Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

PPT ประสบการณ์การทำงานและการอนุรักษ์เมืองของไทยใแต่ละภาค

2,238 views

Published on

ประสบการณ์ทำงานและการอนุรักษ์เมืองของไทยในแต่ละภาค

Published in: Data & Analytics

PPT ประสบการณ์การทำงานและการอนุรักษ์เมืองของไทยใแต่ละภาค

  1. 1. แผนงานนโยบายสาธารณะเพื่อการพัฒนาอนาคตของเมือง การอนุรักษ์และฟื้นฟูเมืองของไทย ยงธนิศร์ พิมลเสถียร สาขาวิชาการผังเมือง สถ. มธ. 4 กันยายน 2557
  2. 2. แผนงานนโยบายสาธารณะเพื่อการพัฒนาอนาคตของเมือง การอนุรักษ์และฟื้นฟูเมืองของไทย • หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง • แนวทางและวิธีการสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง • การระดมทรัพยากรเพื่อนามาใช้ในการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง • ความยั่งยืน ปัญหา อุปสรรค • โอกาสและความเป็นไปได้
  3. 3. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง สร้างใหม่ รื้อสลัม งานศิลปะ โบราณคดี โบราณสถาน สงครามโลก ประชาธิปไตย กระแสชุมชน ธรรมาภิบาล กระจายอานาจ ... ... Regeneration ชุมชนดั้งเดิม รูปแบบหุ้นส่วน ย่านชุมชน ประวัติศาสตร์ ... ... ปรับปรุงฟื้นฟู อนุรักษ์ อดีต จุดเปลี่ยน ปัจจุบัน อนาคต การพบกันระหว่างการอนุรักษ์ กับ การฟื้นฟูเมือง นโยบายสาธารณะ
  4. 4. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง การเปลี่ยนกระบวนทัศน์เรื่องการฟื้นฟูเมือง •ก่อนสงครามโลก: Haussmann กับกรุงปารีส •หลังสงครามโลก 3 ช่วง ... - Reconstruction: สร้างเมืองใหม่จากการถูกทาลาย - Redevelopment: รื้อสลัม มี Master Plan - Regeneration: หุ้นส่วน ยั่งยืน รักษามรดก
  5. 5. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง
  6. 6. Haussmann เสนอให้สร้างกรุงปารีสใหม่ในยุคนโปเลียนที่ 3
  7. 7. Reconstruction การสร้างเมืองใหม่หลังถูกทาลายจากสงครามโลก
  8. 8. Redevelopment การรื้อสลัมเพื่อสร้างโครงการขนาดใหญ่ (Mega projects) Covent Garden, London: รัฐเสนอโครงการขนาดใหญ่แทนที่ตลาดเก่า 1960s ทาไม่ได้เพราะถูกต่อต้านจากผู้อยู่อาศัยและประชาคมเมือง
  9. 9. Redevelopment การรื้อสลัมเพื่อสร้างโครงการขนาดใหญ่ (Mega projects) รัฐเสนอโครงการขนาดใหญ่ ทาไม่ได้เพราะถูกต่อต้านจากผู้อยู่อาศัย (และนักการเมือง)
  10. 10. Regeneration การปรึกษาหารือสาธารณะ ชุมชนมีส่วนในการตัดสินใจ มีแผนปฏิบัติการ Covent Garden, London: ชุมชนต่อต้าน นาไปสู่การอนุรักษ์อาคาร (1970s) ปรับการใช้สอยอาคารเก่า (1980s) และมีองค์กรจัดการ (2004+) 1960s – 2000s
