SlideShare a Scribd company logo

Biologji - Frymemarrja

E
Erdi Dibra

Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja Biologji - Frymemarrja

1 of 18
Download to read offline
Biologji - Frymemarrja
• Frymemarrja eshte vecori biologjike e cila kryhet
panderprere ne menyre ritmike gjate se ciles
pranohet oksigjeni dhe lirohet dioksid karboni.
• Të gjitha kafshët duhet të shkëmbejnë gazrat mes
tyre ne mjedisin e tyre mbi një bazë të
vazhdueshme. Tek kafshë të thjeshta, procesi i
shkëmbimit të gazit mund të ndodhë në mes të
sipërfaqes së kafshëve dhe mjedisit. Por në kafshët
më të ndërlikuara, sistemet jane me te nderlikuara
gjate shkembimit te gazrave.
• Ekzistojnë katër lloje të sistemeve të shkëmbimit të
gazit:
• Cipa, e cila ndodh përmes lëkurës.
• Gusha, të cilat shkëmbehen gazrat në mjedise ujore.
• Sistemet trakeale, të cilat përdoren nga insektet.
• Mushkëritë, të cilat gjenden në kafshët e tokës.
• Cipë është lëkura ose sipërfaqja e një kafshe.
Kete e kane kafshet shumë të vogla dhe disa
kafshë të mëdha që jetojnë në mjedise me
lagështi dhe e përdorin këtë lloj të shkëmbimit
të gazit. Krimbat janë një shembull. Krimbat
kanë kapilarët e tyre nen lëkurë. Krimbat
marrin oksigjen nga xhepat e ajrit dhe lirimin
e dioksidit të karbonit e bejne me sipërfaqen e
tyre të jashtme. Megjithatë, krimbat duhet te
jene ne lageshti per te shkembyer gazrat.
Biologji - Frymemarrja
• Kafshët që jetojnë në ujë kanë gushë, të cilat kanë
zgjerime te membranat e tyre e jashtme.
Membranat në gushë janë shumë të hollë
(zakonisht vetëm një qelizë e trashë), e cila lejon
shkëmbimin e gazit në mes të ujit që rrjedh mbi ta.
Kapilarët lidhen me qelizat në gushë ne mënyrë që
gazrat mund të merren nga uji dhe të kalojne në
gjak.Gjithashtu, mbeturinave të gaztë mund të
përhapen nga kapilar në qeliza edhe të kalojë jashtë
në mjedis te holluar me ujë.

Recommended

Mikrogjallesat
MikrogjallesatMikrogjallesat
Mikrogjallesatldddmk
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historieS Gashi
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.ronela hasanaj
 
Alumini dhe komponimet e tij
Alumini dhe komponimet e tijAlumini dhe komponimet e tij
Alumini dhe komponimet e tijErhan Luma
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Orven Bregu
 

More Related Content

What's hot

Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut irena kotobelli
 
Veprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumitVeprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumitKlevi Hoxha
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutmikaela basha
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjiseroberto1723
 
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshmeNdikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshmeSa Ide
 
Projekt Matematike
Projekt MatematikeProjekt Matematike
Projekt MatematikeS Gashi
 
Bimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyreBimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyrexhessiana
 
Aparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimitAparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimitMatilda Gremi
 
Revolucioni i II industrial
Revolucioni i II industrial Revolucioni i II industrial
Revolucioni i II industrial Klarisa Klara
 
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor HygoProjekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor HygoAldrin Pashku
 
Ndotja e mjedisit semundjet
Ndotja e mjedisit semundjetNdotja e mjedisit semundjet
Ndotja e mjedisit semundjet16211903
 
PROJEKT tema:hekuri
PROJEKT tema:hekuri PROJEKT tema:hekuri
PROJEKT tema:hekuri romina balla
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiBlerinaMuobega
 
Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)
Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)
Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)CleaInanis24
 
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreHumanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreExhitah Vasija
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemArenoardReno
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.enerisaloti
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europianolinuhi
 

What's hot (20)

Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
Roli i elementeve kimikë në jetën e njeriut
 
Djemtë e rrugës Pal
Djemtë e rrugës PalDjemtë e rrugës Pal
Djemtë e rrugës Pal
 
Veprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumitVeprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumit
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjise
 
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshmeNdikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
Ndikimi i efektit sere ne jeten e perditshme
 
