoek blijkt dat de innovatieve trend bij aanbesteden het afgelopen jaar met 2 procent is gestegen, naar 18 procent. In 2010 is 60 procent van de aanbestede bouwomzet niet meer op de laagste prijs gegund. Vooral gemeenten en provincies besteden vaker aan via EMVI, waardoor kwaliteit vaker meeweegt bij gunningen. Bij de ministeries is het percentage vorig jaar stabiel op 42 procent gebleven. Deze ontwikkelingen geven aan dat de samenwerkingsrelatie tussen over- heid en markt aan het veranderen is van traditioneel samenwerken naar ondernemend samenwerken!
  8. 8. 1 Best practice Ondernemend In gesprek met Bas van Zwam gemeente ‘s Hertogenbosch aanbesteden als Innovatief aanbesteden, opdrachtgever gewoon doen! 1.1 Innovatiefa anbesteden: De vestingstad ’s-Hertogenbosch is al enige tijd bezig om haar vesting- wat kan ik er mee? muren en stadswallen weer helemaal in oude staat te herstellen. De restauratie ’Vestingmuur Vonk en Vlamterrein’ vormt een onderdeel van het ontwikkelingsplan vestingwerken, een project dat uit 78 deelprojecten bestaat en in totaal 6,5 km beslaat. Het is in 1998 door de gemeenteraad goedgekeurd. Het gaat om een integraal restauratieplan, waarbij het niet alleen om restauratie gaat, maar ook om architectonische toevoegingen en om toevoegingen die de stadsmuren een aantrekkelijker verblijfsgebied maken voor burgers en toeristen. Aandachtspunt is hierbij bijvoorbeeld het behoud van de bijzondere muurvegetatie. Daarbij bleek na de water- overlast van 1993 ook de noodzaak om de waterkerende en grondkerende functie van de vestingmuren te herstellen. Na het verval van de defen-12 sieve functie in 1874, was er nauwelijks onderhoud aan de stadswallen 13 gepleegd. Bas van Zwam van de gemeente ’s-Hertogenbosch is projectleider voor het deelproject ‘Restauratie Vestingmuur Vonk en Vlamterrein’. Voor de aanbesteding van deze restauratie heeft de gemeente gekozen voor Design & Construct. Van Zwam: ‘Wij hebben hier goede ervaringen mee in eerdere restauratieprojecten. Het restauratiewerk aan de vestingmuur is voor ons als gemeente moeilijk te vertalen naar een RAW-bestek. Ener- zijds kost ons dat een grote voorinvestering om met een zo groot moge- lijke zekerheid hoeveelheden te kunnen bepalen en een bestek te kunnen schrijven. Anderzijds weten wij dat er marktpartijen zijn die veel ervaring hebben op dit vlak en beschikken over nieuwe (uitvoerings)technieken die zij kunnen inzetten, zonder dat wij als gemeente daar inhoudelijk voldoen- de verstand van hebben. We willen als gemeente dus ook graag de markt ‘triggeren’ en daarbij ligt de uitdaging vooral in de optimalisatie van de uitvoeringsprocessen. Voornamelijk daar ligt de toegevoegde waarde die de gemeente graag van marktpartijen ziet.’ De gemeente moet vooral naar de centen kijken en wil daarbij de kennis van de markt benutten.
  9. 9. Andere manier van denken De gemeente heeft een voorselectie gehouden met een Niet- openbare Europese aanbesteding met voorselectie op basis van ervaringseisen, ervaringsprojecten en omzeteisen. Dit heeft geresulteerd in een drietal partijen. Door het uitvoeren van een (technisch) vooronderzoek en het beeld & kwaliteitsplan zijn het programma van eisen en de vraagspeci- ficatie opgesteld. ‘Het formuleren hiervan vraagt vooral om een andere manier van denken’, aldus van Zwam. ‘Normaliter probeer je in je be- stek exact te omschrijven wat en vooral hoe je dat wilt, maar probeer dit eens om te draaien. Aan welke eisen moet de uiteindelijke realisatie voldoen?’ Bij de vestingmuur waren de belangrijkste eisen het behoud van de verkeersader, het behoud van het groen, de grondkerende- en de waterkerende functie. Deze eisen heeft de gemeente centraal gezet in de vraagspecificatie. Het goed formuleren van deze eisen is een lastige opgave. Hier hebben zij bij de eerste EMVI aanbesteding voor een restau- ratiewerk (2006) ook een adviseur bij betrokken. Door dit proces geza- menlijk op te pakken en ook naderhand goed te evalueren, is de gemeente ’s-Hertogenbosch in een relatief kort tijdsbestek in staat gebleken om dit Zodoende wil men slimme uitvoeringsmethoden aandacht geven, en nu zelf te doen. ‘De benodigde competenties kunnen het beste worden wordt automatisch de kwaliteit van de aanpak meegewogen en kun je niet verkregen door er mee aan de slag te gaan’, aldus van Zwam. Daarnaast meer gunnen op laagste prijs. is het verstandig om gebruik te maken van de beschikbare informatie en14 kennisoverdracht. Zo biedt het CROW bijvoorbeeld workshops aan, waar 15 Gewoon doen! je in een dag wordt bijgespijkerd over dit onderwerp. Dit kan een eerste Hoe doe je dat als gemeente dan? En is dat nu in tijden van bezuinigingen opstap zijn. Maar maak ook gebruik van de aanwezige kennis bij collega wel de juiste vorm? Bas van Zwam: ‘Gewoon doen, en juist nu! Natuurlijk opdrachtgevers en/of adviseurs. is de te kiezen vorm wel afhankelijk van de soort opgave, maar voorop staat dat je je als gemeente niet te terughoudend moet opstellen en altijd moet kiezen voor het veilige, vertrouwde proces dat je kent. Ook Do’s & don’ts niet als kleine gemeente. Als uitgangspunt geldt dat we als gemeente meer gebruik willen maken van de specifieke uitvoeringskennis van onze opdrachtnemers. Dit doen we door meer te gunnen op basis van EMVI of het toestaan van varianten. Het gaat er om dat je voor jezelf de afweging • W eeg af of de opgave voldoende inzichtelijk kan worden gemaakt maakt welk project zich leent voor een EMVI aanbesteding. Het hangt om een goede vertaling naar een bestek te kunnen maken, of dat voornamelijk af van het soort werk (en de complexiteit) en wat je er mee u zich beperkt tot het helder formuleren van de functionele vragen wilt bereiken. Bij het project ‘Restauratie van de Vestingmuur Vonk en (bij restauratie zijn hoeveelheden vaak moeilijk te bepalen). Vlamterrein’ waren de argumenten dus enerzijds de complexiteit en de • V raag jezelf af of je voldoende op de hoogte bent van de nieuwste lastig te bepalen hoeveelheden en anderzijds het ontbrekende overzicht en innovatieve uitvoeringstechnieken, gebruik hiervoor anders de bij de gemeente van innovatieve marktoplossingen voor de (uitvoerings) kennis uit de markt. techniek.’ • Innovatief aanbesteden: gewoon doen!
