Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

ՄԱՅՔԵԼՍՈՆԸ ԵՎ ԼՈՒՅՍԻ ԱՐԱԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

70 views

Published on

ՄԱՅՔԵԼՍՈՆԸ ԵՎ ԼՈՒՅՍԻ ԱՐԱԳՈՒԹՅՈՒՆԸ: ԲԵՌՆԱՐԴ ՋԵՖՖ: http://matematika.advandcash.biz/luysi-araguthyuny/

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

ՄԱՅՔԵԼՍՈՆԸ ԵՎ ԼՈՒՅՍԻ ԱՐԱԳՈՒԹՅՈՒՆԸ

  1. 1. Բ Ե Ո Ն Ա Ր Դ Ջ Ե Ֆ Ֆ Մ Ա . Յ Ք Ե Լ Ս Ո Ն Ը Ե Վ Լ Ո Ւ Յ Ս Ի Ա Ր Վ Գ Ո Ւ Օ Յ Ո Ի ն Օ « Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն » ' Հ Ր Ա Տ Ա Ր Ա Կ Չ Ո Ւ Թ Յ Ո Ւ Ն Ե Ր Ե Ա Ա Ն 1 9 ( 5 8
  2. 2. Ռուսերենից թ ա րգ մա ն ե ց Լ՛, ԱՃԵՄՅԱՆԸ Бернард Джефф М айкельсон и скорость света (На армянском языке) И здательство «Айастан», Ереван, 1968
  3. 3. Ա Ռ Ա Ջ Ա Բ Ա Ն Ֆ ի զ ի կ ա յի ց ա ն կ ա ց ա ծ գ ր ք ո ւմ կարելի է գտ ն ե լ Մ ա յքե լս ո նի փորձի ն կ ա ր ա գ ր ո ւթ յո ւն ը : Ն ա ցույց տ վե ց, որ Երկրի շա րժումը չի ա զդում լույ­ սի տ ա ր ա ծ մ ա ն ա րա գ ո ւթ յա ն վրա : Ա յդ փորձը դա րձ ա վ հ ա ր ա բ ե ր ա կ ա ն ո ւ­ թ յա ն հա տ ուկ տ ես ութ յա ն կ ա ր և ո ր ա գ ո ւյն է քս պ ե ր ի մ ե ն տ ա լ հի մ քե ր ի ց մեկը: Ֆ ի զիկ ոս ը կա մ ֆ ի զ ի կ ա կ ա ն օ պ տ ի կա յի մ ա ս ն ա գ ե տ ը Մ ա յքե լս ո ն ի ա ն վա ն ը հա ճա խ է հա նդի պ ո ւմ : Մինչև, ա յժմ կ իր ա ռվում ե ն նրա ս տ ե զ ծ ա ծ և նրա ա ն ուն ը կրող ս ա րքեր ը. Մ ա յքե լսո նի ին տ ե ր ֆ ե ր ո մ ե տ ր ը , ա ս տ ղա յին ինտ եր- ֆ ե րո մե տ րը, էշելոնը: Ս ա կա յն ա յդ հիա նա լի փ որձ ա րա ր-ֆ իզ ի կո ս ի գի տ ա կ ա ն կ ե ն ս ա գր ո ւթ յո ւն ը հա մ ե մ ա տ ա բ ա ր ք ի չ է հա յտ նի : Մ ի ն չդ ե ռ գ ի տ ո ւթ յա ն պ ա տ ­ մությա ն մեջ հ ե տ ա ք ր ք ի ր և ուսա նելի է ոչ մ իա յն գ ի տ ա կ ա ն գա ղ ա փ ա ր ն ե ր ի զ ա ր գ ա ց մ ա ն պ ա տ մությունը, ա յլն գ ի տ ո ւթ յա ն ն շա ն ա վ ո ր կերտ ո ղների կ յա նք ը: Ալբերտ Մ ա յքե լսո նի գ ի տ ա կ ա ն գ ո ր ծո ւն ե ո ւթ յո ւն ը բ ն ո րոշ է իր ա ր տ ա ս ո ­ վոր ն պ ա տ ա կ ա ս լա ց ո ւթ յա մ բ : Բոլորովին էլ պ ա տ ա հ ա կ ա ն չէ, որ հենց Մայ- ք ե պ ո ն ի ն հա ջո ղ վ ե ց դ ժ վա ր և ն ուր բ փ որձե րո վ հա սնել ա յդպ իս ի մեծ ն վա ճո ւմ ն եր ի: Ս ա յք ե լս ո ն ը միշտ իր ա ռա ջ դնում էր ա մ ե նա դ ժ վ ա ր խըն- դիրները, վի թ խ ա րի հ ա մ ա րձ ա կ ութ յա մ բ կիրա ռում էր ա յն ժամանակվսւ հա մա ր մեծ մ ա սշտ ա բ ն ե րի փ որձեր ե հա սնում ա ր դ յո ւն ք ն ե ր ի զա ր մ ա ն ա ­ լի ճշտ ո ւթյա ն: Ա ն հրա ժեշտ էր ունենսզ Մ ա յքե լս ո ն ի հա մ ա րձ ա կ ութ յունը ե 3
  4. 4. փ որձ ա րա րա կ ա ն ա րվեստ ը, որ պ եսզի 1882 թ վ ա կ ա ն ի ն դրվեր «Մ ա յք ե լ- սոնի վւորձը» իր ա ռա ջին վա ր ի ա ն տ ո վ : Ի րո ք, ս պ ա ս վ ող է ֆ ե կ տ ը փ ա ս տ ո ­ րեն չէ ր գե ր ա զ ա ն ց ո ւմ չա փ ո ւմ ն եր ի պ ա տ ա հ ա կ ա ն ս խ ա լները: Ա րդեն ա լդ իսկ ա ռա ջին փ որձից Մ ա լք ե լս ո ն ը ճիշտ հ ե տ ևութ յուն ա րեց «ե թ ե ր ա յի ն ք ա մ ո ւ» բ ա ց ա կ ա յո ւթ յա ն մա սի ն: Ի ր ե ն հա տ ուկ հ ա մ ա ռո ւթ յա մ բ Մա յքել- սոնը չէր թողնում ա յդ հա րցը, մ ի ն չև որ 1887 թ վ ա կ ա ն ի ն Մորլիի հետ միա սին կ ա տ ա ր ա ծ ն շա ն ա վոր փ որձը ց ույց տ վ ե ց զգա լի ո ր ե ն ավելի ճ շգրիտ և հուսալի ա ր դ յո ւն ք ն ե ր : Ն ո ւյն պ ի ս ի զա րմ ա ն ա լի հա մա ռությա մբ Մ ա յքե լս ո նը իր ա մ բո ղ ջ կ յա ն ք ի ը ն թ ա ց ք ո ւմ վե ր ա դ ա ռ ն ո ւմ էր լույսի ա րա ­ գո ւթ յա ն մ ե ծութ յա ն չա փ ո ւմ ն եր ին , երկա ր տ ա ր ին եր ի ը ն թ ա ց ք ո ւմ կւստարե- րսգործում էր իր ս ա ր ք ե ր ը և ճշտ ում ա ր դ յո ւն ք ն ե ր ը : Մ ա յքե լսո նի ժա մա նա կ ս տ ա ց վ ո ղ ա ր դ յո ւն ք ն ե ր ի ճշտ ո ւթ յա մ բ ոչ ո ք չէր կ ա րող հա մ եմ ա տ վ ել նրս. հետ : Ո ւշա գրա վ է, որ լույսի ա րա գո ւթ յա ն նրա ս տ ա ց ա ծ ա ր ժ ե քը ճշտվեց մ իա յն 15— 2 0 տարի ա ռա ջ, երբ չա ւիմա ն հա մա ր ս կ զ բ ո ւն ք ո ր ե ն նոր տ ե խ ­ ն ի կ ա կ ա ն հն ա ր ա վ ո ր ո ւթ յո ւն նե ր ա ռ ա ջա ցա ն : Ս ով ետ ա կա ն ըն թերցողի ուշա դր ութ յա նը ա ռա ջա ր կ վ ո ղ ա մերիկ ա ­ ցի մ ա ս ս ա յա կ ա ն ա ց ն ո ղ Բ. Զ ե ֆ ֆ ի գ ի ր ք ը Մ ա յքե լսո նի կ ե ն ս ա գր ո ւթ յա ն մ ա նր ա մա ս ն U վ ա ռ շ ա ր ա դ ր ա ն ք ն է: Մ ա յքե լսո նի կ յա ն ք ի Նկ ա րա գրո ւ­ թյո ւն ից, հեղ ին ա կ ի բ ե ր ա ծ մ ա նր ա մ ա ս ն տ եղ ե կ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ց, ա ռա նձին միջա դե պ ե րի ց ու փ ա ս տ եր ից ս տ ե ղ ծ վ ո ւմ է գ ի տ ն ա կ ա ն ի ց ա յտ ո ւն և ի ն ք ­ ն ա տ իպ կերւզարը: Մ ա յքե լս ո ն ի գ ի տ ա կ ա ն գո ր ծո ւն եո ւթ յո ւն ը ա նցյա լ դա- րի վերջի և մեր դա րի ս կ զբի ա մե րիկ յա ն պ ա յմ ա ն ն ե ր ո ւմ ոչ միշտ էր հեշտ , իզուր չէ հե ղ ին ա կ ը ա յդ ք ա ն հա ճա խ հիշա տ ա կում մ իջո ցն ե ր ը և դո­ լա րները: Ի հա րկե, ճիշտ չէ, ին չպ ե ս ա յդ ա ն ում է Բ. Ջ ե ֆ ֆ ը , Մ ա յքե լսո նի ա շխ ա տ ա ն ք ի դ ժ վ ա ր ի ն պ ա յմ ա ն ն ե ր ը բ ա ց ա տ ր ե լ ն ր ա ն ո վ , որ ա յն ժա մ ա ­ նա կ, հա կա ռա կ ն ե րկ ա յի , «մ ա ք ո ւր » գի տ ո ւթ յա մ բ զ բա ղ վե լը Ա Մ Ն ֊ո ւ մ չէր խ ր ա խ ուս վո ւմ : Այժմ էլ Ա Մ Ն ֊ո ւ մ գիտ ւսկա ն ուսո ւմ ն ա սի րութ յունն ե րը խ ր ա ­ խուսվում են միա յն ա յն պ ա տ ճա ռո վ, որ ա մ ե րիկ յա ն բ ի զ ն ե ս մ ե ն ն ե ր ը հ ա ս ­ կ ա ցել են, որ իս կ ա կ ա ն գ ի տ ո ւթ յա ն զ ա ր գ ա ց ո ւմ ը ե ր բ ե ք ա ն պ տ ո ւղ չի լի­ նում և միշտ ի վերջո « օ գ ո ւ տ » է բեր ում տ եխ ն ի կ ա կ ա ն նոր կիրա ռումների ձևով: Փ ո ք ր -ի ն չ ավելի ք ի չ է հա ջո ղվել հե ղ ի ն ա կ ի ն ց ույց տ ալ Մ ա յքե լսո նի փորձի ն շա ն ա կ ութ յուն ը ա յն փ որձերի և տ ե ս ութ յունն ե րի շրջա նա կում, ո ր ոն ք նախւսպ ատ րւսստ եյ են է յն շ տ ե յն ի հ ա ր ա բ ե ր ա կ ա ն ո ւթ յա ն հա տ ուկ
