ÖZÜRLÜLER KANUNU                 VE             İLGİLİ        MEVZUAT                   T.C.            BAŞBAKANLIK  Özürl...
T.C.BaşbakanlıkÖzürlüler İdaresi BaşkanlığıISBN: 975-19-3947-XYayın Kurulu’nun 18.12.2006 tarih ve 52 sayılı kararı ve Baş...
ÖNSÖZ     Tüm dünyada özürlülük konusu evrensel normlara oturtulmuş ve devletlere bualanda önemli sorumluluklar yüklenmişt...
SUNUŞ    Başkanlığımız, özürlülerin ve özürlülük alanındaki sorunların çözümüneyönelik olarak, özürlü profilinin oluşturul...
İÇİNDEKİLER1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası……………………………………………………………………………………...32. Kanunlar     2.1.  Engellilerin Hakların...
4.6.     İşaret Dili Tercümanlığı Hizmeti Verecek Personelin Yetiştirilmesi İle Çalışma Esasları Hakkında                Y...
Anayasa
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat                                     2
Anayasa            TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI        Kanun Numarası                    : 2709        Kabul Tarihi      ...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat         Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.        Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücr...
Kanunlar
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat                                     6
KanunlarENGELLİLERİN HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞMENİN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR                 KANUN        Kanu...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat     ENGELLİLERİN HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞME    Giriş    İşbu Sözleşme’ye Taraf Olan Dev...
Kanunlar    (i) Bunun yanısıra engelli bireylerin çeşitliliğini kabul ederek,    (j) Daha yoğun desteğe ihtiyacı olan enge...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    (u) Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan amaç ve ilkelere saygı üzerine kurulubarı...
Kanunlarkoşullar altında kullanılması veya bunlardan yararlanılması önünde engelliliğedayalı olarak gerçekleştirilen her t...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    (b) Yürürlükte mevcut, engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yasalar,düzenleme...
Kanunlarhaklarından herhangi birini işbu Sözleşme’nin bu hakları öngörmediği veya daha darkapsamlı olarak öngördüğü gerekç...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    Madde 8    Bilinçlendirme    1. Taraf Devletler, aşağıdaki amaçları gerçekleştirmek ...
Kanunlar    2. Taraf Devletler aşağıdakileri gerçekleştirmek için de uygun tedbirlerialacaklardır:     (a) Kamuya açık vey...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    Madde 12    Yasa Önünde Eşit Tanınma   1. Taraf Devletler, engellilerin bulundukları...
Kanunlarengelliliğin, hiçbir   koşulda   özgürlüğün    kısıtlanmasının   gerekçesi   olarakgösterilmemesi.    2. Taraf Dev...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    5. Taraf Devletler engellilere karşı sömürü, şiddet ve istismar vakalarının tespiti,...
Kanunlar   (c) Kamusal hizmet ve tesisler engellilere diğer bireylerle eşit şekilde açıkolmalı ve onların ihtiyaçlarına ya...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    Madde 22    Özel Hayata Saygı    1. İkametgahı ve yaşama biçimi ne olursa olsun hiçb...
Kanunlar     5. Taraf Devletler, engelli çocuğun çekirdek ailesinin çocuğa bakamamasıdurumunda, çocuğa geniş anlamda aile ...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    (c) Görme, işitme veya hem görme hem işitme-konuşma engellilerin özellikleçocukların...
Kanunlar    (f) Engelliliğe dayalı olarak sağlık bakımı veya hizmetlerinin sunulmamasınıveya yiyecek ve içecek verilmemesi...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    (c) Engellilerin iş ve sendikal haklarını diğer bireylerle eşit koşullar altındakull...
Kanunlar    (c) Yoksulluk koşullarında yaşayan engellilerin ve ailelerinin uygun eğitim,danışmanlık, mali yardım ve süreli...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    (b) Televizyon programlarına, filmlere, tiyatroya ve diğer kültürel etkinliklereulaş...
Kanunlar    (b) İstatistiklerin toplanması ve kullanımında insan hakları, temel özgürlükler veetik ilkelerin korunması kon...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuatgüçlendirir. Taraf Devletler bu yapıyı kurarken, insan haklarının teşviki vekorunması iç...
Kanunlarhükümlerinde aranan nitelik ve yeterliliklere sahip bir başka uzmanı atar. Yeni üyekalan süreyi tamamlar.    10. K...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuatgözden geçirilmesi ihtiyacının ortaya çıktığı yönde bildirimde bulunabilir. TarafDevlet ...
Kanunlaryorumları da belirtebilir. Bu öneri ve değerlendirmeler, Taraf Devletlerin olabilecekyorumlarıyla birlikte Komite ...
Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat    4. Bölgesel bütünleşme örgütleri, Taraf Devletler konferansında yetkilerikapsamındak...
Kanunlar    Madde 48    Çekilme    Herhangi bir Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri‘ne yazılı olarakbildirme...
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat

1,773 views

Published on

Published in: Health & Medicine
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,773
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
16
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

öZürlüler kanunu ve i̇lgi̇li̇ mevzuat

  1. 1. ÖZÜRLÜLER KANUNU VE İLGİLİ MEVZUAT T.C. BAŞBAKANLIK Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları Yayın No: 43 Üçüncü Baskı Ankara – 2008
  2. 2. T.C.BaşbakanlıkÖzürlüler İdaresi BaşkanlığıISBN: 975-19-3947-XYayın Kurulu’nun 18.12.2006 tarih ve 52 sayılı kararı ve BaşkanlıkMakamının 20.12.2006 tarih ve 598 sayılı onayı ile bastırılmıştır.1. Baskı 5000 adet2. Baskı 5000 adet3. Baskı 1000 adet Baskı : Mattek Matbaacılık Bas. Yay. San. Tic. Ltd. Şti G.M.K. Bulvarı 83/23 Maltepe / Ankara Tel : 0.312 229 15 02 www.mattekmatbaa.com.tr
  3. 3. ÖNSÖZ Tüm dünyada özürlülük konusu evrensel normlara oturtulmuş ve devletlere bualanda önemli sorumluluklar yüklenmiştir. Türkiyede nüfusun yüzde 12.29unuoluşturan 8.5 milyon engelli vatandaşımızın hakları, başta Anayasamız olmak üzereçeşitli yasalar ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmıştır. Özürlüler İdaresi Başkanlığınca, özürlülük alanında çağdaş dünyadakigelişmeler ve evrensel ilkeler ışığında ülkemizin en dezavantajlı kesimini oluşturanengelli sorunlarının çözümü için yeni sosyal politikalara ve özürlüleri ilgilendirenmevzuatın yeniden düzenlenmesine duyulan ihtiyaçtan hareketle başlatılançalışmalar sonucunda 07.07.2005 tarihinde 5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun veKanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanunyürürlüğe girmiştir. Her şeyden önce insan haklarına dayalı "ayrımcılıkla mücadele" eksenli birsosyal politikanın çerçevesini belirleyen Özürlüler Kanununun ruhunu özürlülükalanında fırsat eşitliği, insan hakları ve ayrımcılığın önlenmesi ilkelerioluşturmaktadır. Bu esaslar doğrultusunda Özürlüler Kanunu ile ulaşılabilirlik,istihdam, bakım ve sosyal güvenliğe ilişkin sorunların çözümü, özürlübireylerimizin her bakımdan gelişmeleri ve toplumsal hayata tam katılımlarınınsağlanması ve bu hizmetlerin koordinasyonu için gerekli düzenlemelerinyapılmasının yasal çerçevesi belirlenmiştir. Böylelikle yasa ile getirilen çağdaşdüzenlemelerin uygulanması sağlanarak özürlü bireylerin önündeki engellerinkaldırılması yönünde son derece önemli adımlar atılmıştır. Sürecin devamında 5378 sayılı Özürlüler Kanununda çıkarılması öngörülen vekanuna işlevsellik kazandıran yönetmeliklerin Resmi Gazete de yayımlanarakyürürlüğe girmesiyle ikinci önemli eşikten geçen Türkiye, en önemli sosyalsorunlarından ve gündem maddelerinden birinin çözümü yolunda sağlam ve kararlıadımlarla ilerlemektedir. Bu çerçevede özürlülük alanında son yıllarda gerçekleştirilen yenilikler vedeğişiklikler hakkında başta özürlüleri ve onların yakınları olmak üzere ilgili tümtarafları doğru ve sağlıklı bir şekilde bilgilendirmek de hakların hayata geçirilmesibakımından büyük önem arz etmektedir. Özürlüler İdaresi Başkanlığının bu kaygıdan hareketle özürlülük ile ilgilimevzuatın bilinmesi ve ilk elden başvurulması yönünde yaptığı çalışmalar,Özürlüler İdaresi Başkanlığının son yıllarda sosyal politika alanında gerçekleştirdiğiçalışmaların devamı niteliğindedir. Gerçekleştirilen yasal düzenlemeler ve bu alanda yaşanan gelişmeleri birbütünlük içerisinde kamuoyuna sunarak alanında önemli bir boşluğu dolduracağınainandığım ve üçüncü baskısını gerçekleştirdiğimiz bu eserin özürlüler ve yakınları,kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve ilgili tüm kesimlere ulaşarakönemli bir ihtiyaca yanıt vereceğini umuyor, kitabın hazırlanmasında emeğigeçenleri kutluyorum. Nimet ÇUBUKÇU Devlet Bakanı
  4. 4. SUNUŞ Başkanlığımız, özürlülerin ve özürlülük alanındaki sorunların çözümüneyönelik olarak, özürlü profilinin oluşturulmasını öncelikli görmüş ve BaşbakanlıkDevlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığına "Türkiye Özürlüler Araştırması"nıyaptırmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindekioranının %12.29 olduğu görülmüştür. Buna göre ülkemizde yaklaşık 8.5 milyonözürlü vatandaşımız bulunmaktadır. Özürlülerin yaşadığı sorunların toplumsalsorunlar olduğu dolayısı ile tüm toplumu ilgilendirdiği, çözümü içinde tüm toplumkesiminin bilgilendirilmesi ve katılımının sağlanması gereği çok açıktır. Toplumun en dezavantajlı kesimi olan özürlülerimizin, sağlık, eğitim, istihdam,bakım, rehabilitasyon, ulaşılabilirlik vb. birçok sosyo-kültürel ve ekonomiksorunlarının çözüme kavuşturulabilmesi, bu amaçla oluşturulan ulusal veuluslararası mevzuatta yer alan ilke ve düzenlemelerin uygulanması ile mümkünolabilecektir. Özürlülerin ve özürlülük alanındaki sorunların çözümüne yönelik olarak sonyıllarda yapılan mevzuat çalışmalarıyla anlamlı ve kapsamlı yenilikler vedeğişiklikler yapılmıştır. Sosyal devletin en önemli işlevsellik araçlarından biri olansosyal toplum kavramı, çerçevesinde başta özürlüleri, yakınları ve ilgili tümtarafların bu kapsamda yapılan iyileştirme ve düzenlemelerden sağlıklı bir süreçtebilgilendirilmeleri önem kazanmıştır. Bu düşünceden hareketle temel Kanun niteliğinde olan ve 07.07.2005 tarihindeyürürlüğe giren 5378 sayılı "Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" ile bu Kanun uyarıncayürürlüğe konan yönetmeliklerin yanı sıra, diğer kanunlarda yer alan özürlülük ileilgili hükümlerin ve diğer yönetmelik, tebliğ ve genelgelere de bu kitapta yerverilmesinin yararlı olacağı değerlendirilmiştir. Yüce Meclisimizin Dünya ÖzürlülerGünü olan 3 Aralık 2008 tarihinde Birleşmiş Milletler Özürlü Kişilerin HaklarıSözleşmesi’ni onaylamış olması ve bu yayında yer alması, bu yayına ayrı birzenginlik katmaktadır. Başkanlığımızın son yıllarda sosyal politika alanında gerçekleştirdiğiçalışmaların devamı niteliğinde olan bu çalışma, özürlülük ile ilgili mevzuatınbilinmesi ve ilk elden başvurulması açısından bilgilendirme ve yönlendirmeboşluğunu dolduracak önemli bir kaynak olacaktır. Yoğun talep üzerine üçüncübaskısında yeni oluşturulan mevzuata da yer vermek suretiyle yapılan bu çalışmanınözürlüler ve yakınları, ilgili kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum örgütleri veilgili tüm kesimler için faydalı olmasını diler, kitabın hazırlanmasında emeği geçenÖzürlüler İdaresi Başkanlığı personeline teşekkür ederim. Abdullah GÜVEN Özürlüler İdaresi Başkanı
