Twitter socialmedia-strategie-e30

2,056 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,056
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
69
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Twitter socialmedia-strategie-e30

  1. 1. twitter in een social media strategiemotivatie, strategie en... aan de slaginhoud:- sociale media in een netwerk samenleving- redenen om sociale media in te zetten- aan de slag met twitter © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  2. 2. sociaal en analoog, met een digitale motorDit document beoogt een beknopte motivatie en strategische aanpak te geven voor de inzet van sociale media enspecifiek voor de inzet van twitter. Samen met een korte handleiding, een stel praktische tips en een bijlage met watextra achtergrondinformatie voor twitterstrategie in het algemeen, zorgt dit document dat je meteen aan de slag kangaan, maar wel op basis van communicatieve uitgangspunten. Dit om te voorkomen dat je enthousiast begint en snelzult stranden omdat het je meer tijd kost dan je hebt, omdat het niet blijkt te passen in de (overige) communicatie, ofomdat de motivatie wegebt... In de bijlage wordt nog wat extra achtergrondinformatie geboden.Toch geeft dit document geen volledige communicatiestrategie, informatieplan of richtlijnen voor gebruik van socialemedia. Daar zou het idealiter wel onderdeel van moeten uitmaken. Het is zodoende bedoeld als extra ondersteuningvoor het (bestaande) communicatie- en informatiebeleid van je organisatie en hoopt daar zo goed mogelijk bij aan tehaken.Waarschijnlijk ben je al aan de slag gegaan. Beschouw het dan als ondersteuning van wat je al doet. Zoals met demeeste sociale media is het “beleid” een gevolg van het initiëren, proberen en voortdurend (bij)leren.Dat het gebruik van sociale media momenteel nog extra toelichting nodig heeft, komt niet zozeer door de technischeimplicaties -de techniek is erg ondergeschikt- maar door de andere manier van denken die erbij komt kijken. Ook heefthet implicaties voor werkprocessen, voor de organisatie, verdienmodellen (soms) en de verstandhouding (relaties) vaneen organisatie t.o.v. de stakeholders, de ‘klanten’ en de publieke opinie. Vreemd genoeg lijkt die ‘andere’ manier vandenken vooral een oude, pre-digitale manier van denken te zijn, waar het sociale aspect van een organisatie en demensen die er werken bepalend zijn. Voor wat betreft kennisdeling of organisatiecultuur doorbreekt het echter eenbestaande, bureaucratische, vertikaal-hiërarchische structuur. Daarbij verbindt het binnen en buiten de organisatiemensen en hun expertise die anders door zg. ‘structural holes’ gescheiden blijven. Sociale media en twitter in hetbijzonder zorgen voor de verbinding en ‘connectedness’ die zo belangrijk zijn voor kennisdeling en innovatie. Daarom ishet van belang dat iedereen in de organisatie ermee bezig is, zoals ook iedereen de telefoon kan oppakken of een briefversturen. In dit geval is die werkwijze bovendien inhoudelijk: ieders stem en mening telt.Toch is het geen ondergraving van autoriteit of expertise, wat wel vaak gedacht wordt. Bij gebruik van sociale mediabewijst de autoriteit zichzelf, niet door een predikaat, maar door aanwezig te zijn, opvraagbaar en doordat anderen erhun kennis aan toevoegen.Zoals een lemma op wikipedia ontstaat: meerdere mensen dragen hun expertise bij, waardoor iedereen van elkaar leerten ieder er wijzer door wordt. Of zoals veel deskundigen door het delen van hun kennis op een weblog niet alleen hetbeste uit zichzelf halen (en vaak extra research moeten doen), maar ook leren door de bijdragen en vragen van anderen.Daardoor wordt zowel de weblog als de persoon deskundiger; in een opwaartse spiraal.Dit zien we, weliswaar met een geeigende dynamiek, ook gebeuren op twitter. Het is echter niet zozeer de kennis die optwitter gedeeld wordt, maar via twitter. De links naar andere plekken op het web, de verwijzingen naar bronnen, boeken,locaties, personen maken twitter tot een contemporain soort agora, waar met hoge frequentie actualiteit en kennis wordtuitgewisseld.Dat dit gebeurt in combinatie met meer triviale opmerkingen en geklets in de privésfeer, maakt het alleen maarinteressanter. Zo kan de mens achter de feiten gekend worden, kan professionele waardering samengaan metpersoonlijke waardering. Daardoor ontstaan andere relaties, die meer betrokkenheid in de hand werken, of dantenminste de uitwisseling menselijker maken. En ons daardoor in staat stellen om met genoegen te doen waar we alsmensen goed in zijn. En dat is niet digitaal of online zijn. De andere manier van denken ligt dus voor een deel in hetverlengde van wat we altijd al doen: kennis maken en kennis delen. Alsof de digitale media in de versie 2.0 (en verder)het aloude analoge denken en sociaal zijn hebben omarmd.De impact die dit heeft kan, nogmaals, niet onderschat worden. In de loop van dit document zal het daarom hier en daarnog aan de orde komen. © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  3. 3. 1. inzet van sociale mediaAan het willen inzetten van twitter liggen normaal gesproken een paar redenen ten grondslag.1.1 communicatieDe eerste reden is van communicatieve aard. Veel organisaties leveren heel specifieke producten of diensten, hebbeneen heel eigen aanpak en vooral: hebben een uniek ‘waarom’; de intrinsieke reden van bestaan voor de organisatie.Door dit te delen, erover te praten met elkaar en met anderen, kan die bestaansgrond verstevigd worden en alsvoedingsbodem dienen. Soms lijkt een onderwerp vooral interessant voor kenners en liefhebbers; de specialisten die deorganisatie al kennen. Of, in geval van een erfgoedinstelling: mensen die de collectie kennen, waarderen, die ingewijdenzijn als het om de historie en de details daarvan gaat. Bij het brede publiek is de organisatie, de thematiek en de daaraanwezige expertise doorgaans minder bekend. Een gerichte communicatie strategie zou die bekendheid