  10. 10. Samenwerking Van belang bij EMVI is dat opdrachtgever en aanbieders met elkaar in con- tact komen om inzicht te krijgen in wat de opdrachtgever belangrijk vindt en wat zijn grootste zorgen zijn. Dan kan de aanbieder zo goed mogelijk inspelen op de wensen van de opdrachtgever en de oplossingsruimte optimaal benutten. Maar ook na opdrachtverlening is het natuurlijk van belang om goed contact te houden met de opdrachtnemer. ‘Wij willen als opdrachtgever graag grip houden op de kwaliteit en blijven daarom ook tijdens de uitvoering erg betrokken. Hiermee zijn we misschien meer als een ‘bouwteam’ aan de slag en verlaten we de oorspronkelijke formule van een UAV-gc contract. Maar wij (en onze opdrachtnemer) zijn van me- ning dat dit het prettigst werkt voor deze opgave. Met restauratie werk- zaamheden blijf je een zekere mate van onvoorspelbaarheid houden en daarvoor leent de gekozen aanpak zoals wij het momenteel uitvoeren zich het best. Wij merken ook dat veel dezelfde marktpartijen zich steeds in- schrijven voor de verschillende deelprojecten. Over het algemeen hebben wij een goede relatie met deze partijen en dat maakt de samenwerking tijdens de uitvoering een stuk prettiger. Eén of twee keer per jaar nodigt de gemeente Den Bosch ook alle markpartijen uit die werken of diensten In gesprek met Ed Stijnen, Afdelingsmanager hebben uitgevoerd voor de gemeente. Tijdens deze marktontmoeting Bedrijfsvoering gemeente Culemborg wordt een doorkijk gegeven naar de te verwachten aanbestedingen voor16 de komende periode. We merken dat marktpartijen deze jaarlijkse mark- 17 tontmoeting enorm waarderen en zodoende ook beter kunnen anticiperen Goedkoop kan duurkoop zijn! op komende werken. Voor ons als gemeente hopen we hiermee het risico dat de gewilde partijen hun capaciteit al helemaal hebben vol gepland te reduceren. Consequent werken aan je relaties met marktpartijen is vooral Inkoopcriteria bij EMVI projecten dan ook een absolute voorwaarde! Ed Stijnen, Afdelingsmanager Bedrijfsvoering bij de gemeente Culem- borg, is een voorstander van inkoopprocessen waarbij meerdere waarde aspecten worden gewogen. Het gaat om inkoopprocessen waarbij kwali- teitsaspecten een belangrijk aandeel in de beoordeling hebben. ‘Zelden of nooit gunnen we alleen op de laagste prijs’, zegt Stijnen. ‘Waarde aspecten als duurzaamheid, prijs, contractvoorwaarden en mate van toepasbaarheid binnen eisen en wensen zijn zomaar wat voorbeelden’. Deze werkwijze is vooral van toepassing op de grotere aanbestedingen. Verschillen per aanbesteding Aan de verschillende waarde aspecten worden naar mate van belangrijk- heid verschillende percentages gehecht. ‘Bij de inkoop van papier bij- voorbeeld, ligt dat anders. Dan zijn duurzaamheid en prijs belangrijk, rest geloof ik wel!’, lacht Stijnen. ‘Zo plat is het ook wel weer. Maar als het gaat
  11. 11. over andere aanbestedingen, zoals op het gebied van ICT dan is zeker ook Aanbesteden op laagste prijs de mate waarin de aanbieding voldoet aan onze eisen en wensen, én mate Goedkoop kan duurkoop zijn, meent Stijnen. ‘Initiële kosten hoeven niet waarop bedrijven meedenken heel relevant. per se hoger te zijn dan bij laagste prijs. Bovendien, je kunt nú goedkoop je riolering willen vervangen in een hele wijk, maar dan loop je het risico Verhouding tussen inspanningen van de leverancier en gunning dat de levensduur korter is met als gevolg dat je na acht jaar opnieuw ‘In die gevallen houden we een ‘proof of concept’, die dan onderdeel moet vervangen. Daarnaast is een risico van laagste prijs dat je te maken uit maakt van de weging. Voorbeeld is de inkoop van een programma hebt met meerwerk. waarmee we uitkeringen betalen. Dat betreft dan ICT inkopen, maar ik kan Inmiddels hebben we veel ervaring met EMVI. Deze kennis moet je delen mij voorstellen dat we dat in aangepaste vorm ook voor bouwprojecten in een regio als deze. Collega’s uit andere gemeenten kunnen mij zeker be- kunnen doen. naderen wanneer ze vragen hebben over de toepassing van EMVI criteria’. ‘In de casus van ICT inkoop vragen we de leveranciers om een proeftuin Bezuinigingen in te richten’, zegt Stijnen. ‘Dan nodigen we geen 10 leveranciers uit, maar ‘Op dit moment laten we de prijs wel iets meer meewegen. De proceskos- wel met twee of drie. Samen met de toekomstige gebruikers gaan we dan ten in het voortraject bij grote aanbestedingen zijn hoger. Je moet daarbij bekijken wat zij prettig vinden en wat de mogelijkheden zijn’. Stijnen houdt vooral met externe uren rekening houden. Functioneel specificeren zal er rekening mee dat toeleveranciers veel energie in dit soort trajecten ste- niet zo vaak voorkomen. We kunnen zelf vrij aardig inschatten wat we ken. Hij vindt dat de kans dat een leverancier het project gegund krijgt en willen. Overigens hebben we bij de aanbesteding van de koffie wel ruim de verrichte inspanningen ervoor met elkaar in verhouding moeten staan. gespecificeerd’, zegt Stijnen. Leveranciers mochten zelf bepalen op ‘Daarnaast vinden wij werkgelegenheid in de regio belangrijk. We zullen welke wijze ze daar invulling aan gaven in de aanbieding. Stijnen geeft de de aanbesteding zo opstellen dat ook regionale bedrijven zich uitgenodigd bottleneck van dit soort aanbiedingen aan: hoe vergelijk je aanbiedingen voelen om in te schrijven. Dat doen we door er kritisch op te letten of ei- die totaal van elkaar verschillen.18 sen en wensen reëel zijn. We geven regionale bedrijven een eerlijke kans. 19 Daarna geldt dan wel het principe van de economisch meest voordelige Regionaal inkoopbureau inschrijving’. Vorig jaar is de gemeente Culemborg via het inkoopbureau bezig geweest met duurzaamheid. Vanuit het regionaal inkoopbureau is Mirjam ’t Gilde Regionaal bedrijfsleven bij ons actief bij aanbestedingen. ‘Dat is handig’, zegt Stijnen. ‘Door goed Stijnen haalt een voorbeeld aan. ‘Neem bijvoorbeeld de aanbesteding van gebruik te maken van het regionaal inkoopbureau is kennis regionaal en vloerbedekking in het stadskantoor. Drie partijen mochten inschrijven. altijd beschikbaar’. Daarna ging het om de ‘beste’ inschrijver. Dat hebben we wel regionaal gedaan dus en daarbij letten we er steeds op dat we geen absurd hoge Stijnen is een voorstander van kansen geven aan bedrijven regio maar eisen stellen’. ze moeten wel hun best doen. Functionaliteit en prijs moeten kloppen. In geen enkel inkoopbeleid kan staan dat ten principale regionale aan- Grote projecten worden in de gemeente Culemborg 9 van de 10 keer ge- bieders meer kansen maken. Sylvia Kort is sinds twee jaar teamhoofd gund op EMVI aspecten. Stijnen haalt een voorbeeld aan over de aanbe- planrealisatie. Grotere infrastructurele werken worden bij planrealisatie steding van koffiemachines, waarbij locale aanbieders uitgenodigd waren ondergebracht. om in te schrijven. Uiteindelijk heeft een regionale partij de aanbesteding gewonnen. Dat kwam onder andere doordat deze aanbieder een beter Initiële kosten hoeven niet per se aanbod had waar het ging om duurzaamheid. hoger te zijn dan bij laagste prijs
