تعريف ماهي

1,541 views

Published on

جزوه ماهی شناسی

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,541
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
15
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

تعريف ماهي

  1. 1. •‫تعريف‬‫ماهي‬•‫ماهي‬‫موجودي‬‫است‬‫خونسرد‬‫كه‬‫داراي‬‫باله‬‫هاي‬‫زوج‬‫و‬‫فرد‬‫بوده‬‫و‬‫در‬‫آب‬‫زندگي‬‫مي‬‫كند‬‫و‬‫از‬‫آبشش‬‫براي‬‫تنفس‬‫استفاده‬‫مي‬‫كند‬.•‫تاريهچه‬‫ماهي‬‫شناسي‬•‫ماهيان‬‫متنوع‬‫ترين‬‫و‬‫پرتعدادترين‬‫گروه‬‫از‬‫مهره‬‫داران‬‫مي‬‫باشند‬‫كه‬‫در‬‫مدوده‬‫دماي‬‫بي‬ْc8/1‫تا‬‫نزديك‬ْc 40،‫شوري‬‫بي‬‫صفر‬‫تا‬90ppt‫و‬‫تا‬‫عمق‬m 7000‫زيست‬‫مي‬‫اولي‬ .‫نايند‬‫كسي‬‫كه‬‫در‬‫زمينه‬‫ماهي‬‫شناسي‬‫مطالعه‬‫نود‬‫ارسطو‬)384‫تا‬322‫قبل‬‫از‬‫بود‬ (‫ميلد‬‫كه‬117‫گونه‬‫از‬‫ماهيان‬‫را‬‫شناسايي‬.‫نود‬‫متأسفانه‬‫تا‬‫نزديك‬‫به‬2000‫سال‬‫پس‬‫از‬‫ارسطو‬‫اطلعات‬‫كمي‬‫در‬‫مورد‬‫ماهي‬‫به‬‫ثبت‬‫رسيد‬‫زيرا‬‫تصور‬‫مي‬‫شد‬‫كه‬‫مطالعات‬‫ارسطو‬‫هه‬‫جوانب‬‫مربوط‬‫به‬‫علوم‬‫ماهي‬‫شناسي‬‫را‬‫بطور‬‫كامل‬‫پوشش‬‫داده‬‫است‬‫بعد‬‫از‬‫آن‬)‫بلون‬belon‫در‬ (‫سال‬1551‫كتاب‬‫تاريخ‬‫طبيعي‬‫ماهيان‬‫را‬‫انتشار‬‫نود‬‫هنچني‬‫سالوياني‬‫در‬‫سال‬1557‫بر‬‫روي‬‫فون‬‫ماهيان‬‫مطالعاتي‬‫انام‬‫داد‬‫سپس‬‫روندلت‬)Rondelet‫اولي‬ (‫كتاب‬‫جامع‬‫ماهي‬‫شناسي‬‫را‬‫منتشر‬‫كرد‬‫سپس‬‫دانشمند‬‫انگليسي‬‫به‬‫نام‬‫ويلوگب‬‫در‬‫سال‬1686‫توانست‬420‫گونه‬‫ماهي‬‫را‬‫توصيف‬‫و‬‫به‬‫روش‬‫قابل‬‫قبول‬‫طبقه‬‫بندي‬‫نايد‬‫هنچني‬‫پس‬‫از‬‫آن‬‫در‬‫سالاي‬1735–1705‫پيتآرتري‬‫روش‬‫طبقه‬‫بندي‬‫ماهيان‬‫را‬‫ارائه‬‫نود‬‫)بيان‬‫و‬ (‫كرد‬‫بعنوان‬‫پدر‬‫علم‬‫ماهي‬‫شناسي‬‫شناخته‬‫شد‬‫آرتدي‬‫قبل‬‫از‬‫اينكه‬‫مطالعات‬‫خود‬‫را‬‫منتشر‬‫نايد‬‫در‬‫آب‬‫غرق‬‫شد‬‫وتام‬‫مطالعات‬‫او‬‫به‬‫وسيله‬‫دوست‬‫ايشان‬‫بنام‬‫كارل‬‫لنيه‬‫در‬‫پنج‬‫جلد‬‫انتشار‬‫يافت‬‫سپس‬ .‫مطالعات‬‫ماهي‬‫شناسي‬‫گستش‬‫يافت‬‫و‬‫در‬‫قرن‬‫بيستم‬‫با‬‫پيشرفت‬‫علم‬،‫مطالعات‬‫ديگري‬‫از‬‫قبيل‬‫اكولوژي‬‫و‬‫رفتارشناسي‬‫ماهي‬‫نيز‬‫به‬‫آن‬‫اضافه‬‫شد‬‫بطوري‬‫كه‬‫در‬‫حال‬‫حاضر‬3000–25000‫گونه‬‫ماهي‬‫در‬‫نقاط‬‫متلف‬‫جهان‬‫شناسايي‬‫شده‬.‫است‬•‫مطيط‬‫زيست‬‫ماهطيان‬•‫ماهيان‬‫در‬‫مناطق‬‫وسيعي‬‫از‬‫آباي‬‫شيين‬‫و‬‫شور‬‫ونيز‬‫لب‬‫شور‬‫جهان‬‫پراكنش‬‫دارند‬‫كه‬ .‫از‬‫بي‬‫كل‬‫ماهيان‬58‫آنا‬ %‫در‬‫دريا‬‫و‬41%‫در‬‫آباي‬‫شيين‬‫و‬1‫بقيه‬ %‫در‬‫بي‬‫دوميط‬‫مهاجر‬‫هستند‬‫ماهيان‬ .‫دريايي‬44‫آنا‬ %‫در‬‫آباي‬‫ساحلي‬‫)فلت‬‫قاره‬‫و‬ (13‫در‬ %‫آباي‬‫اقيانوسي‬‫پراكنش‬‫دارند‬‫كه‬‫از‬‫اين‬13- %1‫در‬ %‫ناحيه‬‫اپي‬‫پلژيك‬،5‫در‬ %‫ناحيه‬‫فروتاكي‬‫ستون‬‫آب‬‫و‬7‫در‬ %‫ناحيه‬‫كف‬)Benthic‫هستند‬ (‫البته‬ .‫بيشت‬‫ماهيان‬‫هم‬‫در‬‫آباي‬‫شور‬‫و‬‫هم‬‫شيين‬‫در‬‫جايي‬‫كه‬‫نوسانات‬‫حرارتي‬‫ساليانه‬‫حداقل‬‫است‬‫مناطق‬ )‫يافت‬ (‫گرمت‬‫مي‬.‫شوند‬•‫تقسطيم‬‫بندی‬‫ماهطيان‬‫ايران‬•‫ماهيان‬‫خليج‬‫فارس‬‫و‬‫دريای‬‫عمان‬
  2. 2. •‫ماهيان‬‫دريای‬‫خزر‬•‫ماهيان‬‫آب‬‫های‬‫داخلی‬•‫تنوع‬‫ماهيان‬‫در‬‫خليج‬‫فارس‬‫و‬‫دريای‬‫مان‬‫عمم‬‫مبت‬‫نسم‬‫مه‬‫بم‬‫مای‬‫ماهيهم‬‫دريای‬‫خزر‬‫و‬‫آبای‬‫داخلی‬‫بيشت‬.‫است‬•‫طبقه‬‫بندی‬‫ماهطيان‬•
  3. 3.