  5. 5. İÇİNDEKİLER1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası……………………………………………………………………………………...32. Kanunlar 2.1. Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ve Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme............................................................................................................7 2.2. Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun..............................................................................................................................................34 2.3. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun..............................................................................................................................................51 2.4. Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun .................55 2.5. Belediye Kanunu .............................................................................................................................................59 2.6. Büyükşehir Belediyesi Kanunu.......................................................................................................................60 2.7. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ......................................61 2.8. Deniz İş Kanunu..............................................................................................................................................62 2.9. Devlet Memurları Kanunu...............................................................................................................................63 2.10. Emlak Vergisi Kanunu ....................................................................................................................................65 2.11. Evrensel Hizmet Kanun...................................................................................................................................66 2.12. Gelir Vergisi Kanunu ......................................................................................................................................69 2.13. Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun............................................71 2.14. Gümrük Kanunu ..............................................................................................................................................72 2.15. İl Özel İdaresi Kanunu ....................................................................................................................................73 2.16. İlköğretim ve Eğitim Kanunu..........................................................................................................................74 2.17. İmar Kanunu....................................................................................................................................................75 2.18. İş Kanunu.........................................................................................................................................................76 2.19. Kalıtsal Hastalıklarla Mücadele Kanunu.........................................................................................................79 2.20. Karayolları Trafik Kanunu ..............................................................................................................................80 2.21. Kat Mülkiyeti Kanunu.....................................................................................................................................81 2.22. Katma Değer Vergisi Kanunu .........................................................................................................................82 2.23. Mesleki Eğitim Kanunu ..................................................................................................................................83 2.24. Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun................................................................84 2.25. Milli Eğitim Temel Kanunu ............................................................................................................................85 2.26. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ....................................................................................................................86 2.27. Noterlik Kanunu .............................................................................................................................................87 2.28. Nüfus Hizmetleri Kanunu ...............................................................................................................................88 2.29. Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun........................................................................................................................89 2.30. Özel Öğretim Kurumları Kanunu....................................................................................................................91 2.31. Özel Tüketim Vergisi Kanunu ........................................................................................................................94 2.32. Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun .................................................................................................95 2.33. Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun ................................................................97 2.34. Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ...................................................................................................................98 2.35. Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun...........................................................99 2.36. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu...............................................................................101 2.37. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu....................................................................................111 2.38. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ................................................................................127 2.39. Terörle Mücadele Kanunu.............................................................................................................................129 2.40. Türk Ceza Kanunu ........................................................................................................................................132 2.41. Türk Medenî Kanunu ....................................................................................................................................133 2.42. Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun .................................................................1363. Kanun Hükmünde Kararnameler 3.1. Özürlüler İdaresi Başkanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ...................139 3.2. Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ................................................................................ 1524. Yönetmelikler 4.1. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ile Özürlü ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik ...........................................................................163 4.2. Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği .................................................174 4.3. Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Resmî Kurum ve Kuruluşlar Bakım Merkezleri Yönetmeliği ...........197 4.4. Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik....216 4.5. Büyükşehir Belediyeleri Özürlü Hizmet Birimleri Yönetmeliği ..................................................................228
  6. 6. 4.6. İşaret Dili Tercümanlığı Hizmeti Verecek Personelin Yetiştirilmesi İle Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik ...................................................................................................................................................235 4.7. Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlü ve Eski Hükümlülere Uygulanacak Sınav Yönetmeliği...................................................................................................................238 4.8. Karayolları Trafik Yönetmeliği.....................................................................................................................246 4.9. Karayolu Taşıma Yönetmeliği ......................................................................................................................250 4.10. Korumalı İşyerleri Hakkında Yönetmelik.....................................................................................................251 4.11. Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okul ve Kurumların Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik.........................................................................................................................................258 4.12. Millî Eğitim Bakanlığı Özel, Özel Eğitim Kursları Yönetmeliği ................................................................259 4.13. Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Sayısal Oyunlar Yönetmeliği .......................................................271 4.14. Ortez-Protezleri Ismarlama Olarak Üreten ve/veya Uygulayan Merkezler ile İşitme Cihazı Satış ve Uygulaması Yapan Merkezler Hakkında Yönetmelik ..................................................................................272 4.15. Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Devlet Tarafından Karşılanması ve Yeşil Kart Uygulaması Hakkında Yönetmelik ........................................................................................285 4.16. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ............................................................................................................300 4.17. Özel Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri Hakkında Yönetmelik .................................................................354 4.18. Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik ...............................................359 4.19. Özürlü ve Eski Hükümlü Çalıştırmayan İşverenlerden Ceza Olarak Kesilen Paraları Kullanmaya Yetkili Komisyonun Kuruluşu ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ...................................368 4.20. Özürlüler Veri Tabanı Oluşturulmasına ve Özürlülere Kimlik Kartı verilmesine Dair Yönetmelik ...........372 4.21. Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları ile Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik ..................................................................................................................................377 4.22. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik....................................................................................................................................386 4.23. Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit Şekli ile Uygulanması Hakkında Yönetmelik .............................................................................................................395 4.24. Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği .......................................................................................................400 4.25. