Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

WHSZ-Creative-Commons

554 views

Published on

WHSZ Creative Commons - Ewa Białek

  • Be the first to comment

WHSZ-Creative-Commons

  1. 1. Ewa Białek Otwartość w nauce, prawo autorskie, licencje CC Ewa Białek
  2. 2. Ewa Białek Szkolenie
  3. 3. Ewa Białek Otwartość to…
  4. 4. Ewa Białek •Otwartość ekonomiczna – dostępne za darmo. •Otwartość techniczna – efektywne wykorzystanie przez ludzi oraz maszyny. •Otwartość prawna – swoboda wykorzystania, brak praw zastrzeżonych. Rodzaje otwartości
  5. 5. Ewa Białek •Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: © ) – pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające autora do decydowania o użytkowaniu dzieła i czerpaniu z niego korzyści. •W Polsce: Ustawa z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) Copyright
  6. 6. Ewa Białek “każdy przejaw działalności twórczej” (także program komputerowy) “wyłącznie sposób wyrażenia” “Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia” “niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności” Przedmiot prawa autorskiego
  7. 7. Ewa Białek Wyjątki: znaki i symbole państwowe, dokumenty i materiały urzędowe, proste informacje prasowe Nośnik to nie utwór Przedmiot prawa autorskiego
  8. 8. Ewa Białek •Utwór zależny: 1. Opracowanie cudzego utworu, w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja, jest przedmiotem prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego. 2. Rozporządzanie i korzystanie z opracowania zależy od zezwolenia twórcy utworu pierwotnego (prawo zależne), chyba że autorskie prawa majątkowe do utworu pierwotnego wygasły. W przypadku baz danych spełniających cechy utworu zezwolenie twórcy jest konieczne także na sporządzenie opracowania. 3. Twórca utworu pierwotnego może cofnąć zezwolenie, jeżeli w ciągu pięciu lat od jego udzielenia opracowanie nie zostało rozpowszechnione. Wypłacone twórcy wynagrodzenie nie podlega zwrotowi. 4. Za opracowanie nie uważa się utworu, który powstał w wyniku inspiracji cudzym utworem. 5. Na egzemplarzach opracowania należy wymienić twórcę i tytuł utworu pierwotnego. Przedmiot prawa autorskiego
  9. 9. Ewa Białek “Prawo autorskie przysługuje twórcy” - podmiotem praw osobistych może być twórca (osoba fizyczna) “pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe” - podmiotem praw majątkowych może być twórca, pracodawca, spadkobierca, nabywca tych praw Podmiot prawa autorskiego
  10. 10. Ewa Białek Autorskie prawa osobiste “chronią nieograniczoną w czasie i nie podlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem” Autorskie prawa majątkowe “wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu” gasną z upływem lat siedemdziesięciu od śmierci twórcy jeśli autorskie prawa majątkowe przysługują innej osobie niż twórca – siedemdziesiąt lat od rozpowszechnienia Prawa osobiste i majątkowe
  11. 11. Ewa Białek •Dwa rodzaje umów: 1) przeniesienie praw 2) licencja – umowa o korzystanie z utworu. •Umowa obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione; nie obejmuje przyszłych pól eksploatacji ani przyszłych utworów twórcy. •Zasięg obowiązywania; wyłączna / niewyłączna Przejście praw majątkowych
  12. 12. Ewa Białek
  13. 13. Ewa Białek “korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego” (nie obejmuje programów komputerowych) http://conasuwiera.pl/granice-dozwolonego-uzytku-prywatnego/ http://koed.org.pl/2011/09/jak-dziala-dozwolony-uzytek/ Dozwolony użytek
  14. 14. Ewa Białek •Instytucje naukowe i oświatowe mogą korzystać z już rozpowszechnionych utworów w celach dydaktycznych i do prowadzenia własnych badań. •Biblioteki, archiwa i szkoły w ramach dozwolonego użytku publicznego - nieodpłatnie udostępniać egzemplarze rozpowszechnionych, chronionych utworów. Mają prawo wykonywać również kopie egzemplarzy utworów już rozpowszechnionych, jeśli celem jest uzupełnienie czy ochrona własnych zbiorów. •Muzea i galerie mają prawo do rozpowszechniania fotografii, reprodukcji obiektów w ramach katalogów czy publikacji (folderów, ulotek, plakatów) promocyjnych oraz w mediach w celach informacyjnych. Dozwolony użytek publiczny
  15. 15. Ewa Białek Dozwolony użytek publiczny
