2012 01-18 relatie-journalistiek-mediawijze-burgers-fifi-schwarz

476 views

Published on

Presentation (in Dutch!) about the relationship between journalism and media literate citizenship. News media and media literate citizens need each other.
Citizens, whether as receivers of information or as participants in the exchange of information, should (learn to) critically use a diverse set of sources in order to comprehend how media work and what media messages mean. To judge media, is to use them critically.

Published in: News & Politics
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
476
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Traditioneel model:Kleine groep zenders, grote groep ontvangersSuggestie dat zenders kennisvoorsprong hadden In feite was kennis ruimschoots verdeeld, alleen de kennis die bij ‘ontvangers’ (in het model) bestond, werd niet gedeeld:De media bepaalden welke informatie populair werd.N.B. Waarbij media = communicatiemiddelen. Dat kan staan voor zowel de technologische middelen (bijv. televisie, krant), als de mensen die de media-inhoud maken (programmamakers, journalisten).In deze presentatie beperk ik me bij het gebruik van de term media tot de inhoudelijke afzenders, dus niet de technologie.Meer specifiek: journalistieke mediaBewuste keuze, want ook ik moet selecteren, maar ook omdat het hier gaat om wie bepaalt welke inhoud relevant is. Daar waar technologie daarop van invloed is, benoem ik dat apart.
  • Traditioneel model:Kleine groep zenders, grote groep ontvangersSuggestie dat zenders kennisvoorsprong hadden In feite was kennis ruimschoots verdeeld, alleen de kennis die bij ‘ontvangers’ (in het model) bestond, werd niet gedeeld:De media bepaalden welke informatie populair werd.N.B. Waarbij media = communicatiemiddelen. Dat kan staan voor zowel de technologische middelen (bijv. televisie, krant), als de mensen die de media-inhoud maken (programmamakers, journalisten).Dat is meteen ook het verwarrende.In deze presentatie beperk ik me bij het gebruik van de term media tot de inhoudelijke afzenders, dus niet de technologie.Bewuste keuze, want ook ik moet selecteren, maar ook omdat het hier gaat om wie bepaalt welke inhoud relevant is. Daar waar technologie daarop van invloed is, benoem ik dat apart.
  • Huidig model:Ontvangers zijn nu ook gaan zenden, via media en rechtstreeks (via technologie).Welk kanaal, welke technologie wordt gebruikt, maar nu verschoven naar de pijlen en dus nog zeker van invloed op hoe berichten overkomen! Medium is the messageZenders hebben, naast rol van zender, ook rol van ontvanger gekregen.Moeten immers iets met die ontwikkeling. Vandaar user generated content, crowdsourcing.
  • Huidig model: few to manyZenders ook ontvangers, maar nog steeds meest actiefMeer ontvangers die passief ontvangen, of uitsluitend reageren.Ontvangers zijn nu ook gaan zenden, via media en rechtstreeks (via technologie).Zenders hebben, naast rol van zender, ook rol van ontvanger gekregen.Moeten immers iets met die ontwikkeling. Vandaar user generated content, crowdsourcing.
  • Verschil met traditionele model is dan ook dat traditionele werd aangeduid als one to many en het huidige als many to many.En dat geen sprake meer is van eenrichtingsverkeer.Dan Gillmor beschreef deze ontwikkeling in zijn boek We the media, waarin hij aangeeft dat burgers zelf informatie-afzenders worden en dat burgers niet langer slechts ontvangen, maar in gesprek raken met de media. Daarmee wekt hij de suggestie van gelijkwaardige informatie-uitwisseling.Maar klopt die suggestie: bereiken die velen ook echt velen, of toch maar kleine groepen?Om die vraag te kunnen beantwoorden, moeten we eerst kijken naar mate waarin informatie-aanbod en informatiebehoefte op elkaar zijn afgestemd.