en bijgevolgook de waardering kunnen vergroten. Let wel: een community (rond een product of dienst of campagne) bouwen,betekent doorgaans dat het merk/ de organisatie daar een integraal onderdeel van uit maakt.Anders gezegd: het wel en wee van de organisatie is ook iets wat gedeeld mag worden met de community, ook al is datniet direct het onderwerp (focus) van die community. Het maakt dan van de organisatie een ‘lovemark’, waarvan dediverse uitingen over en weer bijdragen aan elk afzonderlijk.Bedenk dat zich in het netwerk van de organisatie niet alleen de mensen bevinden die daadwerkelijk op bezoek komen(in het gebouw of online). Ook op bijeenkomsten en tal van fora en sociale media platforms als Wikipedia, YouTube,Facebook, Flickr, Quora en Twitter kan hde organisatie in gesprek raken met geïnteresseerden en daarbij (als autoriteit)een toegevoegde waarde hebben. If then is now staat daarbij voor beleving van erfgoed, voor contextualisering daarvan,voor crossmediale ontsluiting van diverse bronnen, voor cultuurtoerisme, locatieve media... Op vele fronten kan if then isnow in gesprek raken. Anders dan de focus op het platform, dient de organisatie de aandacht over diverse onderwerpenen stakeholders te verdelen. Of omgekeerd: op vele momenten kan de organisatie in gesprek raken en een toegevoegdewaarde hebben. Dat gebeurt ook vaak via een twitter account.1.2 relatiesEen vaak onderschat belang van de inzet van sociale media is het bouwen aan en beheren van relaties. Dat is enerzijdsnauw verweven met communicatie, waar het gaat om bekendheid, van je doen spreken en waardering (opwekken).Steeds meer organisaties gebruiken het, behalve als middel om Public Relations te bewerken en beheren, ook als eenvorm van Customer Relationship Management, als direct en voortdurend contact met de klant, met diensgebruikerservaring en wensen en de daaraan gekoppelde individuele ‘waardepropositie’ en als CRM in de zin vancustomer intimacy, waarbij (het onder controle hebben van) de klantervaring, klantrelatie en de waardering van de klantvoor de organisatie centraal staan. De nieuwe generatie CRM software voorziet in geïntegreerde marketing, sales, e-commerce en customer support services en we zien steeds vaker dat sociale media deze software pakketten aanvullenof zelfs vervangen.Maar niet alleen voor ‘klanten’ is dit ‘relatiebeheer’ van belang. Ook voor het werven en selecteren van en werken metpersoneel (vrijwilligers) kan het van nut zijn. Dan neigt het meer naar Human Resource Management; wie wil er wat voorhet museum doen, wie is die persoon, waar vinden we die, hoe zorgen we voor voldoende kennis en kunde(competenties) binnen de organisatie, dat we als organisatie blijven leren, hoe borgen we die kennis, hoe zorgen weervoor dat die mensen goed en plezierig met elkaar samenwerken en betrokkenheid houden met de organisatie.Voor het interesseren van andere stakeholders in de zin van partners, sponsors en subsidiënten zullen sociale media intoenemende mate van belang zijn.In een andere betekenis van het woord relaties verwijst het naar het leggen van verbanden, het contextualiseren. Waarveel musea bezig zijn met een collectie database, waar soms ook bezoekers beschrijvingen en andere metadata aankunnen toevoegen, zullen sociale media daarin ook een steeds grotere rol gaan spelen. Voorbeeld daarvan is hetplaatsen van (foto) collecties op Flickr The Commons door het Nationaal Archief, het Powerhouse Museum, het BrooklynMuseum, Smithsonian en vele anderen, om -daar waar veel mensen al bezig zijn met foto verzamelingen- de inzet van‘vrijwilligers’ te werven voor het inventariseren, beschrijven, becommentariëren, aanvullen en delen van foto’s uit decollectie. Daarmee betreden deze musea een ‘common ground’ dat buiten de directe invloedsfeer van het museum ligt.En deze werkwijze zorgt, in combinatie met andere sociale media, voor een nieuwe contextualiseing, nieuwe relatieszodoende en daarmee een toegevoegde betekenis.1.3 kostenVeel (kleine tot middelgrote) erfgoedinstellingen hebben een beperkt budget en de ontwikkelingen binnen zowel deeconomie als het culturele domein zijn dusdanig, dat er geen uitzicht is op een (snelle) uitbreiding van dit budget.Kortom: veel bezuinigingen, weinig tot geen subsidie, armoe troef. Er is weinig geld en ook op termijn zullen de kostenvoor informatievoorziening, communicatie en relatiebeheer zo laag mogelijk moeten zijn. Dan heeft het zin (tijd) teinvesteren in open source software en sociale media. Dat drukt de kosten voor aanschaf van een website met CMS eneen speciale collectie database, het drukt de kosten voor onderhoud en upgrades daarvan, alsook de kosten van het upto date blijven om te weten wat de nieuwe standaarden zijn. Indien goed aangepakt en onderhouden zal het gebruik vansociale media voorzien in zowel de toepassingen als in de intelligentie; leren door te doen en op de hoogte blijven doorin gesprek te blijven.Daarnaast worden door een integrale aanpak de kosten voor marketing & communicatie en relatiebeheer beperktgehouden. Denk daarbij ook aan bestaande platforms of nieuwe initiatieven die een combinatie bieden van een plek op © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  4. 4. het web (persoonlijke pagina) binnen een groter geheel, mogelijkheden voor publieksgerichte (commerciële) activiteiten,zoals bijvoorbeeld een webshop, aanbieden van arrangementen en de mogelijkheid om de eigen collectie te relaterenaan andere collecties, waardoor nieuwe contextualiseting ontstaat.1.4 personen (passie)Elk museum is meer dan alleen een gebouw en een collectie. Er werken mensen en die werken er niet zomaar. Depersoonlijke betrokkenheid en motivatie zijn van doorslaggevend belang. Deze personen zijn meteen ook de experts, degastheren (-vrouwen), de conservators, vraagbaak, gesprekspartner, ambassadeurs, marketeers, etc. Via sociale mediawillen mensen graag betrokken raken bij een museum (en bijdragen leveren) vanwege de thematiek en objecten, maarvooral vanwege de mensen, de persoonlijke toon en de waardering die daaruit voortkomt. Mensen verhouden zich nueenmaal graag tot andere mensen, liever niet tot min of meer abstracte organisaties.Vraag bij de inzet van sociale media is steevast: ‘wie gaat dat doen?’ Het eigen maken en onderhouden van socialemedia kosten beide tijd en het is zelden te beperken tot de uren tussen 9 en 5.Wanneer een organisatie besluit zich vooralsnog te beperken tot bijvoorbeeld:- een weblog voor nieuws, verslag en achtergronden (eventueel gekoppeld met een collectie database)- twitter voor gesprekken, relaties, nieuws + verslag- flickr voor foto’s (eventueel als collectie database),zijn de inspanningen te overzien; ook al klinkt dit al als een kleine waslijst. Belangrijk is wel dat de persoonlijke passie,betrokkenheid en interesse in de bezoeker naar voren komen, op persoonlijke wijze.1.5 samenvatting en aanbevelingenHoewel dit document bedoeld is om de inzet van twitter te beargumenteren en te voorzien van een strategie, willen webenadrukken dat twitter-alleen onvoldoende potentie heeft voor genoemde doelstellingen. Daarom worden ook anderesociale media genoemd en met name de weblog centraal gesteld. De weblog kan een verbindende schakel zijn tussende communicatieve (inclusief CRM, PR, HR en P&O) en informatieve (digitale) doelstellingen van de organisatie en zode benodigde tools geven voor actualiteit en flexibiliteit.Bovendien drukt dit de kosten en kan het zelfs baten opleveren. Bekendheid draagt immers bij aan bemindheid en op diemanier mogelijkerwijs aan ‘donaties’ in welke vorm dan ook. Met een duidelijke profilering en uitstraling en metwaardevolle connecties via sociale media, is het voor partners echter ook interessanter om een samenwerking met deorganisatie aan te gaan, zich te afficheren met, of via het merk een doelgroep te bereiken. Het laatste impliceert eenterrein dat een organisatie met enige voorzichtigheid dient te betreden. De meeste mensen vinden het veel vervelend alsze via een culturele instelling door een commerciële partij benaderd worden en haken dan snel af. Daarom heeft het zinte zoeken naar betekenisvolle, inhoudelijke allianties. Of te zorgen voor transparantie: verkoop geen commercie onderhet mom van cultuur.Met zo’n integrale aanpak neemt zodoende niet alleen de bekendheid toe, maar kunnen collectie en de thematiek vanergoedinstellingen beter aansluiten bij de (maatschappelijke) betekenis en deze al met al verhogen.Dit werkt vooral goed, wanneer het werken met de weblog wordt aangevuld met een aanwezigheid op twitter. Datbetekent in de praktijk, t.a.v. de weblog, dat nieuwe berichten op de weblog via twitter onder de aandacht gebrachtworden, dat via twitter additionele vragen worden gesteld, dat er waar mogelijk een ‘conversatie’ rondom een blogpostgeëntameerd wordt en dat deze conversatie onderhouden wordt en mogelijk leidt tot een ‘vervolgverhaal’.Overigens dient twitter natuurlijk ook gebruikt worden zonder weblog. In de bijlage worden verzamelde noties over twitteren twitter strategie gegeven. Hier beperken we ons tot de rol van twitter op gebied van communicatie en relatiebeheer.Anders gezegd: elke organisatie kan (potentiëel) geïnteresseerden helpen met het filteren van informatie en daarin eenhierarchie aanbrengen op basis van de autoriteit en expertise van de organisatie. Die autoriteit kan de organisatie‘claimen’ door aanwezig te zijn op sociale media, om te beginnen met twitter en de weblog, (daar) gesprekken te voerenen relaties aan te knopen en op basis van een duurzaam beleid daarin van toegevoegde waarde zijn voor diegeïnteresseerden.Maar het vraagt wel tijd en aandacht en een flexibele werkinstelling. Allereerst vanuit het MNU, directeur en conservatoraan het woord, op persoonlijke wijze, betrokken en bevlogen. Ook kunnen zij andere experts vanuit hun contacten naarvoren schuiven om vragen te beantwoorden of juist vragen te stellen. Werken met sociale media is dan ook niet zozeereen ‘nieuwe megafoon’ om berichten de wereld in te zenden, maar vooral een ontmoetingsplek, of meerdereontmoetingsplekken, waar gesprekken kunnen plaatsvinden. Waar het MNU vragen kan stellen, meningen kan poneren,vragen kan beantwoorden. Degewenst kunnen echter veel van de taken uitbesteed worden aan vrienden van hetmuseum en vrijwilligers, wat zal leiden tot meer betrokkenheid (en ambassadeurschap voor het museum). Hierbij dienthet MNU wel de voorwaarden te scheppen, te blijven faciliteren en de bijdragen te waarderen. Daarmee houdt hetmusueum de regie. © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  5. 5. 2. Aan de slag met twitterTwitter is een vorm van ‘microbloggen’. Dat wil zeggen: anderen op de hoogte brengen van wat je doet (ookprofessioneel), denkt, problemen die je wilot oplossen, onderzoek dat je uitvoert, ervaringen die jw wilt delen, maar danmet ultrakorte berichten van maximaal 140 tekens (iets korter dan een sms-je). Deze korte berichten worden tweetsgenoemd. Twitteraars kunnen de updates (berichten) volgen van mensen, bedrijven en instellingen die ze interessantvinden. Zoals bij meerdere sociale media heet dat followen. Daarnaast is het mogelijk om lijstjes aan te leggen vanmensen of organisaties die je per se wilt volgen. Omdat het collega’s zijn, vakgenoten waarvan je naar believen deupdates wilt kunnen filteren van de rest. Natuurlijk kun je op op onderwerp selecteren. Dan is het handig om op diemanier overzichtelijk op de hoogte gehouden te worden van specifieke kennis.belangrijk bij twitter is ook dat er heel eenvoudig links (url’s) meegestuurd kunnen worden, maar ook foto’s en video.Verder is een groot voordeel dat je overal kunt twitteren. het is een webdienst, dus je hebt er niet noodzakelijk apartesoftware voor nodig. Ook met een mobiele telefoon (desnoods via sms) kun je updates twitteren.Op 23 dingen voor musea schrijven Marie-José Klaver