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik................401 4.26. Terör Eylemleri Nedeniyle Şehit ve Malul Olanların Yakınlarının ve Çalışabilecek Durumdaki Malullerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdamı Hakkında Yönetmelik ............................................413 4.27. Türk İşaret Dili Sisteminin Oluşturulması ve Uygulanmasına Yönelik Usul ve Esasların Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik................................................................................................................418 4.28. Vakıflar Yönetmeliği.....................................................................................................................................424 4.29. Yapılarda Özürlülerin Kullanımına Yönelik Proje Tadili Komisyonları Teşkili, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ........................................................................................................428 4.30. Yüksek Öğretim Kurumları Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği .........................................4325. Genelgeler 5.1. Özürlülerle İlgili 2002/58 sayılı Başbakanlık Genelgesi ..............................................................................439 5.2. 2005 Özürlülerin İstihdam Yılı Konulu 2004/28 sayılı Başbakanlık Genelgesi ..........................................442 5.3. Özürlülerin İstihdamı Hakkındaki 2006/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi...................................................445 5.4. Kamu Binaları, Kamuya Açık Alanlar ve Toplu Taşıma Araçlarının Özürlülerin Kullanımına Uygun Duruma Getirilmesi ile İlgili 2006/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi ...........................................................446 5.5. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Özel Huzurevleri ve Yaşlı Bakımevleri Hizmet Binası Bünyesinde Bakıma Muhtaç Özürlüler İçin Özel Bakım Merkezleri Açılması konulu 2008/6 sayılı Genelgesi...............................................................447 5.6. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Bakıma Muhtaç Özürlülerin Acil Yerleştirme İşlemleri konulu 2008/7 sayılı Genelgesi ......................................................449 5.7. İçişleri Bakanlığının Özürlülerin Kurumlarınca Karşılanamayan Giderleri Konulu Genelgesi .................451 5.8. İçişleri Bakanlığının Malul, Gazi ve Engellilere Ait Araçların Park Etmeleri Konulu Genelgesi ..............453 5.9. M.E.B. Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Uygulamaları konulu 2008/60 sayılı Genelge .................................455 5.10. Sağlık Bakanlığının Özürlü Sağlık Kurulu Raporlarından Ücret Alınıp Alınmayacağı Hakkındaki 2004/30 sayılı Genelgesi ...............................................................................................................................461 5.11. Sağlık Bakanlığının Özürlü Kişilere Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Konulu 2008/43 sayılı Genelgesi ......4636. Tebliğler 6.1. Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No:222)......................................................................................467 6.2. Gümrük Genel Tebliği (Muafiyetler) Seri No: 2 .........................................................................................472 6.3. Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 47) ....................................................................................478 6.4. Katma Değer Vergisi Genel Tebliği Seri No: 110 .......................................................................................484 6.5. Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği (Seri No:7)..........................................................................................4867. Kitapta Yer Almayan ve Özürlüleri İlgilendiren Mevzuata İlişkin Liste ...............................................................493
  7. 7. Anayasa
  8. 8. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat 2
  9. 9. Anayasa TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Kanun Numarası : 2709 Kabul Tarihi : 18/10/1982 Yayımlandığı R.Gazete: Tarih : 9/11/1982 Sayı:17863 (Mükerrer) X. Kanun önünde eşitlik Madde 10 – Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç,din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. (Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir.Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önündeeşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar. II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi Madde 42 – Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. ……………. Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerinisürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet,durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirlerialır. V. Çalışma ile ilgili hükümler A. Çalışma hakkı ve ödevi Madde 49 – Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. (Değişik: 3/10/2001-4709/19 md.) Devlet, çalışanların hayat seviyesiniyükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak,çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak veçalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır. B. Çalışma şartları ve dinlenme hakkı Madde 50 – Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerdeçalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartlarıbakımından özel olarak korunurlar. 3
  10. 10. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunladüzenlenir. X. Sosyal güvenlik hakları A. Sosyal güvenlik hakkı Madde 60 – Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar. B. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler: Madde 61 – Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül vegazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar. Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcıtedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğerhaklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir. Devlet, korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırılması için her türlütedbiri alır. Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri kurar veya kurdurur. 4
  11. 11. Kanunlar
  12. 12. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat 6
  13. 13. KanunlarENGELLİLERİN HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞMENİN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN Kanun Numarası : 5825 Kabul Tarihi : 3/12/2008 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 18/12/2008 Sayı : 27084 MADDE 1- (1) Türkiye Cumhuriyeti adına 30 Mart 2007 tarihinde NewYork’ta imzalanan “Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme”nin onaylanması uygunbulunmuştur. MADDE 2- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 3- (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 7
  14. 14. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat ENGELLİLERİN HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞME Giriş İşbu Sözleşme’ye Taraf Olan Devletler, (a) Birleşmiş Milletler Şartı’nda ilan edilmiş olan ve insanlık ailesinin tümmensuplarının doğuştan sahip oldukları onuru, değeri, eşit ve devredilmez haklarıdünyada özgürlüğün, adalet ve barışın temeli olarak kabul eden ilkelerianımsayarak, (b) Birleşmiş Milletler’in, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Uluslararasıİnsan Hakları Sözleşmeleri ile tanınan hak ve özgürlüklere herhangi bir ayrımcılığauğramaksızın herkesin sahip olduğunu kabul ve ilan ettiğini göz önündebulundurarak, (c) Tüm insan haklarının ve temel özgürlüklerin evrensel, bölünmez, birbiriylebağlantılı ve karşılıklı bağımlı olma niteliği ile engelli bireylerin bu haklardanherhangi bir ayrımcılığa uğramaksızın yararlanmalarının güvence altına alınmasıgerekliliğini tekrar teyit ederek, (d) Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’yi,Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’yi, Her Türlü IrkAyrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme’yi, KadınlaraKarşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesine İlişkin Uluslararası Sözleşme’yi, İşkenceve Diğer İnsanlık Dışı veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme’yi,Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni ve Uluslararası Göçmen İşçilerin ve Aile BireylerininKorunması Sözleşmesi’ni akılda tutarak, (e) Engelliliğin gelişen bir kavram olduğunu ve engellilik durumunun, sakatlığıolan kişilerin topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkinkatılımını engelleyen tutumlar ve çevre koşullarının etkileşiminden kaynaklandığıgerçeğini kabul ederek, (f) Engelliler için Dünya Eylem Programı ve Engelliler için Fırsat EşitliğininSağlanmasına Yönelik Standart Kurallar’da yer alan ilke ve politika önerilerininengellilere fırsat eşitliği sağlanmasına yönelik ulusal, bölgesel ve uluslararasıdüzeyde politikaların, planların, programların ve eylemlerin geliştirilmesi,tasarlanması ve değerlendirilmesine katkısını göz önünde bulundurarak, (g) Engelliliğe ilişkin konuların sürdürülebilir kalkınmayla ilgili stratejilerinayrılmaz bir parçası olarak ele alınmasının önemini vurgulayarak, (h) Bir kişinin engelli olduğu için ayrımcılığa maruz kalmasının her bireyindoğuştan sahip olduğu insanlık onuru ve değerinin de ihlal edilmesi anlamınageldiğini de kabul ederek, 8
  15. 15. Kanunlar (i) Bunun yanısıra engelli bireylerin çeşitliliğini kabul ederek, (j) Daha yoğun desteğe ihtiyacı olan engelliler dahil olmak üzere, tümengellilerin insan haklarının güçlendirilmesi ve korunmasının gerektiğini kabulederek, (k) Çeşitli araç ve yükümlülüklerin varlığına rağmen engelli kişilerin toplumaeşit bireyler olarak katılmaları önündeki manilerin halen varolmaya devam ettiği vedünyanın her yerinde engelli bireylerin insan hakları ihlallerine maruz kaldıklarıgerçeğinden endişe duyarak, (l) Özellikle gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere tüm ülkelerdeengellilerin yaşam koşullarının geliştirilmesinde uluslararası işbirliğinin önemininbilincinde olarak, (m) Engellilerin toplumun refah ve çeşitliliğine yaptıkları ve yapabilecekleriolumlu katkıları ve engellileri insan haklarını ve temel özgürlükleri tam kullanmayave topluma tam katılmaya teşvik etmenin onların toplumsal aidiyetlerine, toplumuninsani, sosyal ve ekonomik yönden kalkınmasına ve yoksulluğun azalmasına katkıdabulunacağını kabul ederek, (n) Kendi seçimlerini yapma özgürlüğü de dahil olmak üzere engellilerinbireysel varlıklarının ve bağımsızlığının önemini kabul ederek, (o) Engellilerin kendilerini doğrudan ilgilendirenler de dâhil olmak üzerepolitika ve programlarla ilgili karar alma süreçlerine etkin olarak katılabilmelerigerektiğini dikkate alarak, (p) Irk, ten rengi, cinsiyet, dil, din, siyasi veya başka fikir, ulusal, etnik veyatoplumsal köken, mülkiyet, doğum, yaş veya başka bir statü bakımından birçoknedene dayalı olarak ve bu nedenle daha ağırlaştırılmış bir ayrımcılığa maruz kalanengellilerin karşılaştığı zor koşullardan kaygı duyarak, (q) Engelli kadınların ve kızların hem ev içinde hem de ev dışında şiddeteuğramaya, yaralanmaya veya istismara, ihmale, ihmalkar muameleye, kötümuameleye veya istismara karşı daha büyük bir risk altında oldukları gerçeğininfarkında olarak, (r) Engelli çocukların diğer çocuklarla eşit koşullar altında tüm insanhaklarından ve temel özgürlüklerden tam olarak yararlanması gereğini kabul ederekve bu bağlamda Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne Taraf Devletlerin üstlendiğiyükümlülükleri yeniden hatırlatarak, (s) Engellilerin insan temel hak ve özgürlüklerinden tam yararlanmasını teşvikeyönelik çabalara cinsiyet eşitliği perspektifinin de eklenmesi gerektiğinivurgulayarak, (t) Engellilerin çoğunluğunun yoksulluk koşullarında yaşadığının altını çizerekve bu bakımdan, yoksulluğun engelliler üzerindeki olumsuz etkisine dikkatçekmenin kritik önemini kabul ederek, 9