  • Als wij informatie willen selecteren, hebben we te maken met een aantal beperkingen:Afhankelijkheid technologie: bij zoeken in Google geeft Google zelf percentage van relevantie aan. Maar dat is gebaseerd op berekeningen, algoritmes op basis van de locatie waar je je bevindt, de cookies op je computer ; eerdere zoekacties, sites die je bezocht hebt enzovoort. Niet omdat dat het beste antwoord is op jouw vraag.Daarom wordt ook wel gesproken van filter failure. De berekeningen geven geen garantie op juistheid of werkelijk gezochte informatie.Niet alle informatie online toegankelijk: we denken tegenwoordig dat alles online is, maar dat is nog lang niet zo. Deze presentatie bijvoorbeeld (nu nog) niet te raadplegen. Pas als ik hem online zet, is die online.Mailcorrespondentie. Rekeningen, wachtwoorden etcetc. Maar ook heel veel wetenschappelijke of journalistieke werken: als niet gepubliceerd, dan niet beschikbaar.Wat nieuws betreft: we denken dat we zonder kranten kunnen, omdat nieuws ook elders gratis te krijgen is, maar ook dat is een illusie. Veel nieuws van professionele redacties wordt (zonder toestemming of vergoeding) door zogenaamde aggregators, maar ook bloggers, hergepubliceerd, maar zonder toestemming. Uitgevers zijn zich daartegen aan het wapenen, door incassobureaus erop af te sturen, dan wel zelf met betaalmuren te gaan werken. Zo is informatie straks alleen beschikbaar voor wie bereid is daarvoor te betalen. Ontbreken context: Wie zelf zoekt, vindt fragmenten, stukjes van een puzzel. Het complete verhaal, hoe het ook alweer zit (bijv. in het Midden-Oosten), dat is niet alleen een kwestie van alle zoekresultaten op een rij leggen. Daarvoor is ook achtergrondkennis vereist, en duiding. Die ontbreekt. Eigen (on)deskundigheid. Als we gaan zoeken, moeten we zelf ook in staat zijn om te beoordelen of de zoekresultaten, of het gevonden bibliotheekboek de relevante informatie bevat. Een docent aan de Hogeschool van Amsterdam vertelde mij eens dat ze studenten naar de bibliotheek had gestuurd om boeken te zoeken over het college-onderwerp. Toen de studenten terugkwamen met een boek vroegen ze wat ze ermee moesten doen. Lezen. Dan pas weet je of informatie bruikbaar is. Meer dan 140 tekens.
  • Naast die beperkingen, zijn we ook erg afhankelijk van ons eigen kritisch vermogen. Om te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • Naast die beperkingen, zijn we ook erg afhankelijk van ons eigen kritisch vermogen. Om te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • Naast die beperkingen, zijn we ook erg afhankelijk van ons eigen kritisch vermogen. Om te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • Naast die beperkingen, zijn we ook erg afhankelijk van ons eigen kritisch vermogen. Om te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • (on)vermogen om informatie te selecterenOm te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • Om te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • Eerst proeven, dan zeggen hoe het smaakt:eerst informeren, dan oordelenOm te weten hoe iets moet smaken, eerst verschillende soorten bronnen uitproberen. En blijven proberen. Niet elke dag hetzelfde.Niet van een afstand kritiek uiten en dan afwenden, maar in gesprek gaan met journalisten. Nieuwsmedia zijn aanspreekbaar op hun werk, via ombudsman, lezersredacteur, raad voor journalistiek. Laat weten wat je vindt; hoe kritischer het publiek, hoe hoger de lat ligt.Bewust van mediamores – en van hun eigen rol:-> we doen er zelf aan mee.We geloven dat van TVOH nog niet van tevoren vaststaat wie wint, we kijken door het venster dat media ons aanreiken.News of the world: er werd schande gesproken over hoe journalisten aldaar zich hadden gedragen (en terecht), maar geen woord werd gerept over het feit dat al die mensen die nu zo verontwaardigd zijn, zelf gretig elke week dat paparazzi nieuws naar binnen slokten.(on)vermogen om informatie te selecterenOm te kunnen bepalen welke informatie relevant is, of fijn te weten, Moet je het eerst beoordelen.Dat moet je kunnen:Dat is een kwestie van taalvaardigheid, kennis over achtergronden, ‘onderscheidingsvermogen’ (oud van nieuw onderscheiden) etcen (dus) mediawijsheid.