en Yola de Lusenet er nog het volgende over: “Twitter fungeertook als zoekmachine voor het real time web. Als je wilt weten wat er nú gezegd wordt over een bepaald onderwerp(bijvoorbeeld Gelegerd in Gelderland) kun je Twitter raadplegen. Soms geven Twitteraars onderwerpen een tag (label)mee. Dat vergemakkelijkt het volgen van onderwerpen en het zoeken. Het trefwoord wordt voorafgegaan door het hash-teken.” Zo kan dat er dan uitzient: #gelegerdingelderland. Hoe korter de hastag, des te beter, aangezien 140 tekens snelop zijn.2.1 voordat je begintDe meeste mensen beginnen gewoon maar met twitter. Ze maken een accountaan en passen het gaandeweg het gebruik nogal eens aan. Al doende leert men(van fouten nog het meest), is dan het devies. Wie meer beslagen ten ijs wilkomen, bekijkt eerst eens wat er zoal gevraagd wordt, en bekijkt ter inspratie eenaantal profielen van vergelijkbare personen / organisaties. Er is nl. van alles tebedenken en te bepalen voordat je begint met twitter. Dat begint al meteen bijhet eerste registreren (zie afbeelding 1).De gebruikersnaam (twitternaam), het email-adres en het wachtwoord zijnnadien nog te wijzigen (zie afbeelding 2).Van tevoren al meer weten over het gebruiken van twitter? Zie bijvoorbeeld:http://www.youtube.com/watch?v=J0xbjIE8cPM (2009), of http://www.wikihow.com/Use-Twitter afbeelding © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  6. 6. 2.2 opzetten van je account- wat wordt de gebruikersnaam (name)? Kies een naam die niet te lang is -liefst zo kort mogelijk- maar toch duidelijk (niet cryptisch). Wanneer iemand een bericht (= tweet) van jou doorstuurt (= retweeten) of jou wil noemen (= mention) in een bericht, wordt ook die naam genoemd. Aangezien er maar 140 karakters te gebruken zijn per bericht (inclusief spaties en interpunctie) is een lange naam nogal nadelig t.o.v. de ruimte voor de rest van het bericht.- Welke persoon geef je eraan mee? Bij meerdere personen die twitteren is het verstandig om de naam van de organisatie te geven en in de Bio te noemen wie er namens de organisatie twittert (evt. met eigen twitternamen).- wat wordt de beschrijving bij je profiel (Bio)? Wanneer iemand je wil volgen, bepaalt die wel/niet vaak mede op basis van de korte profielomschrijving. Bovendien wordt je gevonden of aanbevolen op basis van dit profiel (zie afbeelding 3) (zie http:// twittermania.nl/2010/11/het-belang-van-je-bio/)- welke afbeelding kies je (Picture)? Voor een organisatie heeft het de voorkeur, vanzelfsprekend, om afbeelding 3 het logo c.q. het eigen beeldmerk te gebruiken. Bedenk daarbij wel dat het ook een herkenbaar fragment kan zijn van het logo. De afbeelding wordt vaak heel klein weergegeven, doorgaans in eendaarom is een eenvoudige vorm met een duidelijke kleursteling te verkiezen.- de locatie is net altijd even relevant > zorg iig. dat de locatie goed te vinden is op google maps.- webpagina waarnaar je je twitter account linkt. Hoe vaker je (opmerkelijk) tweet, hoe meer mensen je volgt, des te vaker zal er ook even naar je webpagina gekeken worden door de mensen die jou willen volgen of willen wten wie het is die zo twittert.- meldingen: onder de tab meldingen kun je bepalen wanneer en hoe vaak Twitter met je communiceert dus van welke updates en/of berichten je een melding krijgt.- mettertijd kun je besluiten welke toepassingen (applications) je wilt koppelen aan (toegang geven tot) je twitteraccount, zoals een twitter client (bijv. Tweetdeck, People Browser, Nambu), url-inkorter (o.a. bit.ly), RSS feed (reader), Foursquare, weblog, facebook, etc. etc. Dat is overigens altijd weer terug te draaien (zie afbeelding 4). © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  7. 7. 2.3 volgen en gevolgd wordenBelangrijk onderdeel van twitter is het volgen en gevolgdworden; de wederkerigheid. Volgen betekent: interessetonen. Maar ook: op de hoogte gehouden worden. Intermen van crowdsourcing zijn de personen die gevolgdworden alleen potentiële bronnen van nieuws, feiten,meningen, antwoorden.Een persoon of organisatie is dus allereerst te waarderenvanwege de tweets, maar secundair ook vanwege depersonen die hij/zij volgt, de gesprekspartners, deinteressegebieden. In veel gevallen zorgt het volgen van diepersnen ervoor dat zij jou terug gaan volgen. Jouw volgerszijn dus de mensen die jou belangrijk vinden, die met jou ingesprek willen zijn, of toch tenminste in de gaten willenhouden wat je zoal uitspookt. Daarnaast vergelijkt twitter jouook met anderen en op basis daarvan kunnen mensen op twitter je beter inschatten. Dat hangt natuurlijk vooral af van jebio en de ‘tags’ die je daaraan meegeeft.Omdat het onmogelijk is om iedereen altijd en in gelijke mate te ‘beluisteren’ wanneer je meer dan pakweg 10 mensenvolgt, en omdat je mensen vanwege verscheidene interesses kunt volgen, is er de mogelijkheid om lijsten aan te leggen.Ken de mensen die je wilt volgen toe aan 1 of meer lijst(en) en je hebt een filter aangebracht op jouw nieuwsvoorziening.Ook dat is een graadmeter voor twittersucces: op hoeveel lijsten kom je zelf voor?Twitter heeft een voorziening, die te bereiken is via de pagina (Wie te volgen - vernieuwen - alles weergeven) en via denavigatiebalk bovenin: ‘Wie te volgen.’ Daarmee krijg je een lijst van personen die je worden voorgesteld. De lijst ishelaas niet altijd helemaal relevant. Daarom heeft het zin om even te kijken wie wie is. Let daarbij ook op hoeveelpersonen iemand volgt (niemand volgen betekent: kanaal om slechts te zenden), hoe actief iemand is (soms maar 1tweet, of zelfs geen, of van lang geleden). Uit principe volg ik zelf niemand die een slotjebitly.com op zijn/haar account heeft. Diewil bijkbaar niet graag gevolgd worden of gebruikt twitter voor ‘interne; communicatie.Je kunt de suggesties van twitter gebruiken, of zoeken op een specifiek onderwerp naar keuze. De zoekterm kastelengeeft bijvoorbeeld heel wat suggesties.Lang niet iedereen gebruikt overigens twitter via de originele twitter.com pagina, maar vaak viaeen z.g. client. Meer daarover zie je bij ‘gereedschappen’. Alvast een voorbeeld in dit kader: in Tweetdeck kun je een iemand volgen door met de muis over een afbeelding te gaan. Je krijgt dan 4 opties (van linksboven naar rechtsonder): Reply, DM (Direct Message), RT (Retweeten) of iets specifieks doen met de tweet (bijvoorbeeld vertalen) of met de user (zie afbeelding). Zoeken die je dan via een andere instelling van Tweetdeck.2.4 je bent wat je (t)weetEr kan een lange lijst met do’s en don’ts ogesteld worden als het om twitter gaat. We beperken het hier tot enkeleomerkingen, wellicht allemaal open deuren, totdat je even uit je evenwicht bent door haast, door iets dat mis gaat,gezeur o.i.d.. Neem dan zo’n open deur... De rest leer je door het te doen, op jouw persoonlijke manier.- Het is allereerst verstandig om te bedenken dat twitter niet verschilt van de wandelgangen in de politiek, de gesprekken tijdens en na een conferentie, een brainstorm of borrelpraat in een buurtcafé, waar dezelfde sociale vaardigheden en aardigheden vereist zijn.- Mensen leren je kennen en waarderen door wat je doet, dus ook je uitspraken. Aangezien twitter veel kan betekenen voor goodwill, reputatie, gunfactor e.d. is het zinnig om je zelf positief te zijn, niet te negatief, niet overvragen, maar ook niet te bescheiden of timide te zijn.- Doe je niet anders voor dan je bent, maar wees behulpzaam, erudiet, direct, relevant, kortom sociaal. Aangezien je de organisatie representeert waarvoor je werkt (en twittert) heb je de verantwoordelijkheid die goed te vertegenwoordigen, maar ook om anderen te helpen. Bijvoorbeeld door een bericht, wanneer dit interessant is, door te sturen. Of door vriendelijk en met begrip te reageren, zelfs op een domme of onaardige reactie. Met je reacties zet je de toon voor wie © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  8. 8. een besluit moet nemen jou te volgen of niet, jouw berichten door te sturen (te verspreiden) of niet, jouw ambassadeur te zijn of niet. O die manier heeft twitter veel te maken met reputatie management. Maar ook met vriendschappen, met collegialiteit, competitie (ander dan concurrentie), met win-win.- Als iemand kritiek heeft, spreek het niet direct tegen. Zelfde reden als hier boven. Vraag liever waarom iemand die kritiek heeft. Zo ontstaat een gesprek, waar je veel meer door te weten komt. Bovendien zien anderen dan ook dat jij de respondent serieus neemt en bereid bent te leren van kritiek.- Bedank iemand die de moeite neemt te reageren, ook als het om kritiek gaat. Iedereen kan in principe mee kijken/ luisteren en (dus) ook zien wanneer jij geërgerd raakt, blijkbaar niet op je gemak bent, of al te doorzichtig uit bent op marketing voordeel, goedkoop advies, complimentjes. Wees authentiek, beleefd en oprecht geïnteresseerd.- Vluchtig en voortvarend. Het lijkt allemaal te traceren wat je meldt (en dat is het ook), anders dan bij een gesprek, dat nóg vluchtiger is dan twitter. Toch valt het in de hoeveelheid wel mee en twitter bewaart je updates niet heel erg lang. Het leidt uiteindelijk tot een opener en transparanter manier van werken, tot eerder samenwerken met derden (je stelt je vraag aan andere deskundigen voordat je tijdrovend onderzoek gaat doen). Maar bedenk dus wel wat je wilt weten en welke mening je wilt laten weten.- Heb je weinig tijd voor twitter, zorg dan evengoed dat je niet alleen die paar noodzakelijke berichten de wereld instuurt, bij wijze van ‘social media folder’. Zorg dat je ook iets weggeeft dat niet direct leidt naar jouw website of actie, draag bij aan het succes van anderen door te reageren, mee te helpen een antwoord te zoeken op een vraag, een bericht door te sturen. ie goed doet, goed ntmoet gaat ook op bij twitter.- Relevantie en aandacht. Denk vanuit je volgers en de mensen die volger van jouw volger zijn. Wanneer is jouw bericht voor hen interessant en waarom zouden ze het willen doorvertellen? Welke waarde voeg je toe aan hun behoefte aan informatie, waardering? © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  9. 9. 2.5 waar waren we ook weerDe eerste tweet is best moeilijk. Waar begin je over te vertellen? En daarna? Hoe zet je de toon? Hoe vind je mensenom te volgen en op ze te reageren?Door te beginnen.Vertel wat je doet, op dat moment en waarom. Stel een vraag. Uit je verbazing. Vertel iets door. Beantwoord een vraag.Verhelder. Betuig steun. Leef mee. Feliciteer. Koppel er een link, foto of video aan. Nodig uit. En bedank als jeuitgenodigd of gefeliciteerd wordt. Kortom: wees sociaal.[Quote] De eerste tweet is best moeilijk. Waar begin je over te vertellen? En daarna? Hoe zet je de toon? Bovenstaanderegel bevat 97 karakters. Dan zijn er nog 43 over voor een link. Dat is best te doen, zeker als je een online tool gebruiktom lange url’s in te korten. Gebruik je bitly.com om dat te doen, heb je er meteen statistieken bij die aangeven hoe vaaker op een bepaalde link geklikt is, wanneer, direct of indirect. etc. (zie afbeelding). Je kunt daar ook de links bundelen endeze als overzicht aanbieden. En je krijgt meteen een QR code die een referentie biedt naar je link. Dit zou je ookkunnen gebruiken in een tentoonstelling of op locatie en in (bijbehorende) print uitingen. Plaats de QR code bij eenobject of exhbit, laat de QR code verwijzen naar een webtekst (bijvoorbeeld op je weblog of facebook pagina) encommuniceer de link ook via twitter. Vervolgens kun je zien hoe vaak en wanneer er op de link ‘geklikt’ is. Dat biedt eeninteressant inzicht in fysiek bezoek versus online bezoek.Werken met twitter gaat dus vooral over verschillende (online) platforms, software, weetjes, nieuws dat allemaal niet overtwitter gaat.Twitter verbindt, bevordert conversaties, maar wat nu als je na verloop van tijd even niets te melden hebt?