Successfully reported this slideshow.
Your SlideShare is downloading. ×

Reisverslag studiereis Helsinki 17-20 november 2022 (1).pdf

Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Ad
Loading in …3
×

Check these out next

1 of 12 Ad
Advertisement

More Related Content

Recently uploaded (20)

Advertisement

Reisverslag studiereis Helsinki 17-20 november 2022 (1).pdf

  1. 1. Erasmus+ Studiereis 17-20 november 2022
  2. 2. Inleiding 06 04 08 Van 17 t/m 20 november reisde een groep van 18 perso- nen in het kader van Erasmus+ af naar Helsinki. Het reis- gezelschap bestond uit afgevaardigden van Rijnbrink, ZINiN Huis voor Cultuur en Bestuur, ArtEZ University of the arts, Provincie Overijssel en Stadkamer. Kennis vergaren, inspiratie opdoen en netwerken waren de hoofddoelen van deze studiereis en om die doelen te bereiken werden verschillende organisaties in Helsinki be- zocht. In het kader van de wederkerigheid presenteerden zowel de Finse als de Nederlandse collega’s hun werkwijze aan elkaar en dat leverde veel stof voor interessante ge- sprekken op. De deelnemers hielden tijdens de reis een logboek bij, waarin ze hun bevindingen en observaties noteerden. De fragmenten hieruit vormen waardevolle input voor dit reis- verslag. Verspreid over deze rapportage is een selectie van de notities in de vorm van quotes weergegeven. Helsinki heeft ons hart gestolen, oftewel Helsinki sydämemme! Oodi, paleis van ideeën, Maunula, multifunctioneel in de wijk Heffi kiemt met kunst Cultuureducatie; de Finse aanpak, andere uitdagingen? En verder... Erasmus+ doelen 3 Indrukken van de reis 10 Eerste opbrengsten en presentaties 11 2 Studiereis Helsinki
  3. 3. Erasmus+ doelen • Inspiratie opdoen en inzichten verwerven over het Finse systeem van cultuuredu- catie: Hoe bereikt men jong volwassenen? Welke crossovers zijn er? Hoe staat het met de kansengelijkheid? Wat doet men aan onderzoek? Hoe zet men film in als medium voor educatieve innovatie? Hoe werkt het Finse schoolmodel? • Inspiratie opdoen en inzichten verwerven over Multifunctionele Organisaties (MFO’s) Bestaat er synergie tussen bibliotheken en andere organisaties? Hoe ziet de programmering eruit? Hoe verloopt de onderlinge samenwerking? • Inspiratie opdoen en inzichten verwerven over cultuurparticipatie Welke doelen worden gesteld? Welke doelgroepen wil men bereiken met welke pro- ducten? Hoe ziet de marketing eruit? Op welke manier kunnen amateurs hun kunst- vorm beoefenen en hoe ziet het verenigingsleven eruit? 3 Studiereis Helsinki
  4. 4. “We hebben te maken met dezelfde uitda- gingen maar vanuit een andere structuur.” Jelle Verschuur Cultuureducatie; de Finse aanpak Tiina Susiluoto (Head cultural pro- ducer Helsinki) legt in haar presen- tatie uit hoe cultuureducatieplannen voor gemeenten in het algemeen en voor de stad Helsinki in het bijzonder tot stand komen. Daarna vertelt Panu Hatanpää (pedagogisch specialist in Arts, Crafts and design based learn- ing) over de manier waarop cultuure- ducatie vorm krijgt op Finse scholen. Team Cultuureducatie van Rijnbrink neemt daarna het stokje over en gaat in op de Rijnbrinkse aanpak van cul- tuureducatie in 21 kleine en middelgro- te Overijsselse gemeenten. Ineke van Balen, beleidsadviseur van de Provincie Overijssel schetst daarna het bibliotheekbeleid van de Provin- cie. Deze interessante inkijk in elkaars werkwijze maakt veel los. Dat blijkt direct uit de stortvloed aan vragen die wederzijds losbarst. Ook worden con- tactgegevens uitgewisseld om later in- formatie en kennis te delen. 4 Studiereis Helsinki