  4. 4. •‫طبقه‬‫بندی‬‫ماهطيان‬•oPlacodermii‫و‬Acanathodii‫خيلی‬‫قدیی‬‫بوده‬‫و‬‫منقرض‬‫شده‬.‫اند‬Chordata CraniataVertebrataMyxini (‫برخی‬ ‫در‬‫)منابع‬GnathostomataAgnatha= Hagfish, LamperyPlacodermiiAcanthodiiChondrichthyesOsteichthyes‫رده‬ ‫فوق‬‫رده‬ ‫فوق‬‫شاخه‬ ‫زير‬‫شاخه‬ ‫زير‬classclass
  5. 5. ••Class:ChondrichthyesSelachimorphaElasmobranchii: Sharks, Rays, SkatesHolocephali: chimaeriforms (Ratfish)subclasssubclasssuperclassClass:OsteichthyesSarcopterygii (Lobefin): CoelacanthiformsDipneustii: LungfishBrachiopterygii: BichirActinopterygii: Other bony fishessubclasssubclasssubclasssubclass
  6. 6. ••‫شكل‬‫بدن‬‫ماهطيان‬•‫شامل‬‫موارد‬‫ذيل‬‫هستند‬:•‫دوكي‬‫شكل‬)Fusiform‫مقطع‬ : (‫عرضي‬‫بيضي‬‫شكل‬‫و‬‫ساقه‬‫دمي‬‫باريك‬‫است‬‫كه‬‫از‬‫نظر‬‫كاهش‬‫اصطكاك‬‫بسيار‬‫مناسب‬‫است‬‫اين‬‫شكل‬‫بدن‬‫بيشت‬‫در‬‫ماهيان‬‫شكارچي‬‫و‬‫ماهياني‬‫كه‬‫داراي‬‫شناي‬‫سريعي‬‫هستند‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫مثل‬‫ماهي‬،‫تن‬‫قزل‬‫آل‬•‫از‬‫دو‬‫پلو‬‫فشرده‬‫شده‬)compressiform‫اين‬ : (‫شكل‬‫بدن‬‫بيشت‬‫در‬‫ماهياني‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫كه‬‫بطور‬‫مداوم‬‫ترك‬‫ندارند‬‫بلكه‬‫بصورت‬‫آني‬‫لظه‬ )‫اي‬‫سرعت‬ (‫بگيند‬‫شامل‬‫شانك‬،‫ماهيان‬‫خورشيد‬)‫ماهيان‬centrarchidae، (‫سرخو‬‫ماهيان‬‫لوتيانيده‬ )Lutjanidae(‫كفشك‬.(‫پلورونكتيده‬ )‫ماهيان‬•3‫از‬ (‫بال‬‫به‬‫پايي‬‫فشرده‬)depressiform‫بيشت‬ : (‫در‬‫ماهياني‬‫كه‬‫در‬‫ناحيه‬‫آب‬ (‫بست)كف‬‫زندگي‬‫مي‬‫كنند‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫اين‬‫ماهيان‬‫ل‬ً‌ ‫اد‬ ‫معمو‬‫داراي‬‫ترك‬‫كمي‬‫هستند‬‫وشامل‬‫سپرماهيان‬)Rajidae‫آنگلرفيش‬ (‫ها‬)Lophiidae‫كوسه‬ (‫ماهيان‬‫فرشته‬‫اي‬)squatinidae‫و‬ (‫قورباغه‬‫ماهيان‬. (‫)باتراكوئيديده‬•4(‌‫كرمي‬‫شكل‬)vermiform‫مثل‬ : (‫هاگ‬‫فيش‬)Myxinidae(•5‫ماري‬ (‫شكل‬)eel – like‫مثل‬ : (‫مارماهي‬‫مهاجر‬Anguilla anguilla•6‫ني‬ (‫شكل‬)Filiform‫مثل‬ : (‫مارماهي‬‫نوك‬‫دراز‬•7‫نواري‬ (‫شكل‬)taeniform‫مثل‬ : (‫گانل‬)Pholidae(Subclass:ActinopterygiiChondrosteichthyes: AcipenseriformsNeopterygiiTeleosteiAmiforms (‫)بوفین‬LepisosteiformsHolosteiInfraclass‫دون‬‫رده‬Infraclass‫دون‬‫رده‬
  7. 7. •8‫سهمي‬ (‫شكل‬)saggittiform‫مثل‬ : (‫اردك‬‫ماهي‬)Esocidae‫و‬ ()‫گار‬Lepisosteidae(•9‫دايره‬ (‫اي‬‫شكل‬)Golobolar‫مثل‬ (‫خورشيد‬‫ماهي‬‫و‬Mola mola(sun fish(•10‫جعبه‬ (‫اي‬‫شكل‬‫مثل‬ :‫جعبه‬‫ماهيان‬)box fish‫يا‬ (ostracidae•‫توپوگراف‬‫بدن‬‫ماهي‬-‫بدن‬‫ماهيان‬‫از‬‫سه‬‫قسمت‬‫اصلي‬‫تشكيل‬‫شده‬‫است‬:o)‫سر‬Head‫از‬ : (‫نوك‬‫پوزه‬‫تا‬‫انتهاي‬‫سرپوش‬‫آبششي‬.o‫تنه‬)Trunk‫از‬ : (‫انتهاي‬‫سرپوش‬‫آبششي‬‫تا‬‫مرج‬‫يا‬‫باله‬.‫مرجي‬o‫دم‬)Tail‫از‬ : (‫مرج‬‫تا‬‫باله‬‫دمي‬•‫ل‬ً‌ ‫اد‬ ‫معمو‬‫براي‬‫بيوتري‬‫ماهي‬‫فاكتورهايي‬‫از‬‫قبيل‬‫طول‬‫كل‬)Totallength، (‫طول‬‫استاندارد‬)SL‫طول‬ (‫چنگال‬)Fork length، (‫طول‬‫پوزه‬)Snout L، ( .‫طول‬‫گونه‬)cheek L...‫و‬ (.•‫مورد‬‫سنجش‬‫قرار‬‫مي‬‫گيند‬‫كه‬‫شامل‬:-‫طول‬‫كل‬‫از‬ :‫نوك‬‫پوزه‬‫تا‬‫انتهاي‬‫باله‬‫دمي‬-‫طول‬‫استاندارد‬‫از‬ :‫نوك‬‫پوزه‬‫تا‬‫ابتداي‬‫باله‬‫دمي‬-‫طول‬‫چنگال‬‫از‬ :‫نوك‬‫پوزه‬‫تا‬‫مل‬‫دوشاخه‬‫شدن‬‫باله‬‫دمي‬-‫طول‬‫پوزه‬‫از‬ :‫نوك‬‫پوزه‬‫تا‬‫ابتداي‬‫چشم‬-‫طول‬‫گونه‬‫از‬ :‫انتهاي‬‫چشم‬‫تا‬‫ابتداي‬‫استخوان‬‫پيش‬‫سرپوش‬‫آبششي‬-‫بزرگتين‬‫ماهي‬‫كوسه‬‫ننگ‬Whale shark‫با‬‫نام‬‫علمي‬Rhincodon typus‫از‬‫خانواده‬Rhincodontidac‫مي‬‫باشد‬‫كه‬‫بطول‬m20- 18‫مي‬‫رسد‬‫و‬‫از‬‫پلنكتون‬‫ها‬‫تغذيه‬‫مي‬.‫كند‬-‫كوچكتين‬‫ماهي‬‫كه‬‫كوچكتين‬‫مهره‬‫دار‬‫دنيا‬‫هم‬‫است‬‫از‬‫خانواده‬Cyprinidae‫با‬‫نام‬‫علمي‬Paedocypris progenetica‫البته‬‫جنس‬‫نرماهي‬photocorynus spiniceps( angler fish(‫كه‬‫بصورت‬‫انگل‬‫به‬‫ماهي‬‫ماده‬‫مي‬‫چسبد‬‫داراي‬‫طول‬mm2.6‫است‬.•)‫سر‬Head(•‫قسمت‬‫سر‬‫در‬‫ماهي‬‫شامل‬)‫دهان‬mouth‫منافذ‬ (‫بين‬)nostril(،‫اسپياكل‬‫خار‬)spine،()‫سبيلك‬barble‫پس‬ ()‫سری‬occiput)‫گلو‬ (Isthmus‫كه‬ (‫در‬‫زير‬‫سراست‬،)‫گونه‬cheek‫چانه‬ ()chin‫كانالاي‬ (‫حسي‬‫و‬‫سرپوشي‬‫آبششي‬‫مي‬‫باشد‬‫سر‬ .‫مل‬‫اندام‬‫هاي‬‫عمده‬‫حسي‬‫و‬‫نيز‬‫نقطه‬‫شروع‬‫حالت‬‫استمي‬‫لين‬‫بدن‬‫براي‬‫شناي‬‫كارآمد‬‫است‬.•‫دهان‬‫و‬‫حفره‬‫دهاني‬