- Je doet altijd iets, of je vraagt je af waarom je iets (niet) doet. Vertel erover. Vragen is menselijk, net als vergissen. Je komt erachter dat het even duurt voor je jezelf (en je organisatie!) zo openbaar onder de aandacht brengt, maar ook dat is te leren.- maak een lijst van onderwerpen die betrekking hebben op jouw organisatie, jouw persoonlijke passie daarvoor, dingen die je altijd nog ‘ns wilde weten, gerelateerde onderwerpen e.d. Mocht je even niets te melden hebben en toch willen updaten, kijk dan op je lijst en kies een item.- je kunt twitter ook gebruiken om op de hoogte te blijven. Mocht je iets interessants tegenkomen, ligt het voor de hand op dat even door te sturen (retweeten). Meestal brengt je dat ook weer op nieuwe onderwerpen- bedenk wie je zou kunnen volgen. Of zoek op een trefwoor dat betrekking heeft op jouw organisatie, jouw thematiek of expertise. Kijk waar de mensen die je nu kunt volgen het over hebben. Draag daar iets aan bij.- maak een lijst met personen die te maken hebben met jouw onderwerp. Kun je ze interviewen? Kun je ze alvast volgen en een vraag stellen? Als je een interview hebt afgenomen, heb je ook iets te melden.- gebruik hashtags; Dat zijn eigenlijk zoektermen of keywords of tags, voorafgegaan door een hekje (hash). Daarmee kun je onderwerpen terugvinden in de twitter search. Ook kun je (bijvoorbeeld bij een specifiek en vaker gebruikt onderwerp (#uurwerk, #pendule, #beweging, maar ook nog specifieker als #echappement). Daarmee plaats je het betreffende bericht, voorzien van de hashtag, in een grotere context van andere berichten (ook van derden) over dit onderwerp. Een hashtag wordt ook vaak gebruikt bij congressen, seminars e.d. om de achterban over de passerende onderwerpen te informeren. dan werkt twitter als een verslag. Dit kun je ook samenvoegen met een diens als twitario (zie: http://www.twitario.com)2.6 gereedschappen (bijvoorbeeld)Tweetdeck.com gebruikt om verschillende twitter accounts (+facebook, foursquare e.d.) te onderhouden, ook mobielTwitter search kijken in welke tweets je zoekwoord voorkomtBitly.com url verkorten en klik data verkrijgenhootsuite.com verschillende social media bijhouden en/of in organisatie-verband te twitterentwitario maak een online bladerboek van je tweets over een bepaalde periode of met een bepaald onderwerpwordpress+twitterhttp://crowdfavorite.com/wordpress/plugins/twitter-tools/CoTweet met meerdere beheerders verschillende twitteraccounts te managenTwittergids Wie is interessant om te volgen? Welke onderwerpen spreken je aan?Twittercounter.com weten wat het verloop is van je volgersTweetreach meten hoeveel mensen je Tweet hebben ontvangenMobypicture / Twitpic foto’s delen via twitter (ook als app)Yfrog etc.Crowdbooster / meet het onine social media effect / bereikHowsociable, etc.Twittervision / op een wereldkaart zien waar vandaan Tweets worden verstuurd, of zoek op termTwittermap / Trendsmap, TwittermapZie ook: http://socialmediasucces.nl/30-veel-gebruikte-twitter-tools/ © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  10. 10. 3. BIJLAGE3.1 strategie en tips van mensen die het weten kunnenTips en uitleg van twitter zelf: https://support.twitter.com/groups/31-twitter-basicsZie verder vooral ook: http://www.danah.org/researchBibs/twitter.php voor meer research over twitter en microblogging.Zie ook: http://wenku.baidu.com/view/c0e6f2b8fd0a79563c1e722d.htmlZie ook: http://www.intraserve.nl/nieuws/twitter-marketing-strategie.shtmlZie ook: http://nl.wikipedia.org/wiki/Customer_relationship_managementZie ook: http://nl.wikipedia.org/wiki/Humanresourcesmanagement3.2 meer tipsMatthijs van den Broek blogt op Marketingfacts over 5 manieren waarop je als bedrijf meer uit twitter kunt halen, volgensSteve Mulder die dat op zijn beurt blogt op iMediaConnection: 5 tips over exclusieve content, het belonen van brandadvocates, en over micro targeting:1 Het moet leuk zijn“Don’t put your followers to sleep with marketing speak. If your Twitter voice sounds like a robot with no distinctpersonality, you’re not being true to your brand, and you’re not getting the attention of your audience,” schrijft Mulder.Humor is prima te gebruiken om jezelf als merk aan de buitenwereld te tonen en je merkwaarden te onderstrepen.2 Geef exlusieve content weg via TwitterMulder: “You have followers because they want to be associated with your brand. To ensure that they feel connected andspecial, give them access to exclusive content. In addition to providing special offers (which are quite effective), youcould also post inside information, behind-the-scenes stories, and even first dibs on special events.”3 Micro-target je aanbiedingenMulder noemt het voorbeeld van TwitterMoms, een groep van duizenden actieve moeders op Twitter. Bedrijvengebruiken dit platform voor specifieke, op deze doelgroep gerichte acties. Ander voorbeeld van Mulder is via Twittermonitoren op bepaalde consumenten met bepaalde interesses die voor jou interessant zijn en deze groep vervolgens tebedienen met aanbiedingen.4 Beloon je ambassadeurs“This one is simple but often forgotten: When your followers speak or act in support of your brand, give them a treat.”5 Zet je followers op een voetstuk“It’s commonly recognized that your followers are your most promising advocates, and that you’ve succeeded when theytransform from listeners to talkers about your brand. For many followers, feeling like they’re part of your brand is a keyfactor in whether they’ll advocate for you. And one of the best ways to make followers feel like part of the family is toembrace them publicly.”Deze laatste tip lijkt overlap te hebben met tip 4. Maar Mulder bedoelt het echt zo: “You could honor one follower eachday—or one great tweet—and create a hall of fame. You could create a Twitter List of your most vocal and supportivefollowers. You could use your followers and their words in your marketing materials.”En dan weer een aantal stappen. First things first. Wie wil je bereiken en waarom?1. Verzin een strategie voor twitter. Wat wil je gaan doen? Hoe wil je dit gaan doen? En heel belangrijk waarom wil je dit doen? Wie zijn de klanten die ik wil bereiken? Wat doen zij met twitter? Je moet gaan twitteren met een reden, niet omdat iedereen het doet. Je wilt iets bereiken met twitter, als dit niet helder is zullen je volgers dat merken en afhaken. De eerste stap in het scoren is alles over het doel te weten komen.2. Welke resultaten worden verwacht van Twitter? 