  12. 12. Innovatie ‘Misschien is het een idee om meer ruimte aan de markt geven om met echte innovaties te komen. Het principe ‘wij weten wel wat goed voor ons is’ kan ook een beetje eigenwijs zijn’, lacht Stijnen. ‘Het kan interessant om een meer open vraag te stellen, hoewel de vergelijkbaarheid van verschil- lende oplossingen lastig blijft. Neem de eerder aangehaalde aanbesteding van de koffie, de ene aanbieder had machines van gerecycled materiaal, de ander weer een ander pluspunt. Fair trade was hierbij ook belangrijk. Ik ben geen groene goeroe maar dit was wel weer grappig’. Procederen Stijnen wil de markt nog één punt meegeven, ‘wees eens een keer een sportief verliezer!’ Stijnen komt de laatste tijd te vaak partijen tegen die zo zuur zijn omdat ze aanbesteding niet gewonnen hebben dat ze proce- deren. ‘We moeten nu een maal elke vier of vijf jaar bepaalde contracten aanbesteden. Ook al bevalt een partij goed. Wat we de laatste tijd vaak zien is als zo’n partij dan de aanbesteding verliest, we de volgende dag direct het materiaal terugkrijgen met boze emails. Dat is jammer. Een Expert aan het woord: Joost Merema, betere reactie zou zijn: jammer dat ik het niet geworden ben, maar als ik Promovendus Rijks Universiteit Groningen nog iets voor je kan doen hoor ik het graag. Het heeft wellicht te maken met economische situatie. Desalniettemin wees sportief, dat werkt beter.20 Tenzij je echt denkt dat je in je recht bent aangetast, dan gaan we naar de In het verleden gemaakte regels 21 rechter en dan spreekt die zich uit. mogen geen belemmeringen vormen voor de toekomst! Do’s & don’ts Joost Merema schetst een aantal actuele ontwikkelingen bij overheden: ‘Wat je ziet is dat budgetten teruglopen. Overheden moeten de tering • W aar mogelijk houden we een ‘proof of concept’. We nodigen enkele naar de nering zetten. Dat heeft als gevolg dat brede toepassing van leveranciers uit om een proeftuin te maken. Samen met toekomstige hoogwaardige kennis - zoals bij het steeds complexe wordende aanbe- gebruikers bekijken we dan wat prettig werkt. stedingsrecht - minder gemakkelijk plaatsvindt’. Dit werkt heel goed bij ICT projecten. • A an de markt: wees een sportief verliezer en ga niet gelijk procede- De tijden zijn veranderd ren als je het werk niet gegund krijgt. Dat is niet bevorderlijk voor de Een voorbeeld: 15 of 20 jaar geleden was je succesvol met een grote relatie. Amerikaanse auto. ‘We kennen van een paar jaar geleden de discussies • W e maken graag gebruik van de kennis en kunde van het regionaal en grappen nog wel nog wel over de benzineslurpende four-wheel drives inkoopbureau. Dat helpt om te beschikken over actuele inkoopkennis. in de PC Hooftstraat in Amsterdam’ grapt Merema. Toen beleefde de samenleving het vooral als kift naar de rijkeren onder ons. Inmiddels is er een flinke verschuiving geweest van het maatschappelijk perspectief. Nu
  13. 13. ziet men een dergelijke auto meer als asociaal vanwege het milieubelas- plexiteit en hoeveelheid van regels en meer toe naar toetsing van concrete tend gehalte: jij belast het milieu, daarmee ons leefsysteem en je draagt situaties aan beginselen’ stelt Merema. ‘Beginselen zoals transparantie, niet dus bij aan het geheel. ‘Op eenzelfde manier voorzie ik een toename non discriminatie en proportionaliteit’. Transparantie en non discriminatie van irritatie vanuit de belastingbetaler’, zegt Merema. Want waar het nu de hebben we omdat we geen corruptie willen. Aanbestedingsrecht gaat er- wethouder is die zich beklaagt over de houding van procederende markt- over om vanuit het publieke domein geld in te zetten voor voorzieningen. partijen zal het straks nog meer de gemeenteraad zijn. Die zal zich de De private sector levert productie en dienstverlening met inzet van publiek vraag stellen of het geld wat het toepassen van de regels kost, nog wel als geld. Die twee werelden raken elkaar; dat is het vlak van het aanbeste- redelijk ervaren wordt: zeker als het gaat om het afwikkelen van geschillen dingsrecht. Merema geeft aan dat hij ernaar toe wil dat in het aanbeste- die ontstaan door gedoe in de marge. ‘Dat zou nog eens een grote driver dingsrecht dáárop wordt getoetst. kunnen worden van veranderingen. De regelgeving in aanbestedingsland is te genuanceerd aan het worden. Er is straks geen draagvlak meer voor ‘In Nederland worden zaken door rechters en advocaten, maar ook door de inzet van maatschappelijke kosten ten behoeve van een geding’ voor- adviseurs, kapot genuanceerd. We zien daardoor weinig connectie met dit spelt Merema. soort beginselen. We hebben in de loop van de jaren een toren van Babel van aanbeste- De overgenuanceerde aanbestedingsregelgeving is vanuit maatschap- dingsregels opgericht. Het toepassen van de enorm genuanceerde regel- pelijk perspectief straks onacceptabel. Het is inefficiënt en rechtstreeks geving kost steeds meer tijd, geld en energie. Het is niet meer duidelijk. in strijd met waar aanbestedingsregels ooit voor zijn bedacht; namelijk Advocaten en gespecialiseerde adviseurs varen hier wel bij. ‘En dat is een overheid zelfstandig en goed laten aanbesteden. precies mijn punt’ zegt Merema, ‘het in stand houden en toepassen van die toren kost enorm veel tijd, geld en energie. Dat is prima in tijden van Opdrachtgever en opdrachtnemer moeten met elkaar in gesprek over voorspoed. Echter de opgave in de komende periode is heel anders, na- het versimpelen van regelgeving door spelregels af te spreken.22 melijk bezuinigen’. 23 We moeten terug naar de basis en toetsen aan rechtsbeginselen. Als In strijd met oorsprong we hiervoor kiezen, dan is dat iets we vandaag al in kunnen zetten’. In maatschappelijk perspectief is het niet alleen inefficiënt maar zelfs rechtstreeks in strijd met waar aanbestedingsregels ooit voor zijn bedacht; namelijk een overheid zelfstandig en zuiver laten aanbesteden. Op eigen kracht, en zonder de hulp van specialisten. Over je eigen schaduw heenstappen Wil je toe naar een situatie waar je niet wilt verzanden in de details, maar Wat moeten we dan wel doen? ‘We moeten afstand nemen van de com- het aanbesteden aan algemene beginselen gaat toetsen, dan moet je over je eigen schaduw heen durven stappen. Zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer. Hier zijn voorbeelden van: het levert enorme goodwill aan beide kanten. Waar het feitelijk om gaat is: • ijn inschrijvers voorgetrokken / benadeeld ten opzichte van andere Z Hoe zou je deze vereenvoudiging in de praktijk moeten brengen? inschrijvers. ‘Door markt en opdrachtgever met elkaar lokaal in gesprek te laten gaan • Zijn inschrijvers op een onafhankelijke manier tot een aanbieding over bovenstaande uitgangspunten’. Daar komen afspraken uit die ge- gekomen. dragen worden door partijen. En dit gebeurt meer dan je in eerste instan- • oen partijen (zowel inschrijvers als aanbestedende diensten) wat D tie zou denken. Goed voorbeeld hiervan is de wijze waarop de meeste ze beloven. concurrentiegerichte dialogen uitgevoerd worden. Daarbij worden vooraf