  11. 11. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง การเปลี่ยนแนวคิด ด้านการฟื้นฟูเมือง สู่ Regeneration •ยุทธศาสตร์ : แผนแม่บท  บูรณาการและ action plans •ผู้ดาเนินการ : รัฐผู้เดียว  หุ้นส่วน (partnership) •เศรษฐกิจ : รัฐลงทุน  รัฐ+เอกชน+อื่นๆ (กระจายผล ปย.) •สังคม : ปรับปรุงที่อยู่อาศัย  บทบาทชุมชน •กายภาพ : รื้อสร้างใหม่  ไม่สุดโต่ง รักษาคุณค่าเดิม •สิ่งแวดล้อม: ภูมิทัศน์  ความยั่งยืนในองค์รวม
  12. 12. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง วิเคราะห์ด้านเศรษฐกิจ วิเคราะห์ด้านสังคม วิเคราะห์สภาพแวดล้อม ปัจจัยเปลี่ยนแปลง จากภายนอก ปัจจัยเปลี่ยนแปลง จากภายใน ผลกระทบต่อพื้นที่ แต่ละแห่ง (วิเคราะห์สถานการณ์) OUTPUT 1 ยุทธศาสตร์ ชุมชน OUTPUT 2 เพิ่มสมรรถนะ เรียนรู้เพิ่ม OUTPUT 3 ปรับปรุงทาง กายภาพ OUTPUT 4 พัฒนา เศรษฐกิจ OUTPUT 5 ดาเนินการ ด้าน สวล. INPUTS (ข้อมูลนาเข้า) OUTPUTS (ผลลัพธ์)
  13. 13. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง แนวคิดการอนุรักษ์ •ก่อนสงคราม: รักษางานศิลปะ จากความรู้/สุทรียภาพ •ช่วงสงคราม: สิทธิครอบครองทรัพย์สินทางวัฒนธรรม •หลังสงคราม: หวนระลึกถึงสภาพแวดล้อมที่เคยมี •1960s: กฎบัตรสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ •1970s: มรดกฯ เป็นของคนทั้งมวล (มรดกโลก) •1980s: อนุรักษ์ชุมชนเมือง
  14. 14. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง single architecture rural & urban setting monuments groups of buildings sites historic towns non-inhabited/inhabited/20C. new town cultural landscape man-made/organically evolved/associative Venice Charter: monuments and sites World Heritage Convention (WHC) Washington Charter & WHC Operational Guidelines WHC Operational Guidelines 1964 1972 1987 1992 แผนเมือง ทุกสาขา
  15. 15. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง การปกป้องงานศิลปะ และสิทธิการครอบครองงานศิลปะระหว่างสงคราม
  16. 16. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง ก่อนสงคราม – 1960s อนุรักษ์อาคารเดี่ยว
  17. 17. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง หลังสงคราม บางเมืองในยุโรปย้อนกลับไปสู่สภาพแวดล้อมในอดีต
  18. 18. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง 1980s กฎบัตรสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ชุมชนเมือง
  19. 19. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง 1990s ริเริ่มการอนุรักษ์ชุมชนเมืองโดยท้องถิ่นในภูเก็ต
  20. 20. หลักการและแนวคิดการอนุรักษ์/ฟื้นฟูเมือง ความแตกต่างของการอนุรักษ์ “โบราณสถาน” กับ “ชุมชนเมือง” •คุณค่าของใคร : ประวัติศาสตร์ชาติ หรือ ชุมชน •พลวัตร : โบราณสถานไม่มีคนแต่อาคารในชุมชนมีการใช้งาน •การถือครอง : อาคารในชุมชนส่วนใหญ่เป็นของเอกชน •ผู้มีส่วนได้เสีย : ชุมชนบริหารจัดการโดยท้องถิ่นและประชาคม •เทคนิค : โบราณสถานทาได้สะดวกกว่า การอนุรักษ์และฟื้นฟูเมือง ต้องการกลไกและวิธีการที่ต่างจากเดิม