Projekt Matematike
Projekt MatematikeProjekt Matematike
Projekt Matematike
 
Bimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyreBimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyre
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 
Aparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimitAparati i ekskretimit
Aparati i ekskretimit
 
Revolucioni i II industrial
Revolucioni i II industrial Revolucioni i II industrial
Revolucioni i II industrial
 
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor HygoProjekt "Letersi": Katedralja e Parisit  - Viktor Hygo
Projekt "Letersi": Katedralja e Parisit - Viktor Hygo
 
Ndotja e mjedisit semundjet
Ndotja e mjedisit semundjetNdotja e mjedisit semundjet
Ndotja e mjedisit semundjet
 
PROJEKT tema:hekuri
PROJEKT tema:hekuri PROJEKT tema:hekuri
PROJEKT tema:hekuri
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
 
Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)
Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)
Mrojtja nga ndotja e planetit Tokë (Shkenca 10)
 
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreHumanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
 

More from Erdi Dibra

Pershtatja e Shtazeve
Pershtatja e ShtazevePershtatja e Shtazeve
Pershtatja e ShtazeveErdi Dibra
 
All ready and packed!
All ready and packed!   All ready and packed!
All ready and packed! Erdi Dibra
 
Peaceful People
Peaceful People Peaceful People
Peaceful People Erdi Dibra
 
Muzik - Instrumentet muzikore
Muzik - Instrumentet muzikoreMuzik - Instrumentet muzikore
Muzik - Instrumentet muzikoreErdi Dibra
 
Lëndët Djegëse Fosile - Nafta Qymyri
Lëndët Djegëse Fosile - Nafta QymyriLëndët Djegëse Fosile - Nafta Qymyri
Lëndët Djegëse Fosile - Nafta QymyriErdi Dibra
 
Kimi - Sistemi Periodik
Kimi - Sistemi PeriodikKimi - Sistemi Periodik
Kimi - Sistemi PeriodikErdi Dibra
 
Biologji - Poleni dhe Pluhurimi
Biologji - Poleni dhe PluhurimiBiologji - Poleni dhe Pluhurimi
Biologji - Poleni dhe PluhurimiErdi Dibra
 
Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore
Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore
Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore Erdi Dibra
 
Biologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e Kafsheve
Biologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e KafsheveBiologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e Kafsheve
Biologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e KafsheveErdi Dibra
 
Gjeografi - Evropa Veriore
Gjeografi - Evropa VerioreGjeografi - Evropa Veriore
Gjeografi - Evropa VerioreErdi Dibra
 
Shendeti Dhe Droga
Shendeti Dhe Droga Shendeti Dhe Droga
Shendeti Dhe Droga Erdi Dibra
 
Muzik - Kompozitori Shqiptar Cesk Zadeja
Muzik - Kompozitori Shqiptar Cesk ZadejaMuzik - Kompozitori Shqiptar Cesk Zadeja
Muzik - Kompozitori Shqiptar Cesk ZadejaErdi Dibra
 
Gjeografi - Evropa
Gjeografi - EvropaGjeografi - Evropa
Gjeografi - EvropaErdi Dibra
 
Biologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I Saj
Biologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I SajBiologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I Saj
Biologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I SajErdi Dibra
 
Journey Into Space
Journey Into SpaceJourney Into Space
Journey Into SpaceErdi Dibra
 
Biologji - Te Ushqyerit E Shtazeve Kurrizore
Biologji - Te Ushqyerit E Shtazeve KurrizoreBiologji - Te Ushqyerit E Shtazeve Kurrizore
Biologji - Te Ushqyerit E Shtazeve KurrizoreErdi Dibra
 

More from Erdi Dibra (18)

Magnetet
Magnetet Magnetet
Magnetet
 
Pershtatja e Shtazeve
Pershtatja e ShtazevePershtatja e Shtazeve
Pershtatja e Shtazeve
 
Kokaina
Kokaina Kokaina
Kokaina
 
All ready and packed!
All ready and packed!   All ready and packed!
All ready and packed!
 