  14. 14. In gesprek met Frank Tijbosch, Teamleider infra, spelregels en waarden afgesproken met de partijen die als uitgangspun- ten gelden. Hierdoor ontstaat een gedeelde basis over wat men ‘eerlijk’ beheer & toezicht gemeente Zaltbommel en ‘onafhankelijk’ vindt. En dat brengt vertrouwen in het proces. Dat is in Nederland een in de breedte onderschat positief aspect van het voeren van de dialoog. De les hieruit? Je moet telkens weer opnieuw in de markt Eerst een goede basis hierover in gesprek gaan. Merema vervolgt; ‘de essentie is dat we interpretatie van de regels met De gemeente Zaltbommel heeft onlangs haar interne processen en elkaar afspreken. Europese aanbestedingsregelgeving ís ruim, alleen in procedures rondom het aanbestedingsproces in kaart gebracht. Op basis Nederland interpreteren wij teveel op detail. Daarmee bedoel ik de nuan- hiervan is de gemeente nu aan het kijken hoe dit proces slimmer en vooral cering en het vertalen van de regels naar de aanbesteding.’ meer gestructureerd kan worden ingericht. Frank Tijbosch, teamleider infra, beheer & toezicht van de gemeente Zaltbommel, buigt zich over Mr. ing. Joost Merema (1980) studeerde Civiele Techniek aan de Hanzehoge- dit veranderingsproces. ‘De interne organisatie zal eerst moeten worden school Groningen, waar hij in 2002 afstudeerde op innovatieve contract- en voorzien van de juiste procesafspraken en procedures die nodig zijn om aanbestedingsvormen. In 2009 ronde hij zijn studie Nederlands Recht af met traditionele aanbestedingen op een constructieve en professionele manier zijn scriptie ‘Doorwerking van het Transparantiebeginsel’. Joost Merema uit te kunnen voeren. Neem bijvoorbeeld het schrijven van bestekken. Hoe gaat aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveren op het onderwerp: gaan wij daar als organisatie mee om? Hoe zorgen wij ervoor dat wij voor vereenvoudiging van wet- en regelgeving op basis van bestaande richtlij- marktpartijen duidelijkheid bieden en een consistente aanpak hanteren? nen en jurisprudentie. Daarbij gaat het om het makkelijk toepasbaar maken Ik heb gemerkt dat deze interne slag nodig is, voordat de gemeente toe en doelgerichter krijgen van aanbestedingsregelgeving. Joost werkt als is aan andere, innovatieve vormen van aanbesteden. Zo hebben we ook projectmanager en adviseur bij PRO6 managers, een bureau voor high-end opnieuw gekeken naar onze drempelbedragen. Hier hebben we heel dui-24 projectmanagement in de bouw, gevestigd in Amersfoort. delijke regels voor opgesteld.’ 25 Levering en diensten Wat kan je er morgen aan doen? < 25.000 Onderhands, 1 offerte ‘Begin als volgt: formuleer kort en krachtig, in drie alinea’s, voor jezelf 20.000 - 50.000 Onderhands, minimaal 3 offertes wat je verstaat onder een eerlijke aanbieding, wat transparantie voor > 50.000 Openbaar jou betekent en wat je verwacht van marktpartijen tijdens een aanbeste- dingsproces’. Ga daar dan periodiek over in gesprek met je leveranciers Werken en bereik consensus. Merema daagt gemeenten in de Regio Rivierenland < 50.000 Onderhands, 1 offerte uit! ‘Ik ga de uitdaging aan met een aanbestedende dienst die dit wil 50.000 - 200.000 Onderhands. minimaal 3 offertes doormaken en beloof daarbij een beter contact met de leveranciers en daarmee lagere transactiekosten, gegarandeerd!’ > 20.000 Openbaar Lus deze manier van denken door naar je aanbestedingen, laat dat zien Maar bieden innovatieve aanbestedingsvormen juist in tijden van bezui- en evalueer op grond van je doelstellingen en je gedeelde normen en nigingen geen kansen? Tijbosch is daar heel duidelijk over: ‘We willen waarden. Dat complexiteit nu ervaren wordt als een gegeven, maakt het eerst intern de zaak op orde hebben, dan pas zullen we kijken hoe we nog geen vaststaand feit dat het aanbestedingsrecht maar altijd complex vormen als EMVI of geïntegreerde contracten kunnen gaan inzetten. Lang moet blijven. niet alle projecten lenen zich voor innovatieve vormen van aanbesteden,
  15. 15. Aanbevolen publicatie: dus dat betekent dat wij intern goed moeten kunnen afwegen voor welke projecten het kansen biedt. Alleen al het kunnen maken van deze afwe- ging vraagt om bepaalde competenties die we op dit moment simpelweg Meer waarde voor je geld niet in huis hebben. Natuurlijk is deze kennis beschikbaar bij advies- en/ of ingenieursbureaus en kunnen we ons regionale inkoopbureau hiervoor De publicatie ‘Meer waarde voor je geld’ van raadplegen, maar als gemeente is het je taak om grip te houden op het Vernieuwing Bouw geeft bestuurders of project- gehele proces. Om dit goed te kunnen doen, vind ik dat je als organisatie leiders van provincies, gemeenten of water- ten minste een bepaalde basiskennis moet hebben, om daar vervolgens schappen handvatten voor de keuzes die zij ook voldoende op te kunnen sturen.’ moeten maken om gunnen op basis van EMVI goed tot haar recht te laten komen. De prak- Regionale kennisspreiding tische publicatie helpt opdrachtgevers in dit De ontwikkeling van kennis en competenties over (innovatief) aanbeste- keuzeproces en laat concreet zien hoe EMVI in den zal binnen de afdeling moeten worden opgepakt zodra de huidige veertien bouw- en infrastructurele projecten is veranderingen zijn doorgevoerd. Tijbosch heeft de benodigde stappen en toegepast. voor de ontwikkeling van de afdeling infra, beheer & toezicht goed voor ogen. ‘We kunnen niet alles tegelijk doen, maar natuurlijk zijn we wel op meerdere fronten tegelijk bezig. In het kader van kennis en ervaringen Bij veel opdrachtgevers is de vraag wat de impact op de organisatie is bij delen werken wij steeds intensiever samen met andere gemeenten uit het toepassen van EMVI. Ook de vraag hoe een gunning moet worden op- de Regio Rivierenland. Tot nu toe vindt deze samenwerking voornamelijk gezet volgens EMVI speelt hierbij een belangrijke rol. In de publicatie ‘Meer plaats op bestuurlijk niveau, maar het idee is om dit breder vorm te geven. waarde voor je geld’ komen onder andere deze vragen uitvoerig aan bod. We zijn nu bijvoorbeeld in gesprek met een gemeente over een specifiek Gezien de relevantie van deze twee vragen zijn de volgende aspecten uit de26 systeem dat zij hanteren voor het beheer. We zijn met diverse partijen in publicatie ‘Meer waarde voor je geld’ overgenomen. 27 gesprek om te kijken of wij ditzelfde systeem kunnen gebruiken, zodat wij ook op dit niveau kennis en ervaringen kunnen delen. Hierdoor zullen wij Organisatie ook veel efficiënter omgaan in de beheersfase, omdat daar in veel geval- Aanbesteden door middel van EMVI vraagt om een andere aanpak en ‘mind len ook breder gekeken moet worden dan naar alleen de eigen gemeente.’ set’ dan routinematig werken met RAW-bestekken. Het denkpatroon moet om van het voorschrijven van eisen naar het definiëren van functionele eisen dan wel projectdoelen. Laat specialisten meedenken over het proces en de functionele eisen, maar voorkom dat deze worden dichtgetimmerd. Maak gebruik van de aanwezige kennis bij andere opdrachtgevers en/of adviseurs. EMVI vraagt een degelijke voorbereiding waarbij goed wordt • Z org dat je interne organisatie klaar is voor vernieuwde aanbeste- nagedacht over de minimumeisen en de aspecten waar creativiteit van aan- dingsvormen door het leggen van een goede basis. bieders wordt verlangd. Bij EMVI stuur je op doelen en niet op specifieke • Z org dat je de juiste vakkennis en competenties in huis hebt, om ook oplossingen, daarmee wordt veelal meer gestuurd op de kwaliteit van het echt grip op het proces en de kwaliteit te kunnen houden. proces. • G a slim om met deze benodigde vakkennis en competenties en kijk op welke manier onderlinge samenwerking kan bijdragen aan een Van belang bij EMVI is dat opdrachtgever en aanbieders met elkaar in con- efficiëntere uitvoering van het proces. tact komen om inzicht te krijgen in wat de opdrachtgever belangrijk vindt en wat zijn grootste zorgen zijn, want dan kan de aanbieder zo goed mogelijk inspelen op de wensen van de opdrachtgever en de oplossingsruimte opti- maal benutten.