  5. 5. Uit het logboek: • Willem: “Is de basis voor ons onderwijs niet meer gebaat bij de saamhorigheid van de sociale conventies zoals die meer lijken be- sloten te liggen in de Finse cultuur/samenleving?” • Geny: “De presentaties over de vraag gestuurde werkwijze in Fin- land en Nederland zijn bijna hetzelfde, ondanks het verschillen- de onderwijssysteem. De autonomie van scholen maakt dat we allebei te maken hebben met motivatie van leerkrachten voor cul- tuureducatie.” • Bernard: Finland heeft culturele routes voor 1-6 jarigen en voor 7-15 jarigen De programma’s zijn een soort minimum aanbod. Voor elke leeftijdsklasse is er één activiteit. De eerste 9 klassen is het voorgeschreven. Voor secondary class worden er geen sugges- ties meer gegeven. • Kiki: “Cultuureducatie is in Finland het onderwijscurriculum opge- nomen. Er is een netwerk van leerkrachten en kunstenaars die sa- men plannen maken. Uit de klas in de omgeving en leren en delen van experimenten.” • Jelle: “De presentaties van Padu en Tiina hebben me ontzettend getriggerd. We hebben te maken met dezelfde uitdagingen maar vanuit een andere structuur. Ik zie veel passie. “ • Karin K: “Wat geweldig! Art education zit hier in het curriculum! Om nog verder over na te denken: Hoe kan cultuur een zachte kant aan het gestreste leven geven?” • Wout: “Dat cultuureducatie in het landelijk curriculum is opgeno- men, overtuigt de leraar. In de opleiding tot leraar en vakleerkrach- ten zit veel art & cultuur. “ • Vera: “Cultuureducatie wordt in Finland gekoppeld aan de Uni- versele Rechten van het kind!” 5 Studiereis Helsinki
  6. 6. Oodi, paleis van ideeën, Maunula, huis van de wijk Op vrijdag 19 november staan er twee bezoeken op de planning; één naar de Oodi, waar we ook diverse presentaties krijgen en één naar Mauna- la talo, een multifunctionele organisatie in een wijk buiten het centrum van Helsinki. Oodi is de openbare bibliotheek in het centrum van Helsinki. Het gebouw be- vindt zich in de wijk Kluuvi, dicht bij het centraal station, naast het Helsinki Mu- sic Centre en het Kiasma Museum of Contemporary Art. Het indrukwekken- de gebouw is ontworpen door ALA Ar- chitects, die al in de ontwerpfase goed luisterden naar de toekomstige gebrui- kers van het pand. Mede daardoor is het een levendige plek geworden, een echte ontmoetingsplek voor jong en oud waar iedereen zich op zijn of haar gemak voelt. Gastheer Antti Sauli (in- ternational planner) is onze gastheer. Hij leidt ons rond door het gebouw en begeleidt de presentaties. In de middag bezoeken we Maunula House. Dit is een centrum voor volwas- seneneducatie, jeugdcentrum, biblio- theek en culturele dienstverlening met de focus op inwoners en hun wensen. Het door de stad Helsinki gefinancier- de Maunula House is in samenwerking met de toekomstige gebruikers ont- worpen door K2S Architects en werd in 2016 geopend. In de wijk Maunula wonen 8000 mensen. De populatie be- stond aanvankelijk uit veel ouderen en immigranten. Werkeloosheid, sociale uitsluiting, alcohol en drugsverslaving vormden in het verleden grote proble- men. De laatste tijd is de wijk aantrek- kelijker geworden voor jonge gezinnen. Tijdens de presentatie over de ach- tergronden en werkwijze van Maunu- la horen we dat Maunula een uniek managementsysteem kent: het is een coproductie tussen ‘citydepartments’ en gebruikers/bewoners van het ge- bouw. Deze ‘residents’ hebben een cruciale rol in de besluitvorming. Zij zijn de planners, producers en partners. Vanuit efficiency oogpunt worden veel faciliteiten in Maunula als selfservice aangeboden. De bezoekers kunnen gratis gebruik maken van het grootste deel van de faciliteiten. Deze werkwijze sluit aan bij de waarden van Maunula: openheid, transparantie, vertrouwen en gelijkwaardigheid. Georges Elissen, strategisch adviseur van Rijnbrink gaat in zijn presentatie in op de ontwikkelingen van MFO’s in Nederland. Na een beschrijving van de nationale situatie zoomt hij in op de provinciale aanpak van Rijnbrink in Gelderland en Overijssel en schets hij de uitdagingen die spelen rond dit on- derwerp. Nieuwe diensten en innovatie worden de komende tijd door Rijnbrink via pilots nader onderzocht. 6 Studiereis Helsinki
