‫فصل پنجم- فن آوری‬

‫کتاب : تئوری سازمان (مدرن، نمادین-تفسیری و پست مدرن)‬
‫نویسنده: ماری جو هچ‬
‫تعریف فناوری‬
‫در تئوری...
‫با نگاهی از درون به سازمان ، با تمرکز توجه بر نحوه واقعی انجام امور و فعالیت ها ، یعنی تاکید بر شیوه ها و دانشی که از طری...
‫اصطالح فناوری محوری می تواند گمراه کننده باشد.زیرا فعالیت هایی که این فناوری در بردارد ، معموال به وسیله یکی از بخش‬
‫های...
‫سوال پژوهشی وودوارد: به هیچ وجه به فناوری مرتبط نبود . بلکه سوال این بود که چه نوع چیدمان سازمانی ،باالترین‬
‫سطح عملکرد ...
‫فناوری تولید انبوه یا دسته ای بزرگ‬
‫الف) ویژگی ها :‬
‫حجم زیادی از محصوالت هم شکل و یکسان را با استفاده از رویه های کاری...
‫جیمز تامسون پیشرفت های قابل مالحظه ای در تئوری پردازی با در نظرگرفتن فن آوری های خدماتی و تولید در یک گونه‬
‫شناسی معرفی ...
‫فناوری و ساختار اجتماعی‬
‫در مطالعات اولیه فناوری در تئوری سازمان چندین موضوع بحث برانگیز مهم در مورد ساختار اجتماعی سازم...
‫تامپسون پی برد اشیایی که پردازش می شوند و یا فرآیندهای کاری یک فن آوری ممکن است چنان با هم ارتباط داشته باشند‬
‫که تغییرا...
‫وابستگی دو جانبه‬
‫حیطه وظایف در یک فناوری متمرکز برای یک فرد برای انجام عملیات تبدیل بسیار گسترده است . طوری که نیاز به ...
‫معیارهای غیرفنی نظیر ارزش های فرهنگی ، هنجارهای اجتماعی یا مالحظات قدرت فراهم می کند. پژوهشگران عالقمند به‬
‫ساخت اجتماعی...
‫ویک ادعا می کند که فناوری های جدید مستمرند ،از آن جهت که خودکار هستند ، میزان خودکاری فناوری های جدید ،‬
‫مقیاس پیچیدگی ف...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

فصل نجم

798 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
798
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
14
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

فصل نجم

  1. 1. ‫فصل پنجم- فن آوری‬ ‫کتاب : تئوری سازمان (مدرن، نمادین-تفسیری و پست مدرن)‬ ‫نویسنده: ماری جو هچ‬ ‫تعریف فناوری‬ ‫در تئوری مدرنیست سازمان ، فناوری ، ابزار دستیابی به چیزی ( ره آورد،هدف یا ستاده مطلوب) است که در قالب نوعی محصول‬ ‫یا خدمات مفهوم سازی می شود‬ ‫از این دیدگاه فناوری نوعا در قالب موارد زیر تعریف می شود :‬ ‫‪ ‬اشیاء یا مصنوعات بشرساز فیزیکی از جمله محصوالت ،ابزارها و تجهیزات مورد استفاده در تولید آنها‬ ‫‪ ‬فعالیت ها یا فرایندهایی که شیوه های تولید را در بردارند.‬ ‫‪ ‬دانش مورد نیاز برای شکل دهی و به کارگیری تجهیزات ، ابزارها و شیوه های تولید یک ستاده خاص ( دانش، اشاره به‬ ‫دانش فنی دارد برای مثال چگونگی مونتاژ کردن یک اتومبیل)‬ ‫مفهوم فناوری با 3 سطح تحلیل متفاوت‬ ‫سطح تحلیل محیطی :‬ ‫با نگاهی از بیرون به سازمان ، همانطور که اقتصاددانان عموما چنین نگاهی دارند ، فناوری ابزاری است که جامعه از طریق آن‬ ‫برای اعضای خود چیزهایی را که نیاز دارند و مورد نیاز آنان است فراهم می کند .ازاین دیدگاه سازمان نوعی فناوری است مانند‬ ‫دانشگاه (ابزارعرضه آموزش عمومی )‬ ‫سطح تحلیل سازمانی:‬