  16. 16. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat (u) Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan amaç ve ilkelere saygı üzerine kurulubarış ve güvenlik ortamının ve yürürlükteki insan hakları belgelerine riayetedilmesinin özellikle silahlı çatışma ve işgal koşullarında engellilerin korunması içinvazgeçilmez olduğunu akılda tutarak, (v) Fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel çevreye, sağlık ve eğitimhizmetlerine, bilgiye ve iletişime erişimin engellilerin tüm insan haklarından vetemel özgürlüklerden tam yararlanmasını sağlamadaki önemini kabul ederek, (w) Diğer bireylere ve ait olduğu topluma karşı görevleri bulunan bireyinUluslararası İnsan Hakları Sözleşmesi’nde tanımlanan hakların güçlendirilmesi vebu haklara riayet edilmesi için çaba gösterme yükümlülüğü altında olduğununfarkında olarak, (x) Ailenin toplumun doğal ve temel birimi olduğu ve toplum ve devlettarafından korunması gerektiğinin ve engellilerin tüm insan haklarından tam ve eşitölçüde yararlanabilmesinin sağlanabilmesi için engelliler ile aile bireylerinin gereklikoruma ve desteği alması gerektiğine inanarak, (y) Engellilerin haklarını ve onurunu güçlendiren ve koruyan kapsamlı biruluslararası sözleşmenin engellilerin ağır sosyal dezavantajlarının ortadankaldırılmasına ve onların medeni, siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel ortamlara eşitfırsatlarla katılımının teşvik edilmesine, hem gelişen hem de gelişmekte olanülkelerde önemli bir katkı sağlayacağına ikna olarak, Aşağıdaki hükümler üzerinde anlaşmaya varmışlardır: Madde 1 Amaç Bu Sözleşme’nin amacı, engellilerin tüm insan hak ve temel özgürlüklerindentam ve eşit şekilde yararlanmasını teşvik ve temin etmek ve insanlık onurlarınasaygıyı güçlendirmektir. Engelli kavramı diğer bireylerle eşit koşullar altında topluma tam ve etkin birşekilde katılımlarının önünde engel teşkil eden uzun süreli fiziksel, zihinsel,düşünsel ya da algısal bozukluğu bulunan kişileri içermektedir. Madde 2 Tanımlar İşbu Sözleşme’nin amaçları açısından; “İletişim” erişilebilir bilgi ve iletişim teknolojisi dahil dilleri, metin gösterimini,Braille alfabesi kullanarak ve dokunarak iletişimi, büyük harflerle baskıyı, yazılı,işitsel ve erişilebilir çoklu medyayı, sade dili, işitsel okumayı, beden dilini, diğer tür,biçem ve araçlarla gerçekleşen iletişimi içermektedir; “Dil” sözlü dili, işaret dilini ve sözlü olmayan diğer dilleri kapsamaktadır; “Engelliliğe dayalı ayrımcılık” siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel, medeni veyabaşka herhangi bir alanda insan hak ve temel özgürlüklerinin tam ve diğerleri ile eşit 10
  17. 17. Kanunlarkoşullar altında kullanılması veya bunlardan yararlanılması önünde engelliliğedayalı olarak gerçekleştirilen her türlü ayrım, dışlama veya kısıtlamayıkapsamaktadır. Engelliliğe dayalı ayrımcılık makul düzenlemeleringerçekleştirilmemesi dahil her türlü ayrımcılığı kapsar. “Makul düzenleme”, engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam vediğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamaküzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen,gerekli ve uygun değişiklik ve düzenlemeleri ifade eder. “Evrensel tasarım” ürünlerin, çevrenin, programların ve hizmetlerin özel bir ektasarıma veya düzenlemeye gerek duyulmaksızın, mümkün olduğunca herkestarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasıdır. “Evrensel tasarım” gerekduyulduğu takdirde bazı engelli grupları için ihtiyaç duyulan yardımcı cihazlarıntasarımı zorunluluğunu da dışlamayacaktır. Madde 3 Genel İlkeler İşbu Sözleşme’nin dayandığı ilkeler şunlardır: (a) Kendi seçimlerini yapma özgürlükleri ve bağımsızlıklarını da kapsayacakşekilde, kişilerin insanlık onuru ve bireysel özerkliklerine saygı gösterilmesi; (b) Ayrımcılık yapılmaması; (c) Engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanması; (d) Farklılıklara saygı gösterilmesi ve engellilerin insan çeşitliliğinin veinsanlığın bir parçası olarak kabul edilmesi; (e) Fırsat eşitliği; (f) Erişilebilirlik; (g) Kadın-erkek eşitliği; (h) Engelli çocukların gelişim kapasitesine ve kendi kimliklerini koruyabilmehaklarına saygı duyulması. Madde 4 Genel Yükümlülükler 1. Taraf Devletler engelliliğe dayalı herhangi bir ayrımcılığa izin vermeksizintüm engellilerin insan hak ve temel özgürlüklerinin eksiksiz olarak yaşamageçirilmesini sağlamak ve engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmekleyükümlüdür. Bu amaç doğrultusunda Taraf Devletler; (a) Bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması için gerekli tüm yasal, idarive diğer tedbirleri almayı; 11
  18. 18. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat (b) Yürürlükte mevcut, engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yasalar,düzenlemeler, gelenekler ve uygulamaları değiştirmek veya ortadan kaldırmak içingerekli olan, yasama faaliyetleri dahil uygun tüm tedbirleri almayı; (c) Tüm politika ve programlarda engellilerin insan haklarının korunmasını vegüçlendirilmesini dikkate almayı; (d) Bu Sözleşme’yle bağdaşmayan eylemler veya uygulamalardan kaçınmayı vekamu kurum ve kuruluşlarının bu Sözleşme’ye uygun davranmalarını sağlamayı; (e) Kişiler, örgütler veya özel teşebbüslerin engelliliğe dayalı ayrımcıuygulamalarını engellemek için gerekli tüm uygun tedbirleri almayı; (f) Standartlar ve rehber ilkelerin geliştirilmesinde Sözleşme’nin ikincimaddesinde tanımlandığı gibi evrensel tasarımdan yararlanılması ve engellilerin özelihtiyaçlarını karşılamak üzere evrensel olarak tasarlanmış ve mümkün olduğunca azdeğişikliği ve düşük maliyeti gerektiren ürünler, hizmetler, ekipman ve tesislerinaraştırılması, geliştirilmesi, temini ve kullanılabilirliğini sağlamayı veyadesteklemeyi; (g) Maliyeti karşılanabilir teknolojilere öncelik vererek bilgi ve iletişimteknolojileri, hareket kolaylaştırıcı araçlar, yardımcı teknolojiler gibi engellilereyönelik yeni teknolojilerin araştırılması, geliştirilmesi, temini ve kullanılabilirliğinisağlamayı veya desteklemeyi; (h) Engellilere yeni teknolojiler dahil hareket kolaylaştırıcı araçlara, yardımcıteknolojilere ve bunların beraberindeki diğer yardımcı ve destekleyici hizmetler iletesislere ilişkin erişim bilgilerinin sağlanmasını, (i) Engellilerle çalışan meslek sahipleri ve işyeri personelinin bu Sözleşme’detanınan haklara ilişkin eğitiminin geliştirilmesi ve böylece bu haklarla güvencealtına alınan destek ve hizmetlerin iyileştirilmesini taahhüt eder. 2. Taraf Devletler ekonomik, sosyal ve kültürel haklarla ilgili olarak kaynaklarıölçüsünde azami tedbirleri almayı ve gerektiğinde uluslararası işbirliği çerçevesindeengellilerin bu haklardan tam olarak yararlanmasını aşamalı olarak sağlamak içinişbu Sözleşme’de yer alan ve uluslararası hukuka göre derhal uygulanması gerekenyükümlülükleri yerine getirmeyi taahhüt eder. 3. Taraf Devletler işbu Sözleşme’nin uygulanmasını sağlayacak yasalar vepolitikaların geliştirilmesi ve yaşama geçirilmesi ile engellilere ilişkin diğer kararalma süreçlerinde engelli çocuklar da dahil olmak üzere engellilere onları temsileden örgütler aracılığıyla sürekli danışacak ve etkin bir şekilde bu sürece dahiledeceklerdir. 4. Bu Sözleşme’deki hiçbir hüküm engelli kişilerin haklarının sağlanmasıbakımından daha elverişli nitelikte olan ve Taraf Devlet’in yasalarında veya TarafDevlet’in uymayı taahhüt ettiği uluslararası hukuk kurallarında mevcut bulunanhükümleri etkilemeyecektir. Taraf Devletler’den herhangi birinin hukuka,sözleşmelere, hukuki düzenlemelere, geleneğe göre yürürlükte bulunan temel insan 12
  19. 19. Kanunlarhaklarından herhangi birini işbu Sözleşme’nin bu hakları öngörmediği veya daha darkapsamlı olarak öngördüğü gerekçesiyle kısıtlaması veya kısmen değiştirmesimümkün değildir. 5. Bu Sözleşme’nin hükümleri herhangi bir sınırlama veya istisnaya tabiolmaksızın federal devletlerin bütün bölgelerinde uygulanır. Madde 5 Ayrımcılık Yapılmaması ve Eşitlik 1. Taraf Devletler herkesin hukuk önünde ve karşısında eşit olduğunu veayrımcılığa uğramaksızın hukuk tarafından eşit korunma ve hukuktan eşityararlanma hakkına sahip olduğunu kabul eder. 2. Taraf Devletler engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılığı yasaklar ve engellilerinherhangi bir nedene dayalı ayrımcılığa karşı eşit ve etkin bir şekilde korunmasınıgüvence altına alır. 3. Taraf Devletler eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzereengellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tüm adımları atar. 4. Engellilerin fiili eşitliğini hızlandırmak veya sağlamak için gerekli özeltedbirler işbu Sözleşme amaçları doğrultusunda ayrımcılık olarak nitelendirilmez. Madde 6 Engelli Kadınlar 1. Taraf Devletler engelli kadınlar ile kız çocuklarının çok yönlü ayrımcılığamaruz kalmakta olduğunu kabul eder ve bu bakımdan onların tüm insan hak vetemel özgürlüklerinden tam ve eşit koşullarda yararlanmalarını sağlamaya yöneliktedbirleri alır. 2. Taraf Devletler kadınların tam gelişimi, ilerlemesi ve güçlenmesini ve buSözleşme’de belirtilen insan hak ve temel özgürlüklerini kullanmalarını vebunlardan yararlanmalarını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alır. Madde 7 Engelli Çocuklar 1. Taraf Devletler, engelli çocukların diğer çocuklarla eşit bir şekilde tüm insantemel hak ve özgürlüklerinden tam olarak yararlanmasını sağlamak için gerekli tümtedbirleri alır. 2. Engelli çocuklarla ilgili tüm eylemlerde çocuğun en çıkarının gözetilmesineöncelik verir. 3. Taraf Devletler engelli çocukların kendilerini etkileyen her konuda diğerçocuklarla eşit koşullar altında görüşlerini serbestçe ifade etme hakkına sahipolmalarını, yaşları ve olgunluk seviyelerine göre görüşlerine önem verilmesini veonlara bu hakkın tanınması için engeline ve yaşına uygun destek sunulmasını sağlar. 13