  7. 7. Uit het logboek: Over Oodi: • Elin: “Dat de plek gekoesterd wordt door z’n inwoners merk je in alles. Prachtig om te zien dat er zoveel open, beschikbaar en toe gankelijk is voor burgers en dat ze zelf ook kunnen en mogen pro- grammeren binnen de kaders van een open en tolerante plek.” • Emiel: “Het gebouw en alles en iedereen daarbinnen spreekt de taal van buiten.” • Frances: “Oodi heeft me waanzinnig verrast! Wat een prachtig ge- bouw en waanzinnig concept. Multifunctioneel, alles onder 1 dak. Het trekt veel bezoekers en zorgt voor verbinding. Hopelijk kunnen we deze ideeën ook gaan inzetten bij Stadkamer.” • Georges: “Een leven lang ontwikkelen is ook kookles! In het ge- bouw is ruimte om te koken, voor muziekles, gaming en het is ook een maakplaats. Alle inwoners krijgen een gratis abonnement. Vooraf was er participatie en inbreng van het publiek aan archi- tectuur/ontwerp van het gebouw. Dat heeft grote impact.“ Over Maunula House: • Willem: “Participatie start klein in de wijk met betrokkenheid van de wijk. Verder is het gewoon doen. Alle voorzieningen zijn door wijkbewoners gratis te gebruiken, met een sociaal/participatief doel.” • Georges: “ MFO’s in Scandinavische landen lijken veel natuurlijker te ontstaan. Er spelen geen issues. Wat is het geheim van de Fin- nen?” • Geny: “Fantastisch hoe dit met de gemeenschap is vormgegeven. Hopelijk kunnen we in Zwolle voordeel doen met hetgeen ik gezien en gehoord heb.” • Kiki: “Aan gebruikers wordt gevraagd wat ze willen, dat is hier cru- ciaal. Het vertrouwen in mensen is hierdoor gegroeid. Iedereen helpt mee om dingen mogelijk te maken.“ • Jelle:” Leuk om te zien dat Finnen zo praktisch kunnen denken. Hoe bereik ik mijn doelgroep? In NL willen we dat in de haast van het beslissen nog wel eens vergeten. “ • Bernard: “Deze MFO is een coöperatie tussen stadsafdelingen re- sidents. Heel belangrijk in de besluitvorming!“ • Karin K: “Inwoners plannen, produceren en participeren in alles. Er wordt gewerkt met sleutelfiguren, budget komt van de overheid. Daarom kan er veel meer gratis voor de inwoners.” • Ineke: “De bibliotheek is gebouwd naast en sluit aan op de super- markt. Wat een goed idee!” • Wout: “Wat een positieve dynamiek door uitwisselingen van erva- ringen. Ook de dynamiek en de verschillende invalshoeken van de groep zorgen voor een fijne en brede discussie.” 7 Studiereis Helsinki
  8. 8. HEFFI Kiemt met kunst Op zaterdag nemen we deel aan het meerdaagse HEFFI Filmfestival. Dit is een platform voor filmmakers en edu- catoren. HEFFI is opgericht met als doel om educatieve leerervaringen op te doen via film, oftwel ‘Educating the new generation through films’. Het jaarlijkse festival biedt filmscree- nings, workshops, discussie en culturele activiteiten. Omdat het festival plaats- vindt in Hotel Marski waar wij als groep verblijven, maken we graag gebruik van de mogelijkheid om voor de scree- ning-dag al met diverse internationale filmmakers in gesprek te gaan. Op zaterdag toont HEFFI negen films met na afloop een Q & A met de film- makers. De film ‘Kiemen met Kunst’ (Flourish with art) die door Rijnbrink is ingezonden, is door HEFFI geselec- teerd en wordt getoond op het festival. Het is een unieke documentaire, waar- in filmmaker Erik Franssen twee jaar lang jongeren volgt, die meedoen aan de cultuureducatieregeling Proeftuin Overijssel. Merel ten Elzen, de beden- ker van het concept Proeftuin Overijs- sel, vertelt over het ontstaan van het project en de film die eruit voort is ge- komen. Na afloop van de filmvertoning is er in een volle zaal een Q&A sessie waarbij het aanwezige publiek vragen stelt aan Merel ten Elzen. Er is veel waardering voor de in de film getoon- de vraaggerichte aanpak. Bij thuiskomst bleek de inzending van Kiemen met Kunst een zet te zijn geweest die ook door de jury van het Filmfestival werd gewaar- deerd. De film is uitgeroepen tot beste kunsteducatiefilm van 2022.