  2. 2. ‫با نگاهی از درون به سازمان ، با تمرکز توجه بر نحوه واقعی انجام امور و فعالیت ها ، یعنی تاکید بر شیوه ها و دانشی که از طریق‬ ‫آن اشیاء و مصنوعات بشرساز تولید می شوند ، مفهوم فناوری روشن تر می شود.این مفهوم سطح تحلیل سازمانی از فناوری از‬ ‫حوزه ساخت ، مهندسی و پژوهش در عملیات نشات می گیرد.‬ ‫سطح تحلیل بخش سازمانی و وظیفه ای :‬ ‫برای مثال در سطح واحد ، می توانید فناوری ها را در بخش های بازاریابی ، حسابداری ، پرسنلی و... بسیاری از سازمان ها و در‬ ‫همه رده های مدیریت قرار دهید.‬ ‫نکته : سطح تحلیل وظیفه ای، حتی تنوع بیشتری از فناوری را نشان می دهد.در این سطح بر انواع وظایفی که اعضای سازمان‬ ‫انجام می دهند متمرکز می شوید.‬ ‫نگاه پویا به فناوری‬ ‫مدل های پویا بر این نکته تاکید دارند که پدیده چگونه فعالیت می کند و مطالعات فناوری نیز به طور مشابه بر این اساس جهت‬ ‫داده می شوند.رایج ترین مدل پویا در تئوری مدرنیست سازمان ، مدل سیستم های باز است و این مدل درکی پایه ای از سازمان‬ ‫به عنوان فناوری را ارائه می دهد.‬ ‫سیستم باز:‬ ‫سازمان مجموعه ای است از فرایندهایی که از طریق آنها داده ها به ستاده هایی تبدیل می شوند‬ ‫فناوری محوری‬ ‫به علت پیچیدگی ناشی از سطوح تحلیل متفاوت در تئوری سازمان ، ضروری است زمانی که از فناوری صحبت می کنید ، کانون‬ ‫توجه خود را مشخص سازید.‬ ‫برخی از فناوری ها وجود دارند که مستقیما کاال و خدماتی را که سازمان برای محیطش فراهم و تولید می کنند فناوری های‬ ‫دیگری وجود دارند که به طور غیرمستقیم فرآیندهای تولید را نگهداری می کنند (نظیر حسابداری، پرسنلی) و فناوری هایی‬ ‫که برای سازگار کردن یا انطباق سازمان با محیط ( مانند تحلیل های اقتصادی ، طرح ریزی استراتژیک ) استفاده می شوند.‬ ‫برای متمایز ساختن فناوری سطح سازمان از دیگر فناوری های مورد استفاده در تولید کاالها و خدمات برای ارائه به محیط ،‬ ‫نظریه پردازان سازمانی از اصطالح فناوری محوری(اصلی) استفاده می کنند‬
  3. 3. ‫اصطالح فناوری محوری می تواند گمراه کننده باشد.زیرا فعالیت هایی که این فناوری در بردارد ، معموال به وسیله یکی از بخش‬ ‫های سازمان انجام می شود ولی برای نشان دادن فناوری کل سازمان ، همین فناوری در سطح تحلیل سازمانی استفاده می‬ ‫شود.چنین حالتی تحلیل های فناوری در سطح واحد و در سطح سازمان را با هم آمیخته و ابهام ایجاد می کند.‬ ‫فناوری پیشرفته‬ ‫بسیاری از افراد اصطالح فناوری را با فناوری پیشرفته اشتباه می گیرند. فناوری پیشرفته برای توصیف بسیاری از جنبه های‬ ‫متفاوت فناوری های جدید نظیر رایانه ،فیبرهای نوری ، ارتباطات ماهواره ای و... مورد استفاده قرار می گیرد. گاهی اوقات به‬ ‫محصوالتی اشاره دارد که این فناوری ها در آن بکار می روند.