  16. 16. Aandachtspunten EMVI, zo blijkt uit de praktijk, namelijk door het gebruik maken van jury’s • Staat de organisatie open voor nieuwe oplossingen? of beoordelingsgroepen. Maak de visie, ambities en grootste belangen • at wordt losgelaten, waar wordt ruimte voor gegeven en wat wordt W kenbaar in bijvoorbeeld de aanbestedingsleidraad of een ambitiedocument. voorgeschreven? Belangrijk voor de aanbieders is dat inzichtelijk wordt gemaakt wat er onder • Is de organisatie in staat oplossingsvrije eisen te definiëren? de verschillende criteria wordt verstaan en hoe deze worden beoordeeld. • Heeft de organisatie ervaring met het beheersen van risico’s? Laten kwaliteitscriteria zoals doorstroming zich lenen voor kwantificering • aak bij voorkeur gebruik van bewezen uniforme methoden zoals M dan zouden rekenmodellen handig kunnen zijn. Het verdient dan aanbeve- beschreven in de CROW-publicatie ‘Gunnen op waarde’. Dat vermindert ling om deze ter beschikking te stellen aan de aanbieders. kansen op een gang naar de rechter. • rijgt de projectleider voldoende mandaat om ook aanbiedingen K De verhouding prijs/kwaliteit te kunnen gunnen in geval van onverwachte oplossingen? De nationale aanbestedingsregelgeving schrijft voor dat er gewichten wor- • unnen de projectkosten reëel worden ingeschat, van aanleg en K den toegekend aan de verschillende criteria. De gewichtsverhoudingen wor- eventueel tot en met het beheer en onderhoud? den vaak in een EMVI-tabel weergegeven. Bij de gewichtsverdeling bieden de prioriteiten van de opdrachtgever een essentieel uitgangspunt. Bij de Opzet gunning volgens EMVI prioriteiten tellen ook de economische belangen mee. Het moet daarnaast aantrekkelijk zijn voor een aanbieder om zich te kunnen onderscheiden. De Criteria inspanning van de aanbieder die de marktpartij moet leveren om zich te Bij gunnen volgens EMVI gaat het erom dat er minimumeisen en wensen kunnen onderscheiden op een waardeaspect, moet in verhouding staan tot worden geformuleerd. Met de eisen wordt de minimale kwaliteit geborgd de waardering van dat aspect. Stel, de opdrachtgever wil een mooie brug, waaraan iedere aanbieder moet voldoen. De ruimte binnen de wensen maar esthetica wordt slechts voor tien procent meegewogen, dan zal de biedt marktpartijen de mogelijkheid voor creativiteit en onderscheidende aanbieder minder snel geneigd zijn een dure architect in te schakelen dan28 oplossingen. Op de wensen moeten de EMVI-criteria worden toegepast. De wanneer esthetica voor dertig procent of meer wordt meegewogen. 29 waardeaspecten moeten weergeven wat de opdrachtgever belangrijk vindt. Deze kunnen zeer verschillend zijn zoals onderhoudskosten, LCC, energie- • E en zwaarwegend EMVI-criterium kan een kwalitatief goede oplossing verbruik, risico’s, esthetica, omgevingsvriendelijkheid of hinder. Hierbij is laten bovendrijven, zonder dat het meer geld kost. het van belang te realiseren dat kwaliteitscriteria ook extra kosten met zich • A anbieders moeten zich substantieel kunnen onderscheiden. Weeg kwa- mee kunnen brengen. Dat zal gevolgen hebben voor het benodigde budget. liteit voldoende mee. In veel van de hier getoonde praktijkvoorbeelden is kwaliteit voor veertig procent of meer meegewogen. • D e gunningcriteria moeten vanuit de projectdoelstellingen worden • B ij het kwaliteitsaspect tijd wordt ook wel gewerkt met een premie voor gesteld. Andere projecten kunnen inspiratie geven, maar vermijd het het eerder opleveren van een werk. Zo kan bij een opdracht van twee kopiëren van criteria. miljoen euro een premie van twintigduizend euro per week onderschei- • B eperk het aantal hoofdcriteria bij voorkeur tot maximaal drie à vier. dend zijn. Binnen de hoofdcriteria kunnen subcriteria worden gehanteerd. • A ls je veel waarde hecht aan een maximale inschrijfsom, stel dan een • Zorg voor transparantie en bied ruimte voor alternatieve oplossingen. budgetplafond vast of werk met een vast budget. Een budgetplafond • M aak bij een jurybeoordeling zo veel mogelijk inzichtelijk in een docu- stimuleert opdrachtnemers tot goedkopere en/of creatieve oplossingen. ment op welke aspecten de juryleden letten om tot een waardering van • D e meeste opdrachtgevers geven achteraf aan dat ze kwaliteit eigenlijk het criterium te komen. nog zwaarder hadden moeten wegen. Wees niet te voorzichtig! • S tel vroegtijdig je EMVI-rekentabel op en laat leden van het aanbeste- Meetbaar maken van criteria dingsteam ermee ‘spelen’ om gevoel te krijgen. Doorleef zodoende de Kwaliteitscriteria zijn niet altijd honderd procent objectief. Bijvoorbeeld uitvraag. Vaak leidt dit tot bijstellingen van de gewichtsverdeling. esthetica. Subjectieve aspecten kunnen echter worden meegewogen in
  17. 17. 1.2 Samenwerken als opdracht- wordt samengewerkt, kan dit worden opgevangen doordat iemand het werk gevers in de regio kan overnemen. Op die manier kan met minder hetzelfde resultaat worden bereikt. Slim aanpakken Onder druk van de bezuinigingen beginnen varianten, waar eerder niet aan werd gedacht, los te komen. ‘Soms kun je clusteren’, zegt Van Oorschot, ‘je moet het slim aanpakken’. Hij geeft aan dat het in het bedrijfsleven niet anders is. ‘Als IT inkoper kon ik met minder regels toe en had ik meer leve- ranciers om uit te kiezen’, lacht Van Oorschot. ‘Voor een gemeente is dat niet anders. Bestaande leveranciers die altijd goede prestaties hebben geleverd, In gesprek met Huub van Oorschot, Wethouder mogen best een streepje voor hebben, maar dat betekent niet dat ze zomaar Gemeente Culemborg te duur mogen zijn’. Onderliggende aanbestedingsregels Mijn boodschap: ga als regionale Volgens Van Oorschot is er geen enkele aannemer die bezwaar maakt tegen gemeenten meer samenwerken! de aanbestedingsregels an sich, maar wel tegen de onderliggende regels. ‘Juist die regels moeten worden gelijkgetrokken. Een sociale paragraaf en dergelijke onderwerpen kun je prima regionaal regelen. Harmoniseer 80% en pas voor de overige 20% je lokale regels toe’. Huub van Oorschot legt de achtergrond uit van de betrokkenheid van de30 gemeente Culemborg bij de samenwerkingsovereenkomst en de regionale 31 aanbestedingskalender. De ondernemers uit de regio hebben de gemeenten in de Regio Rivierenland gevraagd om meer transparantie bij aanbestedin- gen. Ze vinden dat ze niet evenveel aan bod komen bij aanbestedingen in de regio. Daarnaast spelen de bezuinigingen een grote rol. Van Oorschot is van mening dat men dan ook twee vliegen in één klap kan slaan door én aanbestedingsbeleid te harmoniseren én samenwerking in de regio op te tuigen. Samen werken via basis met varianten ‘Laten we gezamenlijk een goede basis neerzetten op het gebied van aan- bestedingsbeleid, met ruimte voor eigen varianten’, zegt Van Oorschot. ‘Kijk daarna ook eens naar IT en regionale infrastructuren, of onderhoud van de openbare ruimte. Daar valt ook zeker winst te behalen’. Van Oorschot heeft een duidelijke boodschap. ‘Werk als regionale gemeen- ten meer samen. Dat heeft drie effecten: kwaliteitsverbetering, kostenverla- ging en continuïteit’. Wanneer op een afdeling van twee personen iemand ziek wordt, ontstaat er gelijk een probleem. Als op dat gebied regionaal