  5. 5. տ ես ութ յա ն ստ եղծում ը : Ի միջի այլոց, ա յդ հ ա ր ցե ր ի հա ն րա մ ա տ չե լի շա ­ ր ա դ ր ա ն ք ը չ ա փ ա զ ա ն ց դ ժ վա ր ե: Մ ի ա ժ ա մ ա ն ա կ ն ե րկ ա յո ւմ ս հ ա զ ի վ թե իմա ստ ունի հա ն րա մ ա տ չե լի զ ր ք ո ւյկ ո ւմ ա մ ե ն ա յն մ ա նր ա մ ա ս ն ո ւթ յա մ բ վերլուծել ա յն դ ժ վ ա ր ո ւթ յո ւն ն ե ր ն ու հ ա կ ա ս ութ յուն ն ե րը, որ ո ն ց բ ա խ վ ե լ է ֆ ի զ ի կ ա ն հա ր ա բ ե ր ա կ ա ն ո ւթ յա ն տ ես ո ւթ յա ն ս տ ե ղծում ի ց ա ռ ա ջ: Մայ քելս ոն ի փ որձը, պ ե տ ք է ը ն դգծ ե լ, ընդմիշտ կմնա գի տ ո ւթ յա ն պ ա տ մ ու­ թյա ն մեջ ի բ ր և հիա նա լի ն վա ճո ւմ ա մենից ա ռա ջ ա յն պ ա տ ճա ռո վ, որ դա րձ ա վ ա յն ս կ զ բ ո ւն ք ն ե ր ի է ք ս պ ե ր ի մ ե ն տ ա լ հիմքը, որ ոն ց վրա կ ա ռ ո ւց ­ վ ա ծ է է յն շ տ ե յն ի հ ա ր ա բ ե ր ա կ ա ն ո ւթ յա ն հա տ ուկ տ ես ութ յունը : Պ ե տ ք է նկաւոի ունենա լ, որ ն ե րկա յում ս հ ա ր ա բ ե ր ա կ ա ն ո ւթ յա ն տ ե ս ութ յունը ֆ ի ­ զիկ ա յի ա ր դ ե ն ս ո վ որա կ ա ն զ ի ն ա ն ո ց ն է, կ ե ն ց ա ղ ը : Ա յդ տ ե ս ութ յունը ա յժմ ա րդե ն հա ս տ ա տ վ ո ւմ է ա մ ե ն օ ր յա փ որձ ե րո վ' տ ա ր ր ա կ ա ն ա րա գա շա ր ժ մ ա սնիկների, օ ր ի ն ա կ ' էլե կ տ ր ոն նե ր ի, պ րոտ ոն ն ե րի, մ ե զո ն ն ե ր ի և այլ մ ա սն ի կն ե րի հետ կ ա տ ա րվ ող փ որձ ե րո վ: Ս ա կա յն դա ա ռա ն ձ ի ն հա րց է, Ի Մ ա յքե լս ո ն ի կ ե ն ս ա գ ր ո ւթ յա ն հ ե ղ ին ա կ ը , ըստ երևույթ ին , ճիշտ է վ ա ր ­ վում կ ա ն գ չա ռ ն ե լո վ դրա վրա : Իսկ ի ն չ վ ե ր ա բ ե ր ո ւմ է «ա ն շ ա ր ժ » կամ «տ ա ր վ ո ղ ե թ ե ր ի » օ գ տ ի ն ա րվ ող դի տ ո ղ ո ւթ յո ւն ն ե ր ի ն , ին չպ ե ս ն ա և նրա մ ե խ ա նի կ ա կ ա ն մոդելները ստ ե ղծե լու տ ա ր բե ր փ որձ ե րի ն, ա պ ա դ ր ա ն ք , « ջ ե ր մ ա ծ ն ի » տ ես ութ յա ն ն մ ա ն , ա ր դ ե ն պ ա տ կ ա ն ո ւմ են պ ա տ մ ո ւթ յա նը : Մ ա յքե լսո նի ժ ա մ ա ն ա կ ն ե ր ի ց հետ ո ֆ ի զ ի կ ա ն հս կ ա յա կ ա ն ա ռա ջ­ ընթա ց ք ա յլ Է արել: Գ տ ն վ ե լ ե ն տ ե խ ն ի կ ա կ ա ն բ ոլո րով ին նոր մ ի ջո ցն ե ր բ ա ր դ ա գ ո ւ յն ֆ ի զ ի կ ա կ ա ն Է ք սպ ե րի մե ն տ նե րի ա ն ց կ ա ց մ ա ն հ ա մ ա ր: Հ ա տ ­ կ ա պ ես ա ր ա գ է զ ա ր գ ա ն ո ւմ գի տ ո ւթ յո ւն ը մեր երկրռւմ, որ ն իր գ ի տ ն ա ­ կ ա նն ե ր ի ն մ ե ծ հն ա ր ա վ ո ր ո ւթ յո ւն ն ե ր է ընձեռում: Բ ա յց և մեր ժա մ ա նա կ գի տ ա կ ա ն խոշոր ա ր դ յո ւն ք ն ե ր ստ ա ն ա լու հա մա ր ա ն հ ր ա ժ ե շտ ե ն ո չ միայն' տ ե խ ն ի կ ա կ ա ն մ ի ջո ցն ե ր , այլև մ ե ծ հա մ ա ռո ւթ ո ւն ու հա մ ա րձ ա կ ություն, գի տ ո ւթ յա ն հա ն դե պ ո ւն ե ց ա ծ ա ն շա հ ա խ ն դ ի ր ն վի ր վ ա ծո ւթ յո ւն , հս կ ա յա ­ կա ն դժ վ ա ր ո ւթ յո ւն ն ե ր հա ղ թա հա րելո ւ պ ա տ ր ա ս տ ա կ ա ն ո ւթ յո ւն : Ա յդ պ ա տ ­ ճա ռո վ Մ ա յքե լս ո նի գ ի տ ա կ ա ն ուդու պ ա տ մ ութ յունը հ ե տ ա ք ր ք ի ր և ուսա ­ նելի է հա տ կ ա պ ե ս սովորո ղ երիտ ա սա րդությւսն հա մա ր, որ ը պ ա տ ր ա ս տ ­ վում է իրեն գ ի տ ո ւթ յա ն ը ն վի րե լ կա մ ա ռա ջի ն ք ա յլե ր ն է ա ն ում : Ն ր ա հա մա ր էլ ա ռա ջի ն հեր թին ն ա խ ա տ ե ս վ ո ւմ է այս գ ր ք ո ւ յկ ը : Մ. Դ. ԴԱԼԱՆԻՆ
  6. 6. Խ ո ւս ա փ ե ցե ք հրաժարվել ձեր մեջ ծն վ ա ծ դատ ողու­ թյունից այն պ ա տճա ռով միայն, որ դա ծեղ շփոթեցնում ե իր նորուլպամբ: Դրա փոխարեն ջա նա դրա բա ր ծա նրու­ թ եթ և արեք և կշռա դա տ եցեք: Եթե պարղվի, որ ճշմա­ րիտ է, ընդունեցեք: Եթե սխալ է, վճռականորեն հրա­ ժա րվեցեք: կ Ո Ի Կ Ր Ե Ց Ի Ո Ս (96 — 55 թթ. մ. թ. ա. ) X Թ ե թ և ա թ և ա ղա վնին, սրընթաց ճեղքելով օդը և դի­ մադրություն դգալով, ենթադրում է, թե դատարկ տարւս- ծությսւն մեջ ավելի հեշտ կլիներ թռչել: Ի Մ Ա Ն Ո Ւ Ի Լ Կ Ա Ն Տ ( 1 7 2 4 - 1 8 0 4 )
  7. 7. 1 ԾՈՎԱՑԻՆ ՍՊԱՆ ՉԱՓԵՑ ԼՈԻՅՍԻ ԱՐԱԳՈԻԹՅՈԻՆԸ 2 8 7 9 թ վ ա կ ա ն ի գ ա ր ն ա ն ը ((Ն յ ո ւ ֊Յ ո ր ք թ ա ր ք и)) թ ե ր թ ը Հ ա ֊ ղ ո ր դ ո ւ մ էլս ( (Ա մ ե ր ի կ ա յի դ ի տ ա կ ա ն հ ո ր ի զ ո ն ո ւ մ հ ա յտ ն վ ե ց մ ի ն որ պ ա յծ ա ռ ա ս տ ղ ։ Ծ ո վ ա յի ն ծ ա ռ ա յո ւ թ յա ն կ ր տ ս ե ր լ ե յ ֊ տ ե ն ա ն տ , Ան ա պ ո լի иի Ծ ո վ ա յի ն ա կա դ ե մ ի ա յ ի շ ր շա ն ա վ ա ր տ Ա լբ ե ր տ Ա . Մ ա յք ե լ ս ո ն ր , որը դ ե ռ ք ս ա ն յ ո թ տ ա ր ե կ ա ն էլ չ կ ա , ն շ ա ն ա կա լի ց հ ա շ ո ղ ո ւ թ յա ն հ ա ս ա վ օ ս լտ ի կ ա յի ա ս պ ա ֊ ր ե զ ո ւ մ . նա չ ա փ ե ց լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը ) ) ։ ((9փ տ ո ւ թ յո ւ ն ը ճ ժ ո ֊ ղ ո վ ր դ ի ն )) վ ե ր ն ա գ ր ո վ խ մ բ ա գ ր ա կ ա ն հ ո դ վ ա ծ ո ւ մ ((Ղ եյլ ի տ ր ի ր յո ւն )) թ ե ր թ ը գ ր ո ւ մ է ր , ((Հ ե ռ ա վ ո ր Ն և ա դ ա յի Վ ի ր ջ ի ն ի ա ֊ Սի տ ի հ ա ն ք ա փ ո ր ն ե ր ի ք ա ղ ա ք ի տ ե ղա կ ա ն թ ե ր թ ր հ պ ա ր տ ո ւ ֊ թ յ ա մ բ հ ա ղ ո ր դ ո ւ մ է , ((Մեր ք ա ղ ա ք ո ւ մ ա ր ղ ո ւղ ա ր դի խ ա ն ո ւ թ ֊ պ ա ն Սե մ յո ւ ե լ Մ ա յ ք ե լս ոն ի ո ր դ ի ն , կ ր տ ս ե ր լ ե յտ ե ն ա ն տ Ա լ ֊ բ ե ր տ Ա* Մ ա յք ե լ ս ո ն ր , գի տ ա կ ա ն հ ի ա ն ա լի ն վ ա ճ ո ւ մ ո վ գ ր ա վ ե ց ողշ ե ր կ ր ի ո ւշ ա դ ր ո ւ թ յո ւ ն ը * ն ա չ տ փ ե ց լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը ) ) ։ Լույսի ա ր ա գ ո ւթ յ ա ն մ ա ս ի ն մ տ ա ծ ո ւ մ և վ ի ճ ա բ ա ն ո ւմ էի ն