  8. 8. •‫ل‬ً‫معمو‬‫در‬‫ماهيان‬‫تيپيك‬‫دهان‬‫در‬‫انتهاي‬‫قدامي‬‫سر‬‫و‬‫يا‬‫نزديك‬‫به‬‫اين‬‫قسمت‬‫قراردارد‬‫اما‬‫بسياري‬‫از‬‫ماهيان‬‫كفزي‬‫داراي‬‫دهان‬‫زيرين‬‫يا‬‫نيمه‬‫زيرين‬‫هستند‬‫دهان‬ .‫درماهيان‬‫واجد‬‫استخوانايي‬‫است‬‫كه‬‫آرواره‬‫ها‬‫را‬‫تشكيل‬‫مي‬‫دهند‬‫شكل‬‫اين‬‫آرواره‬‫ها‬‫باتوجه‬‫به‬‫تنوع‬‫غذايي‬‫بسيار‬‫متفاوت‬‫است‬‫آرواره‬ .‫فوقاني‬‫يا‬‫فك‬‫فوقاني‬‫در‬‫ماهيان‬)‫ماكزيل‬Maxill‫نام‬ (‫دارد‬‫كه‬‫از‬‫دو‬‫استخوان‬Maxilla‫و‬Premaxilla‫تشكيل‬‫شده‬‫فك‬ .‫است‬‫زيرين‬‫در‬‫ماهيان‬‫را‬‫مانديبول‬)Mandible.‫گويند‬ (•‫انواع‬‫فرم‬‫دهان‬‫در‬‫ماهطيان‬•‫دهان‬‫فوقاني‬)superior‫در‬ : (‫ماهياني‬‫كه‬‫غذا‬‫را‬‫بال‬‫تر‬‫از‬‫سطح‬‫آب‬‫مي‬‫گيند‬‫ديده‬‫مي‬‫شوند‬‫ماهياني‬‫كه‬‫داراي‬‫دهان‬‫فوقاني‬‫هستند‬‫ل‬ً‫معمو‬‫فك‬‫پاييين‬‫بلندتر‬‫و‬‫كشيده‬‫تر‬‫از‬‫فك‬‫فوقاني‬‫است‬‫مثل‬‫گامبوزيا‬،‫اردك‬‫ماهي‬،‫ششي‬‫ماهي‬‫آب‬‫شيين‬،‫ماهي‬‫زمي‬،‫كن‬‫آمورچه‬)Pseudorasbora parva. (•‫دهان‬‫زيرين‬‫يا‬)‫تتاني‬Inferior‫بيشت‬ :(‫در‬‫ماهياني‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫كه‬‫غذا‬‫را‬‫از‬‫كف‬‫مي‬‫گيند‬‫و‬‫داراي‬‫زندگي‬‫كفزي‬‫هستند‬‫ماهياني‬‫كه‬‫داراي‬‫دهان‬‫زيرين‬‫هستند‬‫فك‬‫فوقاني‬‫بيشت‬‫از‬‫فك‬‫زيرين‬‫رشد‬‫دارد‬‫و‬‫بزرگت‬‫است‬‫مثل‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬،‫سپرماهيان‬‫و‬‫كوسه‬‫ماهيان‬.•‫هنچني‬‫دهان‬Ventral‫نوعي‬Inferior‫است‬‫كه‬‫در‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫ديده‬‫مي‬.‫شود‬•‫دهان‬)‫انتهايي‬Terminal: (•‫دهان‬‫ل‬ً‌ ‫اد‬ ‫كام‬‫در‬‫جلوي‬‫بدن‬‫قرارگرفته‬،‫اندازه‬‫فكي‬‫ًا‬‌ ‫اد‬ ‫تقريب‬‫برابراست‬‫و‬‫غذا‬‫را‬‫از‬‫روبروي‬‫خود‬‫بدست‬‫مي‬‫آورند‬‫مثل‬‫اغلب‬‫ماهيان‬‫شكارچي‬،‫خانواده‬‫كپور‬‫ماهيان‬cyprinidae‫و‬salmonidae.•‫دهان‬‫نيمه‬)‫انتهايي‬subterminal: (•‫دهان‬‫كمي‬‫به‬‫ست‬‫پايي‬‫تايل‬‫دارد‬‫يعن‬‫فك‬‫فوقاني‬‫كمي‬‫رشد‬‫بيشتي‬‫دارد‬‫مثل‬‫سياه‬‫ماهي‬capoeta copoeta-‫در‬‫خانواده‬‫نيمه‬‫منقارداران‬)Hemirhamphidae‫در‬ (‫ابتداي‬‫رشد‬‫اندازه‬‫وفك‬‫برابر‬‫است‬‫اما‬‫در‬‫مرحله‬‫خاصي‬‫فك‬‫زيرين‬‫رشد‬‫زيادي‬‫پيدا‬‫مي‬‫كند‬‫و‬‫فك‬‫فوقاني‬‫به‬‫هان‬‫اندازه‬‫خود‬‫باقي‬‫مي‬‫ماند‬‫كه‬‫بنظر‬‫مي‬‫رسد‬‫بشي‬‫از‬‫فك‬‫فوقاني‬‫كنده‬‫شده‬‫است‬.•‫منافذ‬‫بطين‬‫يا‬‫سوراخ‬)‫بطين‬Nostril(-‫سوراخهاي‬‫بين‬‫در‬‫ماهيان‬‫در‬‫ناحيه‬‫سر‬‫بر‬‫روي‬‫پوزه‬‫و‬‫مستقيم‬‫در‬‫جلوي‬‫چشم‬‫و‬‫به‬‫تعداد‬2‫عدد‬‫قرار‬‫دارند‬
  9. 9. ‫كه‬‫نقش‬‫بويايي‬‫را‬‫ايفا‬‫مي‬‫كنند‬‫كيسه‬‫هاي‬‫بين‬‫يا‬‫سوراخهاي‬‫بين‬‫در‬‫اكثريت‬‫ماهيان‬‫با‬‫حلق‬‫ارتباط‬‫ندارند‬‫و‬‫تنها‬‫سوراخ‬‫بين‬‫خارجي‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫در‬ .‫بي‬‫ماهيان‬‫در‬‫دهان‬‫گردان‬‫تنها‬‫يك‬‫سوراخ‬‫بين‬‫و‬‫در‬‫بالي‬‫سر‬‫وجود‬‫دارد‬‫كه‬‫انتهاي‬‫)ته‬‫سوراخ‬ (‫بين‬‫بسته‬‫است‬‫ول‬‫در‬‫ماهيان‬‫هگ‬‫فيش‬،‫دودمي‬‫و‬‫اورانوس‬‫ماهيان‬)Stargazer‫سوراخ‬ (‫بين‬‫توسط‬‫مراي‬Choana‫با‬‫حلق‬‫مرتبط‬‫است‬‫كه‬‫در‬‫واقع‬‫ماهياني‬‫هستند‬‫كه‬‫در‬‫آنا‬‫سوراخ‬‫بين‬‫داخلي‬‫ديده‬‫مي‬‫در‬ .‫شود‬‫كوسه‬‫ها‬‫و‬‫سپر‬‫ماهيان‬‫سوراخ‬‫هاي‬‫بين‬‫در‬‫زير‬‫سر‬‫قرار‬.‫دارند‬-‫بطور‬‫كلي‬‫در‬‫گونه‬‫هاي‬‫متلف‬‫ماهيان‬‫استخواني‬‫دو‬‫فرم‬‫سوراخ‬‫بين‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬:o‫در‬‫هرطرف‬‫سر‬‫يك‬‫سوراخ‬‫بين‬‫وجود‬‫دارد‬‫كه‬‫اين‬‫سوراخ‬‫توسط‬‫يك‬‫چي‬‫پوست‬‫به‬‫دو‬‫قسمت‬‫تقسيم‬‫مي‬‫شود‬‫مانند‬‫خانواده‬‫کپورماهيان‬‫يا‬Acipenseridae,Cyprinidae‫يا‬‫ماهيان‬‫خاوياری‬o‫در‬‫هر‬‫طرف‬‫سر‬‫دو‬‫سوراخ‬‫بين‬‫دارند‬‫كه‬‫هر‬‫دو‬‫سوراخ‬‫در‬‫هر‬‫طرف‬‫در‬‫پايي‬‫به‬‫يك‬‫مفظه‬‫متصل‬‫مي‬‫شود‬‫مثل‬‫خانواده‬‫گاوماهيان‬‫در‬‫سوراخ‬‫بين‬‫شان‬‫چي‬‫پوست‬،‫ندارند‬‫اسبله‬،‫ماهيان‬‫مارماهيان‬‫كه‬‫داراي‬‫كيسه‬‫بين‬‫طويل‬‫هستند‬.•‫اسپياكل‬-‫از‬‫تغيي‬‫شكل‬‫شكاف‬‫آبششي‬‫بوجود‬‫مي‬‫آيد‬‫كه‬‫در‬‫تغذيه‬‫و‬‫تنفس‬‫نقش‬‫دارد‬‫اين‬‫سوراخها‬‫دربالي‬‫سر‬‫و‬‫نزديك‬‫چشم‬‫برخي‬‫از‬‫كوسه‬‫ماهيان‬‫مثل‬‫گربه‬‫كوسه‬‫ماهيان‬)Hemiscyllidae‫ه ة‬ (‫سپر‬‫ماهيان‬‫ودر‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫در‬‫جنس‬‫هاي‬‫فيل‬)‫ماهي‬Huso huso‫و‬ (‫تاس‬‫ماهي‬Acipenser‫ديده‬‫مي‬‫شود‬.•‫اين‬‫سوراخ‬‫در‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫نقش‬‫تعيي‬‫و‬‫تشخيص‬‫غلظت‬‫آب‬‫شوري‬ )‫و‬‫شيين‬‫مشخص‬ (‫نودن‬‫مسي‬‫مهاجرت‬‫ماهي‬‫به‬‫رودخانه‬‫و‬‫بالعكس‬‫را‬‫برعهده‬‫دارد‬.-‫سوراخ‬‫اسپياكل‬‫در‬‫سپر‬‫ماهيان‬‫نزديك‬‫چشم‬‫و‬‫بزرگت‬‫از‬‫اسپياكل‬‫كوسه‬‫ماهيان‬‫است‬.-‫دهان‬‫گردان‬‫و‬‫ساير‬‫ماهيان‬‫استخواني‬‫فاقد‬‫اسپياكل‬‫هستند‬.-‫درماهيان‬‫خاوياري‬‫مل‬‫سوراخ‬‫اسپياكل‬‫در‬‫نزديك‬‫مل‬‫اتصال‬‫سرپوش‬‫آبششي‬‫به‬‫بدن‬‫و‬‫با‬‫فاصله‬‫بيشت‬‫از‬‫چشم‬‫مي‬‫باشد‬‫و‬‫ل‬ً‫معمو‬‫كوچك‬‫مي‬‫باشد‬.-‫وظايف‬:‫اسپياكل‬•‫تنفس‬‫در‬ :‫سپرماهيان‬‫سوراخ‬‫اسپياكل‬‫با‬‫مفظه‬‫دهاني‬‫ارتباط‬‫دارد‬‫و‬‫هنگامي‬‫كه‬‫سپرماهيان‬‫دركف‬‫هستند‬‫آب‬‫به‬‫راحت‬‫از‬‫طريق‬