  18. 18. Do’s & don’ts • E r valt winst te behalen wanneer de gemeenten in de regio gezamen- lijk aanbestedingsbeleid neerzetten mét ruimte voor eigen varianten. Meer samenwerken heeft als effect: kwaliteitsverbetering, kosten- verlaging en continuïteit. • E en sociale paragraaf en dergelijke onderwerpen kun je prima regio- naal regelen. Harmoniseer 80% en pas voor de overige 20%. ‘Ga ook niet enorme eisen stellen in een voorselectie, zodanig dat ze niet meer in verhouding tot het werk staan’, zegt Van Oorschot. ‘Wellicht hebben ambtenaren het idee dat ze dan minder vrijheid hebben, maar dat hoeft na- tuurlijk niet zo te zijn! Volgens mij kunnen juist wij als bestuurders hieraan sturing geven’. Volgens Van Oorschot zijn er twee mogelijkheden, innovatief aanbesteden of kijken naar de laagste prijs. Voor grote werken moet dan wel een goede sociale paragraaf opgenomen zijn. Vooral de jeugdwerkloosheid neemt toe ‘Eigenlijk moeten er afspraken worden gemaakt met bedrijven over het aantal in te zetten BBL leerlingen of stagiaires. Het zou fijn zijn als Ondernemer aan het woord, Barend van Kessel we dat ook regionaal kunnen afspreken. Aanbieders moeten zich er dan wel Directeur van Van Kessel Wegenbouw aan houden’.32 ‘Aanbesteden maakt veel los!’, lacht Van Oorschot. Hij is benieuwd naar de ‘Laagste prijs en goed werk zijn 33 een contradictie’ of ‘Gemeenten visie, kennis en kunde van de markt. Marktconsultatie is daarvoor een prima middel. Wat je vaak ziet is dat overheden zo een consultatie niet aandurven. Recent is de renovatie van een deel van het rioleringsstelsel in een wijk in Culemborg aanbesteed. Dat zijn projecten die plaatsvinden in een bestaan- moeten weten wat ze in de regio de omgeving waarbij de riolering vol in gebruik is terwijl werkzaamheden plaatsvinden. Dergelijke projecten lenen zich perfect om vooraf eens goed in huis hebben’ te luisteren naar de visie van de verschillende marktpartijen voordat je de aanbesteding opstelt en start. ‘Aanbestedingen tot ca. 4,5 miljoen euro vallen onder de Europese drem- pel waarde en hoeven niet per se openbaar te worden aanbesteed, zegt Samenwerken Barend. ‘Dat zit niet tussen de oren van de bestuurders. Iedere gemeente ‘Het is heel simpel’, meent Van Oorschot, ‘we hebben een opgave in de re- heeft een eigen aanbestedingsbeleid. Met grote verschillen tussen de gio. Zelf heb ik én economie én sociale zaken in mijn portefeuille. Daarnaast drempel voor openbaar of meervoudig onderhands aanbesteden. Het de opdracht om mensen aan het werk te houden. Je kunt het als gemeente verschilt in onze Regio Rivierenland van 100.000 tot 1,5 miljoen euro! in een regio als deze niet in je eentje. Samenwerken is een must. Mensen moeten in de regio aan het werk kunnen. Als je de lokale economie stimu- Gemeente: ken uw regio! leert, trek je mensen naar woningen en daarmee houd je ook het voorzienin- Op 15 september 2011 vindt de marktdag plaats. Van Kessel ziet het als genniveau in stand. Het is een kettingreactie. Gemeenten moeten kennis en een goed streven om in de regio één lijn te kunnen trekken als het gaat om kunde delen en luisteren naar ondernemers, we moeten het sámen doen!’. de drempelbedragen. Van Kessel: ‘het is nu slecht in de markt. We moeten
  19. 19. ervoor zorgen dat de verscheidenheid in bedrijven behouden blijft. Minis- Innovaties in aanbestedingen ter Verhagen wil het MKB een betere kans op de markt geven, laten we er Volgens Van Kessel is innoveren in een aanbestedingsmarkt geen sine- met elkaar voor zorgen dat bedrijven niet buiten de boot vallen. Overhe- cure en vergt moed van beide partijen. Bij innovatie draait het om inzicht den moeten daarom goed weten wat ze in de regio ‘in huis hebben’, dat is en vooraf, zonder uitzicht op een return on investment, investeren in geld vaak meer dan ze denken’. Maak eens een goede inventarisatie van lokale en tijd. Er zijn goede methodieken beschikbaar om innovatief aanbeste- bedrijven en de expertise die ze in huis hebben. den vorm te geven. Zoals de EMVI methodiek, of ‘Gunnen op waarde’. Van Kessel zou graag zien dat de bouwteam methodiek die vooral in de Duurzaamheid zou hier een grotere rol in kunnen spelen. Betrek gelijk- B&U sector vaak wordt toegepast, ook in de infra populair wordt. Vooral waardige materialen zoveel mogelijk van fabrieken dicht bij het project voor kleinere projecten. ‘Betrek partijen eerder en maak slim gebruik van en bekijk goed hoe je met zo min mogelijk verplaatsingen van mens en hun expertise, zet ook een goed kostenkundig bureau aan tafel en neem materieel een project kunt uitvoeren. Het voorbeeld van een volle A2 met innovaties serieus. Een goede low cost methode om vooraf tot een goed bedrijfsbusjes van bouwvakkers die elkaar iedere dag tegenkomen ken- eindproduct te komen waar value for money het uitgangspunt moet zijn. nen we allemaal. Om in infra termen te blijven: ‘geen wegen plaveien met ‘Ik pleit voor een beter contact tussen overheden en gemeenten. Er is nau- goede voornemens maar gewoon in de praktijk brengen’. welijks contact en dat is zo jammer. De opdrachtgever is niet altijd terecht wantrouwend en de opdrachtnemer heeft geen relatie, terwijl marktcon- Gezonde verhoudingen sultaties prima kunnen’, zegt Van Kessel. Van Kessel vindt dat opdrachtnemers en overheden op zoek moeten gaan naar een gezonde verhouding. De overheid heeft als verstrekker van Sociale paragraaf: een heikel punt? veel infra opdrachten hierin een grote verantwoordelijkheid. ‘Wat je op ‘Er is nog een belangrijke reden om het bedrijfsleven in de regio te steu- dit moment ziet is dat er ongelooflijk laag wordt ingeschreven’, zegt Van nen. We hebben nu al een nijpend tekort aan vakmensen, dat wordt alleen Kessel. Helaas is dit een marktgegeven. ‘Laagste prijs en goed werk zijn maar erger’, zegt Van Kessel. ‘In de kaartenbakken van het CWI zitten geen34 een contradictie’. ‘Wat je in de praktijk ziet gebeuren is dat aannemers ladingen vaklieden met bijbehorende diploma’s. Bovendien, bouw en infra 35 proberen hun broodnodige rendement in de uitvoering te verbeteren, is wél een vak dat je moet leren en waar je niet even iedere werkloze in daardoor ontstaat er ook zoveel frictie’, aldus Van Kessel. De opgave om kwijt kan. Om aan de slag te kunnen moeten medewerkers in bezit zijn van de klant te ontzorgen wordt hiermee veelal op de achtergrond geplaatst. een VCA diploma of een certificaat veilig werken langs de weg. Het zou Begrijpelijk vanuit het oogpunt van economisch perspectief maar niet de beter zijn dat SROI mogelijk word ingevuld met leerlingen van regionale beste methode om tot een prettige samenwerking te komen. Het verwach- opleidingsbedrijven. Tenslotte blijft werken en leren nog altijd de beste tingspatroon van de opdrachtgever, en ‘wat krijg ik voor mijn geld’, moet manier tot een succesvolle invulling van je carrière. voortdurend worden bijgesteld en dit lijdt veelal tot slepende procedures en zelfs arbitragezaken. Van Kessel vindt dat in de eerste plaats de mensen die nu in de uitvoe- rende bouw werkzaam zijn, behouden moeten blijven voor de bouw. Bernard Wientjes, voorzitter landelijke werkgeversorganisatie VNO-NCW, Hij constateert een uitstroom die groter is dan de instroom. Een reden heeft overigens aangegeven dat één van de key issues van duurzaam hiervan zou kunnen zijn dat ‘jonge’ bouwvakkers als gevolg van de grillige ondernemen ‘zwarte cijfers’ zijn. werkvoorraad geen gevoel van zekerheid hebben betreffende hun arbeids- plaats, daarnaast is de beloning voor het werk belangrijk. ‘Een gemiddelde Vooral het kleinbedrijf heeft het op dit moment heel moeilijk, zo volgt Van HBO-er verdiend 5-10% minder in de bouw dan zijn studiegenoot die in Kessel zijn betoog. Hij ziet dat de bezuinigingen een rem zetten op het on- de ICT is gaan werken’, zegt Van Kessel. Andersom werken we met een derhoud, juist de tak van sport waar het kleinbedrijf actief is. Vraag is of dat dure cao. Het mes zou aan 2 kanten moeten snijden: lagere bruto lonen en een goede ontwikkeling is. Minder onderhoud leidt uiteindelijk tot hogere hogere netto lonen zijn voor zowel opdrachtgever, als opdrachtnemer een kosten. Geen goed rentmeesterschap voor de toekomstige gebruikers. goed vooruitzicht. Het wordt tijd voor een modernisering van het loon-