  8. 8. դեռն.ս հին ժ ա մ ա ն ա կ ն ե ր ի ց , ս ա կ ա յն Մ ա յք ե լ ս ո ն ի ց ա ռա շ մ ի ա յ ն ե ր ե ք գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի ի բ ո լո ր ն էլ ֆ ր ա ն ս ի ա ց ի ն ե ր է ի ն ) հ ա շ ո ղ վ ե ց չ ա փ ե լ ա յն ե ր կ ր ա յի ն մ ի շո ց ն երի օ գ ն ո ւ թ յ ա մ բ ։ Ղ ա շ ա տ հ ին և շ ա տ բ ա ր դ պ ր ո բ լ ե մ է ր ։ Մ ա յք ե լ ս ո ն ի ց ա ռ ա շ ա մ ե ֊ ր ի կ յա ն մ ա յ ր ց ա մ ա ք ո ւ մ ոչ մ ե կ ը ն ո ւ յն ի ս կ չէ ր էլ վ ա ր ձ ե լ կ ա ֊ տ ա ր ե լ ա յ գ բ ա ր գ էք и պ երի մ ե ն տ ը ։ Ս ա կ ա յն ն ա խ ո ր դ հ ա ր յ ո ւ ր ա մ յա կ ն ե ր ի ը ն թ ա ց ք ո ւ մ վ1ի էի՜ լա փ ա ն ե ր ը և գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ը լ ո ւ յս ի հ ա տ կ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի մ ա ֊ ս ի ն կ ո ւ տ ա կ ե լ էի ն տ ե ղ ե կ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի բ ա վ ա կ ա ն հ ա ր ո ւս տ պ ա շ ա ր ։ Մ եր թ վ ա ր կ ո ւ թ յո ւ ն ի ց ե ր ե ք հ ա ր յո ւր տ ա ր ի ա ռ ա ջ , ա յն օ ր ե ր ի ն , ե ր բ Է վ կ լի դ ե ս ր ս տ ե ղ ծ ե ց ի ր ե ր կ ր ա չ ա փ ո ւ թ յո ւ ն ը , հ ո ւն ա կ ա ն մ ա թ ե մ ա տ ի կ ո ս ն ե ր ը ա ր դ ե ն ք ի չ բ ա ն չ գ ի տ ե ի ն լ ո ւ յ ­ սի մ ա ս ի ն ։ Հ ա յտ ն ի էր , որ լ ո ւ յս ր տ ա ր ա ծ վ ո ւ մ է ո ւ ղ ղ ա գ ի ծ , և հարի} հ ա յե լո ւ ց ա ն դ ր ա դ ա ռ ն ա լ ո ւ դ ե պ ք ո ւ մ ճ ա ռ ւս դ ա յ թ ի ա ն կ ֊ մ ա ն ա ն կ յո ւ ն ր հ ա վ ա ս ա ր է ն ր ա ա ն դ րա դ ա ր ձ մ ա ն ա ն կ յ ա ն ը ։ Հ ի ն գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ը լաւէ գ ի տ ե ի ն ն ա և լ ո ւ յս ի բ ե կ մ ա ն ե ր և ո ւ յ ֊ թ ը ։ Ղ ր ա ի մ ա ս տ ն ա յն է, որ լ ո ւ յս ր մ է։ մ ի շ ա վ ա յր ի դ մ յո ւ ս ր ա ն ց ն ե լի ս իօ ր ի ն ա կ ճ օ դ ի ց մ ի ա յլ խ տ ո ւթ յ ա ն մ ի շ ա վ ա յ ր Հ շ ո ւ ր ը ) բ ե կ վ ո ւ մ է ։ Մ ա թ ե մ ա տ ի կ ո ս և ա ս տ ղ ա գ ե տ Ս լա վ դ ի ո ս Պ տ ղ ո մ ե ո ս Ա լ ե ք ֊ ս ա ն դ ր ի ա ց ի ն կ ա զ մ ե ց չ ա փ վ ա ծ ա ն կ մ ա ն և բ ե կ մ ա ն ա ն կ յ ո ւ ն ֊ ն ե ր ի ա ղ յո ւ ս ա կ ն ե ր ը , ր ա յ ց լ ո ւ յս ի բ ե կ մ ա ն օ ր ե ն ք ը հ ա յ տ ն ա ֊ գ ո ր ծ վ ե ց մ ի ա յն 1 6 2 1 թ վ ա կ ա ն ի ն , հ ո լ ա ն դ ա ց ի ւ մ ա թ ե մ ա տ ի կ ո ս , է ե յդ ե ն ի բ ն ա կ ի չ Վ ի լ ե բ ր ո ր դ Սն ելի ո ւս ի կ ո ղ մ ի ց ։ ն ա գ տ ա վ , որ ա ն կ մ ա ն և բ ե կ մ ա ն ա ն կ յո ւ ն ն ե ր ի սէւնուսների հ ա ր ա բ ե ր ո ւ ֊ թ յո ւ ն ր հ ա ս տ ա տ ո ւ ն է տ ա ր բ ե ր խ տ ո ւ թ յո ւն ո ւ ն ե ց ո ղ ց ա ն կ ա ֊ ց ա ծ ե ր կ ո ւ մ ի շ ա վ ա յ բ ե ր ի հ ա մ ա ր ։ Շ ա տ հին վւի լի и ո վւան եր , ա յ գ թ վ ո ւ մ ն ա և մ ե ծ Ա ր ի ս տ ո տ ե ֊ 8
  9. 9. լը և հ ռ ո մ ե ա կ ա ն պ ե տ ա կ ա ն գո ր ծ ի չ Լուց իո и Ս ե ն ե կ ա ն , մ տ ա ­ ծ ո ւ մ էի ն ծ ի ա ծ ա ն ի ա ռ ա ջ ա ց մ ա ն սլա տ ճ ա ռն եր ի մ ա ս ի ն ։ Ա ր ի ս ­ տ ո տ ե լը գ տ ն ո ւ մ է ր , որ գ ուն ա լ ի ն գ ա մ մ ա ն հ ա յտ ն վ ո ւ մ է ջրի կ ա թ ի լ ն ե ր ի ց ' լ ո ւ յս ի ա ն գ ր ա դ ա ր ձ մ ա ն հ ե տ և ա ն ք ո վ ։ Մ ո տ ա ֊ վ ո ր ա պ ե ս ն ո ւ յն կ ա ր ծ ի ք ի ն էր և Սեն ե կ ա ն , են թ ա դր ելո վ , որ խ ո ն ա վ ո ւ թ յա ն մ ա ս ն ի կ ն ե ր ի ց բ ա ղ կ ա ց ա ծ ա մ պ ե ր ը յո ւ ր ա տ ե ­ ս ա կ հ ա յ ե լի ն եր ե ն ։ Ա յս պ ե ս թ ե ա յն պ ե ս , մ ա ր գ ն ի ր ա մ բ ո ղ ջ պ ա տ մ ո ւ թ յա ն ը ն թ ա ց ք ո ւ մ հ ե տ ա ք ր ք ր վ ո ւ մ էր լ ո ւ յս ի բ ն ո ւ ­ թ յ ա մ բ ։ Ա յգ են վ կ ա յո ւ մ մ ե զ հ ա ս ա ծ ա ռ ա ս պ ե լն ե ր ը , լ ե գ ե ն դ ֊ ն ե ր ը , փ ի լի и ո փ ա յ ա կ ա ն վ ե ճ ե ր ը և դի տ ա կ ա ն դ ի տ ա ր կ ո ւ մ ն ե ր ը ։ Ի ն չ պ ե ս հ ին գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի մ ե ծ մ ա ս ը ( բ ա ց ի է մ պ ե դ ո կ - լ ե ս ի ց ) , Ա ր ի ս տ ո տ ե լը ն ո ւ յն պ ե ս գ տ ն ո ւ մ էր , որ լ ո ւ յս ի ա ր ա ­ գ ո ւ թ յո ւ ն ը ա ն ս ա հ մ ա ն ո ր ե ն մ ե ծ է ։ Զ ա ր մ ա ն ա լի կ լի ն ե ր , ե թ ե նա մ տ ա ծ ե ր ա յլ կ ե ր պ ։ Չ է ՞ որ ա յդ պ ի ս ի վ ի թ խ ա ր ի ա ր ա գ ո ւ ­ թ յո ւ ն ը հ ն ա ր ա վ ո ր չէ ր չ ա փ ե լ ա յն ժ ա մ ա ն ա կ դ ո յո ւ թ յո ւ ն ո ւ ն ե ­ ց ո ղ մ ե թ ո դ ն ե ր ի ց կ ա մ ս ա ր ք ե ր ի ց ո ր և է մ ե կ ո վ ։ 9 ա յ ց հ ե տ ա ­ գ ա յո ւ մ էլ գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ը շ ա ր ո ւ ն ա կ ե ց ի ն մ տ ա ծ ե լ և վ ի ճ ե լ ա յդ խ ն դ ր ի շ ո ւ ր ջ ը ։ Մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 9 0 0 տ ա ր ի ս ր ա ն ի ց ա ռ ա ջ ա ր ա բ գ ի տ ն ա կ ա ն Ա վ ի ց ե ն ն ա ն ե ն թ ա դ ր ո ւ թ յո ւ ն ա ր ե ց , որ թ ե և լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը շա տ մ ե ծ է , բ ա յ ց ա յն պ ե տ ք է լի ն ի վ ե ր ջ ա վ ո ր մ ե ծո ւթ յո ւն ։ ն ո ւ յն կա րծ]իքին էր և նրա ժ ա մ ա ն ա ֊ կա կի ց ն երի ց մ ե կ ը ' ա ր ա բ ֆ ի զ ի կ ո ս Ա լհ ա ղ ե ն ը , որը ա ռ ա ջ ի ն ը բ ա ց ա տ ր ե ց ա ղ ջ ա մ ո ւղ ջ ի է ո ւ թ յո ւ ն ը ։ Ոչ մ ե կ ը , ոչ էլ մ յո ւ ս ը , հ ա и կ ա ն ա լի է , հ ն ա ր ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն չ ո ւ ն ե ի ն ի ր ե ն ց կ ա ր ծ ի ք ն ե ր ը հ ա ս տ ա տ ե լ փ ո ր ծ ո վ ։ 9