50.000 volgers hebben zegt nog niks. Je wilt immers iets bereiken. Als ze vervolgens niks met de informatie doen die jij op twitter zet heb je er nog niks aan. Het gaat om wie je volgen en wat die er mee doen. Daarom is het belangrijk om duidelijke doelen te stellen. Zorg dat de doelen specifiek, meetbaar en tijdsgebonden zijn. Zo zorg je dat je zelf kunt controleren of het effect heeft. Wat is relevant voor jou en je klant? Waar past twitter?3. Waar twitter past binnen uw online marketing strategie? Is twitter bedoeld als een hulp middel voor klanten service? Merk controleren? Controle voor verkoop kansen? Bevordering van andere sociale bedrijfs activiteiten? (dwz bloggen, Facebook, YouTube, etc) Biedt het ondersteuning voor een andere communicatie-functie? En bij welke afdeling leg je dan de verantwoordelijkheid voor twitter? Met andere woorden, hoe en waar past twitter binnen jou bedrijf? Twitter is een hulp middel en alleen bruikbaar als tactiek die je gebruikt. © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  11. 11. 4. Als je de eerste drie stappen goed begrepen en uitgewerkt hebt is je strategie klaar. Je weet nu wat je wilt gaan doen, hoe je dat wilt gaan doen en voor wie. Nu de tactiek nog… Je twitter pagina moet worden ontworpen en geoptimaliseerd. Zorg dat je twitter pagina in een lijn staat met je identiteit. Als je informatie invult zorg dan dat dit allemaal correct is. Tweets moeten worden gevarieerd, maar zorg wel dat ze allemaal in dezelfde stijl en thema vallen als je volgers gewend zijn. Tips geven is leuk, maar alleen tips geven zal je niet de volgers opleveren die je wilt. Je moet meer doen met je twitter om volgers te houden, tips geven aan specifieke personen is niet genoeg. Je moet persoonlijk worden voor de hele groep. Stel vragen en gebruik die antwoorden, laat je volgers zien dat je hun serieus neemt. Maak bijvoorbeeld een retweet persoonlijk door er een eigen mening bij te zetten.Tactieken t.b.v. doelstellingen en conceptEr zijn een paar tactieken voor twitter, die bijna altijd een goed idee zijn, onafhankelijk van het publiek, de doelstellingenen het algemene plan:• Volg mensen die leidend zijn in jouw branche en voor je volgers.• Het koppelen van je twitter-account aan andere social sites. Denk aan YouTube-kanaal, Facebook Fan Page, een blogen linked-in.• Het maken van een koppeling aan een klein aantal, van hoge kwaliteit en creatief, geschreven ideeën. Doe ditdagelijks, in de ochtend is het best. Markeer deze ideeën met een hashtag (#)zoals #joumerktips, waarbij "joumerk" hetmerk in het bedrijf is waarvoor dit twitter account op gericht is. Het kan ook een gedrag of optreden zijn zoals #niketips of#runningtips. Wees creatief hiermee.• Geef overal waar je website word gepromoot ook je twitter account aan.• Vind een manier om vragen aan je volgers te stellen, gebruik deze antwoorden in een blog, en promoot deze weer viatwitter. Zo krijg je interactie tussen je website en twitter.• Gebruik een retweet actie om je bereik te vergroten. Verzin hier ook weer een goede hashtag (#) voor zodat mensenhet herkennen. Wees hier consistent mee. Dus doe niet één keer een actie, maar laat het maandelijks of wekelijksterugkomen. Op die manier hou je nieuwe volgers ook vast.Meten is weten.5. Meten van twitter kan lastig zijn, maar is wel erg belangrijk. Zorg altijd dat je weet waar je staat ten opzichte van je doelen, en of je wel datgene bereikt wat je hebt bedacht. Meten betekend ook het monitoren van twitter op een permanente basis. Als je twitter gebruikt moet je ook altijd op de hoogte zijn van wat er over jou wordt gezegd, en wat er speelt onder je volgers. Het is wel makkelijk om de click rate van links die je op twitter plaatst te meten. Via bit.ly kan je zien wie er via twitter op de site komt.3.3 Marketeers aan het woordHieronder een twitterstrategie bezien vanuit een marketing perspectief. Frank Snijders, manager insights bij SocialEmbassy, maakt ook dit onderscheid, gebaseerd op het Elaboration Likelihood Model (ELM), ontwikkeld door Petty enCacioppo in 1986 (Dainton & Zelley, 2005).Dit model beschrijft de manier waarop attitudes (via communicatie strategie) veranderen en gevormd worden. Centraalhierbij staat het elaboration continuum, dat van weinig uitgesproken (onbewust) tot zeer uitgesproken (zeer bewust) reikt.Afhankelijk van de mate van uitgesprokenheid kunnen verschillende processen van invloed zijn op de uiteindelijkeovertuiging of attitude.Het ELM onderscheidt verder twee routes die tot overtuiging kunnen leiden: de centrale route (Engels: central route) ende indirecte route (Engels: peripheral route). Processen die via de centrale route verlopen vereisen o.a. een grote matevan aandacht.De indirecte route vereist weinig bewust denken en is daardoor vooral aanwezig in situaties die weinig uitgesprokensignalen voortbrengen. Deze processen zijn vaak afhankelijk van simpele beslisregels(Engels: judgmental heuristics)zoals "experts hebben gelijk" of oppervlakkige kenmerken van de boodschap, zoals de hoeveelheid argumenten diegenoemd worden of de autoriteit van de bron waarin ze genoemd zijn.Welke route gevolgd wordt is zodoende afhankelijk van de mate van uitgesprokenheid. Zowel motivatie en de geestelijkevermogens van de ontvanger bepalen die mate van uitgesprokenheid.Frank Snijders stelde in 2009 aan de hand daarvan zijn twitterstrategie op. Volgens hem is het van belang de gebruikersvan Twitter (wat ook de (potentiële) klanten