  20. 20. strookje. In zijn eigen bedrijf zou hij dan ook graag zien dat de jongens die ‘buiten’ hard aan het werk zijn, straks meer overhouden, dát stimuleert. En dat ze zó trots zijn op hun werk dat ze het verder vertellen. ‘Het zijn díé jon- gens die we straks hard nodig hebben!’. Zij zijn ons belangrijkste kapitaal. Van Kessel doet er nog een schepje bovenop: ‘Als bestuurder van Bou- wend Nederland en VNO-NCW Rivierenland wil ik de uitdaging aan gaan om met marktpartijen uit de regio, als het gaat om SROI, tot een duurzame en implementeerbare oplossingsrichting te komen voor onze regio!’ Je moet op elkaar kunnen bouwen en vertrouwen Van Kessel vindt een regionale aanbestedingskalender waardevol. ‘Bou- wen is seizoenswerk en dat is grillig. Inzag in langere termijn biedt over- zicht en maakt dat je in kunt spelen op kansen. Op elkaar kunnen bouwen en vertrouwen is belangrijk. Noch de overheden, noch de marktpartijen hebben de ultieme waarheid in pacht. ‘Als we een gat in de grond graven weten we allebei niet wat er zit op drie meter diepte, een onvoorspelbare dynamiek die de bouw zo eigen is. Over dit soort calamiteiten moet je samen kunnen praten en tot een oplossing komen. Trek daarbij elkaar het In gesprek met Johan Bakker, Gemeente Buren vel niet over de oren’. Samen bouwen is samen vertrouwen.36 Barend van Kessel bekleed naast zijn functie als directeur van Van Kessel Regiegemeenten hebben de 37 Wegenbouw ook de functie bestuurslid bij VNO-NCW Regio Rivierenland, lid algemeen Landelijk Bestuur Bouwend Nederland namens de sectie Infra toekomst. Neem de regierol in Klein, DGA Vastgoedbeheer bij van Kessel projectontwikkeling en beheer. handen en stuur. Do’s & don’ts Johan Bakker is teamleider ‘Nieuwe Werken’ van de gemeente Buren. Johan kijkt graag vooruit; ‘ik probeer me in te denken hoe gemeenten er • B etrek partijen eerder en maak slim gebruik van hun expertise, zet ook over vijf tot tien jaar uit zien. Regiegemeenten hebben de toekomst. Neem een goed kostenkundig bureau aan tafel en neem innovaties serieus. de regierol in handen en stuur. Laat het uitvoerend werk door ingeni- • E r zijn goede methodieken beschikbaar om innovatief aanbesteden eursbureaus uit de regio uitvoeren. Het Nieuwe Werken, anders gezegd ‘ vorm te geven. Zoals de EMVI methodiek, of ‘Gunnen op waarde’. werkplek onafhankelijk werken’, heeft ook de toekomst binnen gemeen- • O verheden moeten daarom goed weten wat ze in de regio ‘in huis ten. Daarnaast denk ik dat burgerparticipatie een grotere rol zal krijgen en hebben’ dat is vaak meer dan ze denken’. Maak eens een goede inventa- , vergrijzing een stempel zal drukken op de organisaties. Sociale aspecten risatie van lokale bedrijven en de expertise die ze in huis hebben. gaan een grote rol spelen. • W anneer calamiteiten zich voordoen in een project: praat er dan samen over en kom gezamenlijk tot een oplossing! • H oe kunnen we de SROI het beste implementeren? Laten we met de marktpartijen tot een goede oplossing komen voor de regio!
  21. 21. SROI (Social Return On Investment) Onvolkomenheden in bestekken, door bijvoorbeeld hoge tijdsdruk, zijn We proberen via aanbestedingsbeleid al iets te doen door het toepassen vaak de oorzaak van vertragingen. Bakker geeft aan dat de gemeente van de sociale paragraaf, SROI. ‘Daarbij kan je je de vraag stellen hoe je Buren daarom een bestektoetser heeft aangetrokken die álle bestekken jongeren weer naar de technische school krijgt. We spreken vaak over controleert voordat ze op de markt worden gezet. Momenteel wordt er SROI, dat is eigenlijk achteraf geredeneerd, maar juist de ‘voorkant’ van hard gewerkt om de kwaliteit in de breedste zin te verbeteren. Dit komt SROI is belangrijk!’. Bakker voegt toe dat het op peil houden van kennis uiteindelijk zowel de opdrachtgever, gemeente, als de opdrachtnemer, binnen je gemeente super belangrijk is. De gemeente Buren heeft toe- aannemer, ten goede. zichthouders in eigen dienst die de regio kennen en overleggen met de burgers. Samenwerking in de regio Do’s & don’ts De Regio Rivierenland zoekt als het gaat om de ‘civiel techneuten’ weinig samenwerking onderling, constateert Bakker. ‘Iedereen lijkt met zijn eigen • W e spreken vaak over SROI, dat is eigenlijk achteraf geredeneerd, ‘ding’ bezig te zijn. Als ik met een probleem bezig ben, weet ik zeker dat maar juist de ‘voorkant’ van SROI, scholing, is belangrijk!’. andere gemeenten hetzelfde probleem hebben. Het zou nuttig zijn om op • S amenwerken met een naastgelegen gemeente kan projectleiders en de een of andere manier een betere samenwerking te zoeken. De ge- opzichters veel reistijd besparen. Verdeel dan de toezichthoudende meente Buren is 25 kilometer breed. Stel dat de toezichthouder een werk taken onderling en spreek af welke gemeente toezicht houdt. heeft aan de ene én aan de andere kant van de gemeentegrenzen, hoeveel • Z org dat je inzicht hebt in de wensen van beheerders bij het opstellen kilometers maakt hij dan wel niet? Beter zou het zijn om mogelijk samen te van EMVI aspecten. werken met de nabijgelegen gemeente en kijken of je iets voor elkaar kunt • W erk samen aan kwalitatief goed projectmanagement, zowel betekenen’. opdrachtgevers als opdrachtnemers. Dat voorkomt problemen in38 de uitvoering. 39 Aanbestedingsbeleid De afdeling ‘Nieuwe Werken’ voert opdrachten uit voor de beheerders en projecten. ‘In onze gemeente gaan we openbaar aanbesteden boven de 1,5 miljoen euro. Je hebt er altijd weer te maken met keuzes: wie nodig je uit’, zegt Bakker. ‘We willen af van het standaard kiezen op laagste prijs en meer groeien naar EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) en dit ook breed uitzetten. Zelfs zover dat als we een bestek laten maken, daar ook EMVI-aspecten aan worden toegevoegd. Een en ander moet niet leiden tot extreme verrekenprijzen, dan is het gauw gebeurd’. Bakker vervolgt; ‘als je aanbesteedt op EMVI moet kwaliteit goed geborgd zijn, de prijs volledig en meer- en minderwerk zoveel mogelijk beperkt worden. Als je zelf kiest wéét je wat een aannemer kan. Vaak gaat het in de uitvoering fout als het te laat is’. Het complete pakket, voorbereiden en uitvoeren, wegzetten in de markt wordt op dit moment nog niet toegepast binnen de gemeente. Manco zit ook wel aan de kant van de aannemers. De kwaliteit laat met regelmaat nog te wensen over en je moet de aannemer nog regelmatig bijsturen.