  10. 10. ‫سوراخ‬‫اسپياكل‬‫به‬‫آبشش‬‫ها‬‫رسيده‬‫و‬‫نياز‬‫تنفسي‬‫ماهي‬‫را‬‫برطرف‬‫مي‬‫كند‬‫هنچني‬‫در‬‫زمان‬‫شكار‬‫و‬‫پر‬‫بودن‬‫تام‬‫دهان‬‫باز‬‫هم‬‫امكان‬‫تنفس‬‫از‬‫طريق‬‫اسپياكل‬‫وجود‬‫دارد‬.•‫تغذيه‬‫هم‬ :‫در‬‫سپرماهيان‬‫و‬‫هم‬‫كوسه‬‫ماهيان‬‫كه‬‫حالت‬‫زنده‬‫زايي‬‫دارند‬‫در‬‫دوران‬‫جنين‬‫استطاله‬‫هايي‬‫از‬‫تمدان‬‫ماهي‬‫ماده‬‫خارج‬‫شده‬‫و‬‫به‬‫اسپياكل‬‫جني‬‫ارتباط‬‫پيدا‬‫مي‬‫كند‬‫و‬‫مواد‬‫غذايي‬‫را‬‫به‬‫موجود‬‫مي‬‫رساند‬.•‫سبطيلك‬)‫درماهطيان‬Barbels in fish(•‫سبيلك‬‫ها‬‫زوايد‬‫ني‬‫شكل‬‫هستند‬‫كه‬‫از‬‫پوست‬‫جدا‬‫شده‬‫اند‬‫و‬‫جزء‬‫اندام‬‫هاي‬‫حسي‬‫چشايي‬‫بساب‬‫مي‬‫آيند‬‫كه‬‫در‬‫جستجوي‬‫غذا‬‫و‬‫تشخيص‬‫طعم‬‫غذا‬‫به‬‫ماهي‬‫از‬‫طريق‬‫جوانه‬‫هاي‬‫چشايي‬‫كه‬‫بر‬‫روي‬‫سبيلك‬‫هستندكمك‬‫وجود‬ .‫ميكند‬‫يا‬‫عدم‬‫وجود‬‫سبيلك‬‫در‬‫ماهيان‬،‫تعداد‬،‫سبيلكها‬‫اندازه‬‫و‬‫موقعيت‬‫و‬‫مكان‬‫قرار‬‫گرفت‬‫آنا‬‫در‬‫شناسايي‬‫ماهيان‬‫بكار‬‫مي‬‫سبيلک‬ .‫رود‬‫ها‬‫از‬‫نظر‬‫ساختماني‬‫از‬‫درم‬‫و‬‫اپيدرم‬‫ساخته‬‫شده‬.‫اند‬-‫سبيلك‬‫ها‬‫ل‬ً‌ ‫اد‬ ‫معمو‬‫بيشت‬‫در‬‫ماهياني‬‫كه‬‫در‬‫ليه‬‫هاي‬‫پايين‬‫آب‬‫و‬‫با‬‫نور‬‫كم‬‫و‬‫يا‬‫آباي‬‫گل‬‫آلود‬‫زندگي‬‫مي‬‫كنند‬‫ديده‬‫مي‬‫شوند‬‫زيرا‬‫در‬‫اين‬‫ليه‬‫ها‬‫به‬‫خاطر‬‫عدم‬‫وجود‬‫نوركاف‬‫چشم‬‫ها‬‫در‬‫ماهيان‬‫كارايي‬‫خود‬‫را‬‫از‬‫دست‬‫داده‬‫و‬‫بنابراين‬‫جهت‬‫پيدا‬‫كردن‬‫غذا‬‫از‬‫سبيلك‬‫ها‬‫استفاده‬‫مي‬‫كنند‬.•‫اغلب‬‫ماهياني‬‫كه‬‫سبيلك‬‫دارند‬‫ل‬ً‫معمو‬‫داراي‬‫چشمان‬‫كوچك‬‫و‬‫تليل‬‫رفته‬‫هستند‬.-‫سبيلك‬‫هاي‬‫واقعي‬‫در‬‫ماهيان‬‫ذيل‬‫ديده‬‫مي‬‫شوند‬:•1‫يك‬ -‫زوج‬‫لي‬ :‫ماهي‬2‫دو‬ -‫زوج‬o‫سه‬‫زوج‬‫گربه‬ :‫ماهي‬‫شال‬‫يك‬ :‫زوج‬‫بسيار‬‫بزرگ‬‫و‬‫دوزوج‬‫بسيار‬‫كوچك‬o‫چهار‬‫زوج‬‫در‬ :‫گربه‬‫ماهيان‬‫جنوب‬o‫سه‬‫تاپنج‬‫زوج‬‫در‬ :‫سگ‬‫ماهيان‬‫جويباري‬)cobitidae(-‫در‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫سبيلك‬‫ها‬‫در‬‫سطح‬‫زيرين‬‫پوزه‬‫قراردارد‬‫به‬‫تعداد‬4‫عدد‬‫در‬‫ماهي‬‫ازون‬‫برون‬)Acipenser stellatus‫و‬ (‫فيل‬‫ماهي‬‫سبيلك‬‫ها‬‫به‬‫حفره‬‫دهاني‬‫نزديكت‬‫هستند‬‫در‬‫حاليكه‬‫در‬‫بقيه‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫سبيلك‬‫ها‬‫به‬‫نوك‬‫پوزه‬‫نزديكت‬‫هستند‬.‫سبيلك‬‫در‬‫فيل‬‫ماهي‬‫حالت‬‫نواري‬‫يا‬‫برگي‬‫شكل‬‫يا‬‫كتابي‬‫از‬ )‫دو‬‫طرف‬‫فشرده‬‫شده‬‫ول‬ (‫در‬‫بقه‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫حالت‬‫ني‬‫و‬‫لوله‬‫اي‬‫شكل‬‫دارند‬.-‫قسمت‬‫انتهايي‬‫سبيلك‬‫نوك‬ )‫در‬ (‫سبيلك‬‫ماهي‬‫شيپ‬‫واستلياد‬‫حالت‬‫منشعب‬‫و‬‫رشته‬‫رشته‬‫دارد‬.
  11. 11. -‫در‬‫ماهي‬Lota lota‫از‬‫خانواده‬‫روغن‬‫ماهيان‬)Gadidae(‫داراي‬‫يك‬‫عدد‬‫سبيلك‬‫در‬‫زير‬‫چانه‬‫است‬‫هنچني‬‫مارماهي‬‫خاردار‬‫آب‬‫شيين‬Mastacemblus halepensis‫در‬‫فك‬‫فوقاني‬‫داراي‬‫يك‬‫عدد‬‫سبيلك‬.‫است‬-‫هنچني‬‫سبيلك‬‫در‬‫برخي‬‫جنس‬‫ها‬‫براي‬‫شناسايي‬‫بكار‬‫مي‬‫رود‬‫ل‬ً‫مث‬‫جنس‬capoeta‫داراي‬‫يك‬‫جفت‬‫سبيلك‬‫است‬‫بز‬‫يك‬‫جنس‬‫كه‬‫در‬‫خراسان‬‫زيست‬‫مي‬‫كند‬‫و‬‫دو‬‫جفت‬‫سبيلك‬‫دارد‬‫به‬‫نام‬capoeta capoeta heratensis•‫هنچني‬‫از‬‫بي‬‫ماهيان‬‫خانواده‬‫سس‬‫ماهيان‬‫كه‬‫در‬‫خوزستان‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫ماهی‬‫بنی‬‫فاقد‬‫سبيلك‬‫است‬‫گونه‬‫ماهي‬‫خواجو‬Schizothoraxpelzami‫كه‬‫در‬‫سيستان‬‫و‬‫بلوچستان‬‫در‬‫زابل‬‫زيست‬‫مي‬‫نايد‬‫داراي‬‫دو‬‫جفت‬‫سبيلك‬‫است‬.-‫هنچني‬‫در‬‫گربه‬‫ماهي‬‫دريايي‬)Ariidae‫يا‬ (‫گلو‬‫ماهي‬‫كه‬‫در‬‫آباي‬‫چابار‬‫تا‬‫آبادان‬‫پراكنش‬‫دارد‬3‫جفت‬‫سبيلك‬‫وجود‬.‫دارد‬•‫ناحطيه‬‫پس‬‫سري‬)Occipitalis(•‫اين‬‫ناحيه‬‫بشي‬‫از‬‫ججمه‬‫عصب‬)Neurocranium‫يا‬ (‫مفظه‬‫مغزي‬‫است‬‫كه‬‫بنام‬‫كپسول‬‫پس‬)‫سري‬Regio occipitalis‫معروف‬ (‫است‬‫و‬‫داراي‬‫چهار‬‫قطعه‬‫استخوان‬‫بنام‬‫هاي‬:•1‫استخوان‬ -‫پس‬‫سري‬)occipital)‌ 2‫استخوان‬ -‫پس‬‫سري‬)‫جانب‬occipital lateral) 3‫استخوان‬ -‫فوق‬‫پس‬‫سري‬)supra occipital(o‫استخوان‬‫قاعده‬‫اي‬‫پس‬‫سري‬)Basi occipital(•‫بايد‬‫يادآور‬‫شومي‬‫كه‬‫كاسه‬‫سر‬‫در‬‫ماهيان‬‫از‬‫دو‬‫قسمت‬‫تشكيل‬‫شده‬‫كه‬‫شامل‬:•‫اسكلت‬‫احشايي‬‫از‬‫دو‬‫قوس‬‫شامل‬‫مانديبولر‬‫و‬‫هيوئيد‬‫تشكيل‬‫شده‬‫است‬.•‫تنه‬)Trunk(-‫قسمت‬‫تنه‬‫در‬‫ماهيان‬‫شامل‬‫سينه‬‫كه‬‫بي‬‫باله‬‫هاي‬‫پشت‬‫و‬‫سينه‬‫اي‬،‫است‬‫شكم‬‫از‬‫پشت‬‫سرپوش‬‫آبششي‬‫به‬‫بعد‬‫باله‬،‫ها‬‫خط‬‫جانب‬‫و‬‫هنچني‬‫مرج‬‫مي‬.‫باشد‬•‫باله‬‫ها‬)Fins‫در‬ (:‫ماهطيان‬