  16. 16. Ewa Białek •Cytat musi być rozpoznawalny. •Cytat musi być wyraźnie oznaczony co do autorstwa i źródła, i to w każdym przypadku, w którym się pojawia. •Zamieszczenie cytatu musi być uzasadnione celem – ma służyć wyjaśnianiu lub nauczaniu, krytycznej analizie lub prawom gatunku twórczości. •Cytat pełni funkcję pomocniczą – ma służyć uzupełnieniu i wzbogaceniu dzieła, nie może go natomiast zastępować, ani tworzyć jego zasadniczej konstrukcji. •Nie jest jednoznacznie określona dopuszczalna wielkość cytatu. Musi on jednak pozostawać w takiej relacji do całości dzieła, aby przy realizowanych przez cytat celach zachowana była pomocnicza rola cytatu. Prawo cytatu
  17. 17. Ewa Białek Dostępność online nie oznacza dostępności prawnej Dostępność
  18. 18. Ewa Białek •Prawna –gwarancja otwartości –podstawa dla otwartości technicznej –demokratyczny dostęp •Techniczna –dostępność w sieci –otwartość standardów –zwiększanie zasięgu –łatwość dystrybucji Otwartość
  19. 19. Ewa Białek •Udostępnienie twórczości na wolnych licencjach oznacza, że każdy ma prawo ją wykorzystywać, poprawiać, dostosowywać, powielać, rozprowadzać za darmo lub za opłatą, oraz upowszechniać swoje udoskonalenia, aby mogła z nich korzystać cała społeczność. •Wolna licencja to rodzaj umowy, którą autor utworu, właściciel praw autorskich, zawiera z całą resztą ludzkości. W ramach tej umowy twórca pozostaje właścicielem praw autorskich ale jednocześnie, jako ich właściciel, pod pewnymi, stosunkowo łatwymi do spełniania warunkami, zezwala wszystkim na: Czym są wolne licencje?
  20. 20. Ewa Białek •Creative Commons oferuje licencje, które pozwalają twórcom zachować własne prawa i jednocześnie dzielić się swoją twórczością z innymi. •Cel: stworzenie alternatywy w ramach istniejącego systemu prawa autorskiego, który ogranicza możliwość tworzenia i korzystania z dóbr kultury. •Licencje Creative Commons działają na zasadzie “pewne prawa zastrzeżone” – granice dozwolonego użytku są szersze i wyraźniejsze niż te wytyczone na zasadzie “wszelkie prawa zastrzeżone”. Creative Commons
  21. 21. Ewa Białek autor Martin Missfeldt Creative Commons
  22. 22. Ewa Białek •Creative Commons to międzynarodowy projekt oferujący darmowe rozwiązania prawne i inne narzędzia służące zarządzaniu przez twórców prawami autorskimi do swoich utworów. Creative Commons wspiera wolną kulturę: produkcję i wymianę utworów traktowanych jako dobro wspólne. •Creative Commons powstała w 2001r. jako amerykańska organizacja pozarządowa, powołana do życia z inicjatywy naukowców (głównie prawników) i intelektualistów zaangażowanych w pracę na rzecz ochrony i promocji wspólnych dóbr kultury. Polski oddział działa od 2005r. •We współczesnym świecie wszyscy jesteśmy twórcami. Prawo autorskie nie nadąża za rozwojem technologicznym i ekspansją kreatywności. Tradycyjna reguła “wszystkie prawa zastrzeżone”, leżąca u podstaw obowiązującego systemu praw autorskich – i obowiązująca automatycznie – kłóci się z zasadami cyfrowego świata. Creative Commons
  23. 23. Ewa Białek creativecommons.org creativecommons.pl sciencecommons.org Creative Commons
  24. 24. Ewa Białek •Z punktu widzenia prawa Creative Commons jest swoistym przeniesieniem idei open source na dzieła inne niż programy komputerowe. Istotą instytucji jest ustanowienie różnych systemów nieodpłatnego, umownego udostępniania innych dzieł kultury. Licencje Creative Commons czy open source działają jako licencje generalne o charakterze umów wzorcowych. •Polskie licencje CC (aktualnie w wersji 2.5 oraz 3.0) zostały opracowane i przetłumaczone tak, żeby być jak najbardziej spójnymi z oryginalnymi, jednocześnie zachowując zgodność z polskim systemem prawnym. •Przykładowo, polskie prawo dużo silniej niż amerykańskie chroni tak zwane osobiste prawa autorskie – np. prawo do identyfikacji artysty z utworem czy do jego wykorzystania zgodnie z intencjami twórcy. Creative Commons
  25. 25. Ewa Białek •Domena publiczna (ang. public domain) – ogół twórczości (tekstów, zdjęć, muzyki, dzieł sztuki, oprogramowania itp.), do której wygasły prawa autorskie i która jest przez to dostępna dla wszystkich, do dowolnych zastosowań lub która od samego początku jej powstania nie była objęta tymi prawami (np. teksty ustaw). Domena publiczna CC Zero to najnowsze narzędzie Creative Commons, to nie licencja, a oznakowanie i rozwiązanie prawne umożliwiające natychmiastowe przeniesieni pracy do domeny publicznej tj. pozbawienie jej przysługujących praw autorskich.