‬ ‫تعریفی از میالن زلنی:‬ ‫در حالی که فناوری در درون یک سیستم خاص طوری به کار گرفته می شود که وظایف سریعتر‬ ‫، با اطمینان بیشتر ، در حجم بزرگتر با کارایی بیشتر انجام گیرند، فناوری پیشرفته نفس(خود) سازمان را تغییر می دهد. فناوری‬ ‫پیشرفته ماهیت وظایف و عملکرد آنها،روابط متقابل و ماهیت جریان های فیزیکی، اطالعاتی و انرژی را تغییر می دهد در نهایت‬ ‫به چنگ آوردن فناوری پیشرفته به معنای دستیابی به سازمانه های جدید،وظایف جدید ،سبک های جدید ، فرهنگ های جدید‬ ‫و شیوه های جدید انجام کسب و کار است.‬ ‫فناوری های تولیدی و خدماتی‬ ‫سه مشخصه برای ستاده های فناوری خدماتی :‬ ‫‪ ‬در لحظه ای که تولید می شوند ،مصرف می شوند‬ ‫‪ ‬لمس پذیر و عینی نیستند.‬ ‫‪ ‬در قالب موجودی انبار قابل ذخیره نیستند‬ ‫با توجه به ویژگی های باال باز هم نمی توان بین فناوری های تولید و خدمات تفاوت و مرزی قایل شد.‬ ‫انواع فناوری (مدرنیست)‬ ‫1. طبقه بندی وودوارد‬ ‫2. طبقه بندی جیمز تامسون‬ ‫3. طبقه بندی چارلز پرو‬ ‫طبقه بندی وودوارد‬
  4. 4. ‫سوال پژوهشی وودوارد: به هیچ وجه به فناوری مرتبط نبود . بلکه سوال این بود که چه نوع چیدمان سازمانی ،باالترین‬ ‫سطح عملکرد را به دنبال دارد؟‬ ‫شگفتی وودوارد: زمانی آغاز شد که فهمید هیچ نوع رابطه مشخصی بین ساختار و عملکرد وجود ندارد‬ ‫پاسخ به شگفتی : وی شرکتها را بر اساس سطوح پیچیدگی فنی شان گروه بندی کرد(بر اساس نوع فناوری مورد‬ ‫استفاده)‬ ‫نتیجه : بدین ترتیب توانست ساختار را با عملکرد مرتبط سازد . بهترین ساختار برای سازمان به نوع فناوری مورد استفاده‬ ‫بستگی داشت. سه محور فناوری اساسی :‬ ‫‪ ‬تولید واحدی یا دسته ای کوچک‬ ‫‪ ‬تولید انبوه یا دسته ای بزرگ‬ ‫‪ ‬تولید فرایندی مستمر‬ ‫پیچیدگی فنی : به درجه مکانیزه بودن فرآیند تولید اشاره دارد.‬ ‫گونه شناسی وود وارد‬ ‫طبقه تولید واحدی و دسته ای کوچک‬ ‫الف) ویژگی ها :‬ ‫-‬ ‫یک محصول را در یک زمان یا تعداد معدودی محصول را یک دفعه تولید می کنند(پوشاک سفارشی)‬ ‫حجم کوچکی از محصول از ابتدا تا انتها تولید می شود.بدین ترتیب نوع کار کارکنان بسته به مرحله فرآیند تولید که‬ ‫‬‫مواد در ان در حال پردازش هستند متغیر است.کارگران در همه فرآیند تولید از ابتدا تا انتها مشارکت می کنند و درک نسبتا‬ ‫کاملی از فناوری مورد استفاده دارند‬ ‫ب) کاربرد:‬ ‫این فناوری زمانی که حیطه کنترل کوچکتر و سطوح مدیریت کمتر داشته و سیستم تصمیم گیری غیرمتمرکزی را دارا باشند‬ ‫موفقترند.‬
  5. 5. ‫فناوری تولید انبوه یا دسته ای بزرگ‬ ‫الف) ویژگی ها :‬ ‫حجم زیادی از محصوالت هم شکل و یکسان را با استفاده از رویه های کاری بسیار تکراری و معموال مکانیزه تولید می کنند . این‬ ‫فناوری ها مستلزم تجزیه کلیت فرآیند تولید به گامهای مشخص و مجزاست.(خط مونتاژ اتومبیل).در این فناوری کارگران همواره‬ ‫مجموعه ای وظایف خاص را که در تولید ستاده نقش دارد ایفا می کنند.‬ ‫ب) کاربرد:‬ ‫این فناوری زمانی که مدیران حیطه کنترل وسیع تر داشته و دارای تصمیم گیری متمرکز هستند موفق تراست.