  12. 12. -‫باله‬‫ها‬‫چي‬‫هاي‬‫پوست‬‫هستند‬‫كه‬‫توسط‬‫ساختارهايي‬‫به‬‫بنام‬‫شعاع‬‫حايت‬‫مي‬‫شوند‬‫كه‬‫اين‬‫شعاع‬‫ها‬‫مي‬‫توانند‬‫نرم‬‫و‬‫منشعب‬)branched‫و‬ (‫يا‬‫اينكه‬‫بصورت‬‫غي‬‫منشعب‬unbranched‫و‬ ((‫خاري‬)spine‫و‬ (‫غي‬‫بند‬‫بند‬‫پس‬ .‫باشند‬‫در‬‫باله‬‫ماهيان‬‫دو‬‫نوع‬‫شعاع‬‫سخت‬‫يا‬‫غيبندبند‬‫و‬‫شعاع‬‫نرم‬‫يا‬‫بندبند‬‫يا‬‫منشعب‬‫وجود‬‫تفاوت‬ .‫دارد‬‫اصلي‬‫در‬‫شعاع‬‫نرم‬‫و‬‫سخت‬‫در‬‫باله‬‫ها‬‫دربند‬‫بند‬‫بودن‬‫شعاع‬‫نرم‬‫تعداد‬ .‫است‬‫شعاع‬‫سخت‬‫باله‬‫ها‬‫را‬‫با‬‫اعداد‬‫رومی‬‫و‬‫تعداد‬‫شعاع‬‫نرم‬‫را‬‫با‬‫اعداد‬‫لتي‬‫نشان‬‫می‬)‫دهند‬8/D lll.(•‫ماهيان‬‫متلف‬‫را‬‫براساس‬‫نوع‬‫باله‬‫ها‬‫به‬‫گروههاي‬‫متلفي‬‫تقسيم‬‫بندي‬‫مي‬‫كنند‬‫كه‬‫شامل‬:•‫نرم‬‫بالگان‬)Malcopterygii: (•‫اين‬‫فرم‬‫از‬‫باله‬‫هاي‬‫فاقد‬‫شعاع‬‫هاي‬‫سخت‬‫و‬‫مفصلي‬‫هستند‬‫باله‬ .‫ها‬‫در‬‫آنا‬‫نرم‬‫بوده‬‫و‬‫حالت‬‫منشعب‬‫دارد‬‫كه‬‫به‬‫آنا‬‫ماهيان‬‫نرم‬‫باله‬)soft ray fin‫مي‬ (‫گويند‬‫كه‬‫شامل‬‫خانواده‬‫هاي‬:‫آزادماهيان‬‫و‬‫ماهيان‬‫خاوياری‬-‫البته‬‫در‬‫خانواده‬‫كپور‬‫ماهيان‬)cyprinidae‫و‬ (‫در‬‫جنس‬‫هاي‬cyprinus‫و‬carrasius‫در‬‫باله‬‫پشت‬‫و‬‫مرجي‬‫چند‬‫شعاع‬‫خاري‬‫شكل‬‫وجود‬‫دارد‬‫كه‬‫در‬‫اصل‬‫از‬‫بم‬‫پيوست‬‫چندين‬‫شعاع‬‫نرم‬‫و‬‫منشعب‬‫بوجود‬‫آمده‬‫اند‬‫و‬‫هيچ‬‫گاه‬‫به‬‫آنا‬‫شعاع‬‫سخت‬‫گفته‬‫ني‬‫شود‬‫و‬‫به‬‫آنا‬‫شعاع‬‫منشعب‬‫و‬‫شعاع‬‫غي‬‫منشعب‬‫مي‬.‫گويند‬•‫خاربالگان‬)Acanthopterygii(-‫اين‬‫فرم‬‫باله‬‫ها‬‫داراي‬‫شعاع‬‫سخت‬‫غي‬‫بند‬‫بند‬‫هستند‬‫و‬‫به‬‫آنا‬Hard ray‫يا‬spine-rays‫گويند‬‫و‬‫شامل‬‫خانواده‬‫هاي‬‫مثل‬‫سوف‬‫ماهيان‬‫وکفال‬,‫ماهيان‬carangidae,serranidae,Lutjanidae , Mugilidae•‫باله‬‫ها‬‫در‬‫ماهطيان‬‫بطور‬‫كلي‬‫به‬‫دو‬‫دسته‬‫تقسطيم‬‫مي‬:‫شوند‬o‫باله‬‫هاي‬)‫فرد‬unpaired fins‫به‬ :(‫اين‬‫باله‬‫هاي‬‫مياني‬‫هم‬‫گفته‬‫مي‬‫شود‬‫كه‬‫شامل‬‫باله‬‫پشت‬dorsal fin‫باله‬‫مرجي‬anal fin‫و‬‫باله‬‫دمي‬caudal fin‫اين‬ .‫هستند‬‫باله‬‫ها‬‫در‬‫مور‬‫تقارن‬‫بدن‬‫واقع‬‫شده‬‫اند‬‫و‬‫بيشت‬‫براي‬‫حركت‬movement‫و‬‫شنا‬‫بكار‬‫مي‬.‫روند‬o‫باله‬‫هاي‬)‫زوج‬paired fins‫اين‬ :(‫باله‬‫ها‬‫در‬‫طرفي‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارند‬‫كه‬‫ل‬ً‌ ‫اد‬ ‫معمو‬‫با‬‫توجه‬‫به‬‫روند‬‫تكاملي‬‫ماهي‬‫جايگاه‬‫آنا‬‫از‬‫ماهيان‬‫پست‬‫به‬‫ماهيان‬‫استخواني‬‫عال‬‫متفاوت‬‫است‬‫بطوري‬‫كه‬‫در‬‫ماهيان‬‫پست‬‫اين‬‫باله‬‫ها‬‫در‬‫موقعيت‬‫شكمي‬‫و‬
  13. 13. ‫پايين‬‫بدن‬‫و‬‫بيشت‬‫در‬‫قسمت‬‫مياني‬‫و‬‫با‬‫فاصله‬‫بيشت‬‫از‬‫سر‬‫و‬‫سينه‬‫قرار‬‫دارند‬‫مثل‬‫ماهيان‬‫ول‬ .‫خاوياري‬‫در‬‫ماهيان‬‫استخواني‬‫عال‬‫بيشت‬‫در‬‫موقعيت‬‫باليي‬‫و‬‫در‬‫قسمت‬‫جلويي‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارند‬‫كه‬‫شامل‬‫باله‬‫هاي‬‫سينه‬‫اي‬Pectoral‫و‬‫باله‬‫هاي‬‫شكمي‬‫يا‬‫لنگي‬Ventral‫ماهيان‬ .‫هستند‬‫بدون‬‫فک‬‫مثل‬‫دهان‬‫گردان‬‫و‬‫هگ‬‫فيش‬‫ها‬‫فاقد‬‫باله‬‫هاي‬‫زوج‬.‫هستند‬‫باله‬‫هاي‬‫زوج‬‫در‬‫تعادل‬‫و‬‫ترمز‬‫و‬‫نيز‬‫در‬‫تغيي‬‫جهت‬‫دادن‬‫بكار‬‫مي‬.‫روند‬•‫باله‬‫پشت‬)Dorsal fin:(-‫اين‬‫باله‬‫در‬‫پشت‬‫بدن‬‫ماهي‬‫قرار‬‫گرفته‬‫و‬‫مكن‬‫است‬‫ماهيان‬‫متلف‬‫داراي‬‫يك‬‫عدد‬‫و‬‫يا‬‫دو‬‫يا‬‫سه‬‫باله‬‫پشت‬‫مزا‬‫و‬‫يا‬‫ب م‬‫پيوسته‬‫باشند‬‫و‬‫اينكه‬‫در‬‫برخي‬‫ماهيان‬‫اين‬‫باله‬‫مكن‬‫است‬‫وجود‬‫نداشته‬‫باشد‬‫مثل‬‫سپر‬‫ماهيان‬‫دم‬‫گزنده‬)Dasyatidae‫هنچني‬ (‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫مكن‬‫است‬‫داراي‬‫باله‬‫پشت‬‫خيلي‬‫كوچكي‬‫باشند‬‫مثل‬‫سپر‬‫ماهيان‬‫عقابي‬‫شكل‬)Myliobatidae‫نقش‬ .(‫باله‬‫پشتی‬‫در‬‫افزايش‬‫سرعت‬‫ماهی‬‫است‬‫و‬‫به‬‫شکافت‬‫آب‬‫کمک‬‫می‬‫کند‬‫از‬‫ديگر‬‫وظايف‬‫باله‬‫پشت‬‫تثبيت‬‫و‬‫كمك‬‫به‬‫تغيي‬‫جهت‬‫سريع‬‫ماهي‬‫و‬‫نيز‬‫هراه‬‫باله‬‫دمي‬‫مرجي‬‫توقف‬‫و‬‫ترمز‬‫است‬.-‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫باله‬‫پشت‬‫تليل‬‫رفته‬‫و‬‫كوچك‬‫در‬‫قسمت‬‫جلويي‬‫ناحيه‬‫پشت‬‫بدن‬‫مثل‬‫اسبله‬.‫ماهيان‬‫سوزن‬‫ماهي‬‫و‬‫اسبك‬‫دريا‬‫ه م‬‫داراي‬‫باله‬‫پشت‬‫كوچكي‬‫هستند‬‫كه‬‫از‬‫آن‬‫براي‬‫حركت‬‫استفاده‬‫مي‬.‫كنند‬-‫برخي‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫يك‬‫باله‬‫پشت‬‫هستند‬‫مانند‬‫كپورماهيان‬،‫شگ‬‫ماهيان‬‫اردك‬،‫ماهيان‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬،‫مار‬‫ماهيان‬‫و‬‫آزاد‬‫ماهيان‬.-‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫داراي‬2‫باله‬‫پشت‬‫هستند‬‫كه‬‫در‬‫برخي‬‫باله‬‫هاي‬‫پشت‬‫اول‬‫و‬‫دومي‬‫از‬‫ه م‬‫فاصله‬‫دارند‬‫و‬‫مزا‬‫هستند‬‫مثل‬‫راشگو‬‫ماهيان،كوتر‬‫ماهيان،كفال‬‫ماهيان،گل‬‫آذين‬‫ماهيان‬‫يا‬‫نقره‬‫اي‬‫پلو‬‫ماهيان‬Atherinidae-‫هنچني‬‫در‬‫برخي‬2‫تا‬‫باله‬‫پشت‬‫ب م‬‫پيوسته‬‫بوده‬‫و‬‫از‬‫ه م‬‫فاصله‬‫ندارند‬‫مثل‬‫سوف‬‫سرخو‬ (‫ماهيان)پرسيده‬‫ماهيان‬)Lutjanidae‫هامور‬ (‫ماهيان‬)serranidae(‫گيش‬‫ماهيان‬‫و‬‫حلوا‬‫سفيد‬‫ماهيان‬)Stromatidae(-‫روغن‬‫ماهي‬)Gadidae‫داراي‬ (3‫تا‬‫باله‬‫پشت‬.‫است‬‫گاهی‬‫باله‬‫پشتی‬‫چند‬‫خار‬‫آزاد‬‫دارد‬‫که‬‫منشا‬‫پوستی‬‫ندارند)مارماهی‬.(‫خاردار‬