  26. 26. Ewa Białek Creative Commons Uznanie autorstwa (ang. Attribution) Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru. Użycie niekomercyjne (ang. Noncommercial) Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne jedynie dla celów niekomercyjnych. Na tych samych warunkach (ang. Share Alike) Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. Bez utworów zależnych (ang. No derivative works) Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone.
  27. 27. Ewa Białek autor Martin Missfeldt Creative Commons
  28. 28. Ewa Białek LICENCJE CC
  29. 29. Ewa Białek Licencje CC
  30. 30. Ewa Białek Uznanie autorstwa
  31. 31. Ewa Białek Uznanie Autorstwa – Na Tych Samych Warunkach
  32. 32. Ewa Białek Uznanie Autorstwa – Na Warunkach Niekomercyjnych
  33. 33. Ewa Białek Uznanie Autorstwa – Bez Utworów Zależnych
  34. 34. Ewa Białek Uznanie Autorstwa – Na Warunkach Niekomercyjnych – Na Tych Samych Warunkach
  35. 35. Ewa Białek Uznanie Autorstwa – Na Warunkach Niekomercyjnych – Bez Utworów Zależnych
  36. 36. Ewa Białek WIKI WIKI
  37. 37. Ewa Białek •Organizacja non profit stworzona w 2003r. dla opieki nad projektami opartymi na idei Wiki (hawajski wiki wiki - bardzo szybko). •Sprzyja tworzeniu i rozwojowi projektów o otwartej treści opartych na technologii WikiWiki oraz dostarczaniu społeczności internetowej pełnej zawartości za darmo i bez zamieszczania reklam. Wiki - typ serwisów internetowych, w których treść można tworzyć i zmieniać z poziomu przeglądarki internetowej, wykorzystywanych do pracy nad wspólnymi projektami, takimi jak repozytoria wiedzy na wybrany temat lub projekty różnych grup społecznych. Wikimedia Foundation
  38. 38. Ewa Białek •Wikipedia – wielojęzyczna encyklopedia. •Wikisłownik (ang. Wiktionary) – słownik. •Wikicytaty (ang. Wikiquote) - zbiór cytatów. •Wikiźródła (ang. Wikisource) - serwis z tekstami źródłowymi. •Wikinews - serwis informacyjny. •Wikibooks - serwis z podręcznikami o otwartej treści. •Wikimedia Commons - repozytorium mediów. •Wikispecies - katalog gatunków biologicznych. •Meta-Wiki – do koordynacji w/w projektów, ich dokumentacji, planowania i analiz. Projekty oparte na Wiki
  39. 39. Ewa Białek Wikimedia Commons – licencja CC
  40. 40. Ewa Białek Wikipedia – brak licencji CC
  41. 41. Ewa Białek Wikimedia Commons
  42. 42. Ewa Białek Wikibooks
  43. 43. Ewa Białek INNE ZASOBY CC
  44. 44. Ewa Białek • Licencje Creative Commons znajdują zastosowanie: –bazy wiedzy medycznej, bioinformatyka, biogenetyka (SAGE Base), – Science Commons (SC) projekt, którego celem jest przyspieszenie i ułatwienie badań naukowych, identyfikacja i usunięcie przeszkód prawnych oraz organizacyjnych utrudniających wymianę informacji i wprowadzenie danych do obiegu naukowego, – Otwarta nauka - opiera się na koncepcji wiedzy i kultury jako dóbr wspólnych, oraz na modelach zapewniających swobodny dostęp do treści wszelkiego rodzaju. Profesjonalne repozytoria
  45. 45. Ewa Białek wolnelektury.pl Wolne lektury
  46. 46. Ewa Białek wlaczpolske.pl Włącz Polskę!
  47. 47. Ewa Białek ngoteka.pl Biblioteka NGO
  48. 48. Ewa Białek otwartezabytki.pl Otwarte zabytki
  49. 49. Ewa Białek jamendo.com Jamendo - muzyka
  50. 50. Ewa Białek librivox.org Libri Vox - audiobooki
  51. 51. Ewa Białek wlaczpolske.pl Projekt Gutenberg - biblioteka
  52. 52. Ewa Białek •Największy serwis foto na świecie, od uruchomienia opcji wyboru pomiędzy copyright a licencjami CC przechowuje już ponad 100 mln. zdjęć oznakowanych CC. Cały serwis zawiera ponad 900 mln. zdjęć. Flickr Przyrost zdjęć na licencjach CC w serwisie Flickr w latach 2006-2008, www.flickr.com/creativecommons
  53. 53. Ewa Białek Flickr - wyszukiwarka www.flickr.com/search/advanced/?
  54. 54. Ewa Białek WYSZUKIWANIE CC
  55. 55. Ewa Białek ccSearch – multiwyszukiwanie http://search.creativecommons.org/?lang=pl
  56. 56. Ewa Białek Google – szukanie zaawansowane
  57. 57. Ewa Białek Google – szukanie zaawansowane
  58. 58. Ewa Białek Pliki muzyczne cc źródła https://creativecommons.org/legalmusicforvideos
  59. 59. Ewa Białek Otwarta nauka…
  60. 60. Ewa Białek •Przewodnik po otwartych zasobach edukacyjnych •Otwartość w publicznych instytucjach kultury •Przewodnik po otwartości dla organizacji pozarządowych •centrumcyfrowe.pl •koed.org.pl •creativecommons.pl •conasuwiera.pl •prawokultury.pl •bildersuche.org Źródła
  61. 61. Ewa Białek Dziękujemy za uwagę Ewa Białek Anna Pilecka - Sawczuk

×