‬ ‫تولید مستمر‬ ‫الف) ویژگی ها :‬ ‫تولید انبوه مجموعه ای است از وظایف مجزا که به صورت متوالی انجام می شود درحالیکه تولید به عنوان فرایندی پیوسته ،‬ ‫مجموعه ای از عملیات و پردازش های پیوسته به هم وابسته است که در طول یک مسیر متوالی انجام می شود.(تصفیه و پاالیش‬ ‫نفت)‬ ‫ب) کاربرد:‬ ‫زمانیکه حیطه کنترل کوچکتر بوده و تصمیم گیری به صورت غیرمتمرکز انجام میگیرد‬ ‫نتیجه گیری وودوارد‬ ‫وودوارد دریافت که باالترین سطوح عملکرد در بین شرکتها زمانی تحقق می یابد که :‬ ‫1.‬ ‫فناوری های تولید انبوه به شکل سازمان ماشینی اداره شوند.‬ ‫2.‬ ‫فناوری های تولید واحدی به شکل سازمان ارگانیک اداره شوند.‬ ‫3.‬ ‫تولید فرآیندی مستمر به شکل سازمان ارگانیک اداره شوند.‬ ‫گونه شناسی تامسون :‬
  6. 6. ‫جیمز تامسون پیشرفت های قابل مالحظه ای در تئوری پردازی با در نظرگرفتن فن آوری های خدماتی و تولید در یک گونه‬ ‫شناسی معرفی کرد. شامل سه نوع ذیل است:‬ ‫فناوری های پیوسته -طوالنی‬ ‫ویژگی ها :‬ ‫عموما در طبقه بندی تولید انبوه و فرایندی وودوارد جای میگیرند. عنوان پیوسته - طوالنی به این دلیل انتخاب شده است که‬ ‫این فنآوری ها نوعی فناوری خطی شکل هستند که می توان گفت نهاده هایی در ابتدای فرایند وارد و محصوالتی در انتهای آن‬ ‫فرآیند بیرون می آیند.‬ ‫فناوری واسطه ای‬ ‫ویژگی ها :‬ ‫مصرف کنندگان یا مشتریان را در نوعی مبادله یا معامله کنار هم قرار می دهد (مثال بانک)این فناوری با کمک به طرفین جهت‬ ‫قرارگرفتن کنار هم وهدایت مبادله های بین آنها غالبا بدون مالقات همیشگی به صورت فیزیکی آنها را به هم پیوند می دهد.‬ ‫فناوری متمرکز‬ ‫ویژگی ها :‬ ‫فناورری های متمرکز مستلزم هماهنگی توانایی های تخصصی دو یا چند متخصص در تبدیل کردن یک داده منحصر به فرد به‬ ‫یک ستاده مشتری پسند است.‬ ‫هر استفاده از یک فناوری متمرکز مستلزم شکل دهی و به کار گیری فوری دانش تخصصی در مسائل جدید با شرایط محیطی‬ ‫متفاوت است.‬ ‫گونه شناسی پرو‬ ‫پرو بحث فناوری را از سطح تحلیل واحد مطرح کرد .دو بعد اندازه گیری پرو:‬ ‫‪ ‬تغییر پذیری وظیفه (بر اساس تعداد استثنائات در رویه های استاندارد )‬ ‫‪ ‬تحلیل پذیری وظیفه (تا چه حد شیوه های تحلیل شناخته شده ای هنگام مواجهه با یک استثناء وجوددارد.)‬
  7. 7. ‫فناوری و ساختار اجتماعی‬ ‫در مطالعات اولیه فناوری در تئوری سازمان چندین موضوع بحث برانگیز مهم در مورد ساختار اجتماعی سازمان مطرح شد . بحث‬ ‫در باره "خاصیت تعیین کنندگی فناوری" که به تئوری وودوارد مربوط می شود.بحث در مورد عدم اطمینان که در زمان بحث از‬ ‫نحوه ارتباط پیچیدگی و تغییر در محیط یک سازمان مورد بررسی قرار گرفت در تئوری پرو مد نظر است. بحث بعدی وابستگی‬ ‫وظیفه ای است که در مفاهیم تامسون مطرح می گردد.‬ ‫خاصیت تعیین کنندگی فناوری‬ ‫مطالعه مهم وودوارد در کنار دیدگاههای متقاعدکننده نظریه پردازان از سازه فناوری این ایده را شکل داد که فناوری تعیین‬ ‫کننده بهترین نوع ساختار سازمانی است. باور به این ایده تحت عنوان " خاصیت تعیین کنندگی " شناخته می شود.