  14. 14. •‫آزادماهيان‬‫مانند‬‫قزل‬‫آل‬‫در‬‫قسمت‬‫پشت‬‫بدن‬‫بغي‬‫از‬‫باله‬‫پشتی‬‫دارای‬‫باله‬‫چربی‬‫نيز‬‫ماهيان‬ .‫هستند‬‫تون‬‫نيز‬‫بعد‬‫از‬‫باله‬‫پشتی‬‫بر‬‫روی‬‫پشت‬‫بدن‬‫و‬‫در‬‫قسمت‬‫زير‬‫بدن‬‫بعد‬‫از‬‫باله‬‫مرجی‬‫دارای‬‫بالنچه‬)finlet.‫هستند‬ (-‫اندازه‬‫باله‬‫پشت‬•‫طول‬‫باله‬‫پشتی‬‫ميتواند‬،(‫کوچک)اسبله‬‫متوسط)ماهی‬(‫سفيد‬‫ويا‬‫بلند)نيزه‬.‫باشد‬ (‫ماهی‬-‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫باله‬‫پشت‬‫بلند‬‫و‬‫متد‬‫هستند‬‫مثل‬‫ماهی‬‫کپور‬-‫در‬‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫پايه‬‫باله‬‫پشت‬‫كوتاه‬‫است‬‫كه‬‫اغلب‬‫حل‬‫آن‬‫در‬‫بش‬‫مياني‬‫بدن‬‫و‬‫روبروي‬‫باله‬‫شكمي‬‫است‬‫مثل‬‫كلمه‬Rutilus rutilus‫يا‬‫تلجي‬‫كه‬‫در‬‫شال‬‫است‬.-‫در‬‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫باله‬‫پشت‬‫در‬‫قسمت‬‫عقب‬‫بدن‬‫قرار‬‫گرفته‬‫و‬‫داراي‬‫پايه‬‫كوتاه‬‫است‬‫مثل‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫و‬‫اردك‬.‫ماهي‬•‫تغييتاتي‬‫كه‬‫در‬‫باله‬‫پشت‬‫برخي‬‫تاز‬‫ماهيان‬‫تاياد‬‫شده‬:‫تاست‬-‫در‬‫ماهي‬‫كوسه‬‫چسب‬‫يا‬‫چسبك‬‫ماهي‬‫رمورا‬)Echeneidae(‫باله‬‫پشت‬‫اول‬‫به‬‫قسمت‬‫سر‬‫نزديك‬‫شده‬‫و‬‫تغيي‬‫شكل‬‫داده‬‫و‬‫به‬‫شكل‬‫بادكش‬‫يا‬‫ديسك‬‫درآمده‬‫و‬‫پاشنه‬‫مانند‬‫است‬‫و‬‫بوسيله‬‫آن‬‫قابليت‬‫چسبيدن‬‫به‬‫بدن‬‫ساير‬‫ماهيان‬‫بوصوص‬‫كوسه‬‫ها‬‫مي‬.‫چسبد‬-‫در‬‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫مثل‬‫راسته‬‫صياد‬‫ماهيان‬)Lophiiforms‫يا‬ (‫آنگلرفيش‬‫و‬‫خانواده‬lophidae‫و‬Ceratiidae‫شعاع‬‫اول‬‫باله‬‫پشت‬‫بوصورت‬‫اندام‬‫قلب‬‫مانند‬‫درآمده‬‫و‬‫داراي‬‫يك‬‫زايده‬‫گول‬‫زننده‬‫است‬‫كه‬‫توليد‬‫نور‬‫مي‬‫كند‬‫و‬‫بوسيله‬‫آن‬‫طعمه‬‫به‬‫ست‬‫نور‬‫جذب‬‫شده‬‫و‬‫ماهي‬‫آن‬‫را‬‫شكار‬‫مي‬‫كند‬‫كه‬‫به‬‫اين‬‫اندام‬illicium‫و‬‫به‬‫طعمه‬‫موجود‬‫در‬‫ناحيه‬‫انتهايي‬‫آن‬‫كه‬‫توليد‬‫نور‬‫مي‬‫كند‬esca‫يا‬lure‫گويند‬.-‫در‬‫سه‬‫خاره‬‫ماهيان‬)Gastrosteidae‫تعداد‬ (12-3‫عدد‬‫خار‬‫بوصورت‬‫آزاد‬‫در‬‫ناحيه‬‫پشت‬‫وجود‬‫دارد‬‫كه‬‫به‬‫جنس‬3‫خاره‬‫و‬9‫خاره‬‫تقسي م‬‫مي‬‫شود‬.
  15. 15. -‫هنچني‬‫برخي‬‫از‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫باله‬‫پشت‬‫بلندي‬‫هستند‬‫مثل‬‫بلند‬‫باله‬‫ماهيان‬)Thymalidae‫نيزه‬ (‫ماهي‬)xiphiidae‫و‬ (‫يا‬‫ملوان‬.‫ماهي‬-‫برخي‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫باله‬‫پشت‬‫و‬‫مرجي‬‫طويل‬‫هستند‬‫مثل‬‫مارماهيان‬-‫ل‬ً‌ ‫رد‬ ‫معمو‬‫در‬‫ماهياني‬‫كه‬‫داراي‬‫دو‬‫عدد‬‫باله‬‫پشت‬‫هستند‬‫باله‬‫پشت‬‫اول‬‫داراي‬‫شعاع‬‫هاي‬‫سخت‬‫و‬‫خاري‬‫ول‬‫باله‬‫پشت‬‫دوم‬‫ه م‬‫از‬‫شعاع‬‫هاي‬‫سخت‬‫و‬‫بيشت‬‫از‬‫شعاع‬‫هاي‬‫نرم‬‫تشكيل‬‫شده‬.‫است‬•‫باله‬‫مرجی‬)Anal fin:(-‫اين‬‫باله‬‫در‬‫مور‬‫تقارن‬‫بدن‬‫و‬‫در‬‫ناحيه‬‫زيرين‬‫بدن‬‫قرار‬‫مل‬ .‫دارد‬‫قرار‬‫گرفت‬‫آن‬‫بعد‬‫ازمرج‬‫است‬‫اما‬‫در‬‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫مرج‬‫در‬‫جلوی‬‫باله‬‫مرجی‬‫قرار‬‫ندارد‬‫مثلدر‬‫کوسه‬‫ماهيان‬‫وسپر‬‫ماهيان‬‫مرج‬‫بي‬‫دو‬‫باله‬‫شکمی‬‫قرار‬‫دارد.اغلب‬‫ماهيان‬‫دارای‬‫يک‬‫عدد‬‫باله‬‫مرجی‬‫هستند‬‫ولی‬‫روغن‬‫ماهيان‬‫دو‬‫باله‬‫مرجی‬‫دارند‬-‫معمول‬‫باله‬‫مرجی‬‫دارای‬‫قاعده‬‫کوچکی‬‫است‬‫اما‬‫دربرخی‬‫ازماهيان‬‫قاعده‬‫باله‬‫مرجی‬‫بزرگت‬‫از‬‫مرج‬‫باله‬‫پشتی‬‫است‬‫مثل‬‫شگ‬)‫ماهيان‬Clupeidae‫و‬ ()‫بزماهيان‬Mullidae.(•‫-دربرخی‬‫ازماهيان‬‫اين‬‫باله‬‫طويل‬‫وکشيده‬‫است‬‫و‬‫حتی‬‫تا‬‫باله‬‫دمی‬‫رسيده‬‫وبه‬‫آن‬‫پيوسته‬‫می‬‫شود‬‫مثل‬‫مارماهی‬‫مهاجر،اسبله‬‫ماهی،چاقو‬‫ماهی.که‬‫در‬‫چاقوماهی‬‫منفذمرج‬‫تقريبادرزيرچانه‬‫قرارمی‬‫گيد‬-‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫مثل‬‫شيمرا،اسکات،سپرماهيان‬‫و‬‫برخی‬‫از‬‫کوسه‬‫هامثل‬Squalus‫باله‬‫مرجی‬‫وجود‬‫ندارد‬•‫در‬‫دهان‬‫گردان‬‫ه م‬‫باله‬‫مرجی‬‫وجود‬‫ندارد‬‫وفقط‬‫در‬‫فوصل‬‫توليدمثل‬‫آثاری‬‫از‬‫آن‬‫در‬‫جنس‬‫نر‬‫ديده‬‫می‬.‫شود‬-‫در‬‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫در‬‫جنس‬‫نر‬‫باله‬‫مرجی‬‫تغييشکل‬‫داده‬‫وتبديل‬‫به‬‫اندام‬‫جفتگيی‬‫شده‬‫است‬‫که‬‫به‬‫آن‬Gonopodium‫می‬‫گويند‬‫واندامی‬‫برای‬‫انتقال‬‫اسپرم‬‫به‬)‫اويدکت‬oviduct‫ماهی‬ (‫ماده‬‫می‬‫باشدکه‬‫شامل‬‫خانواده‬Poecilidae‫و‬‫گامبوزيا‬‫ماهيان‬‫می‬‫باشد‬‫که‬‫اين‬‫ماهيان‬‫زنده‬‫زا‬‫هستند‬‫و‬‫از‬‫گامبوزيا‬‫برای‬‫کنتل‬‫لرو‬‫پشه‬‫آنوفل‬‫استفاده‬ (‫)مالريا‬‫می‬‫کنند)کنتل‬‫بيولوژيکی‬‫پشه()مولی‬‫و‬‫گوپی‬‫ه م‬.(‫هينطور‬•‫باله‬‫دمی‬ُ)Caudal fin:(
