Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Terapöti̇k egzersi̇zler

7,269 views

Published on

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon ile ilgili, terapötik egzersizler konusunda, FTR'nin Türkiye'deki textbook'undan hazırlanan kısa bir sunum.

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Terapöti̇k egzersi̇zler

  1. 1. TERAPÖTİK EGZERSİZLER Stj.Dr.Fatih GÜVEN NKÜ TF, Dönem V
  2. 2.  Fiziksel engellilik/özürlülük oluşturan sorunların önlenmesi veya tedavisi amacı ile kişinin hareketliliğini sağlamaya yönelik ve kişinin fonksiyonlarında artışın hedeflendiği egzersizlerdir.  Hedefler: Bireyin hareketliliğini ve esnekliğini, kas kuvvetini, dayanıklılığını, koordinasyonu ve becerisini geliştirmektir. 217.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  3. 3. EHA Egzersizleri  Sağlıklı kişilerde normal EHA günlük aktivitelerle korunur.Patolojik olarak EHA'yı azaltan faktörler varlığında EHA'nın korunmasına yönelik egzersizlerin uygulanması gereklidir.  Bağ dokusu değişikliklerinin oluşmaması için eklemin hareket açıklığı boyunca günde 5-10 defa yavaş ve kontrollü bir şekilde hareket ettirilmesi yeterlidir, hastanın durumuna ve tedaviye yanıtına göre tekrar sayıları değişebilir.  Hastanın kas kuvvetine, paralizi olup olmamasına ve varolan kontrendikasyonlara göre EHA egzersizleri aktif, pasif veya aktif yardımlı olarak yapılabilir. 317.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  4. 4. Pasif EHA Egzersizleri  Hasta vücut segmentlerini hareket ettiremeyecek durumda ise ya da hastanın hareket ettirmesi istenmiyorsa uygulanır.  Amaç; -eklem ve yumuşak doku hareketliliğini sağlamak, kontraktür oluşumunu engellemek, -kasın mekanik elastisitesini korumak, -dolaşıma yardımcı olmak, -EHA sınırlarını saptamak, eklem stabilitesi ile kas ve yumuşak doku elastisitesini belirlemektir.  Dezavantajlar: -Kas atrofısini engellemez, -Kas kuvveti ve dayanıklılığında artış sağlamaz. 417.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  5. 5. Aktif Yardımlı EHA Egzersizleri  Pasif EHA Egzersizlerindeki amaçlarla uygulanır ve ek olarak; -harekete katılan kasların elastisitelerini ve kasılabilirliklerini korumak, -duyusal geri dönüşü sağlamak, dolaşımı arttırmak ve tromboemboliyi önlemek, -kas aktivitesinin ve kas kuvvetinin arttırılması gibi avantajları vardır. EHA Egzersizleri Kontrendikasyonları Aktif ve pasif egzersiz için kontrendikasyonlar: 1.Tendon, ligaman veya kas yırtığının erken dönemi, 2.İyileşmemiş kırık, 3.Tendon, ligaman, sinir, kas, kapsül veya cildin cerrahi onarımından hemen sonra, 4.Derin ven trombozu, 5.Aktif heterotopik ossifikasyon (HO) varlığı (?) Aktif egzersiz için kontrendikasyonlar: 1.Kardiyovasküler instabilité, miyokard enfarktüsü hemen sonrası, 2.Şiddetli ağrı varlığı. 517.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  6. 6. EHA’NIN ARTTIRILMASI GERME EGZERSİZLERİ  Eklem hareketlerinde kısıtlılık geliştiği zaman EHA'yı arttırmak için germe / esneklik egzersizlerinin tedaviye eklenmesi gerekir.  Germe elle veya mekanik yolla pasif olarak veya kas kasılması ile aktif olarak uygulanabilir.  Bağ dokusuna bir yüklenme uygulandığı zaman dokunun boyunda bir uzama meydana gelir. Yüklenme kaldırıldığında doku eski boyuna döner. Yüklenme uzun süreli olduğu zaman dokuda plastik bir deformasyon gelişir ve yük ortadan kalksa bile doku eski boyuna dönemez. Kontraktür gelişmiş bir dokuda bu prensipten yararlanılarak germe yardımı ile normal EHA sağlanmaya çalışılır.  Yüksek şiddette yükler kollajen boyunda hızla uzama oluşturur, ancak aynı hızla kollajen boyu eski haline döner. Düşük yüklenme ise yavaş fakat kalıcı bir uzama meydana getirir. Yüksek yoğunlukta kısa süreli kuvvetler daha çok elastin lifleri, uzun süreli statik kuvvetler ise daha çok kollajen lifleri etkiler . Bu nedenle yavaş, uzun süreli germe tercih edilmelidir. 