Peaceful People
Peaceful People Peaceful People
Peaceful People
 
Muzik - Instrumentet muzikore
Muzik - Instrumentet muzikoreMuzik - Instrumentet muzikore
Muzik - Instrumentet muzikore
 
Lëndët Djegëse Fosile - Nafta Qymyri
Lëndët Djegëse Fosile - Nafta QymyriLëndët Djegëse Fosile - Nafta Qymyri
Lëndët Djegëse Fosile - Nafta Qymyri
 
Kimi - Sistemi Periodik
Kimi - Sistemi PeriodikKimi - Sistemi Periodik
Kimi - Sistemi Periodik
 
Biologji - Poleni dhe Pluhurimi
Biologji - Poleni dhe PluhurimiBiologji - Poleni dhe Pluhurimi
Biologji - Poleni dhe Pluhurimi
 
Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore
Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore
Muzik - Shkalla Sol Maxhore dhe Re Minore
 
Biologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e Kafsheve
Biologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e KafsheveBiologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e Kafsheve
Biologji - Trashegimia dhe Karakteristikat e Kafsheve
 
Gjeografi - Evropa Veriore
Gjeografi - Evropa VerioreGjeografi - Evropa Veriore
Gjeografi - Evropa Veriore
 
Shendeti Dhe Droga
Shendeti Dhe Droga Shendeti Dhe Droga
Shendeti Dhe Droga
 
Muzik - Kompozitori Shqiptar Cesk Zadeja
Muzik - Kompozitori Shqiptar Cesk ZadejaMuzik - Kompozitori Shqiptar Cesk Zadeja
Muzik - Kompozitori Shqiptar Cesk Zadeja
 
Gjeografi - Evropa
Gjeografi - EvropaGjeografi - Evropa
Gjeografi - Evropa
 
Biologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I Saj
Biologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I SajBiologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I Saj
Biologji - Qeliza,Struktura Dhe Funksioni I Saj
 
Journey Into Space
Journey Into SpaceJourney Into Space
Journey Into Space
 
Biologji - Te Ushqyerit E Shtazeve Kurrizore
Biologji - Te Ushqyerit E Shtazeve KurrizoreBiologji - Te Ushqyerit E Shtazeve Kurrizore
Biologji - Te Ushqyerit E Shtazeve Kurrizore
 