‬ ‫منتقدان: گروه استون اظهار کرد که همبستگی بین فناوری و ساختار اجتماعی مورد اشاره در پژوهش وودوارد ، مشروط به‬ ‫اندازه سازمان است.زمانی که سازمان کوچک است این ادعا صحت دارد.‬ ‫پیچیدگی فنی ،عدم اطمینان و تکراری بودن کارها‬ ‫ری ها را بر اساس پیچیدگی فنی از هم متمایز کرد . او پیچیدگی فنی را به عنوان میزان کاربرد ماشین ها در فرآیند تبدیل اصلی‬ ‫تعریف کرد. وود وارد در زمینه رابطه پیچیدگی فنی با چیدمان های ساختاری متذکر می شود که در فناوری موجود در دوسر‬ ‫طیف اندازه گیری وی(فناوری واحدی و فرایندی مستمر) در ساختار های ارگانیک به بهترین نحو به کار گرفته می شود ، در‬ ‫حالی که فناوری های قرارگرفته در دامنه وسط طیف (تولید انبوه) با ساختار ماشینی بهتر کار می کند. تبیین وودوارد برای ای‬ ‫الگو، تکراری بودن کارها در فناوری گوناگون بود.می توان گفت که فرآیندهای واحدی و مستمر با کارهای غیرتکراری سازگارند‬ ‫و به این ترتیب می توان بین غیرتکراری بودن کارها و پیچیدگی فنی رابطه ای را برقرار کرد.‬ ‫اگرچه پرو فناوری ها را بر اساس مبنایی متفاوت نسبت به وودوارد طبقه بندی کرد ولی اهمیت تکراری بودن کارها را نیز متذکر‬ ‫شد. توجه پرو به غیرتکراری بودن کارها او را به تمرکز بر فناوری بعنوان عامل تعیین کننده عدم اطمینان در سازمان ها ،‬ ‫رهنمون کرد.بر اساس نظر پرو فناوری از طریق نوسان در کیفیت با قابلیت دسترسی نهاده ها در فرآیند تبدیل یا از طریق ماهیت‬ ‫متغیر خود فرآیندهای تبدیل درعدم اطمینان نقش ایفا می کند.زمانی که عدم اطمینان باالست،ساختاردهی فعالیتهای سازمان‬ ‫دشوار می شود.‬ ‫وابستگی وظیفه ای و سازو کارهای هماهنگی‬
  8. 8. ‫تامپسون پی برد اشیایی که پردازش می شوند و یا فرآیندهای کاری یک فن آوری ممکن است چنان با هم ارتباط داشته باشند‬ ‫که تغییرات یا مشکالت در یک بخش از سیستم فنی بر قسمت های دیگر تاثیر گذارند.او چنین وضعیتی را به عنوان وابستگی‬ ‫وظیفه ای توصیف کرد. زیرا کسانی که با چنین فرآیندهای تبدیلی کار می کنند برای انجام وظایف خود به دیگران وابسته‬ ‫اند.تامسون از طریق وابستگی وظیفه ای به سازو کارهای مختلف هماهنگی متمرکز شد.‬ ‫سه نوع وابستگی وظیفه ای از نظر تامسون:‬ ‫‪ ‬وابستگی وظیفه ای متمرکز‬ ‫‪ ‬وابستگی متوالی‬ ‫‪ ‬وابستگی دوجانبه‬ ‫وابستگی وظیفه ای متمرکز :‬ ‫در فناوری واسطه ای تعدادی از دفاتر یا کارکنان وظایف کاری خود را تقریبا مستقل از یکدیگر انجام می دهند تا آنجایی که‬ ‫جریان کار واقعی بین واحدها، کمتر مورد توجه قرار میگیرد. بنابراین ارتباط مستقیم کمتری بین واحدها ضرورت می یابد.‬ ‫مواردی از این قبیل که در آنجا ستاده سازمان عمدتا مجموعه تالشهای هر واحد است وابستگی وظیفه ای متمرکز نامیده می‬ ‫شود.