  20. 20. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat Madde 8 Bilinçlendirme 1. Taraf Devletler, aşağıdaki amaçları gerçekleştirmek için acil, etkin ve uyguntedbirleri almayı taahhüt eder: (a) Aile dahil toplumun her kesiminde engellilere yönelik bilinci arttırmak veengellilerin hakları ve insanlık onurlarına saygı duyulmasını teşvik etmek; (b) Yaşamın her alanında engellilere yönelen klişeler, önyargılar, inciticiuygulamalar ile cinsiyet ve yaş temelli ayrımcı davranışlarla mücadele etmek; (c) Engelli bireylerin kapasiteleri ve katkılarına ilişkin bilinç yaratmak. 2. Bu amaca yönelik tedbirler aşağıdakileri içermektedir: (a) Toplumda bilinç yaratmaya yönelik etkin kampanyaların tasarlanması,başlatılması ve sürdürülmesi: (i) Engelli bireylerin haklarının kabul edilebilirliği konusunda toplumun eğitimi; (ii) Engellilere yönelik olumlu yaklaşımların ve toplumsal bilincin artırılması; (iii) Engelli bireylerin becerileri, meziyetleri ve yeteneklerinin işyerlerine ve işpiyasasına katkısının toplumca tanınmasını teşvik etmek; (b) Erken yaştan itibaren tüm çocukların eğitim sisteminin her aşamasındaengelli bireylerin insan haklarına saygıyla yaklaşmasını teşvik etmek; (c) Tüm kitle iletişim araçlarında engellilerin işbu Sözleşme’nin amacına uygunbir yaklaşımla tanımlanmasını cesaretlendirmek; (d) Engellilere ve haklarına ilişkin bilinci artırıcı eğitim programlarınıdesteklemek. Madde 9 Erişebilirlik 1. Taraf Devletler engellilerin bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tümalanlarına etkin katılımını sağlamak ve engellilerin diğer bireylerle eşit koşullardafiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemleri dahil olacakşekilde bilgi ve iletişim olanaklarına, hem kırsal hem de kentsel alanlarda halka açıkdiğer tesislere ve hizmetlere erişimini sağlamak için uygun tedbirleri alacaklardır.Erişim önündeki engellerin tespitini ve ortadan kaldırılmasını da içeren bu tedbirlerdiğerlerinin yanında, aşağıda belirtilenlere de uygulanır: (a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleridahil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dahil olmak üzere bilgi ve iletişimaraçları ile diğer hizmetler. 14
  21. 21. Kanunlar 2. Taraf Devletler aşağıdakileri gerçekleştirmek için de uygun tedbirlerialacaklardır: (a) Kamuya açık veya kamu hizmetine sunulan tesis ve hizmetlere erişimeilişkin asgari standart ve rehber ilkelerin geliştirilmesi, duyurulması ve bunlarailişkin uygulamaların izlenmesi; (b) Kamuya açık tesisleri işleten veya kamuya hizmet sunan özel girişimlerinengellilerin ulaşılabilirliğini her açıdan dikkate almalarının sağlanması; (c) İlgili kişilerin engellilerin karşılaştığı ulaşılabilirlik sorunlarıyla ilgili olarakeğitilmesi; (d) Kamuya açık binalar ve diğer tesislerde Braille alfabesi ve anlaşılması kolaynitelik taşıyan işaretlemelerin sağlanması; (e) Kamuya açık binalara ve tesislere erişimi kolaylaştırmak için rehberler,okuyucular ve profesyonel işaret dili tercümanları dahil çeşitli canlı yardımların vearaçların sağlanması; (f) Engellilerin bilgiye erişimini sağlamak için onlara uygun yollarla yardım vedestek sunulmasının teşvik edilmesi; (g) Engellilerin İnternet dahil yeni bilgi ve iletişim teknolojilerine vesistemlerine erişiminin teşvik edilmesi; (h) Erişilebilir bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemlerinin tasarım, geliştirmeve dağıtım çalışmalarının ilk aşamadan başlayarak teşvik edilmesi ve böylece buteknoloji ve sistemlere engelliler tarafından asgari maliyetle erişilebilmesininsağlanması. Madde 10 Yaşama Hakkı Taraf Devletler her insanın yaşama hakkına sahip olduğunu yenidenonaylayarak engellilerin bu haktan etkin ve diğer bireylerle eşit koşullar altındayararlanmalarını sağlayacak gerekli tüm tedbirleri alır. Madde 11 Risk Durumları ve İnsani Bakımdan Acil Durumlar Taraf Devletler silahlı çatışma halleri, acil insani durumlar ve doğal afetler dedahil olmak üzere risk durumlarında engellilerin korunması ve güvenliğininsağlanması için insancıl hukuk ve uluslararası insan hakları hukuku dahiluluslararası hukuk çerçevesindeki yükümlülüklerini yerine getirmek için gerekli tümtedbirleri alır. 15
  22. 22. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat Madde 12 Yasa Önünde Eşit Tanınma 1. Taraf Devletler, engellilerin bulundukları her yerde kişi olarak tanınmahakkına sahip olduklarını yeniden onaylar. 2. Taraf Devletler engellilerin tüm yaşam alanlarında diğer bireylerle eşitkoşullar altında hak ehliyetine sahip olduğunu kabul eder. 3. Taraf Devletler engelli bireylerin hak ehliyetlerini kullanırken gereksinimduyabilecekleri desteği alabilmeleri için uygun tedbirleri alır. 4. Taraf Devletler hak ehliyetinin kullanımına ilişkin tüm tedbirlerin uluslararasıinsan hakları hukukuna uygun olarak istismarı önleyici uygun ve etkin bir şekildegüvenceler sağlamasını temin eder. Sözkonusu güvenceler hak ehliyetininkullanımına ilişkin tedbirlerin kişinin haklarına, iradesine ve tercihlerine saygılıolmasını, çıkar çatışmasından bağımsız olmasını, kişinin iradesine haksız birmüdahalede bulunmamasını, kişinin içinde bulunduğu koşullar ile orantılı olmasınıve bu koşulları gözetmesini, mümkün olan en kısa süre içinde uygulanmasını,yetkili, bağımsız ve tarafsız bir merci veya yargı organı tarafından sürekli olarakgözden geçirilmesini sağlamalıdır. Bu güvenceler söz konusu tedbirlerin kişinin hakve çıkarlarını etkilediği derecede ölçülü olmalıdır. 5. Taraf Devletler işbu Madde çerçevesinde engellilerin mülk edinmek veyamirasa hak kazanmak, mali işlerini kontrol etmek ve banka kredileri, ipotekleri vediğer mali kredilere erişim açısından diğer bireylerle eşit haklara sahip olmasınısağlamak için uygun ve etkin bir şekilde tüm tedbirleri almalı ve engellilerinmülklerinden keyfi olarak mahrum bırakılmamasını sağlar. Madde 13 Adalete Erişim 1. Taraf Devletler engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında adalete etkinbir şekilde erişimini sağlamalıdır. Bunun için usule ve yaşa uygun düzenlemeleryapılmalı ve soruşturma ve diğer hazırlık aşamaları ve tanıklık dahil tüm hukukiişlemlere doğrudan ve dolaylı katılımları kolaylaştırılmalıdır. 2. Taraf Devletler engellilerin adalete etkin bir şekilde erişimini sağlamak içinpolis ve cezaevi personeli dahil adalet sistemi çalışanlarının gerekli eğitimialmalarını sağlamalıdır. Madde 14 Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği 1. Taraf Devletler engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında aşağıdakihaklardan yararlanmasını sağlar: (a) Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkından yararlanma; (b) Özgürlüklerinden hukuka aykırı veya keyfi bir şekilde mahrumbırakılmamaları, özgürlüğün kısıtlandığı hallerin hukuka dayalı olması ve 16
  23. 23. Kanunlarengelliliğin, hiçbir koşulda özgürlüğün kısıtlanmasının gerekçesi olarakgösterilmemesi. 2. Taraf Devletler engelli kişiler eğer herhangi bir süreç sonundaözgürlüklerinden mahrum edildiyse; bunun diğer bireylerle eşit koşullar altındayapılmasını; engellilerin uluslararası insan hakları hukukuna uygun olarakgüvencelere sahip olmasını ve makul düzenlemeye ilişkin hükümler dahil olmaküzere Sözleşme’nin hedefleri ve ilkeleriyle uyumlu muamele görmesini sağlar. Madde 15 İşkence, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele veya Cezaya MaruzKalmama 1. Hiç kimse işkence veya zalimane, insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleyeveya cezaya maruz kalmamalıdır. Özellikle, hiç kimse rızası alınmaksızın tıbbi veyabilimsel deneye tabi tutulmamalıdır. 2. Taraf Devletler engellilerin işkence veya zalimane, insanlık dışı veyaaşağılayıcı muameleye veya cezaya karşı diğer bireylerle eşit koşullar altındakorunmasını sağlamak için etkin bir şekilde tüm yasal, idari, yargısal ve diğertedbirleri alır. Madde 16 Sömürü, Şiddet veya İstismara Maruz Kalmama 1. Taraf Devletler engellilerin ev içinde ve dışında sömürüye uğramasının,şiddete ve istismara maruz kalmasının, bu tutumların cinsiyete dayalı hali dahil herbiçiminden korumak için uygun yasal, idari, sosyal, eğitsel ve diğer tüm tedbirlerialır. 2. Taraf Devletler engellilere, ailelerine, onların bakımını sağlayanlaracinsiyetlerine ve yaşlarına uygun yardım ve desteği sağlayarak sömürü, şiddet veistismar vakalarının nasıl önleneceğine, tespit edileceğine ve bildirileceğine dairbilgi ve eğitim vererek sömürünün, şiddetin ve istismarın her biçimini önleyiciuygun tüm tedbirleri alır. Taraf Devletler koruma hizmetlerinin yaş, cinsiyet veengellilik konularına duyarlı olmalarını sağlar. 3. Taraf Devletler sömürünün, şiddetin ve istismarın her biçimini önlemek içinengellilere hizmet etmeye yönelik tüm tesislerin ve programların bağımsız mercilertarafından etkin bir şekilde denetlenmesini sağlar. 4. Taraf Devletler koruyucu hizmetlerin sunulması sırasında meydana gelenlerde dahil olmak üzere sömürünün, şiddetin veya istismarın herhangi bir biçimininmağduru olan engellilerin fiziksel, zihinsel ve psikolojik olarak tedavisi,rehabilitasyonu ve sosyal açıdan yeniden bütünleşmesini sağlayıcı uygun tümtedbirleri alır. Sözkonusu iyileşme ve yeniden bütünleşme, kişinin sağlığına, özsaygısına, onuruna, özerkliğine kavuşmasını sağlar ve yaş ve cinsiyetiyle bağlantılıözel ihtiyaçlarını dikkate alır. 17
  24. 24. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat 5. Taraf Devletler engellilere karşı sömürü, şiddet ve istismar vakalarının tespiti,soruşturulması ve gerekli hallerde kovuşturulmasını sağlamak için kadın ve çocukmerkezli yasa ve politikalar dahil etkili yasa ve politikaları yürürlüğe koyar. Madde 17 Kişisel Bütünlüğün Korunması Engelli her kişi, beden ve ruh bütünlüğüne diğer bireylerle eşit bir şekilde saygıduyulması hakkına sahiptir. Madde 18 Seyahat Özgürlüğü ve Uyrukluk 1. Taraf Devletler engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında seyahat veyerleşim yerini seçme özgürlüğüne ve uyrukluk hakkına sahip olduğunu kabul ederve engellilerin aşağıdaki haklarını sağlar: (a) Uyrukluk kazanma ve değiştirme hakkı olması ve keyfi olarak veya engelliolması nedeniyle uyrukluktan mahrum bırakılmaması; (b) Kişinin engelli olması nedeniyle uyrukluğuna veya kimliğine ilişkin diğerbelgeleri elde etme, bu belgelere sahip olma ve bu belgeleri kullanma veya seyahatözgürlüğünden yararlanmasını sağlamak için gerekli olabilecek göçmenlik işlemlerigibi süreçleri yürütme olanağından mahrum bırakılmaması; (c) Kendi ülkesi dahil herhangi bir ülkeden ayrılma özgürlüğünün olması; (d) Kendi ülkesine girme hakkından engelli olmasına dayanılarak veya keyfiolarak mahrum bırakılmaması. 2. Engelli çocuklar doğum sonrasında derhal nüfusa kaydedilmeli ve doğuştanisim edinme, uyrukluk kazanma ve mümkün olduğu ölçüde kendi ebeveynlerinibilme ve onlar tarafından bakılma hakkına sahip olmalıdır. Madde 19 Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dahil Olma İşbu Sözleşmeye Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullaraltında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin buhaktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak içingerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkatedilmelidir: (a) Engelliler diğer bireylerle eşit koşullar altında ikametgahlarını ve nerede vekiminle yaşayacaklarını seçme hakkına sahiptirler ve özel bir yaşama düzeninezorlanamazlar; (b) Engellilerin kişisel destek dahil olmak üzere toplum içinde yaşamak vetopluma dahil olmak için ihtiyaç duydukları konut içi, kurum içi ve diğer toplumsaldestek hizmetlerine erişimleri sağlanmalı ve engellilerin toplumdan tecridi ve ayrıtutulması önlenmelidir; 18