  10. 10. Գ ւ պ ի լ ե փ փ ո ր ձ ը ^ ձ Դ ս{Ւ սՒ վ ի ճ ա բ ա ն ո ւ թ յո ւ ն ն ե րը կ ա ր ո ղ էի ն ա ն վ ե ր ջ շ ա ­ ր ո ւ ն ա կ վ ե լ ։ Հ ա ր ղ ր լուծելու, հ ա մ ա ր պ ե տ ք էր պ ա ր զ , ա ն ժ ը խ ֊ տ ե լի փ ո ր ձ ։ Ա ռ ա ջ ի ն ն ա յղ ճ ա ն ա պ ա ր հ ի ն կա ն գ ն ե ց զ ա ր մ ա ն ա ֊ լ ի ո ր ե ն բ ա զ մ ա կ ո ղ մ ա ն ի հ ա ն ճ ւս ր ճ ի տ ա լ ա ց ի Ֆ ա լի լե ո 9՝ա լի լե - յ ր ։ Սա ա ռ ա ջ ա ր կ ե ց , որ ե ր կ ո ւ մ ա ր գ կ ա ն գ ն ե ն ի ր ա ր ի ց մի ք ա և ի կ ի լո մ ե տ ր հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յա ն վ ր ա գ տ ն վ ո ղ բ լո ւր ն եր ի գ ա ­ գ ա թ ն ե ր ի ն Լ ա զ գ ա ն շ ա ն տ ա ն կ ա փ ա ր ի չ ն ե ր ո ւ ն ե ց ո ղ լ ա պ ­ տ ե ր ն ե ր ի օ գ ն ո ւ թ յ ա մ բ ։ Ֆ լո ր ե ն ց ի ա յ ի ա կա դե մ ի ա յ,ի գ ի տ ն ա ­ կ ա ն ն ե ր ի կ ո ղ մ ի ց հ ե տ ա գ ա յո ւ մ ի ր ա կ ա ն ա ց վ ա ծ ա յգ մ ի տ ք ը նա հ ա յտ ն ե ց ի ը ((Զ ր ո ւյց ն ե ր և մ ա թ ե մ ա տ ի կ ա կ ա ն ա պ ա ց ո ւ յ ց ­ ն ե ր գի տ ո ւթ յ ա ն ե ր կ ո ւ ն ո ր ճ յո ւ ղ ե ր ի մ ա ս ի ն , մ ե խ ա ն ի կ ա յի և տ ե ղ ա կ ա ն շ ա ր ժ մ ա ն վ ե ր ա բ ե ր յա ր ) ա շ խ ա տ ո ւ թ յո ւ ն ո ւ մ ( լո ւ յս է տ ե ս ե լ 1 6 3 8 թ վ ա կ ա ն ի ն Լեյ ղ ե ն ո ւ մ ) ։ Գ ա լի լե լի մ ո տ զ ր ո ւ ց ո ւ մ են ե ր ե ք հ ո գ ի ՛ Ա ռ ա ջ ի ն ր ճ Ս ա դ ր ե - գ ո ն , հ ա ր ց ն ո ւ մ է+ ( ( 9 ա յց ի ՞ ն չ տ ի պ ի ևլ ի ՞ ն չ ա и տ ի ճ ա ն ի ա ր ա ­ գ ո ւ թ յո ւ ն պ ե տ ք է ո ւ ն ե ն ա ա յ գ շ ա ր ժ ո ւ մ ը ։ Պ ե ՞տ ք է մ ե ն ք հ ա ­ մ ա ր ե ն ք ա յն ա կ ն թ ա ր թ ա յ ի ն , թ ե մ յո ւ ս բ ո լ ո ր շ ա ր ժ ո ւ մ ն ե ր ի պ ե ս ժ ա մ ա ն ա կ ի մ ե ջ կ ա տ ա ր վ ո ղ ))։ Խ ա վ ա ր ա մ ո լ Սի մ պ լի չի ոն ա ն մ ի ջա պ ե и պ ա տ ա ս խ ա ն ո ւ մ է . ( (Ա մ ե ն օ ր յա փ ո ր ձ ը ց ո ւ յց է տ ա լ ի ս , ոը կ ր ա կ ո ց ի բ ո ց ի լ ո ւ յս ն ա ռ ա ն ց ժ ա մ ա ն ա կի կ ո ր ը ս - տ ի դ ր ո շ մ վ ո ւ մ է մ ե ր ա չք ի մ ե ջ հ ա կա ռ ա կ ձ ա յ ն ի ն , որը հ ա ս ­ ն ո ւ մ է ա կ ա ն ջ ի ն բ ա վ ա կ ա ն ժ ա մ ա ն ա կ ա ն ց ն ե լո ւ ց հ ետ ո ))։ Սա գ ր ե դ ոն մ ի ա ն գ ա մ ա յ ն հի մ ն ա վ ո ր ա ռ ա բ կ ո ւ մ է , « Ա յդ հ ա ն ­ ր ա հ ա յտ փ ո ր ձ ի ց ես չ ե մ կ ա ր ո ղ ոչ մ ի ա յլ ե զ ր ա կ ա ց ո ւ թ յո ւ ն ա ն ե լ , ք ա ն ա յ ն , որ ձ ա յն ը հ ա ս ն ո ւ մ է մ ե ր լ ս ո ղ ո ւ թ յա ն ը ա վ ե ­ լի մ ե ծ Ժ ա մ ա ն ա կ ա մ ի ջ ո ց ի ց Հ ե տ ո , ք ա ն լ ո ւ յս ը ))։ Ա յս տ ե ղ մ ի ջ ա մ տ ո ւ մ է Ս ա լվ ի ա տ ի ն ( Գ ա լ ի լ ե յի կ ա ր ծ ի ք ը 10
  11. 11. ա ր տ ա հ ա յտ ո ղ ը ) * « Ա յ դ և ն մ ա ն ա յլ ո ւ ս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի փ ո ք ր ա պ ա ց ո ւ ց ե լի ո ւ թ յո ւ ն ը ս տ ի պ ե ց ի ն ձ մ տ ա ծ ե լ մ ի ո ր և է ե ղ ա ն ա կի մ ա ս ի ն , որը թ ո ւ յլ կ տ ա ր ա ն ս խ ա լ հ ա մ ո զ վ ե լ , որ լ ո ւ ­ ս ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ը , ա յ ս ի ն ք ն ' լ ո ւ յս ի տ ա ր ա ծ ո ւ մ ը , կա տ ա ր վ ո ւ մ է ի ր ո ք ա կ ն թ ա ր թ ո ր ե ն ։ Ի մ մ տ ա ծ ա ծ փ ո ր ձ ը հ ե տ և յա լն է ։ Երկու հ ո դ ի բ ռ ն ո ւ մ են մ ի - մ ի կրա1լ դ ր վ ա ծ լ ա պ տ ե ր ի կ ա մ ն մ ա ն մ ի ա յլ բ ա ն ի մ ե ջ , ո ր բ կ ա ր ե լի է բ ա ց ե լ և փ ա կ ե լ ձ ե ռ ք ի շ ա ր ­ ժ ո ւ մ ո վ , կ ո մ պ ա ն ի ո ն ի ն ե ր կ ա յ ո ւ թ յ ա մ բ ։ Կ ա ն գ ն ե լո վ մ ի մ յ ա ն ց դ ի մ ա ց մ ի ք ա ն ի կ ա ն գ ո ւն հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յա ն վ ր ա , մ ա ս ն ա կ ի ց ֊ ն ե ր ր ս կ ս ո ւ մ են վ ա ր ժ վ ե լ կ ր ա կ ր բ ա ց ե լ ո ւ և փ ա կ ե լո ւ մ ե ջ ա յ ն ­ պ ե ս , որ ե ր բ մ ե կ ը ն կ ա տ ո ւ մ է մ յո ւ ս ի լ ո ւ յս ը , ի ն ք ն ա ն մ ի ջ ա ­ պ ե ս բ ա ց ո ւ մ է ի ր ե ն ը Ին ձ հ ա ջ ո ղ վ ե լ է կ ա տ ա ր ե լ ա յն մ ի ա յն փ ո ք ր , մ ե կ մ ղ ո ն ի ց պ ա կ ա ս հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յա ն վ ր ա , ա յգ պ ա տ ­ ճ ա ռ ո վ ես չ ե մ հ ա մ ո զ վ ե լ , թ ե ի ս կ ա պ ե ս հ ա կ ա դ ի ր լո ւյս ը հ ա յտ ն վ ո ւ մ է հ ա ն կ ա ր ծ ա կ ի ։ Ս ա կ ա յն , ե թ ե ա յն հ ա ն կ ա ր ծ ա - կի էլ չի հ ա յս ։ն վ ո ւ մ , ա պ ա բ ո լ ո ր դ ե պ ք ե ր ո ւ մ հ ա յտ ն վ ո ւ մ է չ ա փ ա զ ա ն ց ա ր ա գ ))։ Ա յն ժ ա մ ա ն ա կ Ֆ ա լ ի լ ե յի տ ր ա մ ա դ ր ո ւ թ յա ն տ ա կ ե ղ ա ծ մ ի ջ ո ց ն եր ը , ի հ ա ր կ ե , թ ո ւ յլ չէ ի ն տ ա լի ս ա յդ պ ե ս հ ե շ տ լո ւ ­ ծ ե լ հ ա ր ց ր , և ն ա շ ա տ լ ա վ հ ա ս կ ա ն ո ւմ էր ա յ գ ։ Վ ե ճ ե ր ը շ ա ­ ր ո ւ ն ա կ վ ո ւ մ է ի ն ։ Ի ռ լա ն գա ց ի ն շ ա ն ա վ ո ր գի տ ն ա կ ա ն Ռո բ ե ր տ Ի ո յլ ր , ՈՐԸ տ վ Ի ց ք ի մ ի ա կ ա ն է լ ե մ ե ն տ ի ա ռ ա ջ ի ն ճ ի շտ ս ա հ ֊ մ ա ն ո ւմ ր , գ տ ն ո ւ մ էր , որ լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը վ ե ր ջ ա վ ո ր է ։ Իսկ X V I I գ ա ր ի մ ե կ ուրիշ հ ա ն ճ ա ր , Ռ ո բ ե ր տ Հ ո ւ կ ը , ե ն թ ա ­ դ ր ո ւմ էր , որ լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը ա յն ք ա ն մ ե ծ է, որ հ ն ա ­ ր ա վ ո ր չէ ո ր ո շ ե լ ա յն փ որ ձն ա կ ա ն որ են ։ Մյո ւ ս կ ո ղ մ ի ց , ա ս տ ֊ ղ ա գ ե տ Ի ո հ ա ն ն Կ ե պ լե ր ը և մ ա թ ե մ ա տ ի կ ո ս Ռ ե ն ե Ղ ե կ ա ր տ ը բ ա ժ ա ն ո ւմ էի ն Ար ի ս տ ո տ ե/ի կ ա ր ծ ի ք ը ։ 11