Biologji - Frymemarrja

  • 2. • Frymemarrja eshte vecori biologjike e cila kryhet panderprere ne menyre ritmike gjate se ciles pranohet oksigjeni dhe lirohet dioksid karboni. • Të gjitha kafshët duhet të shkëmbejnë gazrat mes tyre ne mjedisin e tyre mbi një bazë të vazhdueshme. Tek kafshë të thjeshta, procesi i shkëmbimit të gazit mund të ndodhë në mes të sipërfaqes së kafshëve dhe mjedisit. Por në kafshët më të ndërlikuara, sistemet jane me te nderlikuara gjate shkembimit te gazrave.
  • 3. • Ekzistojnë katër lloje të sistemeve të shkëmbimit të gazit: • Cipa, e cila ndodh përmes lëkurës. • Gusha, të cilat shkëmbehen gazrat në mjedise ujore. • Sistemet trakeale, të cilat përdoren nga insektet. • Mushkëritë, të cilat gjenden në kafshët e tokës.
  • 4. • Cipë është lëkura ose sipërfaqja e një kafshe. Kete e kane kafshet shumë të vogla dhe disa kafshë të mëdha që jetojnë në mjedise me lagështi dhe e përdorin këtë lloj të shkëmbimit të gazit. Krimbat janë një shembull. Krimbat kanë kapilarët e tyre nen lëkurë. Krimbat marrin oksigjen nga xhepat e ajrit dhe lirimin e dioksidit të karbonit e bejne me sipërfaqen e tyre të jashtme. Megjithatë, krimbat duhet te jene ne lageshti per te shkembyer gazrat.
  • 6. • Kafshët që jetojnë në ujë kanë gushë, të cilat kanë zgjerime te membranat e tyre e jashtme. Membranat në gushë janë shumë të hollë (zakonisht vetëm një qelizë e trashë), e cila lejon shkëmbimin e gazit në mes të ujit që rrjedh mbi ta. Kapilarët lidhen me qelizat në gushë ne mënyrë që gazrat mund të merren nga uji dhe të kalojne në gjak.Gjithashtu, mbeturinave të gaztë mund të përhapen nga kapilar në qeliza edhe të kalojë jashtë në mjedis te holluar me ujë.
  • 7. • Në peshk, gusha eshte nje cipë e mbuluar nga një kapak xhepi të quajtur operkulumin. Peshku hapet dhe mbyllet dhe cipat e mbrojnë gushën duke hapur dhe mbyllur gojën e tij. Pasi uji hyn në gojë, uji është e detyruar nëpërmjet gushës dhe pastaj nga pjesa e prapme e operkulumin. • Si uji kalon mbi gushë në një drejtim, gjaku brenda kapilareve brenda gushës është duke lëvizur në drejtim të tjera. Pasi oksigjeni është në kapilare ai mund te transportohet rreth trupit te peshkut ne mënyrë që të gjitha qelizat në trupin e saj të marrë së gazin e duhur.
  • 9. • Disa insekte kanë tuba ajrore te hapura në pjesën e jashtme të trupit të tyre. Ky rrjet i tubave quhet trake. Në një sistem të këmbimit trakeal, oksigjeni shpërndahet direkt në trake, dhe dioksidi i karbonit del jashtë përmes nje vrime ajri. • Oksigjeni dhe dioksidit të karbonit nuk duhet të bëhet përmes sistemit të qarkullimit, për shkak se sistemi tracheal përshkon të gjitha pjesët e trupit të insektit.
  • 11. • Frymemarrja eshte veti e pergjithshme e qelizave te gjalla. • Organizmi I njeriut nuk mund te jetoje ne qofte se nuk merr ne nje menyre te vazhdueshme nga mjedisi rrethues oksigjen dhe te nxjerr jashte dioksid karbonit. • Shkembimi I ketyre gazrave ne organizmin tone dhe mjedisit te jashtem behet nepermjet frymemarrjes
  • 12. • Organet per frymemarrje jane : hunda,faringu, laringu,trake,bronket qe perbejne rruget e frymemarrjes ne mushkeri .
  • 13. • Gjatë frymëmarrjes ajri fillimisht hyn në zgavrat e hundës,vazhdon në fyt,laring,trake. Trakea degëzohet në dy bronke të cilat hyjnë në të dy krahët e mushkërive.Në mushkëri bronket degëzohen në gypa më të hollë-bronkiole dhe përfundojnë verbtas në qeska ajrore apo alveole.Në zgavrat e hundës ajri nxehet dhe furnizohet me lagështi,kurse mukoza e hundës së bashku me qimet e ndal depërtimin e pluhurit dhe të mikrobeve në organet e frymëmarrjes.Ajri nga hundët kalon në fyt.
  • 14. • Fyti (faringu)-është vend I kryqëzimit të rrugëve të frymëmarrjes dhe tretjes së ushqimit.Ajri nga zgavra e hundës nëpër fyt kalon në laring,ndërsa ushqimi nga goja futet në kapërcall.Edhe fyti është I mbështjellë me mukozë në të cilën mblidhet pluhuri I cili përmes lëngut jargor gjatë kollitjes hudhet në ambientin e jashtëm. Laringu-është pjesë fillestare e trakesë,në të vjen ajri nga fyti.Shërben edhe si organ ku prodhohet zëri. .
  • 15. • Trakea (gabzheri)-fillon nga pjesa e poshtme e laringut,përbëhet prej 15-20 unazave kërcore elastike.Ndryshe prej organeve të tjera gypore,trakea ështe gjithmonë e hapur,sepse muret e saj janë të përforcuara me unaza kërcore.Sipërfaqja e brendshme e trakesë është e veshur me epitel qepallor.Në pjesen e poshtme trakea degëzohet në dy bronke,të cilat më tutje ndahen në bronkiole,bronkiolet përfundojnë verbtas në alveole.Mushkëritë e njeriut përmbajnë prej 300-400 milionë alveole, me sipërfaqe të përgjithshme prej 100m2.
  • 16. • Mushkëritë-janë të vendosura në kafazin e krahërorit,mbi diafragmë.Përbëhen nga dy krahu I majtë dhe I djathtë.Krahu I djathtë ka tri rezhde,kurse I majti ka dy rezhde.Krahët e mushkërive kanë ndërtim shpuzor,përbëhen nga gypa të shumtë të bronkieve dhe bronkioleve. Krahët mushkërorë janë të mbështjellur me një cipë të hollë-pleurë. Pleura përbëhet nga dy cipa:njëra cipë mbështetet në mushkëri,kurse cipa tjetër në kafazin e krahërorit.Hapësira ndërmjet këtyre dy cipave është e mbushur me lëng që e pengon fërkimin gjatë frymëmarrjes.Mushkëritë nuk kanë qeliza nervore,andaj kjo është arsyeja që në mushëri nuk ndiejmë dhimbje.
  • 18. FUND