‬ ‫تامسون می گوید: گروههایی که با وابستگی وظیفه ای متمرکز کار می کنند، نیاز به هماهنگی کمتری دارند. هماهنگی مورد‬ ‫نیاز برای دستیابی به نوعی هویت سازمانی منسجم یا اطمینان از اینکه خدمات میان واحدها سازگار هستند می تواند تا حد‬ ‫زیادی از طریق استفاده از قواعد و رویه های استاندارد برای عمالت تکراری ، محقق شود.‬ ‫وابستگی متوالی‬ ‫فن آوری پیوسته - طوالنی مستلزم وابستگی متمرکز و همینطور وابستگی متوالی است. برای نمونه چند خط مونتاژ می‬ ‫توانند در یک لحظه به شیوه ای عمل کنند که به آنها اجازه می دهد مستقل از یکدیگر فعالیت کنند طوری که خطوط مختلف از‬ ‫آن جهت که ستاده هایشان درون نوعی سازمان تجمیع می شود شکل متمرکز به خود می گیرند.در عین حال درون هر خط،‬ ‫وابستگی پیچیده تر است زیرا کارگران به هم وابسته اند.ایجاد مشکل در کار یکی منجر به ایجاد مشکل در کاردیگری است. این‬ ‫نوع وابستگی ،وابستگی متوالی نامیده می شود. در فن آوری های پیوسته طوالنی ماهیت توالی وابستگی وظیفه ای نسبت به‬ ‫وابستگی متمرکز ،مستلزم طرح ریزی و زمان بندی بیشتری است.‬
  9. 9. ‫وابستگی دو جانبه‬ ‫حیطه وظایف در یک فناوری متمرکز برای یک فرد برای انجام عملیات تبدیل بسیار گسترده است . طوری که نیاز به مبادله‬ ‫اطالعات بین کارگران در طی انجام وظایفشان وجود دارد.تامسون این حالت را به عنوان وابستگی دو جانبه توصیف می‬ ‫کند.تفاوت اصلی بین وابستگی متوالی و دو جانبه در این است که در حالی که فناوری های پیوسته - طوالنی درگیر نوعی جریان‬ ‫های کاری است که صرفا در یک جهت حرکت می کند فناوری های متمرکز با جریان های کاری مکمل سرو کار دارند.هماهنگی‬ ‫وظایف محوری عملیات یک فناوری متمرکز ، مستلزم سازگاری دوجانبه افراد یا واحدهای درگیر به واسطه ماهیت متقابل‬ ‫وابستگی وظیفه ای انهاست.فناوری متمرکز هر سه نوع وابستگی را دارد و در نتیجه هم رویه ها و هم طرح بندی و‬ ‫زمانبندی و هم سازگاری دو جانبه را نیاز دارد.‬ ‫فن آوری و پردازش اطالعات‬ ‫جی گالبرایت ؛ اظهار دارد که پیچیدگی ،عدم اطمینان و وابستگی متقابل خواسته هایی را بر سازمان برای پردازش اطالعات به‬ ‫منظور هماهنگی فعالیت ها اعمال می کند.او ادعا می کند که این امر نوعی ارتباطات می طلبد که ساختار سازمان را شکل می‬ ‫دهد .عوامل فوق بار ارتباطاتی سازمان را افزایش می دهد که خود نیز شکل ساختاری را تحت تاثیر قرار می دهد.به این ترتیب‬ ‫فنا وری از طریق اثرات واسطه ای آن بر ارتباطات به ساختار اجتماعی مرتبط می شود.‬ ‫ساخت اجتماعی فناوری‬ ‫در سالهای اخیر تعدادی از نظریه پردازان سیستم های اجتماعی - فنی ، رویکرد نمادین-تفسیری را برای مطالعه فناوری‬ ‫پیشنهاد کرده اند که ساخت اجتماعی فناوری نامیده می شود.این نظریه پردازان مدلهای خطی نوآوری فناورانه دیدگاه‬ ‫مدرنیست که نوآوری ها را از طریق حرکت در طول مراحل پیش بینی علم محض تا پژوهش کاربردی ، توسعه و... و در نهایت به‬ ‫کارگیری ترسیم می کند ، به چالش می کشند.ساخت گرایان اجتماعی به جای این مدل های خطی مختلف، بررسی های‬ ‫تفصیلی از بستر احاطه کننده توسعه محصوالت جدید و فناوری های آنها را مطرح می سازند. در این دیدگاه اثرات هنجار های‬ ‫فرهنگی، روابط اجتماعی، و اعمال قدرت بر دانش ، شیوه های طراحی و تولید محصوالت و فناوری به صورت اجتماعی‬ ‫تصور می شوند.