  21. 21. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง •การมีส่วนร่วมสร้างไม่ได้ เพราะเป็นเรื่องธรรมชาติ •ประเด็นคือ มีการเปิดโอกาสให้มีส่วนร่วมหรือไม่ •หลักคิดจากประสบการณ์... - กาหนดว่าอะไรคือคุณค่าของพื้นที่ “ร่วมกัน” ใครบ้างมีส่วนได้เสีย - มีความชัดเจนด้านนโยบาย - ใช้ “เครื่องมือ” และ “วิธีการ” ที่เหมาะสม - มีช่องทางการสื่อสาร/แลกเปลี่ยนข้อมูลทั่วถึง
  22. 22. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง ชุมชนร่วมกันกาหนดคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ย่านถนนเจริญเมือง จ. แพร่
  23. 23. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง ภูเก็ต ช่วงแรก หารือกับเทศบาลและสื่อสารกับชุมชน
  24. 24. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง ภูเก็ต ช่วงหลัง เทศบาลสนับสนุนให้มูลนิธิเมืองเก่าดาเนินงาน
  25. 25. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง ภูเก็ต ช่วงหลัง ชุมชนมีบทบาทในการดาเนินการ
  26. 26. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง ภูเก็ต ช่วงหลัง ชุมชนตั้งกลุ่มศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
  27. 27. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ เขตสัมพันธวงศ์ จากการรื้อย้าย สู่ บรรษัทชุมชน
  28. 28. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ การหาคุณค่าร่วมกัน การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง
  29. 29. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ การนาประเด็นสู่สาธารณะ
  30. 30. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ การหาข้อตกลงในการตัดสินใจ
  31. 31. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ การหาข้อตกลงในการตัดสินใจ
  32. 32. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีตึกแถวถนนหน้าพระลาน ผู้เช่ากับ สนง. ทรัพย์สินฯ ร่วมลงทุนฟื้นฟู แก้ปัญหาเสื่อมโทรม
  33. 33. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีตึกแถวถนนหน้าพระลาน การตั้งคณะทางานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการฟื้นฟู
  34. 34. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีตึกแถวถนนหน้าพระลาน การทาความเข้าใจหลักการและนโยบายการฟื้นฟู
  35. 35. การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนเมือง กรณีตึกแถวถนนหน้าพระลาน ผู้เช่าร่วมแสดงความเห็นและความต้องการ
  36. 36. การระดมทรัพยากร การรื้อสร้างใหม่ •รัฐตัดสินใจฝ่ายเดียว •รัฐลงทุนฝ่ายเดียว •รัฐคุมทรัพยากร •ผลประโยชน์เฉพาะกลุ่ม Regeneration •เครือข่ายตัดสินใจ •รูปแบบหุ้นส่วน •แบ่งปันทรัพยากร •กระจายผลประโยชน์ • ความเป็นธรรม • ความยั่งยืน • ความโปร่งใส • ประโยชน์สาธารณะ