  22. 22. bestedingskalender staan. De rest besteden we van begin tot einde uit’. Civieltechnische werken zijn bij de gemeente Maasdriel niet complex, daarnaast zijn weinig middelen beschikbaar om bijzondere dingen te doen. Sober en doelmatig is het devies. Door werk met werk te maken proberen we de openbare ruimte toch aan de wensen van de bewoners te laten voldoen. Uitbesteden bestekken en tekeningen Bestekken en tekeningen worden opgesteld door externe ingenieursbu- reaus. Die leveren aan de gemeente Maasdriel. Door deze werkwijze is de gemeente in staat de organisatie rond inkoop van civieltechnische werken, heel beperkt te houden. ‘Als de bestekken binnenkomen van de ingenieursbureaus kijken we ze na op fouten en na goedkeuring worden ze op de markt gezet’, zegt Doomernik. Dat geldt ook voor geotechnische-, bemalings- en andere onderzoeken. Doomernik ervaart het niet altijd als de meest economische manier om op deze manier je werken in de markt te zetten. ‘Als je kijkt hoeveel tijd je kwijt bent aan controleren van bestek- ken en tekeningen die van de ingenieursbureaus komen, dat is veel. De kwaliteit van ingenieursbureaus kan beslist beter en laat te wensen over. Vaak zitten er grote fouten in. Het is te merken dat er geen interne controle In gesprek met John Doornernik, bij hun er overheen is gegaan. Na controle weer dezelfde fouten, dat kan40 Gemeente Maasdriel niet. Je moet diagonaal door een bestek heen kunnen en daar kan je vaak 41 niet op vertrouwen’. Zoek samenwerking op en kijk Communicatie verder dan je gemeentegrens Mensen in Maasdriel houden van communicatie.’ Als er ergens iets niet goed gaat in de communicatie weten ze je wel te vinden’ lacht Doomernik. ‘We willen steeds meer communicatie bij de aannemers neerleggen. Wij ‘Duurzaam staat bij ons niet hoog op het lijstje’, zegt John Doomernik, civieltechnische mensen zien de details niet als het gaat om communica- coördinator team Beheer Openbare Ruimte bij de Gemeente Maasdriel. tie. Dat is echt waar onze burgers op zitten te wachten. Een voorbeeld. Als ‘Wij gunnen eigenlijk bijna altijd op laagste prijs voor wat betreft de ik een straat binnenloop waar gewerkt wordt, dan kijk ik naar het straat- civieltechnische werken. We hebben wel een keer een voorselectie ge- werk en niet of het bord er staat met informatie voor omwonenden. Dáár houden bij de aanbesteding van twee brede scholen. Uit die voorselectie willen we ons op richten, om ons verder te bekwamen. Als civieltechneut zijn geen lokale aannemers naar voren gekomen’. moet je dat ook niet willen kunnen. We denken aan een pilot om op onze afdeling een medewerker toe te voegen die zich bezig gaat houden met Laagste prijs bewonerscommunicatie’. De gemeente Maasdriel besteedt civieltechnische werken vooral aan op prijs. ’Punt is’, zegt Doomernik, ‘wij zijn een regieorganisatie met drie personen op voorbereiding en toezicht die alleen een controlerende taak uitoefenen. We zorgen ervoor dat bestekken en tekeningen op de aan-
  23. 23. Samenwerking Over de samenwerking met het regionaal inkoopbureau is Doomernik In samenwerking ziet de gemeente Maasdriel kansen. Zo wordt steeds positief. ‘Hans van Valkenburg heeft tijdens het aanbestedingsproces van meer samengewerkt met de gemeente Zaltbommel. Inmiddels zijn twee de brede school ondersteuning gegeven aan onze organisatie. Bij dit soort projecten regionaal aanbesteed. De aanbesteding van het grondwater- aanbestedingen betrekken we graag het regionaal inkoopbureau. Die meetnet is zelfs met vijf gemeenten in de markt gezet. Samenwerking samenwerking willen we, gelet op de samenstelling van ons team, graag wordt belangrijk gevonden. Water- en rioleringsvraagstukken lenen zich intensiveren. Vooral waar het gaat om toetsen of iets wel of niet kan’. hier goed voor. Zoals het plan van aanpak voor het Water- en riolerings- plan met Zaltbommel en Waterschap Rivierenland. Of gebouwenbeheer Do’s & don’ts of de aanbesteding van lichtmasten onderhoud. ’Binnen onze organisatie hameren we erop: zoek samenwerking op en kijk verder dan je gemeente- grens. Daar gaat wel heel veel tijd in zitten. Als je een karwei in de markt wilt zetten dan kost het je zo een half jaar voordat je kunt gunnen, want je • W ater- en rioleringsvraagstukken of gebouwenbeheer lenen zich hebt te maken met verschillende ambtenaren en het waterschap Rivieren- goed voor gezamenlijk aanbesteden met meerdere gemeenten. land. Zaltbommel is vergelijkbaar met ons, zij hebben iets meer mensen • D oor op te knippen in percelen kunnen lokale bedrijven beter zelf en een eigen buitendienst’. inschrijven. • Werken met een plafondbedrag laat ruimte voor aanbieders. Plafondbedrag • W erk samen met het regionaal inkoopbureau, zeker als je wilt Bij de aanbesteding van het Water- en Rioleringsplan heeft de gemeente toetsen of iets wel of niet kan. Maasdriel samengewerkt met de gemeente Zaltbommel en Waterschap Rivierenland. Voor het maken van een plan van aanpak is gewerkt met een plafondbedrag van 40.000 euro. Vier ingenieursbureaus zijn uitgenodigd42 om een presentatie te geven. Uiteindelijk is de gemeente met een van de 43 bureaus aan de slag gegaan. Tijdens de presentaties hebben de ingenieursbureaus duidelijk aangege- ven waar zij waarde en kwaliteit konden toevoegen. Doornernik lacht; ‘zo zou ik wel vaker willen werken!’. Bij een dergelijke aanpak moet kwaliteit duidelijk worden omschreven en gepresenteerd. Laat maar eens zien wat je voor dat bedrag kan’. Samenwerken en elkaar begrijpen Doomernik heeft zelf een achtergrond in de aannemerij en inmiddels al 17 jaar ervaring. ‘Ik zit erbij en kan praten als een aannemer. Dat maakt dat ik de aanbiedende partijen heel goed kan inschatten en begrijpen’. De gemeente Maasdriel is een kleine gemeente. Het contact met de wet- houder is heel direct. ‘De wethouder loopt zo bij je binnen als hij dat nodig vindt, we hebben hier korte lijnen! Dat werkt prettig, de wethouder hoort veel en wij ook. Die uitwisseling maakt dat we veel voor elkaar kunnen betekenen.

×