  12. 12. Օ-յոմերը ե Յուսյիաերի արբանյակը Ա յդ պ ա ր ի ս պ ը ա ռ ա ջ ի ն ա ն դ ա մ ճ ե ղ ք տ վ ե ց 1 6 7 6 թ վ ա ­ կ ա ն ի ն ։ Կ ա տ ա ր վ ե ց ա յն որոշ ի մ ա ս տ ո վ պ ա տ ա հ ա բ ա ր ։ Տ ե ֊ ս ա կ ա ն պ ր ո բ լ ե մ ը , ի ն չ պ ե ս հ ա ճ ա խ կ պ ա տ ա հ ե լ գ ի տ ո ւ թ յա ն պ ա տ մ ո ւ թ յ ա ն մ ե ջ , վ ճ ռ վ ե ց զ ո ւտ պ ր ա կ տ ի կ խ ն դ ր ի ի ր ա գ ո ր ծ ­ մ ա ն ը ն թ ա ց ք ո ւ մ ։ Ծ ա վ ա լվ ո ղ ա ռ և տ ր ի կ ա ր ի ք ն ե ր ը և ծ ո վ ա ­ գ ն ա ց ո ւ թ յա ն ա ճ ո ղ ն շ ա ն ա կ ո ւ թ յո ւ ն ը ս տ ի պ ե ց ի ն ֆ ր ա ն ս ի ա ­ կ ա ն գ ի տ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ի ա կա գ ե մ ի ա յ ի ն զ բ ա ղ վ ե լ ա շ խ ա ր հ ա գ ր ա ­ կ ա ն ք ա ր տ ե գ ն ե լէ ի ճ շ տ ո ւ մ ո վ , որի հ ա մ ա ր , մ ա ս ն ա վ ո ր ա պ ե ս , պ ա հ ա ն ջ վ ո ւ մ Էր ա շ խ ա ր հ ա գ ր ա կ ա ն եր կ ա ր ո ւ թ յա ն ո ր ո շ մ ա ն ա վ ե լի հ ո ւս ա լի ե ղ ա ն ա կ ։ Ե ր կ ա ր ո ւ թ յո ւ ն ը ո ր ո շ վ ո ւ մ Է բ ա վ ա ­ կ ա ն պ ա ր զ ե ղ ա ն ա կո վ ճ եր կ ր ա գն գ ի ե ր կ ո ւ կ ե տ ե ր ո ւ մ ե ղ ա ծ ժ ա մ ա ն ա կի տ ա ր բ ե ր ո ւ թ յա ն մ ի ջ ո ց ո վ , ս ա կ ա յն ա յն ժ ա մ ա ն ա կ դ ե ռ չ գ ի տ ե ի ն պ ա տ ր ա ս տ ե լ բ ա վ ա ր ա ր չ ա փ ո վ ճ շ գ ր ի տ ժ ա մ ա ­ ց ո ւ յ ց ն ե ր ։ Փ ա ր ի զ ի tf ա մ ա ն ա կ ը և ժ ա մ ա ն ա կ ը ն ա վ ի վ ր ա ո ր ո ­ շ ե լո ւ հ ա մ ա ր գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ը ա ռ ա ջ ա ր կ ե ց ի ն օ գ տ ա գ ո ր ծ ե լ մի ա յն պ ի ս ի ե ր կ ն ա յի ն ե ր և ո ւ յ թ , ո րը դ ի տ վ ո ւ մ Է ա մ ե ն օ ր , մ ի և ­ ն ո ւ յն ժ ա մ ի ն ։ Ա յգ ե ր և ո ւ յթ ո վ ծ ո վ ա գ ն ա ց ը կ ա մ ա շ խ ա ր հ ա գ ր ա ­ գ ե տ ը կ կ ա ր ո ղ ա ն ա ր ո ւղ ղ ե լ ի ր ժ ա մ ա ց ո ւ յ ց ը և ի մ ա ն ա լ Փ ա ր ի զ ի ժ ա մ ա ն ա կ ը ։ Ծ ո վ ի կ ա մ ց ա մ ա ք ի ց ա ն կա ց ա ծ կ ե տ ի ց ե ր և ա ց ո ղ ն մ ա ն ե ր և ո ւ յթ Է Ց ո ւ պ ի տ ե ր ի չո ր ս ա ր բ ա ն յա կ ն ե ր ի ց մ ե կ ի խ ա ­ վ ա ր ո ւ մ ը , որը հ ա յտ ն ա բ ե ր ե լ Էր Ֆ ա լ ի լ ե յը 1 6 0 9 թ վ ա կ ա ն ի ն ։ Ա յդ հ ա ր ց ո վ զ բ ա ղ վ ո ղ գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի ց Էր ե ր ի տ ա ս ա ր դ դ ա ն ի ա ց ի ա ս տ ղ ա գ ե տ 0 լե Ռ յ ո մ ե ր ը , ո ր ի ն չո ր ս տ ա ր ի դ ր ա ն ի ց ա ռ ա ջ ֆ ր ա ն ս ի ա ց ի ա ս տ ղ ա գ ե տ Ժ ա ն Պ ի կ ա ր ը հ ր ա վ ի ր ե լ Էր ա շ խ ա տ ե լո ւ Փ ա ր ի զ ի ն ո ր ա ս տ ղ ա գ ի տ ա ր ա ն ո ւ մ ։ Ռ յո մ ե ր ը , ի ն չ ­ պ ե ս և ա յն ժ ա մ ա ն ա կ վ ա ուրիշ ա ս տ ղ ա գ ե տ ն ե ր , գ ի տ ե ր , որ 12
  13. 13. Յ ո ւպ ի տ ե ր ի ա մ ե ն ա մ ոտ ա ր բ ա ն յա կ ի ե ր կ ո ւ խ ա վ ա ր ո ւ մ ն ե ր ի մ ի ջ և ր ն կ ա ծ ժ ա մ ան ա կա մ ի ջո ց ր տ ա ր վ ա ր ն թ ա ր ք ո ւ մ փ ո խ ֊ վ ո ւմ է . կ ե ս տ ա ր ի ր ն դ մ ի ջ ո ւմ ո վ մ ի և ն ո ւ յն կ ե տ ի ց տ ա ր վ ո ղ ո ւ ս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ը տ ա լի ս են 1 3 2 0 վ ա յր կ յա ն ա ռ ա վ ե ­ լ ա գ ո ւ յն տ ա ր բ ե ր ո ւ թ յո ւ ն ։ Ա յգ 1 3 2 0 վ ա յր կ յա ն ը հ ա ն ե լո ւկ էր ա ս տ ղ ա գ ե տ ն ե ր ի հ ա մ ա ր , և ոչ ոք չէ ր կ ա ր ո ղ ա ն ո ւմ , գ տ ն ե լ դրա բ ա վ ա ր ա ր բ ա ց ա տ ր ո ւ թ յ ո ւ ն ը ։ Թ վ ո ւ մ էր , ի ն չ ֊ո ր կ ա պ գ ո յ ո ւ ֊ թ յո ւ ն ո ւնի ա ր բ ա ն յա կ ի պ տ տ մ ա ն պ ա ր բ ե ր ո ւ թ յա ն և Յ ո ւ պ ի ֊ տ ե ր ի ն կ ա տ մ ա մ բ Եր Ifրի ո ւղ ե ծ ր ի ո ւ ն ե ց ա ծ դ ի ր ք ի մ ի ջ և ։ Եվ ահ՛ա Ռ յո մ ե ր ը , հ ի մ ն ա վ ո ր ս տ ո ւ գ ե լո վ ա յդ բ ո լ ո ր դ ի տ ո ւ մ ն ե ր ն ու հ ա շ վ ո ւ մ ն ե ր ը , մ ի ա ն գ ա մ ա յ ն ա ն ս պ ա ս ե լ ի ո ր ե ն վ ճ ռ ե ց հ ա ֊ ն ելուկրէ Ռ յո մ ե ր ր ե ն թ ա դ ր ե ց , որ 1 3 2 0 վ ա յր կ յա ն ը ( կ ա մ 2 2 ր ո պ ե ն J ա յն ժ ա մ ա ն ա կ ն Է, որը պ ա հ ա ն ջ վ ո ւ մ Է, ո ր պ ե ս զ ի լ ո ւ յս ն ա ն ց ­ նի Յ ո ւ պ ի տ ե ր ի ն ա մ են ա մ ո տ Եր կրի ո ւ ղ ե ծ ր ի դ ի ր ք ի ց մ ի ն չև ա մ ե ն ա հ ե ռ ո ւ դ ի ր ք ը յ ուր Ե րկ ի րը հ ա յտ ն վ ո ւ մ Է կես տ ա ր ի հ ե ­ տ ո ։ Ա յլ խ ո ս ք ո վ , լ ր ա ց ո ւ ց ի չ տ ա ր ա ծ ո ւ թ յո ւ ն ը , որն ա ն ց ն ո ւ մ Է լ ո ւ յ ս ը ' ա ն դ ր ա դ ա ռ ն ա լ ո վ Յ ո ւ պ ի տ ե ր ի ա ր բ ա ն յա կ ի ց , հ ա վ ա ­ սա ր Է Ե րկրի ո ւղ ե ծ ր ի տ ր ա մ ա գ ծ ի ն ( ն կ . 1 ) ։ Ռ յո մ ե ր ի ժ ա մ ա ն ա կ Ե րկրի ո ւղ ե ծ ր ի տ ր ա մ ա գ ի ծ ը հ ա վ ա ­ սա ր Էր հ ա մ ա ր վ ո ւ մ մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 1 8 2 ООО ООО մ ղ ո ն ի ի2 9 2 ООО ООО կli J ։ Բ ա ժ ա ն ելո վ ա յդ հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ը 1 3 2 0 վ ա յր կքա նի վ ր ա , Ռ յո մ ե ր ը ս տ ա ց ա վ , որ լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը վ ա յր կ յա ն ո ւ մ ժ 3 8 ООО մ ղ ո ն Է ( 2 2 2 ООО կ i X / Ա ռ ա ջ ի ն հ ա յ ա ց ք ի ց կ ա ր ո ղ Է թ վ ա լ , որ ա յդ պ ի ս ի ս խ ա լ ո վ թ վ ա յ ի ն ա ր դ յո ւ ն ք ս տ ա ն ա լը ( 8 0 0 0 0 l ] i i վ ա յր կ յա ն ո ւ մ ) մ ե ծ ծ ա ռ ա յո ւ թ յո ւ ն չ է ։ Բ ա յց մ տ ա ծ ե ք , թ ե ի ն չի ա յն ո ւ ա մ ե ն ա յն ի վ հ ա ս ա վ Ռ յո մ ե ր ը ։ Ա ռ ա ջի ն ա ն գ ա մ մ ա ր դ կ ո ւ թ յա ն ա մ բ ո ղ ջ 13