  37. 37. การระดมทรัพยากร โครงการหน้าพระลาน ท่าช้าง ท่าเตียน (ชุมชนโดยรอบพระบรมมหาราชวัง) • ไม่มีการรื้อย้ายผู้เช่า แต่ร่วมทาไปด้วยกัน • ร่วมรับผิดชอบค่าซ่อมแซมในสัดส่วน 75 : 25 • เงื่อนไขการอยู่อาศัย ต้องรักษาคุณค่าอาคารเก่า • ปีที่ดาเนินการ 2554 - 2558 สานักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
  38. 38. การระดมทรัพยากร การบูรณะเรือนพระยาศรีธรรมาธิราช • สานักงานฯ จ่ายค่าศึกษา ทาแบบ การคุมคุณภาพ • ผู้เช่า จ่ายค่าบูรณะ (12 ล้านบาท) • สานักงานฯ จ่ายค่าบูรณะจิตรกรรมฝาผนังที่พบใหม่ สานักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
  39. 39. การระดมทรัพยากร ชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ (2545 – 2556/2560) • บรรษัทชุมชนฯ ออกค่าใช้จ่ายการอนุรักษ์ทั้งหมด • สานักงานฯ มอบสัญญาเช่า 8 + 30 ปี • ผลตอบแทนอาคารเก่า ต่ากว่าราคาตลาด • ผู้เช่าเดิมได้อยู่อาศัย/ทาการค้าทั้งหมด สานักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
  40. 40. การระดมทรัพยากร โครงการนาสายสาธารณูปโภคลงใต้ดินในย่านเมืองเก่าภูเก็ต (2551) บันทึกความร่วมมือ ร่วมกันจ่ายค่าดาเนินการ 18 ล้านบาท กฟภ. 46.7 % ททท. 13.3 % เทศบาล 13.9 % หน่วยงานอื่น 26.1 % เทศบาลนครภูเก็ต
  41. 41. การระดมทรัพยากร การสนับสนุนมูลนิธิเมืองเก่าภูเก็ต งบประมาณและการเจรจา ร่วมออกค่าใช้จ่ายกับเจ้าของอาคารในการรื้อป้ายโฆษณา เทศบาลนครภูเก็ต มูลนิธิเมืองเก่าภูเก็ต
  42. 42. ความยั่งยืน ปัญหา อุปสรรค ความยั่งยืน ... ไม่มี / ปัญหา อุปสรรค ... มี •โครงการที่ทา ไม่มีกลไกจากรัฐบาลกลางให้ท้องถิ่นทาได้ •อาคารอนุรักษ์เอกชนส่วนใหญ่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน •ฟื้นฟูโดยกลุ่มชุมชน ไม่มีกฎหมายรองรับ ต้องทาเป็นธุรกิจ •ทุกโครงการทาด้วยความยากลาบากแทบทุกขั้นตอน •ไม่สามารถเป็นแบบอย่างให้พื้นที่อื่นทาได้เพราะขาดกลไก
  43. 43. ความยั่งยืน ปัญหา อุปสรรค การสารวจชุมชนดั้งเดิม 53 จังหวัด (รวมตลาดเก่า ตลาดร้อยปี ฯลฯ) 140 แห่ง ต้องการฟื้นฟู รักษา สืบทอด • ไม่ทราบจะเริ่มอย่างไร • ไม่มีบุคลากร • ราชการทาลายเสียเอง (ถนน เขื่อน) • ขาดแรงจูงใจทางการเงิน • ต่างคนต่างทา (ทาแบบ “ลูกทุ่ง”)
  44. 44. ความยั่งยืน ปัญหา อุปสรรค ตาก จันทบุรี นครพนม ชุมพร
  45. 45. ประเด็นเรื่องกฎหมาย •กฎหมายโบราณสถาน เน้นการแช่แข็งและเทคนิคการอนุรักษ์ ไม่เหมาะกับอาคารเอกชนที่มีการเปลี่ยนแปลง  ไม่มีกรอบการอนุรักษ์มรดกของชาติที่ครอบคลุม •กฎหมายผังเมือง อานาจบังคับใช้อยู่ที่ส่วนกลาง (กฎกระทรวง) ท้องถิ่นกับผู้อยู่อาศัยไม่มีความสัมพันธ์ในกระบวนการวางแผน  ไม่มีการแบ่งชั้น (tier) ของผังและอานาจบังคับใช้ ความยั่งยืน ปัญหา อุปสรรค
  46. 46. โอกาสและความเป็นไปได้ เงื่อนไขและความท้าทาย ขอเปลี่ยน วิธีการ กลไก มาตรการ
  47. 47. แนวคิด (Concept) •มรดกวัฒนธรรมหากถูกทาลายแล้วไม่สามารถสร้างทดแทนได้ •ผู้ครอบครองกรรมสิทธิ์มีหน้าที่รักษา ไม่อาจทาลายได้ การระบุและการรับรอง (Designation) •โบราณสถาน ไม่มีผู้อาศัย ใช้วิธีขึ้นทะเบียน •อาคารสามัญ มีการใช้สอย มีจานวนมาก จะทาอย่างไร เงื่อนไขและความท้าทาย วิธีการ
  48. 48. เงื่อนไขและความท้าทาย วิธีการ สองภาพนี้ ภาพใดคือมรดกวัฒนธรรมของไทย อยู่ในทะเบียนโบราณสถาน = รับรองอย่างเป็นทางการ ไม่อยู่ในทะเบียนโบราณสถาน = ไม่มีการรับรอง
  49. 49. เงื่อนไขและความท้าทาย วิธีการ ผลจากการไม่มี การรับรอง มรดกวัฒนธรรม ในเมือง (อาคารสามัญ)
  50. 50. เงื่อนไขและความท้าทาย วิธีการ ผลจากการไม่มีการรับรองมรดกวัฒนธรรมในเมือง (อาคารสามัญ)
  51. 51. การแก้ปัญหาอาคารสามัญที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน •อังกฤษ listed buildings กาหนดในกฎหมายผังเมือง (ท้องถิ่น) •อเมริกา บัญชีอาคารสาคัญในย่านประวัติศาสตร์ (ท้องถิ่น+ส่วนกลาง) •ญี่ปุ่น/ไต้หวัน คล้ายอเมริกา แต่เป็นอานาจท้องถิ่น •สิงคโปร์ บัญชีอาคารสาคัญในพื้นที่อนุรักษ์ในกฎหมายผังเมือง •มาเลเซีย บัญชีอาคารสาคัญ (ท้องถิ่น) •เวียดนาม บัญชีอาคารสาคัญ (ส่วนกลางและท้องถิ่น) •ไทย ไม่มี! เงื่อนไขและความท้าทาย วิธีการ
  52. 52. การประกาศย่านอนุรักษ์และบัญชีอาคารสาคัญในเวียดนาม
  53. 53. การประกาศย่านอนุรักษ์และบัญชีอาคารสาคัญในเวียดนาม
  54. 54. ภูเก็ต จัดทาบัญชอาคารสาคัญในย่านอนุรักษ์
  55. 55. เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นในพื้นที่ฟื้นฟู/อนุรักษ์ จะทาอย่างไร หลักคิด สาหรับอาคารสามัญของเอกชน •การรอนสิทธิ์ (เพื่ออนุรักษ์) จะต้องมาจากผู้อยู่อาศัยเห็นชอบ •ต้องรักษาคุณค่าเดิมของพื้นที่ ไม่ให้ด้อยไปกว่าเดิม •มีกระบวนการกลั่นกรองรูปแบบอาคารมากกว่าการขออนุญาต ปลูกสร้าง ดัดแปลง ต่อเติมปกติ (HIA) (H = heritage) •ควรมีคณะกรรมการกลั่นกรองระดับท้องถิ่น •กลไกเช่นนี้ ต้องโปร่งใสในเรื่องการขออนุญาตอาคาร ! เงื่อนไขและความท้าทาย กลไก
  56. 56. กฎระเบียบเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ (ฟื้นฟู/อนุรักษ์) หลักคิด •ส่วนใหญ่ไม่ใช้อานาจของกฎหมายโบราณสถาน (เคร่งครัดไป) •หากใช้กฎหมายผังเมือง พบว่าต้องทาโดยท้องถิ่น (วาง จัดทา บังคับใช้) ของไทย ท้องถิ่นไม่มีอานาจบังคับใช้ผังเมืองเอง •บางแห่งใช้ช่องทางกฎหมายอาคาร (ไทยด้วย) •หลายแห่งมีแรงจูงใจ เพื่อลดแรงกดดันการรื้อทาลาย เงื่อนไขและความท้าทาย มาตรการ
  57. 57. ความพยายามของไทย เงื่อนไขและความท้าทาย มาตรการ เชียงคาน เทศบัญญัติ + แนวทางการปรับปรุงอาคาร
  58. 58. ความพยายามของไทย เงื่อนไขและความท้าทาย มาตรการ ภูเก็ต กาลังดาเนินการจัดทาเทศบัญญัติพร้อมบัญชีอาคารสาคัญ

×