  • 2012 01-18 relatie-journalistiek-mediawijze-burgers-fifi-schwarz

    1. 1. Relatie journalistiekenmediawijze burgersMasterclass Fifi SchwarzLokaal.org, Rotterdam18 januari 2012
    2. 2. Intro Fifi Schwarz Directeur Nieuws in de klas Onderzoeker Kenniscentrum MediaHogeschool Windesheim Auteur diverse publicaties
    3. 3. Inhoud masterclass:Mediawijs publiekCentrale vraag:Hoe verhouden media en burgers zich tot elkaar?Schets van twee gelijktijdige ontwikkelingen: Communicatiemodellen: van zender naar ontvanger Informatie-aanbod versus informatiebehoefteN.B. Focus op mediaals afzender vanjournalistieke inhoud Relatie journalistiek en mediawijze burgers 3
    4. 4. “De media ‘heeft’ het gedaan!”Media = meervoud van medium ! Taalvaardigheid: spelling Betekenis: media zijn divers en dus niet gelijkluidend Automatisme: meepraten, schuld bij anderen leggen Wie zijn ‘de media’? Relatie journalistiek en mediawijze burgers 4
    5. 5. Wie zijn ‘de media’? 1/3Pre-web: one-to-many zender kanaal ontvanger coderen decoderen Relatie journalistiek en mediawijze burgers 5
    6. 6. Wie zijn ‘de media’? 2/3Web 2.0 (theorie) : many-to-manyFilmpje: Jeff Jarvis over heruitvinden communicatierichting:http://www.youtube.com/watch?v=rTOLkm5hNNU zender / ontvanger zender / zender /ontvanger ontvanger zender / ontvanger zender / zender /ontvanger ontvanger zender / ontvanger Relatie journalistiek en mediawijze burgers 6
    7. 7. Wie zijn ‘de media’? 3/3Web 2.0 (praktijk): few-to-many ontvanger zender ontvanger zender / ontvanger zender / ontvanger ontvanger ontvanger Relatie journalistiek en mediawijze burgers 7
    8. 8. Wie zijn ‘de media’? 3/3Wie zendt, wie ontvangt?Suggestie van Web 2.0:iedereen doet meeEchter niet in gelijke mate: 90 – 9 – 1 Feiten en duiding komen van hele kleine groep Iets grotere groep reageert vooral (retweet, reactie, mening) Massa doet niet (actief) mee Relatie journalistiek en mediawijze burgers 8
    9. 9. Informatiebehoefte :Want to know (persoonlijk) Relatie journalistiek en mediawijze burgers 9
    10. 10. Informatieaanbod:Need to know (samenleving) Relatie journalistiek en mediawijze burgers 10
    11. 11. Want + need = too much to knowInformatie-overschot 1/2 Voorbeeld 1: Twitter in Nederland  Aantal accounts: 3 miljoen waarvan 600.000 actief (10 tweets/m)  Verhouding accounts-volgers Hele kleine groep (15.000) heeft veel volgers (>10.000) Hele grote groep (100.000) Bron: twirus.nl, 17 nov 2011 volgt weinig mensen (<10)  Aantal tweets per dag: 2 miljoen (meest woensdag) Bron: Marketingfacts, 15 aug 2011 Relatie journalistiek en mediawijze burgers 11
    12. 12. Want + need = too much to knowInformatie-overschot 2/2 Voorbeeld 2: kranten in Nederland  32 dagbladen (landelijk en regionaal)  100+ huis aan huis bladen  Een landelijk dagblad bevat dagelijks 40.000 woorden (gemiddeld) Relatie journalistiek en mediawijze burgers 12
    13. 13. Informatie selecteren/duidenmoet je kunnen 1/3Beperkingen: Afhankelijkheid technologie(filter failure) Niet alle informatie wordtonline (gratis) ontsloten Ontbreken context Eigen (on)deskundigheid:voorkennis & taal Hoeveelheid informatie: hoe schiften? (On)Bekendheid met mediamores en -effecten Tijd Relatie journalistiek en mediawijze burgers 13
    14. 14. Informatie selecteren/duidenmoet je kunnen 2/3Voorbeeld 1: Geen podium voor Wilders? Bron: Nieuwsmonitor Relatie journalistiek en mediawijze burgers 14
    15. 15. Informatie selecteren/duidenmoet je kunnen 3/3Voorbeeld 2: ‘Wens’ van ziek meisje op trending topic te wordenBron: Twittermania.nlVoorbeeld 3: Oorzaak EHEC-bacterieBron: nos.nl Relatie journalistiek en mediawijze burgers 15
    16. 16. Mediawijsheid:Focus op inhoudDat vergt mediawijsheid= het geheel van vaardigheden, kennis en mentaliteitwaarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnenbewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteelgemedialiseerde wereld (Raad voor Cultuur, 2005) Relatie journalistiek en mediawijze burgers 16