  14. 14. Յուպիների Արբանյակ ուղեծիրը K ~ ' M L 4.25 ւ)ամ 1 Ն ՚ Х _ У Տրամագիծր 300ООООООկմ տ՜ Հ Шե - ■ Հ ^ ^ Ա ո բ ա ն յա կ / V/ Արև X ^ ' ՜ ! . л.'.у' Յուրաքանչյուր պը- I -յ> &■ " Л՜՜ ւրույտիւյհեւրոխավարման V '^ S *^ '՜ ՜ ՜ I ԴնրւրրJւրնողՅուպրւրնրր , հտՀ*’ ՜ ՜ / ամենասուր արբանյակը ^Կրէտլ^ * ուղեծիրը Նկ. 1. Ռյոմեւփ դա տ ողությունների ս խ ե մ ա ն: 3 ո ւ պ ի տ ե ր ի ն ա մ են ա մ ո տ ա ր բ ա ն յ ա կ ի պ տ տ մ ա ն պ ա ր բ ե ր ո ւ թ յ ո ւ ն ը Հ ա վ ա ­ ս ա ր է մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 4 2 , 5 ժ ա մ ի ։ Ա յ դ պ ա տ ճ ա ռ ո վ Յ ո լ պ ի տ ե ր ը պ ե տ ք է ծ ա ծ կ ե ր ա ր բ ա ն յ ա կ ը ( կ ա մ ա ր բ ա ն յ ա կ ը դուրս գ ա ր խ ա վ ա ր մ ա ն գ ո տ ո ւ ց ) յ ո ւ ր ա ք ա ն չ յ ո ւ ր 4 2 ք5 ժ ա մ ի ց Հ ե տ ո ։ Ս ա կ ա յ ն կ ե ս տ ա ր վ ա ը ն թ ա ց ք ո ւ մ , ե ր բ և ր է Ւ ր ը Հ ե ռ ա ն ո ւ մ է Յ ո ւ պ ի տ ե ր ի ց , խ ա վ ա ր ո ւ մ ն ե ր ը կ ա ն խ ա գ ո ւ շ ա կ վ ա ծ ժ ա մ ֊ կ ե տ ն ե ր ի Հ ա մ ե մ ա տ ո ւ թ յ ա մ բ ա մ ե ն ա ն գ ա մ գ ի տ վ ո ւ մ էի ն ա վ ե լ ի մ ե ծ ո ւշ ա - ց ո ւ մ ո վ է Ռ յ ո մ ե ր ը ե կ ա վ ա յ ն ե զ ր ա կ ա ց ո ւ թ յ ա ն , որ լ ո ւ յ ս ը տ ա ր ա ծ վ ո ւ մ Է ոչ թ ե ա կ ն թ ա ր թ ո ր ե ն , ա յ լ ունի վ ե ր շ ա վ ո ր ա ր ա գ ո ւ թ յ ո ւ ն ; Ա յ դ պ ա տ ճ ա ռ ո վ ն ր ա ն ա վ ե լ ի շ ա տ ժ ա մ ա ն ա կ Է պ ե տ ք Ե ր կ ր ի ն Հ ա ս ն ե լ ո ւ Հ ա մ ա ր , ք ա ն ի որ Ե ր կ ի ր ը , շ ա ր ժ վ ե լ ո վ Ա ր և ի շո ւր ջը ո ւ ղ ե ծ ր ո վ , Հ ե ռ ա ն ո ւ մ Է Յ ո ւ պ ի տ ե ր ի ց ։ ււյւս տ մ ութ յա ն ը ն թ ա ց ք ո ւ մ ա պ ա ց ո ւ ց վ ե ց , որ ա ն ս ա հ մ ա ն ո ր ե ն ա ր ա դ հ ա մ ա ր վ ո ղ շ ա ր ժ ո ւ մ ը մ ա տ չ ե լ ի Է ի մ ա ց ո ւ թ յա ն ն ււ չա փ մ ա ն ը ։ 14
  15. 15. Ա վ ե լի ն , հ ե ն ց ա ռ ա ջ ի ն փ ո ր ձ ի ց Ռ յո մ ե ր ը ս տ ա ց ա վ քւիշՆՈ կ ա ր գ ի մ ե ծ ո ւ թ յո ւ ն ։ Իսկ ե թ ե ո ւ շ ա դ ր ո ւ թ յո ւն դ ա ր ձ ն ե ն ք ա յն հ ա ն գ ա մ ա ն ք ի վ ր ա , որ գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ը մ ի ն չ և ա յ ժ մ զ բ ա ղ ­ վ ո ւմ են Ե րկրի ո ւղ ե ծ ր ի տ ր ա մ ա գ ծ ի և Յ ո ւպ ի տ ե ր ի ա ր բ ա ն ­ յա կ ն ե ր ի խ ա վ ա ր մ ա ն ժ ա մ կ ե տ ն ե ր ի ճ շ տ մ ա ն հ ա ր ց ո վ , ա պ ա Ռ յո մ ե ր ի ս խ ա լը բ ո լ ո ր ո վ ի ն զ ա ր մ ա ն ք չի ա ռ ա ջ ա ց ն ի ։ Ա յ ժ մ մ ե ն ք դ ի տ ե ն ք , որ ա ր բ ա ն յա կ ի խ ա վ ա ր մ ա ն ա ռ ա վ ե լ ա գ ո ւ յն ո ւ շ ա ց ո ւ մ ը հ ա վ ա ս ա ր է ոչ թ ե 2 2 ր ո պ ե ի , ի ն չ պ ե ս կ ա ր ծ ո ւ մ էր Ռ յո մ ե ր ը , ա յլ մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 1 6 ր ո պ ե 3 6 վ ա յ ր կ յ ա ն ի , ի ս կ Ե րկրի ո ւղ ե ծ ր ի տ ր ա մ ա գ ի ծ ը մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս ոչ թ ե 2 9 2 ООО ООО կ մ է , ա յլ 3 0 0 ООО ООО կ մ ։ Ե թ ե ա յս ո ւղ ղ ո ւ մ ն ե ր ը մ տ ց ն ե ն ք Ռ յո մ ե ր ի հ ա շ վ ի մ ե ջ , կ ս տ ա ց վ ի , որ լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը 3 0 0 0 0 0 կ մ է վ ա յր կ յա ն ո ւ մ , ի ս կ ա յս ա ր դ յո ւ ն ք ը մ ո տ է մ ե ր ժ ա մ ա ն ա կ ի գի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի ս տ ա ց ա ծ ա մ են ա ճ իշ տ թ վ ի ն ։ Լավ հի պ ո թ ե զ ի ն ա ռ ա ջա դ ր վ ո ղ հի մ ն ա կ ա ն պ ա հ ա ն ջ ն ա յն է, որ ն ր ա հ ի մ ա ն վ ր ա հ ն ա ր ա վ ո ր լի ն ի ճի շտ կ ա ն խ ա գ ո ւ ­ շակուի} յ ո ւնն եր ա ն ե լ։ Ե լն ե լո վ ի ր հ ա շ վ ա ծ լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ ­ թ յ ո ւ ն ի ց , Ռ յո մ ե ր ը կ ա ր ո ղ ա ց ա վ մ ի ք ա ն ի ա մ ի ս ա ռ ա ջ ճիշտ կ ա ն խ ա գ ո ւ շ ա կ ե լ մ ի ք ա ն ի խ ա վ ա ր ո ւ մ ն ե ր ։ Օ ր ի ն ա կ , 1 6 7 6 թ վ ա կ ա ն ի սե պ տ ե մ բ ե ր ի ն ն ա կ ա ն խ ա տ ե ս ա վ , որ Յ ո ւպ ի տ ե ր ի ա ր բ ա ն յա կը ն ո յ ե մ բ ե ր ի ն կ հ ա յտ ն վ ի մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 1 0 ր ո ­ պ ե ո ւ շ ա ց ո ւ մ ո վ ։ Փ ո ք ր ի կ ա ր բ ա ն յ ա կը չ դ ա վ ա ճ ա ն ե ց Ռ յո մ ե ր ի ն և կ ա ն խ ա գ ո ւ շ ա կ վ ա ծ ժ ա մ ի ն ե ր և ա ց մ ե կ վ ա յր կ յա ն ի ճ շ տ ո ւ ­ թ յ ա մ բ ։ Ս ա կ ա յն Փ ա ր ի զ ի գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի ն Ռ յո մ ե ր ի տ ե ս ո ւ ­ թ յ ա ն ա յդ հ ա ս տ ա տ ո ւ մ ն ի ս կ չ հ ա մ ո զ ե ց ։ Բ ա յց Բ ս ա հ ա կ Ն յո ւ ­ տ ո ն ը և հ ո լ ա ն դ ա ց ի մ ե ծ ա ս տ ղ ա գ ե տ ու ֆ ի զ ի կ ո ս Ք ր ի ս տ ի ա ն Հ յո ւ ղ ե ն սը հ ա ն դ ե ս ե կ ա ն ո ր պ ե ս դ ա ն ի ա ց ո ւ կ ո ղ մ ն ա կ ի ց ն ե ր ։ ի ս կ որոշ Ժ ա մ ա ն ա կ ա ն ց , 1 7 2 9 թ վ ա կ ա ն ի հ ո ւ ն վ ա ր ի ն , ա ն ֊
  16. 16. ԴԼԻա Оէ1 ա " լ" ՛Լա Դե տ $ ե Ե'ս ք'ր ա ԴԼԵJ Լ1 Ե'ի ա յլ ճ ա ն ա պ ա ր հո վ Հ ա ն գ ե ց ն ո ւ յն ե զ ր ա կ ա ց ո ւ թ յա ն ը , ի ն չ Ռ յ ո մ ե ր ը ։ Ա յլե ս կասԼլած չ կ ա ր ։ Ռ յո մ ե ր ը ը ն դ մ ի շ տ վ ե ր ջ դ ր ե ց գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ի մ ո տ ը ն ­ դ ո ւ ն վ ա ծ ա յն հ ա մ ո զ մ ո ւ ն ք ի ն , որ լ ո ւ յս ը տ ա ր ա ծ վ ո ւ մ Է ա կ ր ն ֊ թ ա ր թ ո ր ե ն , ա ն կ ա խ հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ի ց ։ Ռ յո մ ե ր ը ա պ ա ց ո ւ ց ե ց , որ թե/ւ լ ո ւ յս ի ա րա գ ո ւ թ յո ւ ն ը շա տ մ ե ծ Է, ա յն , ա յ ն ո ւ ա մ ե ն ա յն ի վ , վ ե ր ջ ա վ ո ր Է և Լլարող Է չ ա փ - վ ե լ ։ Բ ա յց և ա յն պ ե ս , ա ր ժ ա ն ի ն մ ա տ ո ւ ց ե լ ո վ Ռ յո մ ե ր ի ն վ ա ճ ­ մ ա ն ը , որոշ գ ի տ ն ա կ ա ն ն ե ր ա յն պ ե ս Էլ [ ի ո վ ի ն գ ո հ ա ց ա ծ չ է ի ն ։ Լույսի ա ր ա գ ո ւ թ յա ն չ ա փ ո ւ մ ը նրա ե ղ ա ն ա կ ո վ հ ի մ ն վ ա ծ էր ա ս տ ղ ա բ ա շ խ ա Լ ւա ն դ ի տ ո ւ մ ն ե ր ի վ ր ա Լլ ե ր կ ա ր ժ ա մ ա ն ա կ էր պ ա հ ա ն ջ ո ւժ ։ Ի սկ ն ր ա ն ք ց ա ն կ ա ն ո ւ մ էի ն չա վ ւո ւմ ն ե ր ը կ ա տ ա ­ ր ե լ լ ա բ ո ր ա տ ո ր ի ա յո ւ մ , զ ո ւտ ե ր կ ր ա յի ն մ ի ջ ո ց ն ե ր ո վ , դուրս չ գ ա լ ո վ մ ե ր մ ոլո ր ա կի ս ա հ մ ա ն ն ե ր ի ց , ա յն պ ե ս , որ փ ո ր ձ ի բ ո ­ լո ր սլա յ մ ա ն ն ե ր ը լ ի ն ե ի ն հ ս կ ո ղ ո ւ թ յա ն տ ա կ ։ Չ է ՞ որ Ռե կ ա ր ­ տ ի ժ ա մ ա ն ա կ ա կ ի ց ն ու բ ա ր ե կ ա մ ը , ֆ ր ա ն ս ի ա ց ի ֆ ի զ ի կ ո ս Մ ա ր են Ս ա ր ս ե ն ը ե ր ե ս ո ւ ն հ ի ն գ տ ա ր ի ա ռ ա ջ կ ա ր ո ղ ա ց ա վ չ ա ­ փ ե լ ձ ա յն ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը ։ Ի ն չո ՞ւ հ ն ա ր ա վ ո ր չէ ն ո ւ յն ը կ ա ­ տ ա ր ե լ լ ո ւ յս ի հետ՜- Առաջին չափումը երկրային միջոցներով Ս ա կ ա յն ա յդ պ ր ո բ լե մ ի վ ճ ռ մ ա ն հ ա մ ա ր հ ա ր կ ե ղ ա վ ս պ ա ֊ ս ե լ շուրջ ե ր կ ո ւ հ ա ր յ ո ւ ր ա մ յա կ ։ 1 8 4 9 թ վ ա կ ա ն ի ն ֆ ր ա ն ս ի ա ­ ց ի ֆ ի զ ի կ ո ս Ա ր մ ա ն Հ ի պ ո լի տ Լուի Ֆ ի ղ ո ն գ տ ա վ բ ա վ ա կ ա ն հ ե շտ ե ղ ա ն ա կ ։ ն կ . 2 - ո ւ մ ց ո ւ յ ց է տ ր վ ա ծ ն ր ա ս ա ր ք ի պ ա ր ­ զ ե ց վ ա ծ ս խ ե մ ա ն ։ Ֆ ի ղ ո ն լ ո ւ յս ի ճ ա ռ ա գ ա յթ ն ո ւ ղ ղ ո ւմ էր ա ղ ֊