مطالعاتی که در این سنت انجام می گیرد در تالش است راههایی پیش روی نظریه پردازان قرار دهد تا از آن‬ ‫طریق فناوری ها به جای آن که به عنوان کاربرد های محض یافته های علمی تصور شوند سازه های ذهنی محسوب گردند.‬ ‫دیدگاه های ساختارگرایان اجتماعی بر این باور استوار است که جنبه های اجتماعی و فناورانه به صورت متقابل یکدیگر را شکل‬ ‫می دهند.بدین ترتیب هم گروههای اجتماعی و هم فناوری ها در چیدمان مشروط ،مفاهیم ، فنون و چارچوبهای فناورانه مناسب‬ ‫شکل می گیرند. انعطاف پذیری در نحوه طراحی مصنوعات بشرساز، فرصت ایجاد گزینه هایی برای انتخاب فناوری بر اساس‬
  10. 10. ‫معیارهای غیرفنی نظیر ارزش های فرهنگی ، هنجارهای اجتماعی یا مالحظات قدرت فراهم می کند. پژوهشگران عالقمند به‬ ‫ساخت اجتماعی فناوری به دو پیش فرض اساسی تکیه می کنند:‬ ‫فناوری بر اساس عوامل پیچیده مختلف که جوامع ما را می سازند شکل گرفته و منعکس می شوند و همینطور فناوری ها ضرورتا‬ ‫نباید به شیوه ای که در عالم واقعی اند باشند.فناوری کاربرد محض علم نیست، بلکه متاثر از روابط اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی‬ ‫و فنی است که مقدم بر ان است و ان را شکل می دهد .‬ ‫درک فناوری های جدید‬ ‫اگرچه نظریه پردازانی که دیدگاه ساخت اجتماعی فناوری را تصدیق می کنند، مدعی اند همانطور که جامعه بر فناوری تاثیرگذار‬ ‫است، فناوری نیز بر جامعه تاثیر می گذارد ولی تاکنون تاکید بر تاثیر جامعه بر فناوری بوده است . با این حال نظریه پردازان‬ ‫پست مدرن،موضوع تاثیر فناوری بر جامعه را انتخاب کرده اند.‬ ‫خواص فناوری جدید‬ ‫فناوری جدید نقطه ورودی برای بحث درباره چگونگی ایفای نقش پست مدرنیسم در تئوری سازمان را فراهم می کند. کارل ویک‬ ‫معتقد است که فناوری جدید ناشی از پیشرفت در رایانه و میکروالکترونیک ها ، گونه شناسی های تئوری سازمان مدرنیست را به‬ ‫چالش می کشاند.ویک سه خاصیت فناوری های جدید را شناسایی می کند و ادعا دارد آنچه این نوع فناور یها را از فناوری‬ ‫های اولیه و کمتر پیشرفته متمایز می سازد ، حدی است که این فناوری ها رویدادهای احتمالی ،مستمر و انتزاعی را در‬ ‫بردارند.‬ ‫خاصیت اول: فناوری های احتمالی‬ ‫ویک در توصیف فناوری های جدید به عنوان فناوری های احتمالی ادعا میکند که این نوع فناوری ها به طرقی نامعین کارها را‬ ‫انجام می دهند که عمدتا به واسطه تعامالت متراکمی است که میان عناصر آنها بروز می کند .نتیجه این پیچیدگی ان است که‬ ‫فناوری های جدید چیزهای غیرمنتظره ای را انجام می دهند .بدین ترتیب کنترل آنها دشوار است و می توانند شکست های غیر‬ ‫قابل تصوری ، نظیر انفجار کارخانه اتمی را ایجاد کنند.اگرچه رویدادهای غیرقابل انتظار در زمان استفاده از فناوری های قدیمی‬ ‫تر نیز رخ می دهد (انفجار دیگ های بخار) ولی فناوری های جدید از آن جهت که رویدادهایی که در آنها بروز می کند نمی توان‬ ‫پیش بینی کرد ، تکرار نخواهند شد و کم وبیش تصادفی به نظر می رسند نه می توان درباره آنها و نه از آنها یادبگیریم ، منحصر‬ ‫به فرد هستند‬ ‫خاصیت دوم : فناوری های مستمر‬