    17. 17. Mediawijsheid:Focus op inhoudMedia raken steeds meer ‘in gesprek’ met burgers: human interest, aansluiten bij belevingswereld, vox pop user generated content wie bepaalt agenda?Filmpje Draadstaalhttp://www.youtube.com/watch?v=s4A8WNaDisk Relatie journalistiek en mediawijze burgers 17
    18. 18. MediawijsheidKritisch omgaan met inhoud 1/4Kritisch zijn ≠ kritiek hebbenBron: brabantsdagblad.nl, 21 december 2011Kritisch vermogen: Inschatten eigen kennis (en beperkingen) Kennis voortdurend aanvullen, toetsen Openstaan voor andersdenkenden ipv echokamers Besef dat alle informatie gemedialiseerd is Brede blik: variëren in bronnen -> bewust en actief! Relatie journalistiek en mediawijze burgers 18
    19. 19. MediawijsheidKritisch omgaan met inhoud 2/4Communicatiemodel Lasswell (1948): Relatie journalistiek en mediawijze burgers 19
    20. 20. MediawijsheidKritisch omgaan met inhoud 3/4Mediawijs omgaan met media-inhoud wan- waar- wie wat waar hoe neer om toepassen opinhoud auteur medium ontvanger Relatie journalistiek en mediawijze burgers 20
    21. 21. MediawijsheidKritisch omgaan met inhoud 4/4Mediawijsheid vereist taalvaardigheid woordkeuze politicus jargon nieuwswoorden Relatie journalistiek en mediawijze burgers 21
    22. 22. Mediagebruik:Hoe ziet uw mediamenu eruit? Bron: Jongeren, nieuwsmedia en betrokkenheid (Drok/Schwarz,2010)Vanaf moment van wakker worden, welke media?Wat is nieuws van vandaag? Relatie journalistiek en mediawijze burgers 22
    23. 23. Verantwoord mediamenu:Specifieke informatieWerk: E-mail Notulen / memo’s Vakliteratuur enzovoortSchool: Schoolboeken Mediatheek Instructievideo’s enzovoort Relatie journalistiek en mediawijze burgers 23
    24. 24. Gevarieerd mediamenu:OntspanningEntertainment: Reality TV Comedy / drama Games enzovoortKunst en cultuur: Films, muziek Theater Beeldende kunst Literatuur enzovoort Relatie journalistiek en mediawijze burgers 24
    25. 25. Gevarieerd mediamenu:Consumenteninformatie Gezondheid Opvoeding Kleding /lifestyle Wonen Administratie enzovoort Relatie journalistiek en mediawijze burgers 25
    26. 26. Gevarieerd mediamenu:Maatschappelijke informatieAfzenders: Overheid Politieke partijen/politici Maatschappelijkeorganisaties Consumentenorganisaties Belangenverenigingen Wetenschappelijkebronnen enzovoort Relatie journalistiek en mediawijze burgers 26
    27. 27. Gevarieerd mediamenu:CommunicatieSocial media: Twitter Facebook Hyves LinkedIn WhatsApp Ping enzovoort Relatie journalistiek en mediawijze burgers 27
    28. 28. Een verantwoord mediamenu:nieuwsmedia verbindenNieuwsmedia berichtenover alle onderwerpen NOS/RTLNieuws NRC(.nl) Telegraaf(.nl) Nu.nl Geenstijl.nl enzovoort Relatie journalistiek en mediawijze burgers 28
    29. 29. Conclusie 1/2:Burgers hebben media nodig die… ... relevante informatie brengen.... eigen (on)deskundigheiderkennen; bronnen raadplegen ... context, samenhang bieden .... transparant zijn enverantwoording afleggen .... alle stemmen laten horen:dialoog, perspectieven, verbinden Relatie journalistiek en mediawijze burgers 29
    30. 30. Conclusie 2/2:Media hebben burgers nodig die...... mediawijs zijn. Ze: ... zijn in staat om media-inhouden te begrijpen enproduceren (taalvaardigheid is vereiste) nemen actief deel aan informatie-uitwisseling via media ... proeven eerst en zeggendaarna hoe het smaakt ... variëren in bronnen ... controleren de controleurs ... zijn zich bewust van mediamores, maar ook van eigen rol! Relatie journalistiek en mediawijze burgers 30
    31. 31. Dank voor uw aandachtVoor meer informatie: Web : www.nieuwsindeklas.nl / www.jongerennieuwsmediabetrokkenheid.nl Mail: f.schwarz@nieuwsindeklas.nl Twitter: @fifischwarz Relatie journalistiek en mediawijze burgers 31
    32. 32. Verder lezen…Nico Drok en Fifi SchwarzJongeren, nieuwsmedia en betrokkenheid (2010)Guido FauconnierMens en Media (1995)Raad voor CultuurMediawijsheid. De ontwikkeling van nieuw burgerschap (2005)Raad voor Maatschappelijke OntwikkelingNieuwe regels van het spel (2011)Cass R. SunsteinRepublic.com 2.0 (2007)Wetenschappelijke Raad RegeringsbeleidFocus op functies (2004)Liesbet van ZoonenMedia, cultuur en burgerschap (2007) Relatie journalistiek en mediawijze burgers 32

    ×