  25. 25. Kanunlar (c) Kamusal hizmet ve tesisler engellilere diğer bireylerle eşit şekilde açıkolmalı ve onların ihtiyaçlarına yanıt verebilmelidir. Madde 20 Kişisel Hareketlilik Taraf Devletler engellilerin olanaklar çerçevesinde azami ölçüde bağımsızhareket edebilmesini sağlamak için etkin bir şekilde gerekli tüm tedbirleri alır. Butedbirler şunlardır: (a) Engellilerin istedikleri şekil ve zamanda ve karşılanabilir bir maliyetlehareket edebilmelerinin kolaylaştırılması; (b) Engellilerin hareketi kolaylaştırıcı kaliteli araç ve gerece, yardımcıteknolojilere, yardım sunan insanlara ve araçlara karşılanabilir bir maliyetleerişiminin kolaylaştırılması; (c) Engellilere ve engelli kişilerle çalışan uzman personele engellilerin hareketbecerilerinin geliştirilmesi konusunda eğitim verilmesi; (d) Harekete yardımcı araç ve gereçlerle yardımcı teknolojileri üretenlerinengellilerin her türlü ihtiyacını dikkate almaları hususunda teşvik edilmesi. Madde 21 Düşünce ve İfade Özgürlüğü ile Bilgiye Erişim Taraf Devletler engellilerin işbu Sözleşme’nin 2. Maddesinde tanımlanmış tümiletişim araçlarını tercihe bağlı kullanabilmesi, bilgi ve fikir araştırma, alma veverme özgürlüğü dahil düşünce ve ifade özgürlüğünden diğer bireylerle eşit koşullaraltında yararlanabilmesi için uygun tüm tedbirleri alır. Bu tedbirler aşağıdakileriiçermelidir: (a) Kamuya sunulması amaçlanan bilginin engellilerin erişebileceği biçimlerdeve farklı engelli gruplarına uygun teknolojilerle güncel olarak ve ek bir bedelalınmaksızın sunulması; (b) Engellilerin resmi temaslarda işaret dillerini, Braille alfabesini, beden dilinive tercih ettikleri diğer tüm erişilebilir iletişim araç ve biçimlerini kullanmalarınınkolaylaştırılması; (c) Kamuya açık hizmet sunan özel kuruluşların internet dahil olmak üzere,engellilerin erişilebileceği ve kullanılabileceği biçimde bilgi ve hizmet sunmalarınınteşvik edilmesi; (d) İnternet aracılığıyla bilgi sunanlar dahil olmak üzere kitle iletişim hizmetisunan kurumların hizmetlerini engellilerin erişebileceği şekillerde sunmalarınınteşvik edilmesi; (e) İşaret dili kullanımının kabul ve teşvik edilmesi. 19
  26. 26. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat Madde 22 Özel Hayata Saygı 1. İkametgahı ve yaşama biçimi ne olursa olsun hiçbir engelli bireyin özelhayatı, ailesi, konutu, haberleşmesi ve diğer iletişimlerine keyfi veya hukuka aykırışekilde müdahale edilemez ve şeref ve haysiyetine yönelik hukuka aykırıuygulamalarda bulunulamaz. Engelliler söz konusu müdahale veya saldırılardanhukuken korunma hakkına sahiptir. 2. Taraf Devletler engellilerin kişisel, sağlık ve rehabilitasyon bilgileriningizliliğini diğer bireyler ile eşit koşullar altında korur. Madde 23 Hane ve Aile Hayatına Saygı 1. Taraf Devletler evlilik, aile, ebeveynlik ve özel ilişkilere dair meselelerdeengellilere karşı ayrımcılığı ortadan kaldırmak için uygun tedbirleri etkin bir şekildeve engellilerin diğer bireylerle eşit olduğunu gözeterek alır. Bu çerçevede aşağıdabelirtilenler sağlanmalıdır: (a) Evlilik çağına gelmiş engellilerin evlenme ve aile kurma hakkının tanınmasıve bu hakkın evlenmek isteyen eşlerin serbest iradeleri ve rızaları doğrultusundakullanılması; (b) Engellilerin çocuklarının sayısına ve yaş aralığına, serbestçe vesorumluluğunu taşıyarak karar verme hakkının tanınması ve yaşlarına uygunbilgiye, üreme ve aile planlaması eğitimine erişim hakkının tanınması ile buhaklarını kullanmaları için gereken araçların oluşturulması; (c) Çocuklar dahil olmak üzere engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altındadoğurganlıklarından mahrum bırakılmaması. 2. Taraf Devletler, velayet, vesayet, kayyımlık, evlat edinme veya ulusalmevzuatta bu kavramların benzerlerinin yer aldığı kurumlar hususunda - herdurumda çocukların yararlarının üstün tutulması şartıyla - engelli hakları vesorumluluklarını güvence altına alır. Engelliler çocuklarının bakım sorumluluklarınıyerine getirirken Taraf Devletler uygun desteği sunar. 3. Taraf Devletler, engelli çocukların aile yaşamlarıyla ilgili olarak diğerbireylerle eşit haklara sahip olmasını sağlar. Taraf Devletler bu hakları yaşamageçirmek ve engelli çocukların saklanması, terk edilmesi, ihmal edilmesi ve ayrıtutulmasının önüne geçmek üzere engelli çocuklara ve ailelerine erken ve kapsamlıbilgi, hizmet ve destek sunar. 4. Taraf Devletler, bir çocuğun ailesinin istemi olmadan ailesindenayrılmamasını sağlar. Bunun istisnası yargısal denetime tabi yetkili mercilerinçocuğun üstün yararı gereğince ailesinden ayrılmasının gerekli olduğuna uygulananyasa ve usuller uyarınca karar vermesidir. Hiçbir koşulda çocuğun veyaebeveynlerinden biri ya da hepsinin engelli olması nedeniyle çocuk anne vebabasından ayrı tutulamaz. 20
  27. 27. Kanunlar 5. Taraf Devletler, engelli çocuğun çekirdek ailesinin çocuğa bakamamasıdurumunda, çocuğa geniş anlamda aile üyeleri, bunun mümkün olmadığı takdirdeaile ortamını sağlayacak bir sosyal çevrede alternatif bakım sağlanması için her türlüçabayı göstermeyi taahhüt eder. Madde 24 Eğitim 1. Taraf Devletler engellilerin eğitim hakkını tanır. Taraf Devletler, bu hakkınfırsat eşitliği temelinde ve ayrımcılık yapılmaksızın sağlanması için eğitimsisteminin bütünleştirici bir şekilde her seviyede engellileri içine almasını ve ömürboyu öğrenim imkanı sağlar. Bunun için aşağıdaki hedefler gözetilmelidir: (a) İnsan potansiyelinin, onur ve değer duygusunun tam gelişimi ve insanhaklarına, temel özgürlüklere ve insan çeşitliliğine saygı duyulmasınıngüçlendirilmesi; (b) Engellilerin; kişiliklerinin, yeteneklerinin, yaratıcılıklarının, zihinsel vefiziksel becerilerinin potansiyellerinin en üst derecesinde gelişiminin sağlanması; (c) Engellilerin özgür bir topluma etkin bir şekilde katılımlarının sağlanması. 2. Taraf Devletler bu hakkın yaşama geçirilmesi için aşağıda belirtilenlerisağlar: (a) Engelliler engelleri nedeniyle genel eğitim sisteminden dışlanmamalı veengelli çocuklar engelleri nedeniyle parasız ve zorunlu ilk ve ortaöğretimolanaklarının dışında tutulmamalıdır; (b) Engelliler yaşadıkları çevrede bütünleştirici, kaliteli ve parasız ilk ve ortaöğretime diğer bireylerle eşit olarak erişebilmelidir; (c) Bireylerin ihtiyaçlarına göre makul düzenlemeler yapılmalıdır; (d) Engellilerin genel eğitimden etkin bir şekilde yararlanabilmeleri için geneleğitim sistemi içinde ihtiyaç duydukları desteği almalıdır; (e) Engellilere yönelik bireyselleştirilmiş etkin destekleyici tedbirler,engellilerin tam katılımı hedefine uygun olarak, akademik ve sosyal gelişimi artırıcıortamlarda sağlanmalıdır. 3. Taraf Devletler engellilerin toplumun eşit üyeleri olarak eğitime tam ve eşitkatılımlarını kolaylaştırmak için yaşamı ve sosyal gelişim becerilerini öğrenmelerinisağlar. Taraf Devletler bu amaçla aşağıda belirtilen tedbirleri alır: (a) Braille ve diğer biçemlerdeki yazıların okunmasının öğrenilmesi, bedendilinin ve alternatif iletişim araçları ve biçimleri ile yeni çevreye alışma ve buçevrede hareket etme becerilerinin öğrenilmesi, akran desteği ve rehberlikhizmetlerinin kolaylaştırılması; (b) İşaret dilinin öğrenilmesine, işitme ve konuşma engellilerin dilsel kimliğiningelişimine yardımcı olunması; 21
  28. 28. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat (c) Görme, işitme veya hem görme hem işitme-konuşma engellilerin özellikleçocukların eğitiminin en uygun dille, iletişim araç ve biçimleriyle, onların akademikve sosyal gelişimini artırıcı ortamlarda sunulmasının sağlanması. 4. Taraf Devletler bu hakkın yaşama geçmesini sağlamak için, engelli olanlardahil olmak üzere, işaret dilini ve Braille alfabesini bilen öğretmenlerin işe alınmasıve eğitimin her düzeyinde çalışan uzmanların ve personelin eğitimi için uyguntedbirleri alır. Sözkonusu eğitim engelliliğe ilişkin bilincin artırılmasını, alternatifiletişim araç ve biçimleri ile destekleyici eğitim tekniklerinin ve materyallerininkullanılmasını içermelidir. 5. Taraf Devletler engellilerin genel yüksek okul eğitimine, mesleki eğitime,erişkin eğitimine ve ömürboyu süren eğitime ayrımcılığa uğramaksızın diğerbireylerle eşit koşullar altında erişimini sağlar. Taraf Devletler bu amaçlaengellilerin ihtiyaçlarına uygun makul düzenlemelerin yapılmasını temin eder. Madde 25 Sağlık Taraf Devletler engellilerin engelliliğe dayalı ayrımcılığa uğramaksızınulaşılabilir en yüksek sağlık standardından yararlanma hakkını tanır. Taraf Devletlerengellilerin sağlıkla ilgili olarak rehabilitasyon da dahil olmak üzere, cinsiyeteduyarlı sağlık hizmetlerine erişimini mümkün kılmak için uygun tüm tedbirleri alır. Taraf Devletler; (a) Parasız veya karşılanabilir bir maliyetle sağlanan sağlık bakımı veprogramlarının, engellilere diğer bireylerle aynı kapsam, kalite ve standarttasağlanmasını ve bu hizmetlerin cinsel ve üreme sağlığı ile halk sağlığı programlarınıda içermesini sağlar; (b) Engellilerin özellikle engellilikleri nedeniyle gereksinim duyduğu sağlıkhizmetlerini sağlar. Bu sağlık hizmetleri erken tanı ve mümkünse müdahaleyi,çocuklar ve yaşlılar dahil olmak üzere, engelliliğin azaltılmasını ya da artmasınıönlemeyi hedefleyen hizmetleri kapsamalıdır; (c) Sağlık hizmetlerini kırsal alanlar dahil olmak üzere mümkün olduğu kadarkişilerin yaşadıkları yerlerin yakınına götürülmesini temin eder; (d) Sağlık profesyonellerinin engellilere sunduğu tıbbi bakımın diğer bireyleresundukları bakımla aynı kalitede olmasını ve bu bakımın hastaların bağımsız veaydınlatılmış onaylarına dayanmasını sağlamak amacıyla diğer tedbirlerin yanısıraeğitim vererek, kamu kurumları ile özel kurumlar tarafından sunulan sağlıkbakımının etik standartlarını yayımlayarak engellilerin insan hakları, onuru,özerkliği ve ihtiyaçları hakkında bilinç yaratır; (e) Ulusal mevzuatın sağlık ve yaşam sigortasını düzenlediği hallerdeengellilerin bu sigortalardan yararlanmaları bakımından ayrımcılık yapılmasınıyasaklar ve sigortanın adil ve makul olmasını sağlar; 22
  29. 29. Kanunlar (f) Engelliliğe dayalı olarak sağlık bakımı veya hizmetlerinin sunulmamasınıveya yiyecek ve içecek verilmemesini önlemek üzere gerekli tedbirleri alır. Madde 26 Habilitasyon ve Rehabilitasyon 1. Taraf Devletler engellilerin azami bağımsızlığını, tam fiziksel, zihinsel,sosyal ve mesleki becerilerini elde etmelerini ve yaşamın her alanına tamkatılımlarını sağlamak için akran desteği dahil uygun tedbirleri etkin bir şekilde alır.Bu bakımdan Taraf Devletler özellikle sağlık, istihdam, eğitim ve sosyal hizmetleralanlarında kapsamlı habilitasyon ve rehabilitasyon hizmetlerini sunar; mevcuthizmetleri güçlendirir ve genişletir. Bunun için şöyle bir yol izlemelidirler: (a) Habilitasyon ve rehabilitasyon hizmet ve programları mümkün olan en erkenevrede başlamalıdır ve bireylerin ihtiyaçlarının ve güçlü olduğu yönlerin çokdisiplinli bir çerçevede değerlendirilmesine dayanmalıdır; (b) Engellilerin topluma katılımını ve toplumla bütünleşmesini destekleyenhabilitasyon ve rehabilitasyon hizmet ve programlarına katılmak rızaya dayalıolmalıdır ve bu hizmet ve programlar kırsal alanlar dahil olmak üzere, engellilerinyaşadıkları yerlerin mümkün olduğu kadar yakınında sunulmalıdır. 2. Taraf Devletler habilitasyon ve rehabilitasyon hizmetlerinde çalışanprofesyoneller ve personel için, temel ve sürekli eğitim programları geliştirilmesinidestekler. 3. Taraf Devletler engelliler için hazırlanmış, habilitasyon ve rehabilitasyonlailgili yardımcı cihazlar ve teknolojilerin erişilebilirliğini, bunlara ilişkin bilgiyi vebunların kullanımını teşvik eder. Madde 27 Çalışma ve İstihdam 1. Taraf Devletler engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında çalışmahakkına sahip olduğunu kabul eder. Bu hak, engellilerin, açık, bütünleştirici veerişilebilir bir iş piyasası ve çalışma ortamında serbestçe seçtikleri bir işle hayatlarınıkazanmaları fırsatını da içerir. Taraf Devletler çalışırken engelli olanlar dahil olmaküzere tüm engellilerin çalışma hakkının yaşama geçmesini yasama çalışmalarını daiçeren uygun tüm tedbirleri alarak güvence altına alır. Taraf Devletler bunlarınyanısıra; (a) İşe alım ve istihdam edilme koşullarında, istihdamın sürekliliği, kariyergelişimi ve sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dahil olmak üzere, istihdama ilişkinher hususta, engelliliğe dayalı ayrımcılığı yasaklar; (b) Fırsat eşitliği, eşit değerde işe eşit ücret ilkesi, tacizden korunma vemağduriyetin giderilmesi, güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları dahil olmak üzerediğer bireylerle eşit koşullar altında adil ve uygun çalışma koşullarının sağlanmasınailişkin olarak engellilerin haklarını korur; 23