  11. 11. ‫ویک ادعا می کند که فناوری های جدید مستمرند ،از آن جهت که خودکار هستند ، میزان خودکاری فناوری های جدید ،‬ ‫مقیاس پیچیدگی فنی وودوارد را کنار می گذارد . فناوری های جدید پیچیده تر از فرایندهای مستمرند که وودوارد توصیف کرده‬ ‫است از آن جهت که این فناوری ها کامال خودکار هستند به جای آن که صرفا مکانیزه یا تا حدی خودکار باشند. زمانی که‬ ‫سیستم ها به طور کامل خودکار می شوند ، توجه از کارایی به پایایی تغییر جهت می دهد.زیرا مهمترین وظیفه برای اپراتورها‬ ‫حفظ تداوم کار سیستم است. در این سیستم ها، کارایی از طریق مجموعه تنظیم کننده تجهیزات کنترل می شود در حالیکه‬ ‫اپراتورها بر تجهیزات نظارت می کنند تا در اجرا با اشکال مواجه نشوند.یکی از جنبه های مرتبط پیوستگی فناوری های جدید آن‬ ‫است که به موازات مواجهه با مشکالت جدید و حل آنها ، سیستم به روز می شود و در نتیجه فناوری به طور مستمر تغییر می‬ ‫کند.‬ ‫خاصیت سوم: فناوری انتزاعی‬ ‫وی استدالل می کند که به موازات افزایش پیچیدگی فنی ، دانش و نیروی کار درون ماشین ها ناپدید می شوند.بنابراین فناوری‬ ‫های جدید انتزاعی اند.یعنی اپراتورها نمی توانند آنچه را که انجام می دهند ببینند.بنابراین برای درک فرایندهای کاری خود باید‬ ‫مدل های شناختی آنچه در حال انجام است ، شکل داده و بر آنها تکیه کنند. آنگاه به دلیل اینکه با نمادهای فرآیندهای کار می‬ ‫کنند که در قطب مخالف فرایندهای واقعی هستند، مدل های شناختی ، آنها را در معرض درک ناصحیح و تفسیرهای چندگانه‬ ‫قرار می دهد.‬ ‫پست مدرنیست و فناوری جدید‬ ‫به گفته نظریه پرداز پست مدرن، لیوتار، مدرنیست در اثر وقوع اثرات فناوری جدید بر فرآیندهای اجتماعی وشناختی زیر سوال‬ ‫رفت.بر اساس این نگاه فناوری ، منشا تغییرات بنیادی در جامعه است. لیوتار معتقد است که "استیالی رایانه ها" نوعی تغییر‬ ‫جهت در تاکید از نتایج و اهداف عملی به ابزار تحقق آن نتایج ، به همراه می آورد.او بعدها ادعا می کند که سرمایه داری فرا-‬ ‫صنعتی ، ارزش های جامعه را از ارزشهایی نظیر حقیقت و عدالت به کارایی تغییر داده است.(آنچه وی آن را سهم فرهنگی‬ ‫فناوری می نامد) لیوتار استدالل می کند که این تغییر ارزش ، داللت بر نوعی گذار از آنچه درست (حقیقت) است به آنچه‬ ‫سودمند یا ارزش بازاری تصور می شود، اشاره می کند.دانش به نوعی کاال تبدیل می شود . نه نشانه بارز ذهنی تحصیل کرده و‬ ‫آموزش دیده .به گفته لیوتار تفاوت بین مدرن و پست مدرن با ظهور اطالعات کامل که فناوری رایانه به جامعه ارائه می دهد،‬ ‫شکل گرفته است.با وجود اطالعات کامل هیچ مزیتی وجود ندارد که به کسب اطالعات بیشتر قادر شد.مزیت فقط می تواند از‬ ‫تنظیم داده ها به شیوه های جدید ناشی شود.‬

×