  16. 16. -‫باله‬‫دمی‬‫به‬‫شکل‬‫ها‬‫و‬‫اندازه‬‫های‬‫متلفی‬‫ديده‬‫می‬‫شود‬‫ودرمقايسه‬‫باساير‬‫باله‬‫هابيشتمی‬‫تواند‬‫سطوح‬‫تکاملی‬‫وارتباطات‬‫بي‬‫گونه‬‫ها‬‫را‬‫منعکس‬‫نايد‬‫هنچني‬‫رفتارهای‬‫مربوط‬‫به‬‫شنا‬‫رامی‬‫توان‬‫تا‬‫حدودی‬‫از‬‫روی‬‫باله‬‫دمی‬‫دريافت.معمولماهيانی‬‫که‬‫دم‬‫دو‬‫شاخ‬‫دارند‬‫می‬‫توانند‬‫بوصورت‬‫مداوم‬‫حرکت‬‫نايند‬‫وهنچني‬‫ماهيانی‬‫که‬‫باله‬‫دمی‬‫کوچک‬‫دارند‬‫يا‬‫اينکه‬‫باله‬‫دمی‬‫آنا‬‫به‬‫باله‬‫پشتی‬‫ومرجی‬‫ب م‬‫پيوسته‬‫است‬‫شناگران‬‫ضعيفی‬‫باله‬ .‫هستند‬‫دمی‬‫موتور‬‫حرکتی‬‫ماهی‬‫بوده‬‫و‬‫باعث‬‫حرکت‬‫ماهی‬‫به‬‫جلو‬‫و‬‫عقب‬‫می‬‫بعضی‬ .‫گردد‬‫ماهی‬‫ها‬‫باله‬‫دمی‬‫ندارند‬‫مانند‬‫مارماهی‬.‫حفار‬-‫باله‬‫دمی‬‫در‬‫ماهيان‬‫به‬‫شکلهای‬‫متلفی‬‫ديده‬‫می‬‫شودکه‬‫براساس‬‫موقعيت‬‫ستون‬‫مهره‬‫نسبت‬‫به‬‫باله‬‫دمی‬‫بوصورت‬‫ذيل‬‫تقسي م‬‫بندی‬‫می‬:‫شود‬•‫باله‬‫دمی‬‫تابتدتایی‬‫یا‬)‫پروتوسرک‬Protocercal caudal: (-‫در‬‫اين‬‫نوع‬‫باله‬‫دمی‬‫ستون‬‫مهره‬‫ها‬‫دو‬‫شاخه‬‫می‬‫باشند)به‬‫شاخه‬‫باليی‬Epichordal‫وشاخه‬‫پايينی‬Hypochordal‫می‬‫گويند(که‬‫توسط‬‫يک‬‫غشاء‬‫دايره‬‫ای‬‫شکل‬‫که‬‫مشابه‬‫باله‬‫دمی‬‫است،پوشانده‬‫می‬‫شود‬‫اين‬•‫نوع‬‫باله‬‫در‬‫مرحله‬‫لروی‬‫تام‬‫ماهيان‬‫و‬‫هاگ‬‫فيش‬‫ها‬‫مشاهده‬‫می‬.‫شود‬•‫باله‬‫دمی‬‫ستون‬)‫دتار‬Diphycercal caudal:(-‫در‬‫اين‬‫نوع‬‫باله‬‫ستون‬‫مهره‬‫ها)اسکلت‬‫داخلی(مستقيماتا‬‫انتهای‬‫باله‬‫دمی‬‫امتداد‬‫می‬‫يابد‬‫وباله‬‫کمی‬‫به‬‫ست‬‫پايي‬‫متمايل‬‫شده‬‫است‬‫مثل‬،‫مارماهيان‬‫ماهيان‬‫شش‬‫دار‬‫و‬.‫سلکانت‬•‫باله‬‫دمی‬‫هتوسرک‬‫یا‬‫نا‬)‫متجانس‬Heterocercal caudal:(-‫در‬‫اين‬‫حالت‬‫ستون‬‫مهره‬‫ها‬‫به‬‫داخل‬‫لوب‬‫باليی‬‫باله‬‫دمی‬‫فرورفته‬‫يا‬‫وارد‬‫شده‬‫است‬‫به‬‫اين‬‫باله‬،‫ها‬‫باله‬‫دمی‬‫نامتقارن‬‫ه م‬‫می‬‫گويند‬‫ماهيان‬‫خاوياری‬‫و‬‫کوسه‬‫ماهيان‬‫دارای‬‫باله‬‫دمی‬‫هتوسرک‬.‫هستند‬•‫باله‬‫دمی‬‫هوسرک‬)‫یامتجانس‬Homocercal caudal:(-‫در‬‫اين‬‫حالت‬‫ستون‬‫مهره)اسکلت‬‫وارد‬ (‫داخلی‬‫دو‬‫شاخه‬‫نی‬‫شود)واردباله‬‫دمی‬‫نی‬‫واندازه‬ (‫شود‬‫دو‬‫لوب‬‫برابر‬‫است‬‫اين‬‫نوع‬‫باله‬‫ها‬‫ازنظر‬‫خارجی‬‫متقارن‬‫بنظرمی‬‫رسد‬‫اما‬‫از‬‫نظرداخلی‬‫نا‬‫متقارن‬‫است‬‫زيرا‬‫نوک‬‫ستون‬‫مهره‬‫ها‬‫به‬‫ست‬‫بالتايل‬‫داردکه‬‫دراکثرماهيان‬‫استخوانی‬‫ديده‬‫می‬‫شود‬‫که‬‫به‬‫چند‬‫نوع‬‫تقسي م‬‫بندی‬‫می‬:‫شود‬
  17. 17. •1(Rounded‫يا‬‫دارای‬ :‫گرد‬‫باله‬‫دمی‬‫گرد‬‫هستندمثل‬‫گامبوزيا،گاوماهيان‬‫و‬‫هامور‬•2(Truncate‫)باله‬‫دمی‬‫ناقص(:که‬‫شناگران‬‫پرقدرتی‬‫هستندمثل‬‫آزادماهيان‬•3(Emerginate‫:اندکی‬‫تورفته‬‫مثل‬‫کپور‬‫ماهی‬‫شکلن‬‫و‬‫برخی‬‫از‬‫آزادماهيان‬•4‫(هللی‬)‫شکل‬Lunate:(•‫اين‬‫ماهيان‬‫سريع‬‫ترين‬‫ماهيان‬‫می‬‫باشند‬‫و‬‫دارای‬‫حرکات‬‫مداوم‬‫وسريعی‬‫هستند‬‫که‬‫بيشت‬‫ماهيان‬‫شکاری‬‫سيار‬‫ازاين‬‫نوع‬‫باله‬‫دمی‬.‫دارند‬•5‫(چنگالی‬)Forked‫(:مثل‬‫برخی‬‫کپورها،تلجی،ساردين‬‫و‬‫صبور‬-‫روغن‬‫ماهيان‬‫دارای‬‫باله‬‫دمی‬‫ايزوسرک‬‫يا‬‫باله‬‫دمی‬‫متقارن‬.‫هستند‬-‫هنچني‬‫درسپرماهيان‬‫دم‬‫گزنده‬‫باله‬‫دمی‬‫حالت‬‫نی‬‫شکل‬‫يا‬‫شلقی‬‫دارد‬‫که‬‫در‬‫واقع‬‫باله‬‫دمی‬‫طويل‬‫و‬‫باريک‬‫است‬‫و‬‫به‬‫آن‬‫لپتوسرک‬)Leptocercal.‫گويند‬ (-‫هنچني‬‫درتعدادی‬‫از‬‫ماهيان‬‫بش‬‫انتهای‬‫بدن‬‫در‬‫خلل‬‫رشد‬‫جذب‬‫می‬‫شودو‬‫بنابراين‬‫باله‬‫های‬‫پشتی‬‫ومرجی‬‫ازقسمت‬‫انتهايی‬‫خلفی‬‫بدن‬‫فراتر‬‫می‬‫رودکه‬‫به‬‫آن‬‫دم‬)‫جفيوسرک‬Gephyrocercal‫می‬ (‫گويند‬‫که‬‫در‬)‫هدفيش‬Headfish‫(و‬Mola mola‫ديده‬‫می‬.‫شود‬-‫در‬‫ماهی‬‫پرنده‬‫لوب‬‫پايينی‬‫باله‬‫دمی‬‫از‬‫لوب‬‫باليی‬‫بزرگت‬.‫است‬-‫باله‬‫سينه‬)‫تای‬Pectoral fin:(-‫باله‬‫ای‬)‫زوج‬Paired fin‫بوده‬ (‫ودر‬‫ست‬‫چپ‬‫وراست‬‫بدن‬‫بعد‬‫از‬‫ناحيه‬‫سر‬‫ودرطرفي‬‫آن‬‫قرار‬‫در‬ .‫دارد‬‫ماهيان‬‫شکارچی‬‫سياراين‬‫باله‬‫ها‬‫بيشتدر‬‫ناحيه‬‫ميانی‬‫بدن‬‫يا‬‫زيربدن‬‫قرار‬‫می‬‫گيند‬‫وحالت‬‫گرد‬‫دارند‬‫ودرماهيانی‬‫که‬‫دارای‬‫سرعت‬‫شنای‬‫زياد‬‫هستند)مثل‬‫ماهيان‬‫وماهيانی‬ (‫تن‬‫که‬‫دارای‬‫بدنی‬‫بلند‬‫هستنداين‬‫باله‬‫ها‬‫حالت‬‫دراز‬‫وتيز‬.‫دارند‬-‫ماهيانی‬‫که‬‫دارای‬‫بدنی‬‫کشيده‬‫وماری‬‫شکل‬‫هستند‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫شان‬‫چندان‬‫برجسته‬‫ومشخص‬.‫نيست‬-‫درماهيان‬‫اوليه‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫درموقعيت‬‫پايينی‬‫ولی‬‫با‬‫روندتکاملی‬‫ماهی‬‫جايگاه‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫ه م‬‫بالتر‬‫می‬‫رود‬.-‫دربرخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫مانند‬‫ماهيان‬‫پرنده‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫بسيار‬‫بزرگ‬‫شده‬‫واز‬‫آن‬‫برای‬‫پرواز‬‫در‬‫بيون‬‫از‬‫آب‬