  30. 30. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat (c) Engellilerin iş ve sendikal haklarını diğer bireylerle eşit koşullar altındakullanabilmelerini sağlar; (d) Engellilerin genel teknik ve mesleki rehberlik programlarına, yerleştirmehizmetlerine, mesleki ve sürekli eğitime diğer bireylerle eşit koşullar altında etkinbir şekilde erişimini sağlar; (e) İş piyasasında engellilerin istihdam olanaklarının ve kariyer gelişiminindesteklenmesine ve engellilerin iş aramasına veya işe başlamasına, çalışmaya devametmesine ve işe geri dönmelerine yardım eder; (f) Serbest çalışma, girişimcilik, kooperatif kurma ve kendi işini kurmakonusundaki fırsatları geliştirir; (g) Engellileri kamu sektöründe istihdam eder; (h) Olumlu eylem programları, teşvikler ve diğer tedbirleri de içerebilecekuygun politika ve önlemlerle, engellilerin özel sektörde istihdam edilmelerinidestekler; (i) Engellilerin çalıştığı işyerlerinde makul düzenlemelerin yapılmasını sağlar; (j) Engellilerin açık iş piyasasında iş deneyimi kazanmasını temin eder; (k) Engelliler için mesleki rehabilitasyon, işte kalma ve işe dönüş programlarıyürütür. 2. Taraf Devletler engellilerin kölelik altında tutulmalarını engeller veengellileri zorla veya mecburi çalışmaya karşı diğer bireylerle eşit koşullar altındakorur. Madde 28 Yeterli Yaşam Standardı ve Sosyal Korunma 1. Taraf Devletler, engellilerin yiyecek, giysi ve barınma dahil kendileri veaileleri için yeterli yaşam standardı hakkını ve yaşam koşullarının sürekli olarakiyileştirilmesi hakkını tanır. Taraf Devletler bu hakkın engelli olmaları nedeniyleayrımcılığa uğramaksızın tanınmasını temin etmek için gerekli adımları atar. 2. Taraf Devletler engellilerin sosyal korunma ve engelliliğe dayalı ayrımcılığauğramadan bu haktan yararlanma hakkını tanır ve aşağıda belirtilen tedbirler dahilolmak üzere bahse konu hakkın tanınmasını temin etmek ve geliştirmek için gerekliadımları atar: (a) Engellilerin temiz su hizmetlerine, uygun ve bedeli ödenebilir hizmetlereeşit erişimlerini sağlamak ve engellilerin ihtiyaçlarına ilişkin araç - gereç ve diğeryardımlara erişimlerini temin etmek; (b) Özellikle engelli kadın ve kızlar ve engelli yaşlılar dahil olmak üzere,engellilerin sosyal koruma programlarına ve yoksulluk azaltıcı programlara erişiminisağlamak; 24
  31. 31. Kanunlar (c) Yoksulluk koşullarında yaşayan engellilerin ve ailelerinin uygun eğitim,danışmanlık, mali yardım ve süreli bakım dahil engelliliğe ilişkin harcamalarındadevlet yardımına erişimini sağlamak; (d) Engellilerin toplu konut programlarına erişimini sağlamak; (e) Engellilerin emeklilik fırsatları ve programlarına eşit erişimini sağlamak. Madde 29 Siyasal ve Toplumsal Yaşama Katılım Taraf Devletler, engellilerin siyasi haklarını ve diğer bireylerle eşit koşullaraltında bunlardan yararlanma fırsatını güvence altına alır ve aşağıda belirtilenleriyerine getirir: (a) Diğerlerinin yanısıra aşağıda belirtilenler yoluyla, engellilerin diğerbireylerle eşit koşullar altında seçme ve seçilme hakları dahil olmak üzere siyasi vekamusal yaşama etkin şekilde ve tam katılımını doğrudan veya serbestçe seçilmiştemsilciler aracılığıyla sağlamak, (i) Seçim usullerinin, tesislerinin, materyallerinin uygun, erişilebilir veanlaşılması ve kullanılmasının kolay olmasını sağlamak, (ii) Engellilerin, seçimlerde ve referandumlarda baskıya uğramadan, gizli oykullanarak, aday olma ve etkili bir mevkide görev alma ve devletin tümkademelerinde tüm kamu görevlerini yerine getirme haklarını koruyarak, uygun olanyardımcı ve yeni teknolojilerin kullanılmasını kolaylaştırmak, (iii) Engellilerin seçmen olarak tercihlerini özgürce ifade edebilmelerinigüvence altına alarak ve bu amaçla gerektiğinde, talep etmeleri durumunda oykullanırken kendi seçtikleri bir kişinin desteğini almalarına izin vermek, (b) Engellilerin ayrımcılığa uğramadan, diğer bireylerle eşit koşullar altında,kamu işlerinin idaresinde etkin ve tam katılımlarının sağlanacağı bir ortamıyaratmak ve aşağıda belirtilenler de dahil olmak üzere, kamu işlerine katılımlarınıncesaretlendirmek; (i) Ülkenin kamusal ve siyasi yaşamı ile ilgili sivil toplum kuruluşları, derneklerve siyasi partilerin etkinliklerine ve yönetimine katılım; (ii) Engellileri uluslararası, ulusal, bölgesel ve yerel düzeylerde temsil edenengelli örgütlerinin kurulması ve engellilerin içinde yer almalarının sağlanması. Madde 30 Kültürel Yaşama, Dinlenme, Boş Zaman Aktiviteleri ve Spor FaaliyetlerineKatılım 1. Taraf Devletler engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında kültürelyaşama katılım hakkını tanır ve engellilerin aşağıda belirtilenlerden yararlanmasınısağlamak için gerekli tüm tedbirleri alır: (a) Kültürel materyallere ulaşılabilir biçimleri aracılığıyla erişmek; 25
  32. 32. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat (b) Televizyon programlarına, filmlere, tiyatroya ve diğer kültürel etkinliklereulaşılabilir biçimleri aracılığıyla erişmek; (c) Tiyatro, müze, sinema, kütüphane ve turistik hizmetler gibi kültüreletkinliklerin yapıldığı veya hizmetlerin sunulduğu yerlere ve ayrıca mümkün olduğuölçüde ulusal kültür açısından önemli anıtlar ve alanlara erişmek. 2. Taraf Devletler, sadece engellilerin yararı için değil, toplumu zenginleştirmekamacıyla da engellilerin yaratıcı, sanatsal ve entelektüel kapasitelerini geliştirme vekullanma imkanına sahip olmalarını sağlayıcı gerekli tedbirleri alacaklardır. 3. Taraf Devletler, uluslararası hukuka uygun olarak, fikri mülkiyet haklarınıkoruyan yasaların, engellilerin kültürel materyallere erişimine uygun olmayan veyaayrımcılık yaratan bir engel çıkarmaması için tüm uygun tedbirleri alır. 4. Engelliler, diğer bireylerle eşit koşullar altında, kendilerinin özel kültürel vedil kimliklerinin, örneğin işaret dilleri ve işitme engelliler kültürü, tanınması vedesteklenmesi hakkına sahiptir. 5. Taraf Devletler, engellilerin eğlence, dinlenme ve spor etkinliklerine diğerbireylerle eşit koşullar altında katılımını sağlamak amacıyla aşağıda yazılı tedbirlerialır: (a) Engellilerin her seviyedeki genel spor etkinliklerine mümkün olduğunca tamkatılımını cesaretlendirmek ve artırmak; (b) Engellilerin, özel spor ve eğlence etkinliklerini örgütleme, geliştirme ve buetkinliklere katılma imkanına sahip olmasını temin etmek ve bu nedenle, diğerbireylerle eşit koşullar altında onlara uygun bilgi ve eğitimin verilmesini vekaynakların sunulmasını sağlamak; (c) Engellilerin spor, eğlence yerleri ile turistik alanlara erişimini sağlamak; (d) Engelli çocukların, okullardaki etkinlikler dahil olmak üzere, oyun, eğlence,boş zaman aktiviteleri ve spor etkinliklerine eşit şekilde katılabilmelerini sağlamak; (e) Eğlence, turistik, boş zaman aktiviteleri ve spor etkinliklerini organizeedenlerin sunduğu hizmetlere engellilerin erişebilmesini sağlamak. Madde 31 İstatistikler ve Veri Toplama 1. Taraf Devletler bu sözleşmenin uygulanması açısından gerekli politikalarıformüle etmeleri ve geliştirmelerinde kendilerine yol gösterecek, istatistik veriler vearaştırmalar da dahil olmak üzere uygun bilgileri toplar. Bilgi toplama ve bilgininsürdürülebilirliği için aşağıdaki noktalar dikkate alınır: (a) Verinin korunması, engelli kişilerin özel yaşamlarına saygı ve gizliliğinsağlanmasına ilişkin yasal olarak oluşturulmuş güvenlik tedbirlerine uygunolmalıdır. 26
  33. 33. Kanunlar (b) İstatistiklerin toplanması ve kullanımında insan hakları, temel özgürlükler veetik ilkelerin korunması konularındaki uluslararası düzeyde kabul edilen normlarauygunluk aranmalıdır. 2. Bu Maddeye göre toplanan bilginin, uygun olması halinde, dağıtılması vemevcut sözleşme kapsamında taraf devletlerin uygulamalarının değerlendirilmesi veengellilerin haklarını kullanırken karşılaştıkları güçlüklerin ortaya konulmasındakullanılması sağlanmalıdır. 3. Taraf Devletler topladıkları istatistiklerin dağıtılması konusunda sorumlulukalmalı ve bu verilerin engelli kişiler ve diğerleri için erişilebilir olmasınısağlamalıdır. Madde 32 Uluslararası İşbirliği 1. Taraf Devletler bu sözleşmenin amaç ve yükümlülüklerinin yerinegetirilmesine yönelik olarak ulusal çabaların desteklenmesi konusunda uluslararasıişbirliğinin önemini kabul eder ve teşvik eder. Bu doğrultuda devletlerarası vedevletler düzeyinde, gerektiğinde ilgili uluslararası ve bölgesel örgütler ve siviltoplumla özellikle engellilere yönelik örgütlerle işbirliğini sağlamak üzere gereklitedbirleri alır. Bu tedbirler diğerlerinin yanı sıra şunları içerir: (a) Uluslararası kalkınma programları da dahil olmak üzere uluslararasıişbirliğinin, engellileri kapsamasını ve engelliler için erişilebilir olmasını güvencealtına almak, (b) Bilgi, deneyim ve eğitim programları ve iyi uygulamaların değişimi vepaylaşımı aracılığıyla kapasite geliştirmeyi teşvik etmek ve desteklemek, (c) Araştırma, bilimsel ve teknik bilgiye erişim konularında işbirliğinigeliştirmek, (d) Erişilebilir ve destek sağlayıcı teknolojilere ulaşımın sağlanması aracılığıylave teknoloji transferi yoluyla uygun görülen teknik ve ekonomik yardımı sağlamak. 2. Bu Maddenin hükümleri, her taraf devletin mevcut sözleşmenin getirdiğiyükümlülükleri yerine getirmesini gözardı etmez. Madde 33 Ulusal Uygulama ve Denetim 1. Taraf Devletler kendi örgütlenme biçimlerine uygun olarak mevcutsözleşmenin uygulanmasıyla ilgili konular için hükümet içinde bir veya daha fazlakilit nokta tahsis eder ve hükümet içinde farklı sektörler ve farklı düzeylerdekikonuyla ilgili faaliyetlerin teşvik edilmesi için koordinasyon mekanizması kurar. 2. Taraf Devletler, kendi bünyeleri içerisinde, işbu Sözleşmeyi teşvik ve teminedip düzeltmek amacıyla kendi yasal ve idari sistemlerine uygun olan ve bir veyadaha fazla bağımsız mekanizmayı içeren bir yapı bulundurur veya kurar ve bu yapıyı 27