617.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  7. 7.  Germe egzersizleri öncesinde genel ısınma egzersizleri, gevşeme yöntemleri, ağrıya yönelik elektroterapi (TENS, diadinamik akım vs.), sıcak, hidroterapi, spastisite veya tetik nokta varlığında soğuk, antispastik ilaç uygulamaları germenin etkinliğini arttırır. Germe öncesi sıcak uygulamanın viskoelastik özelliği arttırması ile daha iyi sonuç elde edilebilir.  Yumuşak dokuda maksimum esneklik sağlamak için kasta mümkün olduğunca gevşeme sağlamak gerekir, bu amaçla masaj, biofeedback, özel gevşeme egzersizlerine başvurulabilir. Germe Egzersizleri için Kontrendikasyonlar: 1.Eklem hareketini engelleyen kemik doku varlığı, 2.Yeni kırık, 3.Çevre dokuda akut inflamasyon veya enfeksiyon, 4.Eklem hareketi ve kas uzatma ile belirgin ağrı, 5.Cilt veya damar patolojisi, 6.Yeni doku travması ve akut hemoraji, 7.Kontraktür eklem veya doku stabilitesini sağlıyorsa. Germe Egzersizlerinin Komplikasyonları: İki önemli komplikasyon doku hasarı ve eklemde subluksasyondur . 717.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  8. 8. KAS KUVVETİNİ ARTTIRAN EGZERSİZLER  İzometrik Egzersizler  Eklem hareketi olmaksızın kas kasılmasının olduğu statik egzersizdir. Dirence karşı yapıldığında kas kuvvetinde ve dayanıklılığında artış sağlanabilir. Kuvvet artışının sağlanabilmesi için her bir kasılmanın en az 5-6 saniye sürmesi gerekmektedir. Hareket ortaya çıkmadığı için kas kuvveti ancak kasılmanın olduğu eklem açısında artar. Bu nedenle EHA'nın farklı açılarında ayrı ayrı kuvvetlendirme çalışılmalıdır.  İzotonik Egzersiz  EHA içinde kas uzarken veya kısalırken direnç uygulanarak yapılan egzersizdir. Direnç elle veya mekanik olarak uygulanabilir. Mekanik direnç uygulandığında yük sabittir.İyi sonuçların alınması için her kas grubunun haftada en az 3 gün çalıştırılması önerilir.  İzokinetik Egzersiz  Kas kasılma hızının mekanik bir cihazla kontrol edildiği bir tür dinamik egzersizdir. Sabit bir açısal hızda hareket ve değişken direnç söz konusudur. 817.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  9. 9. DAYANIKLILIĞI ARTTIRAN EGZERSİZLER  Dayanıklılığı arttırıcı aerobik egzersiz; -Maksimal kalp hızının %60-90'ına veya maksimum oksijen kapasitesinin %50-85'ine ulaştıracak yoğunlukta, -anaerobik eşik* üstündeki şiddette, -vücut kütlesinin en az %50'sinin katıldığı -en az 20-60 dakika ritmik olarak sürdürülen egzersizdir. Kardiyovasküler dayanıklılığın arttırılması için bu egzersizlerin haftada en az 3-5 gün, 10ar dakikalık ısınma ve soğuma dönemleri içeren, büyük kas gruplarının katıldığı, sürekli, ritmik ve dinamik egzersizler şeklinde yapılması gerekir. * Anaerobik eşik, egzersiz sırasında aerobik enerji üretiminin anaerobik metabolizma ile desteklenmeye başladığı, kanda ve kaslarda laktik asit ve laktat/piruvat oranının arttığı iş yükü sınırıdır . 917.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  10. 10. PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON  PNF tekniğinin temel hedefi ayrı ayrı kas gruplarını kuvvetlendiren klasik yaklaşımlar yerine fonksiyonel önemi daha fazla olan hareket paternlerinin ortaya çıkarılmasının kolaylaştırılmasıdır. PNF tekniğinde maksimum sayıda motor birimi aktive etmek ve sağlam kalan kas liflerinin kuvvetinin artmasını sağlamak amaçlanır.Hareketin kolaylaştırılması için propriosepsiyon, dokunma, germe, basınç, görme ve işitme gibi duyusal uyarılar kullanılır. 1017.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  11. 11. DENGE VE KOORDİNASYON EGZERSİZLERİ  Denge vücudun statik veya dinamik pozisyonlarda en az kas aktivitesi ile kontrol edilebilme yeteneğidir.  