  17. 17. շՍ4ս,քե|սոնըելույսիարագությունը Ն կ . 2 . Յ փ գ ո յի ս ա ր ք ը : 1 7 4 տ ա ր ի ա յ ն բ ա ն ի ց հ ե տ ո ե ր բ Ռ յ ո մ ե ր ը Յ ո ւ պ ի տ ե ր ի ա ր բ ա ն յ ա կ ի խ ա վ ա ր մ ա ն դ ի տ ո ւ մ ն ե ր ի ց հ ա շ վ ե ց լ ո ւ յ ս ի ա ր ա գ ո ւ թ յ ո ւ ն ը , Ֆ ի ղ ո ն կ ա ռ ո ւ ց ե ց մ ի ս ա ր ք ' ե ր կ ր ա յ ի ն պ ա յ մ ա ն ն ե ր ո ւ մ լո ւյս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը լ ա փ ե լ ո ւ հ ա մ ա ր ։ С ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ ը լ ո ւ յ ս ի ճ ա ռ ա գ ա յ թ ը բ ա ժ ա ն ո ւ մ էր բ ռ ն ը - կ ո ւ մ ն ե ր ի ։ Ֆ ի ղ ո ն լ ա փ ե ց ա յ ն մ ա մ ա ն ա կ ը , ո ր ի ը ն թ ա ց ք ո ւ մ լ ո ւ յ ս ը ա ն ց ն ո ւ մ Էը С ֊ի ց մ ի ն լ և А հ ա յ ե լ ի ն և վ ե ր ա դ ա ռ ն ո ւ մ ' 1 7 , 3 2 1|մ: Ա յ դ մ ե թ ո դ ի թ եր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ա յ ն է ը , որ լ ո ւ յ ս ի ա ռ ա վ ե լ ա ­ գ ո ւյն պ ա յ ծ ա ռ ո ւ թ յ ա ն պ ա հ ը ո ր ո շ վ ո ւ մ էր գ ի տ ո ղ ի ա լ ք ո վ ։ Ա յդ պ ի ս ի ս ո ւ բ յ ե կ տ ի վ դ ի տ ո ւ մ ն ե ր ը բ ա վ ա ր ա ր ճ շ տ ո ւ թ յ ո ւ ն լ ե ն ո ւ ն ե ն ո ւ մ ։
  18. 18. բ յ ո ւ ր ի ց В Հ ա յե լ ո ւ վ ր ա , ա պ ա ա յ դ ճ ա ռ ա գ ա յ՛թ ը ա ն դ ր ա դ ա ռ ֊ ն ո ւմ էր А Հ ա յե լ ո ւ վ ր ա ։ Մի Հ ա յե լ ի ն դ ր վ ա ծ էր Սյ ո ւրեն ո ւմ ' Ֆիզոյքի Հ ո ր տ ա ն ը , մ յո ւ ս ը ' Մ ո ն մ ա ր ա ր ո ւ մ , Փ ա ր ի զ ո ւ մ ։ Հ ա յ հ ֊ լի ն ե ր ի Հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ը մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 8 , 6 6 կմ է ր ։ А ե. В Հ ա յե լ ի ն Փրի մ ի ջ և տ ե ղ ա վ ո ր վ ա ծ էր ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ , որը կ ա ր ե լի էր պ տ տ ե լ տ ր վ ա ծ ա ր ա գ ո ւ թ յա մ բ ( ստ բ ո բ ո ս կ ո պ ի ս կ ղ բ ո ւն ք ր վ ։ Պ տ տ վ ո ղ ա ն ի վ ի ա տ ա մ ն ե րը ը ն դ Հ ա տ ո ւ մ են լ ո ւ յ ֊ սի ճ ա ռ ա գ ա յթ ը , բ ա ժ ա ն ելո վ ա յն ի մ պ ո ւ լ ս ն ե ր ի ։ Ա յս պ ի ս ո վ , ո ւ ղ ա ր կ վ ո ւ մ էր կ ա ր ճ բ ռ ն կո ւմ ն ե րի շ ղ թ ա ։ Ե րբ ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ ը ա ն շա ր ժ էր //. գ տ ն վ ո ւ մ էր ս կ ը ղ - բ ը ն ա կ ա ն գի ր ք ո ւ մ , դ ի տ ո ղ ը կ ա ր ո ղ էր ա ղ բ յո ւ ր ի ց ե կ ո ղ լ ո ւ յս լյ տ ե ս ն ե լ ե ր կ ո ւ ա տ ա մ ն ե ր ի մ ի ջ և ե ղ ա ծ տ ա ր ա ծ ո ւ թ յա ն մ ի ջ ո վ ։ Ա յն ո ւՀ ե տ Ա ա ն ի վ ը շ ա ր ժ մ ա ն մ ե ջ էր դ ր վ ո ւ մ ա ն ը ն դ Հ ա տ ա ճ ո ղ ա ր ա գ ո ւ թ յա մ բ և գ ա լի ս էր մ ի պ ա Հ , ե ր բ լո ւս ա յ ի ն ի մ ֊ պ ո ւլս ը , ա ն ց ն ե լ ո վ ա տ ա մ ն ե ր ի մ ի ջ և ը ն կ ա ծ Հ ա տ վ ա ծ ը , վ ե ր ա ֊ դ ա ռ ն ո ւ մ էը , ա ն դ ր ա դ ա ռ ն ա լ ո վ А Հ ա յե լ ո ւ ց և բ ռ ն վ ո ւ մ ա տ ա ֊ մ ո վ ։ Ա յս դ ե պ ք ո ւ մ դ ի տ ո ղ ը ո չի ն չ չէ ր տ ե ս ն ո ւ մ ։ Ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ ի պ տ տ մ ա ն Հ ե տ ա գ ա ա ր ա գ ա ց մ ա ն ը ն թ ա ց ք ո ւմ լո ւյս ը ն ո ր ի ց ե ր և ո ւ մ էր , գ ն ա լո վ պ ա յծ ա ռ ա ն ո ւ մ , և, վ ե ր ջ ա պ ե ս , Հ ա ս ֊ ն ո ւ մ ա ռ ա վ ե լ ա գ ո ւ յն ի ն տ ե ն ս ի վ ո ւ թ յա ն ։ Ֆ ի ղ ո յի օ գ տ ա գ ո ր ծ ա ծ ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ ը ո ւն ե ր 7 2 0 ա տ ա մ , ի ս կ լ ո ւ յս ը ա ռ ա վ ե լ ա ֊ գ ո ւ յն ի ն տ ե ն ս ի վ ո ւ թ յա ն էր Հ ա ս ն ո ւ մ վ ա յր կ յա ն ո ւմ 2 5 պ տ ո ւյտ կ ա տ ա ր ե լ ի ս ։ Ա յս տ վ յա լ ն ե ր ի Հ ի մ ա ն վ ր ա Ֆ ի ղ ո ն Հ ե տ և յա լ կ ե ր պ Հ ա շ վ ե ց լ ո ւ յս ի ա՛րա գ ո ւ թ յո ւ ն ր ։ Լ ո ւ յ ս ը Հ ա յ ե Iի ն ե ր ի մ ի ջ և ե ղ ա ծ տ ա ր ա ծ ո ւ թ յ ո ւ ն ը ա ն ց ն ո ւ մ և Հ ե տ է դ ա ռ ն ո ւ մ ա յ ն ժ ա մ ա ն ա կ ա մ ի ջ ո ց ո ւ մ , ե ր բ ա ն ի վ ը շ ո ւ ռ է գ ա լ ի ս ա տ ա մ ն ե ր ի մ ի ջ և ը ն կ ա ծ մ ի Հ ա տ վ ա ծ ի ց մ ի ն չ և մ լ ո ւ ֊ 18
  19. 19. հը, ա յս ի ն ք ն ' '/շ5 X А/720֊ո ւ մ , որը կ ա զ մ ո ւ մ է 1 /1 8 0 0 (1 վ ա յ ր կ յ ա ն ։ Ա ն ց ա ծ հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն ը հ ա վ ա ս ա ր է հ ա յե լի ՝ ն ե ր ի մ ի շ և ե ղ ա ծ հ ե ռ ա վ ո ր ո ւ թ յա ն կ ր կ ն ա պ ա տ ի կ ի ն , ա յս ի ն ք ն ' 1 7 , 3 2 կ մ / Ա յս տ ե ղ ի ց լ ո ւ յս ի ա ր ա դ ո ւ թ յո ւնը հ ա վ ա ս ա ր է 7 1 , 3 2 у / 1 8 0 0 0 , կ ա մ մ ո տ ա վ ո ր ա պ ե ս 3 1 2 ООО կ մ վ ա յր կ յա ն ո ւ մ ։ Հեուկոփ կատարեւագործումբ Ե րբ Ֆ ի ղ ո ն հ ա յ տ ն ե ց ի ր չ ա փ մ ա ն ա ր դ յո ւ ն ք ը , գի տ ն ա կ ա ն ֊ ն ե ր ը կա ս կա ծ եց ի ն ա յ գ ա հ ռ ե լի թ վ ի ճշտ ո ւ թ յ ա ն մ ե ջ , ը ս տ որի լ ո ւ յս ը Ա ր և ի ց հ ա ս ն ո ւ մ է Ե ր կ ր ի ն 8 ր ո պ ե ո ւ մ և կ ա ր ո ղ է շ ը ր ֊ ց ա ն ց ե լ Ե րկ ի րը վ ա յր կ յա ն ի ո ւ թ ե ր ո ր դ ա կ ա ն մ ա ս ո ւ մ ։ Ա ն հ ա վ ա ֊ տ ա լի էր թ վ ո ւ մ , որ մ ա ր գ ը կ ա ր ո ղ ա ն ա չ ա փ ե լ ն մ ա ն վ ի թ խ ա րի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ր ա յդ պ ի ս ի պ ր ի մ ի տ ի վ գ ո ր ծ ի ք ն ե ր ո վ ։ Մ ի ՞թ ե Ֆ ի զ ո յի հ ա յե լի ն ե ր ի մ ի շ և ր ն կ ա ծ ութ կ ի լո մ ե տ ր ի ց ա վ ե լի տ ա ֊ րա ծո ւիժ յո ւնը լ ո ւ յս ն ա ն ց ն ո ւ մ է վ ա յր կ յա ն ի 1 / 3 6 0 0 0 մ ա ս ո ւ մ ։ Ա ն հ ն ա ր ի ն է , ա ս ու մ էի ն շ ա տ ե ր ը ։ Ս ա կ ա յն Ֆ ի զ ո յի ս տ ա ֊ ց ա ծ թ ի վ ը շ ա տ մ ո տ էր Ռ յո մ ե ր ի ա ր դ յո ւ ն ք ի ն ։ Հ ա ղ ի վ թ ե ա յն ս ո վ ո ր ա կ ա ն հ ա մընկն ո ւ1մ լ ի ն ե ր ։ Տ ա ս ն ե ր ե ք տ ա ր ի ա ն ց , ե ր բ ս կ ե պ տ ի կ ն ե ր ը դ ե ռ շ ա ր ո ւ ն ա ֊ կ ո ւմ էի ն կ ա ս կ ա ծ ե լ և հ ե գ ն ա կ ա ն դ ա տ ո ղ ո ւ թ յո ւ ն ն ե ր ա ն ե լ, փ ա ր ի զ յ ա ն հ ր ա տ ա ր ա կ է ի ո ր դ ի Ժ ա ն Սեր ն ա ր Լեոն Ֆ ո ւ կ ո ն , որը մ ի ժ ա մ ա ն ա կ պ ա տ ր ա ս տ ւէ ո ւմ էր բ ժ ի շ կ դ ա ռ ն ա լ , ա յլ ե ղ ա ն ա կո վ ո ր ո շ ե ց լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը ։ Նա մ ի ք ա ն ի տ ա ր ի ա շ խ ա տ ե լ էր Ֆ ի զ ո յի հ ե տ և շ ա տ էր մ տ ա ծ ե լ ն ր ա փ ո ր ձ ը կ ա ֊ 19
  20. 20. tii ա ր ե լԼս դո ր ծ ե լու if ւս ս ի ն ։ Ա տ ա մ ն ա վ ո ր Հ ա չե լո ւ փ ո խ ա ր ե ն նա օ գ տ ա գ ո ր ծ ե ց պ տ տ վ ո ղ Հ ա յ ե լ ի ։ Ֆ ո ւ կ ո ն տ ա ղ ա ն դ ա վ ո ր ո ւ ս ո ւ մ ն ա ս ի ր ո ղ ի Հ ռ չա կ էր վ ա յ ե ֊ լ ո ւ մ ։ 1 8 5 5 թ վ ա կ ա ն ի ն , ճ ո ճ ա ն ա կի Հ ե տ կ ա տ ա ր ա ծ ի ր փ ո ր ձ ի Հ ա մ ա ր , նա պ ա ր գ և ա տ ր վ ե ց Ա ն գ լի ա կ ա ն Ա ր քա յա կւսն ը ն ֊ կ ե ր ո ւ թ յա ն կ ո պ լ ե յա ն մ ե դ ա լ ո վ , ա յգ վ ա ր ձ ո վ ն ա ա պ ա ց ո ւ ց ե ց , որ Եր կի ր ր պ տ տ վ ո ւ մ է ի ր ա ռ ա ն ց ք ի շ ո ւ ր ջ ը ։ ն ա պ ա տ ր ա ս տ ե լ է ն ա և ա ռ ա ջ ի ն գ ի ր ո ս կ ո ս լր ս լր ա կ տ ի կ կի ր ա ռ ն ա ն Հ ա մ ա ր ։ Ֆ ի զ ո յի վ ա ր ձ ո ւ մ ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ ի փ ո խ ա ր ի ն ո ւ մ ը պ տ ր տ ֊ վ ո գ Հ ա յե լ ի ո վ ( ա յ ս գ ա ղ ա փ ա ր ը ա ռ ա ջ ա ր կ ե լ էր դ ե ռ և ս 1 8 4 2 թ վ ա կ ա ն ի ն Ղ ո մ ի ն ի կո Արա գ ո ն , բ ա յ ց ա յն չէ ր ի ր ա գ ո ր ծ վ ե լ ) Հ ն ա ր ա վ ո ր ո ւ թ յո ւ ն տ վ ե ց լո ւ ս ա յի ն ճ ա ռ ա գ ա յթ ի ա ն ց ն ե լի ք 8 կ մ ֊ի ց ա վ ե լի ճ ա ն ա պ ա ր Հ ը կ ր ճ ա տ ե լ մ ի ն չ և 2 0 մ ե տ ր ։ Պ տ տ վ ո ղ Հ ա յե լ ի ն թ ե ք ո ւ մ էր ( ն կ , 3 ) Հ ե տ ա դ ա ր ձ ճ ա ռ ա գ ա յթ ը վ ա ք ը ա ն կ յա ն տ ա կ , որը թ ո ւ յլ էր տ ա լի ս կ ա տ ա ր ե լ ա ն Հ ր ա ֊ ժ ե շ տ չա վ ւո ւմ ն ե ր լ ո ւ յս ի ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը Հ ա շ վ ե լո ւ Հ ա մ ա ր ։ Ֆ ո ւ կ ո յի ս տ ա ց ա ծ ա ր դ յո ւ ն ք ը 2 9 8 ООО կ ւ ք / ւ [ ր կ էր , ա յ ս ի ն ք ն ' մ ո ֊ տ ա վ ո ր ա պ ե ս 1 7 ООО l | l l ֊ո վ պ ա կ ա ս Ֆ ի զ ո յի ս տ ա ց ա ծ ա ր գ յո ւն ֊ ք ի ց , ( Մ ե կ ուրիշ փ որ ձ ո ւ մ Ֆ ո ւ կ ո ն ա ն դ ր ա դ ա ր ձ ն ո ղ և պ տ տ վ ո ղ Հ ա յե լ ի ն ե ր ի մ ի ջ և տ ե ղ ա վ ո ր ե ց ջ ր ո վ լ ց վ ա ծ խ ո ղ ո վ ա կ , ո ր պ ե ս զ ի ո րո շի լ ո ւ յս ի տ ա ր ա ծ մ ա ն ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը ջ ր ո ւ մ ։ Պ ա ր զ վ ե ց , որ լ ո ւ յս ի տ ա ր ա ծ մ ա ն ա ր ա գ ո ւ թ յո ւ ն ը օ դ ո ւմ ա վ ե լի մ ե ծ է յ ։ Տ ա ս ը տ ա ր ի ա ն ց Փ ա ր ի զ ի բ ա ր ձ ր ա գ ո ւ յն պո լի տ ե խ ն ի կ ա ■֊ կ ա ն դ պ ր ո ց ի է ք ս պ ե ր ի մ ե ն տ ա լ ֆ ի զ ի կ ա ձի պ ր ո ֆ ե ս ո ր Ա լֆ ր ե գ Կ ո ր ն յո ւն ն ո ր ի ց վ ե ր ա դ ա ր ձ ա վ ա տ ա մ ն ա վ ո ր ա ն ի վ ի ն , բ ա յ ց ա յն ա ր դ ե ն ո ւն ե ր 2 0 0 ա տ ա մ ։ Կ ո ր ն յո ւի ա ր դ յո ւ ն ք ը մ ո տ էր ն ա ֊ խ ո ր դ ի ն ։ ն ա ս տ ա ց ա վ 3 0 0 ООО կւք վ ա յ ր կ յ ա ն ո ւ մ թ ի վ ը г Ա յս պ ե ս էր վ ի ճ ա կ ը 1 8 7 2 թ վ ա կ ա ն ի ն , ե ր բ Ան ա պ ո լի սի Ծ ո վ ա յի ն ա կ ա ֊ 20
  21. 21. Օկ. 3. Ֆօւկոյի и ш гГ |ք: Որոշ կատարելագործումներից հետո Մայքելսոնր օգտագործեց այդ սարքը Լույսի արա­ գությունը որոշելու համար։ Այդ սարքավորման մեջ ատամնավոր անիվը (տ ե'ս նկ. 2 ) փոխա­ րինված է С պտտվող հարթ Հայելիով։ Եթե С հայելին անշարժ է կամ դանդաղ է պտտվում, լույսը անդրադառնում է И կիսաթափանցիկ հայելու վրա հոծ գծով նշված ուղղությամբ։ Երր հայելին արագ է պտտվումf անդրադարձած ճառագայթը տեղափոխվում է կետագծով նշված դիրքը։ նայելով օկուլյարի մեջ, դիտողը կարող է չափել ճառագայթի շեղումը: Այդ չափումը տալիս էը նրան Ա անկյան կրկնապատիկ մեծությունը, այսինքն հայելու ս/տտման անկյունն այն Ժամանակամիջոցում, որի ընթացքում լույսի ճառագայթը անցնում է 0.-ից մինչև A գո­ գավոր հայելին և վերադառնում Օ -ին։ Գիտենալով С հայելու պտտման արգությունը, А~ի& մինչև С հեռավորությունը և 0 հայելու պտտման անկյունը այդ ժամանակամիջոցում, կարելի էր հաշվել լույսի արագությունը:
  22. 22. դ ե մ ի ա յ ի վ ե ր ք ի ն կ ո ւրսի ե ր ի տ ա ս ա ր դ ո ւն կ ն դ ի ր Մ ա յք ե լ ս ո ն ի ն օ պ տ ի կ ա յի ք ն ն ո ւ թ յա ն ը ա ռ ա ջ ա ր կ ե ց ի ն պ ա տ մ ե լ լ ո ւ յս ի ա ր ա - գ ո ւ թ յո ւ ն ր լ ա փ ե լ ո ւ Ֆ ո ւ կ ո յի ա պ ա ր ա տ ի մ ա ս ի ն ։ Ոչ ո ք ի մ տ ք ո վ ա յն ժ ա մ ա ն ա կ չէ ր ա ն ց ն ո ւ մ , որ ֆ ի զ ի կ ա յի դ ա ս ա գ ր ք ե ր ո ւ մ , ո ր ո ն ց ո վ ս ո վ ո ր ե լո ւ են ո ւ ս ա ն ո ց ն ե ր ի ա պ ա գ ա ս ե ր ո ւ ն դ ն ե ր ր , Ս ա յք ե լ ս ո ն ր ա վ ե լի մ ե ծ տ ե ղ կգրա ւէի, ք ա ն Ֆ ի ղ ո ն և Ֆ ո ւ կ ո ն ։

×