zijn) informatie te verschaffen via de indirecte route , aangezien Twitterberichten te kort zijn voor een wereld aan informatie en juiste argumenten (wat immers hoort bij de centrale route). Vraagis of dat juist is. Aangezien tweets vooral links en dorverwijzingen bevatten, zowel naar informatie als naar argumentenen de daaraan gerelateerde experts, kun je spreken van een directe route; als dat tenminste een bepalend kenmerk is.Je kunt ook besluiten dat ELM hier minder van toepassing is. En dat is mijn opinie.Toch zitten er wel aanknopingspunten in de directe en indirecte routes. De indirecte route veronderstelt in determinologie dat de boodschap niet rechtstreeks, ‘as is’ gecommuniceerd wordt, maar de ontvanger bereikt langsverschillende kanalen, voorzien van al dan niet samenhangende argumentatie en context. wat overeenkomt met hetecosysteem aan media en (kennis)netwerken, waar twitter momenteel deel van uitmaakt.Frank Snijders doet de volgende aanbevelingen.- Personaliseer berichten aan gebruikers, om zo over te laten komen dat de berichten voor hen op maat zijn gemaakt.- Maak geen gebruik van de Bedrijfsnaam als gebruikersnaam op Twitter, maar laat het bedrijfsaccount beheren door een persoon en geef het ook de naam van deze persoon. Sociale media draait om menselijke interactie.- Gebruik waar mogelijk de gebruikersnaam van een deskundige of bekende, om zo autoriteit mee te geven aan de verzonden berichten. © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com
  12. 12. - Maak gebruik van de overige door Cialdini opgestelde cues om zo zoveel mogelijk uit uw informatieverstrekking op Twitter te halen.motivatie van twitteraarsEén van de manieren om de motieven van Twittergebruikers te benaderen is volgens Frank Snijders de uses andgratifications theorie. De uses and gratifications theorie focust zich op de vraag waarom een persoon de media gebruikt.De uses and gratifications theorie stelt dat het mediagebruik actief en doelgericht is, gebasseerd op de behoeften vanhet individu (Dainton & Zelley, 2005).Onderzoek van Johnson en Yang (2009) heeft de gezochte ‘gratifications’door gebruikers vergeleken met dedaadwerkelijk verkregen ‘gratifications’ bij het gebruik van Twitter. Aan de hand van een vragenlijst opgesteld aan dehand van eerdere onderzoeken met betrekking tot uses and gratifications hebben zij gemeten hoe het Twitter gebruik is,welke gezochte en verkregen ‘gratifications’ er aanwezig zijn, en wat de voldoening is die men hieruit verkrijgt. Hieruitblijkt dat er twee soorten motieven zijn voor het gebruik van Twitter, namelijk sociale motieven (plezier hebben,entertainment, ontspanning, in contact blijven met familie en vrienden, etc.) en informatie motieven (feiten, links, nieuws,kennis en ideeën). Vergeleken met het gebruik van Twitter laten enkel de informatie motieven een positieve relatie zien,waaruit geconcludeerd kan worden dat gebruikers Twitter vooral gebruiken voor het informatie aspect.Zie ook: http://www.scribd.com/doc/60325066/Motieven-voor-TwittergebruikZoals eerder gesteld laat het onderzoek van Johnson en Yang zien dat de informatiemotieven (feiten, links, nieuws,kennis en ideeën) de belangrijkste motieven zijn waarom personen gebruik maken van Twitter, en gebruik blijven makenvan Twitter. Wanneer we dit motief vergelijken met de drie categorieën waarin gebruikers in te delen zijn volgens Java etal. (2007), informatiebron, informatiezoeker, of vrienden, kunnen we stellen dat de meeste gebruikers informatiezoekers(puur opzoek naar informatie, zelf weinig inbreng) of vrienden (zowel inbreng als het opnemen van informatie) zijn.Aangezien de belangrijkste motieven voor Twittergebruikers dus informatiemotieven zijn, is het voor bedrijven het meestefficiënt om te voldoen aan deze informatiemotieven, en op die wijze aan de gezochte ‘gratifications’ van de gebruikerste voldoen. Wanneer we kijken naar de categorieën van Java et al. (2007), zouden bedrijven zich dus het best kunnenprofileren in de categorie informatiebron (enkel informatie geven) of vrienden (informatie geven en opnemen).Volgens Stephanie Busack (2009) zijn er acht situaties waarbij twitter effectiefingezet kan worden (pdf, pag. 1 e.v.):• als crisis management• om een verhaal te pitchen naar de media• voor consumentenrelaties• voor evenementen management• voor personeelsbezetting• voor liefdadigheid• om marketingprogramma’s en promoties te promoten• om de verkoop te verhogenBedrijven kunnen deze doelen bereiken op twitter door er een bericht van maximaal 140 karakters te plaatsen(microbloggen). Dit kan op verschillende manieren (Busack, 2009):• Bedrijven kunnen een ‘tweet’ plaatsen, een bericht dat wordt afgeleverd aan alle gebruikers die het bedrijf volgen op Twitter.• Bedrijven kunnen rechtstreeks een bericht sturen aan een specifieke gebruiker door @gebruikersnaam te vermelden voor de ‘tweet’. Dit bericht is echter ook zichtbaar voor andere gebruikers.• Bedrijven kunnen gebruikers ‘retweeten’, oftewel nazeggen/doorvertellen. Hiermee geeft het bedrijf krediet aan de persoon die het origineel heeft gepost.• Bedrijven kunnen een direct bericht sturen naar gebruikers. Deze berichten zijn niet zichtbaar voor andere gebruikers.bron:http://www.franksnijders.com/een-twitter-strategie-volgens-het-elaboration-likelihood-model/http://www.franksnijders.com/welke-motieven-bepalen-het-gebruik-van-twitter-en-welke-daarvan-zijn-voor-bedrijven-relevant/beide uit 2009, geraadleegd op 7 augustus 20113.4 volgers en leidersOver followers en leadership zegt Derek Sivers in een TED video: “The first followers shows everyone how to follow [...]is an underestimated form of leadership in itself [...] the first follower is what trnasforms a lone nut into a leader. [...]Remember the importance of nurturing your first few followers as equals. It’s clearly about the movement, not you. [...]Show others how to follow.” © Stichting E30 - 2011 - stichtingE30.nl / erfgoed20.com

×