  34. 34. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuatgüçlendirir. Taraf Devletler bu yapıyı kurarken, insan haklarının teşviki vekorunması için ulusal kurumların statü ve işleyişine ilişkin ilkeleri de göz önündebulundururlar. 3. Taraf Devletler, başta engelliler ve onları temsil eden kuruluşlar olmak üzeresivil toplumun denetim sürecine tam katılımını sağlar. Madde 34 Engelli Hakları Komitesi 1. İşbu Sözleşmede verilen görevleri yerine getirmek üzere bir Engelli HaklarıKomitesi kurulur (bundan sonra “Komite” olarak adlandırılacaktır). 2. Komite, işbu Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihte 12 uzmandan oluşur. 60onay veya katılımdan sonra, Komite’nin üye sayısı altı kişi arttırılarak azami üyesayısı olan 18’e ulaşılır. 3. Komite üyeleri kişisel kapasiteleri ölçüsünde çalışmalı ve ahlaki değerleriyüksek, sözleşmenin içerdiği alanlarla ilgili başarıları ve deneyimleri kabul görenkişiler arasından seçilmelidirler. Taraf Devletler, adaylarını belirlerken busözleşmenin 4. Maddesinin 3. paragrafındaki hükümleri göz önünde bulundurmayadavet edilir. 4. Komite üyeleri Taraf Devletlerce seçilir. Taraf Devletler komite üyelerininseçiminde eşit coğrafi dağılım, farklı medeniyetlerin ve yasal sistemlerin temsiledilmesi, kadın-erkek temsilinin dengeli olması ve engelli uzmanların katılımıhususlarını dikkate alır. 5. Komite üyeleri, Taraf Devletler Konferansı sırasında, Sözleşmeye TarafDevletlerin vatandaşları arasından belirlediği adaylardan oluşan bir listeden gizlioyla seçilir. Taraf Devlet sayısının 2/3’ünün karar yeter sayısı olduğu butoplantılarda, en fazla oyu alan ve temsil edilen devletlerin oylarının mutlakçoğunluğuna ulaşan kişiler seçimi kazanırlar. 6. İlk seçim, Sözleşmenin yürürlüğe girişinden itibaren altı ay içinde yapılır.Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, her seçimden en az dört ay önce TarafDevletlere yazı göndererek iki ay içinde adaylarını bildirmelerini ister. GenelSekreter, taraf devletlerce gösterilen ve sözleşmeye uygun olan adayların adlarınıalfabetik sıraya göre, kendisini aday gösteren Taraf Devletin adıyla birlikte listelerve Sözleşmeye taraf devletlere gönderir. 7. Komite üyeleri dört yıllık bir dönem için seçilir. Üyeler, sadece bir dönemdaha tekrar seçilebilirler. Ancak, ilk seçimlerde seçilen altı üyenin dönemi iki yılsonunda biter. Bu altı üye, ilk seçimlerin hemen ardından, bu maddenin 5.paragrafında bahse konu oturum başkanı tarafından kura yöntemiyle belirlenir. 8. Altı yeni üyenin seçimi, bu maddenin ilgili hükümlerine göre gerçekleştirilendüzenli seçimlerle yapılır. 9. Komite üyelerinden biri ölüm, istifa ya da başka herhangi bir nedenle süresidolmadan görevinden ayrılırsa, temsil ettiği Taraf Devlet, bu Maddenin ilgili 28
  35. 35. Kanunlarhükümlerinde aranan nitelik ve yeterliliklere sahip bir başka uzmanı atar. Yeni üyekalan süreyi tamamlar. 10. Komite çalışmalarıyla ilgili kurallarını kendisi belirler. 11. Komitenin bu Sözleşmeyle verilen görevlerini etkin olarak yerinegetirebilmesini teminen gereksinim duyacağı personel ve diğer ihtiyaçları BirleşmişMilletler Genel Sekreteri tarafından sağlanır. Ayrıca, Genel Sekreter Komite’yi ilktoplantı için toplar. 12. Bu sözleşme hükümlerine göre kurulan Komitenin üyeleri, Genel Kurulunkararıyla, Birleşmiş Milletler kaynaklarından bir ücret alır. Genel Kurul bu kararıverirken Komite’nin sorumluluklarını dikkate alır. 13. Komite üyeleri, Birleşmiş Milletler misyonlarında görevli uzmanlar olarakAyrıcalık ve Bağışıklıklar Sözleşmesinin ilgili kısımlarında yer alan imkan, ayrıcalıkve bağışıklıklardan yararlanırlar. Madde 35 Taraf Devletlerce Sunulacak Raporlar 1. Her Taraf Devlet, Sözleşmenin ilgili Devlet için yürürlüğe girmesinden sonraiki yıl içerisinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla KomiteyeSözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesi için alınan önlemler ve kaydedilengelişmeler hakkında kapsamlı bir rapor sunar. 2. Bundan sonra, Taraf Devletler en az dört yılda bir ve buna ilave olarakzamana bağlı olmaksızın Komitenin talep etmesi durumunda müteakip raporlarısunar. 3. Komite, raporların içeriği için başvurulabilecek temel noktaları belirler. 4. Komiteye ilk kapsamlı raporunu sunan bir Taraf Devletin müteakipraporlarının eski bilgileri içermesine gerek yoktur. Taraf Devletler komiteye raporhazırlarken, açık ve şeffaf bir yöntem izlemeli ve bu sözleşmenin 4. Maddesinin 3paragrafındaki hükümleri gözönünde bulundurmalıdır. 5. Raporlar, sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilme düzeyini etkileyengüçlükleri ve etkenleri de içerebilir. Madde 36 Raporların Değerlendirilmesi 1. Komite, her raporu inceler, varsa önerilerini ve genel yorumlarını daekleyerek ilgili devlete geri gönderir. Taraf devlet, seçtiği herhangi bir bilgiylekomiteye yanıt verir. Komite, Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin ek bilgileri TarafDevletlerden isteyebilir. 2. Bir Taraf Devlet, raporunu sunmada kayda değer ölçüde geç kalmışsaKomite, ilgili devlete, raporun sunulması yönünde çağrıda bulunabilir. Bu çağrıyıtakip eden üç ay içerisinde söz konusu rapor Komite’ye iletilmezse, Komitesözleşme hükümlerinin bahse konu ülkede yerine getirilmesine yönelik çalışmaların 29
  36. 36. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuatgözden geçirilmesi ihtiyacının ortaya çıktığı yönde bildirimde bulunabilir. TarafDevlet bu bildirime sözkonusu raporu sunarak yanıt verirse, bu maddenin birinciparagrafının hükümleri uygulanır. 3. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri raporların erişilebilir olmasını sağlar. 4. Taraf Devletler raporlarının, kendi ülkelerindeki kamuoyu için geniş ölçüdeerişilebilir olmasını sağlar ve söz konusu raporlara tavsiye ve önerilerin getirilmesiniteşvik eder. 5. Komite, uygun gördüğü takdirde, içinde teknik yardım talebi ya da belirtisibulunan raporları, kendi görüş ve önerileriyle Birleşmiş Milletler ihtisas kuruluşları,fon ve programları ile ilgili diğer kuruluşlara iletebilir. Madde 37 Taraf Devletler ve Komite Arasındaki İşbirliği 1. Taraf Devletlerin her biri Komite’yle işbirliği yapmalı ve üyelere görevleriniyerine getirmede yardımcı olmalıdır. 2. Komite, Taraf Devletlerle ilişkisi çerçevesinde, bir devlete sözleşmeninuygulanması için ulusal kapasitesini geliştirici yollar ve araçlar konularındauluslararası işbirliği de dahil sorumluluklar verir. Madde 38 Komitenin Diğer Organlarla İlişkisi Sözleşme hükümlerinin etkin olarak yerine getirilmesinin güçlendirilmesi vesözleşmenin kapsadığı alanla ilgili uluslararası işbirliğinin teşvik edilmesi açısından: 1. Birleşmiş Milletler’in ihtisas kuruluşları ve diğer organları, sözleşmenin,kendi çalışma alanlarına giren hükümlerinin uygulanmasının incelenmesi sırasındatemsil edilmelidir. Komite, uygun görmesi halinde, ihtisas kuruluşları ve diğerorganları, bu Sözleşmenin alanlarıyla ilgili hükümlerin nasıl yerine getirileceğihakkında uzman görüşüne başvurmak üzere çağırabilir. Komite, ihtisas kuruluşlarıve diğer organlardan, sözleşmenin kendi faaliyet alanlarıyla ilgili uygulamalarınailişkin rapor sunmalarını isteyebilir. 2. Komite, yetkisini kullanırken, raporlama ilkeleri, önerileri ve genelyorumlarında tutarlılığı sağlayabilmek, yetki ve görev alanlarının çatışmasındankaçınmak açısından, uygun görmesi halinde, uluslararası insan haklarıanlaşmalarıyla oluşturulan diğer ilgili organlara danışır. Madde 39 Komitenin Raporu Komite, her iki yılda bir, faaliyetleri hakkında, Genel Kurul ve Ekonomik veSosyal Konsey’e rapor sunar. Komite raporunda ayrıca, Taraf Devletlerden alınanbilgiler ve raporların incelenmesi doğrultusunda ortaya çıkan öneri ve genel 30
  37. 37. Kanunlaryorumları da belirtebilir. Bu öneri ve değerlendirmeler, Taraf Devletlerin olabilecekyorumlarıyla birlikte Komite raporunda yer alır. Madde 40 Taraf Devletler Konferansı 1. Taraf Devletler sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi ile ilgili konularıtartışabilmek için düzenli aralıklarla Taraf Devletler Konferansı’nda biraraya gelir. 2. Sözleşmenin yürürlüğe girmesini takip eden altı ay içinde ilk Taraf DevletlerKonferansı Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin çağrısıyla toplanır. Bundansonraki toplantılar Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından iki yılda bir ya daTaraf Devletler Konferansı’nın kararıyla toplanır. Madde 41 Depozitör Sözleşmenin depozitörlük görevini Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri yürütür. Madde 42 İmzalanma İşbu Sözleşme, 30 Mart 2007 tarihinden itibaren, New York’taki BirleşmişMilletler Genel Merkezi’nde, tüm devletler ve bölgesel bütünleşme örgütlerininimzasına açılır. Madde 43 Bağlanma İradesi İşbu Sözleşme, imzacı Devletlerin onaylamasına ve bölgesel bütünleşmeörgütlerinin resmi teyidine tabidir. Sözleşmeyi imzalamamış devlet veya bölgeselbütünleşme örgütlerinin katılımına açıktır. Madde 44 Bölgesel Bütünleşme Örgütleri 1. “Bölgesel Bütünleşme Örgütü”, belirli bir bölgedeki bağımsız devletlercekurulan ve bu Sözleşme kapsamındaki konulardaki yetkilerini devrettikleri örgütüifade etmektedir. Bu örgütler, onay veya katılım belgelerinde Sözleşme kapsamınagiren konulardaki yetki düzeylerini açıklarlar. Sonrasında, bu yetki düzeylerindedeğişiklik olduğu takdirde depozitorü bilgilendirirler. 2. Mevcut Sözleşmede “Taraf Devletler”e yapılan atıflar, yetkileri dahilinde buörgütlere uygulanacaktır. 3. 45. maddenin 1. paragrafı, 47. maddenin 2. ve 3. paragrafları açılarından,bölgesel bütünleşme örgütlerince depozit edilen belgeler sayıma dahil edilmez. 31
  38. 38. Özürlüler Kanunu ve İlgili Mevzuat 4. Bölgesel bütünleşme örgütleri, Taraf Devletler konferansında yetkilerikapsamındaki konular hakkında oy kullanabilirler. Oyları, bu Sözleşmeye tarafüyelerin sayısı kadardır. Bünyesindeki Taraf Devletlerden birinin oy kullanmasıdurumunda bu örgütler oy haklarını kullanamazlar. Bu kural, tersi için de geçerlidir. Madde 45 Yürürlüğe Girme 1. İşbu Sözleşme, 20. onay veya katılım belgesinin depozit edilmesini takipeden 30. gün yürürlüğe girer. 2. Sözkonusu 20. belgenin depozit edilmesinin ardından Sözleşme, onuimzalayan, resmen teyid eden veya ona katılan herhangi bir devlet ya da bölgeselbütünleşme örgütü için, onay belgelerini depozit etmelerini takip eden 30. günyürürlüğe girer. Madde 46 Çekinceler 1. Mevcut Sözleşmenin kapsamı ve amaçlarıyla uyumlu olmayan çekincelerkabul edilemez. 2. İleri sürülen çekinceler her zaman geri çekilebilir. Madde 47 Değişiklikler 1. Herhangi bir Taraf Devlet Sözleşme üzerinde bir değişiklik önererek, bunuBirleşmiş Milletler Genel Sekreterine bildirebilir. Genel Sekreter, öneriyi TarafDevletlere bildirerek, tartışılıp karara bağlanması için bir konferans toplanmasıhakkındaki görüşlerini sorar. Bildirimi takip eden dört ay içinde Taraf Devletlerin enaz 1/3’ü konferansın toplanmasından yana görüş bildirirse, Genel Sek-reter,Birleşmiş Milletlerin himayesi altında Taraf Devletleri toplantıya davet eder.Sözkonusu değişiklik tasarısı, toplantı sırasında mevcut bulunan ve oy kullananTaraf Devletlerin 2/3’ünün desteğini alması durumunda kabul edilir ve GenelSekreter tarafından, onay için Genel Kurul’a, daha sonra ise kabulleri için tüm TarafDevletlere iletilir. 2. Paragraf 1’e göre kabul edilen ve onaylanan bir değişiklik, anılan değişikliğinkabulü sırasında hazır bulunan Taraf Devlet sayısının 2/3’ü kadar onay belgesinindepozit edilmesini takip eden 30. günde yürürlüğe girer. Daha sonra, bahse konudeğişiklik herhangi bir Taraf Devlet için, kendi onay belgesini depozit etmesini takipeden 30. günde yürürlüğe girer. Bir değişiklik, sadece onu kabul eden devletleribağlar. 3. Taraf Devletler konferansı sırasında oybirliğiyle karar verildiği takdirde,Paragraf 1 çerçevesinde kabul edilen ve onaylanan ve Sözleşmenin sadece 34, 38, 39ve 40. maddelerine ilişkin bir değişiklik, anılan değişikliğin kabulü sırasında hazırbulunan Taraf Devlet sayısının 2/3’ü kadar onay belgesinin depozit edilmesini takipeden 30. günde tüm Taraf Devletler için yürürlüğe girer. 32
  39. 39. Kanunlar Madde 48 Çekilme Herhangi bir Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri‘ne yazılı olarakbildirmek suretiyle sözleşmeden çekilebilir. Bu çekilme, sözkonusu bildiriminBirleşmiş Milletler Genel Sekreterince alınışından 1 yıl sonra geçerlilik kazanır. Madde 49 Erişilebilir Format Bu sözleşme erişilebilir formatlarda hazır bulundurulur. Madde 50 Orijinal Metinler Bu sözleşmenin Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolcametinleri orijinalinin aynıdır. Aşağıda imzaları bulunan ve temsil ettikleri devletlerce tam olarak yetkilikılınmış katılımcılar işbu Sözleşme’yi temsil ettikleri Devlet namınaimzalamışlardır. 33

×