Kontrol ve koordinasyon egzersizlerinde çok ve sık tekrar önemlidir, amaç beyinde duyusal ve motor hareket paternleri oluşturmak ve bu kalıpları hedeflenen hareketlerde kullanmaktır.  Hastada statik denge sağlandıktan sonra dinamik denge üzerinde durulur. Ayakta ağırlık aktarımı egzersizleri, elde ağırlık taşınması gibi duyusal girdileri arttıran yöntemler kullanılır. 1117.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  12. 12. GERİATRİK GRUPTA EGZERSİZ REÇETELENMESİ 1217.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  13. 13.  Bir egzersiz programına başlamadan önce tüm yaşlılardan ayrıntılı bir anamnez alınmalıdır. Özellikle KVS ve kas-iskelet sistemi sorgulanmalıdır.Yıkanma, giyinme, yatağa girip çıkma gibi günlük yaşam aktiviteleri sorgulanarak fonksiyonel kapasite belirlenmelidir.  Egzersiz reçetesi yaşlının mevcut fonksiyonel ihtiyaçlarına, tercihlerine, komorbiditelerine ve zaman içindeki değişimine uygun olarak yapılandırılan dinamik bir reçetedir. 1317.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  14. 14.  Dünya Sağlık Örgütü yaşlıların fiziksel fonksiyon seviyelerini (i) sağlıklı, bağımsız, (ii) sağlıksız, bağımsız, ve (iii) sağlıksız, bağımlı olarak üç grupta kategorize etmektedir.  Birinci grupta amaç sağlığı egzersizle korumaktır.  İkinci grup düzenli fiziksel aktivite yapmayan, toplumda bağımsız yaşayan ve bağımsızlıklarını tehlikeye sokan birçok kronik hastalığı olan veya gelişimi açısından yüksek risk taşıyan yaşlılardır.Bu grupta düzenli egzersiz yapmak bağımsızlığı sürdürür, bağımlılığa gerilemeyi engeller.  Üçüncü grup toplumda bağımsız yaşayamayan bakımevlerinde veya aile içinde bakılan yaşlılardır. Bu grupta egzersiz reçete etmenin amacı günlük yaşam aktiviteleri ve mobilitenin devam ettirilmesidir. 1417.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  15. 15.  Amerikan Kalp Birliği (American Heart Association) ve Amerikan Spor Hekimleri Birliği (American College of Sports Medicine) yaşlılarda 4 tip egzersiz önermektedir:  1.Endürans Egzersizleri: Haftanın beş günü en az 30 dakika, daha fazla fayda için 60 dakika süren, orta yoğunlukta aerobik aktivite veya haftanın 3 günü en az 20 dakika süren zorlu aerobik aktivite. Endürans egzersizlerinde yaşlılar için önerilen egzersiz tipi ortopedik stres yüklemeyen herhangi bir egzersizdir. Yürüme; yük bindiren aktiviteye toleransı az olanlar için akuatik egzersizler ve stasyoner bisiklet gibi.  2.Dirençli Egzersizler:Haftanın ardışık olmayan en az 2 günü, ağırlık kullanarak, 8-10 farklı egzersizin 8-12 tekrarı, orta yoğunlukta veya zorlu çalışılmalıdır.Önerilen egzersiz tipleri progresif ağırlık kaldırma, yük bindiren kalistenik egzersizler, merdiven inip çıkma veya major kas gruplarını kullanan diğer kuvvetlendirme egzersizleridir. Kuvvetlendirme egzersizlerinin verilme amacı günlük bağımsız fonksiyon görme yeteneği için gerekli olan kas gücü ve endüransını sağlamaktır.  3.Fleksibilite Egzersizleri: Düzenli fiziksel aktivite ve günlük yaşam için gerekli esneklik için haftanın en az 2 günü, her gün için en az 10 dakika süren germe egzersizleri, orta yoğunlukta veya zorlu.  4.Denge Egzersizleri: Sık sık düşenler veya mobilite problemleri olanlar için ve düşmelere bağlı yaralanma riskini azaltmak için haftada iki kere denge egzersizleri yapılmalıdır. 1517.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven
  16. 16. Teşekkürler. KAYNAKLAR: 1) Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon 1-2, Güneş Tıp Kitabevleri (Cilt 1, sy. 1179-1198) Editör: Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA, Prof. Dr. Yeşim GÖKÇE KUTSAL ISBN: 9789752773684 2)Turkish Journal of Geriatrics 2010; 14 (3): 281-288, Serpil SAVAŞ Suleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı ISPARTA 1617.03.2015 Terapötik Egzersizler - Fatih Güven

×