  9. 9. Uit het logboek: • Kiki: “Wat is het mooi om te zien dat mensen ontroerd zijn door de film. De film raakt, dat is erg goed om te zien.” • Renée: “ik heb de film nu een paar keer gezien en elke keer krijg ik weer kippenvel. Vooral het fragment van de klas die eigenlijk niet wil meedoen en dan toch met elkaar naar het museum voor jonge verzetsstrijders in Keulen afreist. Dat bezoek heeft duidelijk im- pact op de jongeren gehad.” • Sonja: “ We hebben wel een aantal dagen in spanning gezeten over de uitslag. Het is een kers op de taart dat we de prijs hebben gewonnen voor de beste ‘Art Education’ film. En dat vieren we natuurlijk!” 9 Studiereis Helsinki
  10. 10. Over de reis Emiel: ”Deze reis was een mooie balans tussen inspiratie, boeien- de gesprekken en vrije ruimte. Ook vanuit toevallige, terloopse gesprekken, zonder agenda of vergaderstructuur kunnen plan- nen ontstaan.” • Karin K: “Er waren zoveel gesprekken en indrukken. Ik kreeg een mooie tip over de online bibliotheek en luisterboeken.” • Georges: “We moeten de verbindin- gen tussen bibliotheken en cultuureduca- tie maximaliseren. Zowel qua kennis en expertise als vanuit rol van Rijnbrink naar provincie en gemeenten toe. Het commu- nity library gedachtengoed kan nog veel meer in de praktijk gebracht worden.” • Chris: “Ik heb mensen leren kennen, Rijnbrink, maar vooral het nut en de nood- zaak van cultuureducatie. Tijdens zo’n reis ontstaan ook inzichten over je eigen or- ganisatie maar ook vragen, bijvoorbeeld over hoe kunnen we het amateurveld in Hellendoorn helpen verbeteren? Het was heel waardevol!” • Willem: “Het lijkt in het DNA van Finnen te zitten om op rustige wijze met elkaar te communiceren. Ze lijken daarin zelfverze- kerd en bewust van hun kennis, vaardighe- den en uitgangspunten. “ • Frances: “De reis heeft me veel opge- leverd. De gesprekken gingen vaak over werk waar we allemaal vol passie over kunnen praten maar ook privé situaties kwamen aan bod. Het beeld van een col- lega gaat zo verder dan de functie. Het is netwerken 3.0.” • Kiki: “Ik heb mensen echt beter leren kennen en dat is goed voor de teambuil- ding. Je smeedt een fundament door samen dingen te beleven en het erover te hebben. De tijd voor elkaar te nemen.” • Karin B.: “Wat mij opviel zijn de de- mocratische uitgangspunten en de rech- ten van het kind. Het levert ook vragen op: hoe gaan we lokaal en bovenlokaal cultuureducatie en bibliotheek/MFO be- ter verbinden? Hoe kunnen we lokaal het netwerk onderwijs/bibliotheek, cultuure- ducatie aan elkaar koppelen? En expe- rimenteren met lidmaatschappen: alle burgers gratis lid? En ook gratis jeugd en jongerenwerk binnenhalen?” • Wout: “Juist ook de samenstelling van de groep en de dynamiek die daarin ontstond heeft Rijnbrink overall veel ge- bracht.” • Merel: “Ik kan alleen maar denken terwijl ik door de besneeuwde straten van Helsinki loop: Wauw, het begon alle- maal met een idee. Wat zijn we hartelijk ontvangen in Finland. Wat is Helsinki bij- zonder, wat zijn de mensen aardig, wat is het eten verrukkelijk en wat hebben we het als groep 4 dagen goed gehad met elkaar!” 10 Studiereis Helsinki
  11. 11. Aanpak cultuureducatie in Overijssel door Rijnbrink CE Bibliotheekbeleid Provincie Overijssel door Ineke van Balen Eerste opbrengsten en presentaties De reis heeft zijn eerste opbrengsten al opgeleverd. Tussen team Cultuureducatie en de Bibliotheektak van Rijnbrink zal in het kader van de MFO’s intensiever worden samengewerkt. Daarnaast zijn er tussen de organisaties veel gedachten uitgewisseld over een meer integrale aanpak. Onze Finse hosts en de organisatie van het filmfestival worden uitge- nodigd voor een bezoek aan Woest en of Xpeditie Cultuureducatie in het voorjaar van 2023. Verder is samenwerking tussen de deelnemende organisaties weer een stuk laagdrempeliger geworden. MFO’s door Georges Elissen Rijnbrink Cultural plans in Finland Tiina Susiluoto Helsinki Cultural plans Cultural Routes in Helsinki Panu Hatanpää Maunula House
  12. 12. Tekst en inhoud Renée Nieuwenstein, Sonja Steunenberg, Elin Groot Rouwen Foto’s Deelnemers van de reis Ontwerp Rijnbrink Colofon

×