  18. 18. ‫استفاده‬‫می‬‫کندکه‬‫طول‬‫پرش‬‫در‬‫آنا‬100-50‫مت‬‫و‬‫ارتفاع‬‫پرش‬‫ه م‬2‫متمی‬‫باشد‬‫اين‬‫ماهی‬‫پلنکتون‬‫خوار‬‫می‬.‫باشد‬-‫در‬‫خانواده‬‫راشگوماهيان‬‫تعدادی‬‫ازشعاع‬‫های‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫درچني‬‫پوستی‬‫قرار‬‫نگرفته‬‫وکمی‬‫جلوتر‬‫ازباله‬‫سينه‬‫ای‬‫در‬‫جلوی‬‫سر‬‫به‬‫حالت‬‫آزاد‬‫وجود‬‫دارد‬‫که‬‫می‬‫توانند‬6-4‫عدد‬‫شعاع‬‫آزاد‬‫داشته‬‫باشند‬‫که‬‫اين‬‫شعاع‬‫های‬‫آزاد‬‫بعنوان‬‫اندام‬‫های‬‫حسی‬‫لمسه‬.‫هستند‬-‫سپرماهيان‬‫عقابی‬‫ه م‬‫از‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫برای‬‫پرواز‬‫در‬‫آب‬‫استفاده‬‫می‬‫کنند)در‬‫داخل‬.(‫آب‬-‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫دارای‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫بازو‬‫مانند‬‫وقطعه‬‫قطعه‬‫هستند‬‫که‬‫به‬‫آن‬Brachiopterygium‫گويند‬‫که‬‫در‬‫ماهيان‬‫شش‬‫دار‬‫و‬‫بينچي‬‫ديده‬‫می‬‫شود‬-‫بنابراين‬‫در‬‫ماهيان‬‫استخوانی‬‫پست‬‫باله‬‫های‬‫سينه‬‫ای‬‫در‬‫وضعيت‬‫پايينی‬‫بدن‬‫و‬‫مورب‬‫)اريب‬‫مانند()باطر‬‫استخوان‬‫قرار‬ (‫مزوکوراکوئيد‬‫دارند‬‫ولی‬‫در‬‫ماهيان‬‫استخوانی‬‫عالی‬‫در‬‫وضعيت‬‫بال‬‫و‬‫عمودی‬‫قرار‬‫گرفته‬.‫اند‬-‫باله‬‫شکمی‬)Pelvic fin:(-‫باله‬‫ای‬‫زوج‬‫بوده‬‫و‬‫درقسمت‬‫شکمی‬‫قرار‬‫دارد‬‫که‬‫مل‬‫قرار‬‫گرفت‬‫آن‬‫در‬‫خانواده‬‫های‬‫متلف‬‫متفاوت‬‫در‬ .‫است‬‫اغلب‬‫ماهيان‬‫باله‬‫شکمی‬‫در‬‫قسمت‬‫انتهايی‬‫تنه‬‫واقع‬‫شده‬‫است‬‫از‬‫لاظ‬‫تکاملی‬‫هر‬‫چه‬‫ماهی‬‫تکامل‬‫يافته‬‫تر‬‫باشد‬‫مل‬‫آن‬‫به‬‫ست‬‫جلوی‬‫بدن‬‫وبه‬‫ست‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫قرار‬‫دارد‬‫مثل‬‫درکوسه‬‫ها‬‫باله‬‫های‬‫شکمی‬‫در‬‫ناحيه‬‫پايي‬‫بدن‬‫ودر‬‫ماهيان‬‫خاوياری‬‫ه م‬‫به‬‫هي‬‫شکل‬‫ولی‬‫در‬‫ماهيان‬‫استخوانی‬‫عالی‬‫باله‬‫شکمی‬‫نزديک‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬‫و‬‫به‬‫ست‬‫باليی‬‫بدن‬‫تايل‬‫دارد‬‫در‬‫روغن‬‫ماهيان‬‫و‬‫قورباغه‬‫ماهيان‬‫باله‬‫شکمی‬‫در‬‫وضعيت‬)‫جوگولر‬Jogular‫و‬ (‫درجلوی‬‫باله‬‫سينه‬‫ای‬.‫قراردارد‬-‫تعداد‬‫شعاع‬‫هادر‬‫باله‬‫شکمی‬‫در‬‫ماهيان‬‫استخوانی‬‫معموليک‬‫عدد‬‫سخت‬‫ياخاری‬‫و‬5‫عددنرم‬‫و‬‫منشعب‬‫هستندو‬‫تعداد‬‫اين‬‫شعاع‬‫در‬‫ماهيان‬‫پست‬‫تر‬‫بيشت‬.‫است‬-‫در‬‫جنس‬‫نر‬‫کوسه،سپرماهيان‬‫وشيمرا‬‫باله‬‫شکمی‬‫تبديل‬‫به‬‫اندام‬‫جفتگيی‬‫شده‬‫که‬‫به‬‫آن‬‫کلسپر‬‫يا‬Pterygopodium‫يا‬Myxopodium‫می‬.‫گويند‬-‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫فاقد‬‫باله‬‫شکمی‬‫هستند‬‫مانند‬‫لمپری‬‫)مارماهی‬‫دهان‬‫و‬ (‫گرد‬‫مارماهی‬‫مهاجر‬‫يا‬Eel
  19. 19. -‫در‬‫برخی‬‫ازماهيان‬‫باله‬‫شکمی‬‫ب م‬‫پيوسته‬‫و‬‫ديسک‬‫مانند‬‫شده‬‫که‬‫جهت‬‫چسبيدن‬‫به‬‫کف‬‫سنگ‬‫ها‬‫و‬‫ناحيه‬‫بست‬‫بکارمی‬‫رودمانند‬،‫گاوماهيان‬‫چسبک‬،‫ماهيان‬.‫سيکلوپتيده‬-‫روش‬‫تشخيص‬‫باله‬‫سينه‬‫تای‬‫تاز‬‫باله‬‫شکمی‬:•‫باله‬‫های‬‫سينه‬‫ای‬‫به‬‫خط‬‫ميانی‬‫بدن‬‫نزديک‬‫هستند‬‫ولی‬‫باله‬‫های‬‫شکمی‬‫فاصله‬‫بيشتی‬‫ازخط‬‫ميانی‬‫بدن‬.‫دارند‬•‫پوست‬‫ماهيان‬•‫پوست‬‫پوششي‬‫است‬‫كه‬‫بدن‬‫موجود‬‫را‬‫از‬‫ميط‬‫جدا‬‫مي‬‫كند‬‫و‬‫نقش‬‫حفاظت‬‫براي‬‫موجود‬‫دارد‬‫و‬‫بسياري‬‫از‬‫ارتباطات‬‫با‬‫ميط‬‫خارج‬‫از‬‫طريق‬‫آن‬‫صورت‬‫مي‬‫پوست‬ .‫گيد‬‫ماهي‬‫با‬‫وظايف‬‫متعدد‬‫و‬‫نقش‬‫هاي‬،‫مه م‬،‫حفاظت‬‫برقراري‬،‫ارتباط‬‫دريافت‬‫پيامهاي‬،‫حسي‬،‫حركت‬،‫تنفس‬‫تنظي م‬،‫يوني‬‫ترشح‬‫و‬‫تنظي م‬‫حرارتي‬‫رابه‬‫عهده‬‫دارد‬.•‫آزمايش‬‫لم‬‫مرطوب‬‫جهت‬‫ديدن‬‫انگلهاي‬‫خارجي‬‫و‬‫باكتيها‬‫در‬‫پوست‬‫براي‬،‫تشخيص‬‫تقريبا‬‫ضروري‬‫است‬‫چنان‬‫كه‬‫بسياري‬‫از‬‫بسياري‬‫از‬‫تك‬‫ياخته‬‫ايها‬‫به‬‫روش‬‫لم‬‫مرطوب‬‫نسبت‬‫به‬‫تيه‬‫مقطع‬‫پارافين‬‫بت‬‫ديده‬‫مي‬.‫شوند‬•‫ساختار‬‫عمومي‬‫پوست‬•‫پوست‬‫ماهيان‬‫هانند‬‫ساير‬‫مهره‬‫داران‬‫از‬‫دو‬‫ليه‬‫تشكيل‬‫شده‬‫است‬‫كه‬‫شامل‬‫ليه‬‫خارجي‬‫و‬ (‫)اپيدرم‬‫ليه‬‫داخلي‬‫)درم‬‫يا‬‫مي‬ (‫كوريوم‬‫اپيدرم‬ .‫باشد‬‫بافت‬‫پوششي‬‫چند‬‫ليه‬‫است‬‫و‬‫از‬‫ليه‬‫اكتوردم‬‫جني‬‫منشأ‬‫مي‬‫گيد‬‫و‬‫درم‬‫ساختار‬‫فيبي‬‫با‬‫سلول‬‫هاي‬‫نسبتا‬‫ك م‬‫است‬‫و‬‫از‬‫مزانشي م‬‫جني‬‫با‬‫منشأ‬‫مزودرمي‬‫منشأ‬‫مي‬‫ل‬ً‫معمو‬ .‫گيد‬‫در‬‫ماهيان‬‫اپيدرم‬‫از‬‫درم‬‫نازك‬‫تر‬‫است‬‫ول‬‫ضخامت‬‫آن‬‫بستگي‬‫به‬‫گونه‬،‫ماهي‬،‫سن‬‫شرايط‬‫ميطي‬‫و‬‫غيه‬‫در‬ .‫دارد‬‫اپيدرم‬‫تعدادي‬‫اندامهاي‬‫ضميمه‬‫مثل‬‫گينده‬‫هاي‬‫حساس‬،‫پولك‬‫ها‬،‫غدد‬‫موكوسي‬،‫غدد‬‫سي‬‫و‬‫اندامهاي‬‫درخشان‬‫وجود‬‫دارند‬‫كه‬‫اين‬‫اندامها‬‫در‬‫گونه‬‫هاي‬‫متلف‬‫ماهيها‬،‫اختوصاصي‬.‫هستند‬•‫روپوست‬)Epiderm(•‫اپيدرم‬‫ماهي‬‫يك‬‫نوع‬‫بافت‬‫پوششي‬‫سنگفرش‬‫مطبق‬‫است‬‫تعداد‬‫ليه‬‫هاي‬‫سلول‬‫از‬‫دو‬‫ليه‬‫در‬‫نوزادان‬‫تا‬‫ده‬‫ليه‬‫در‬‫ماهيان‬‫بالغ‬.‫است‬‫اپيدرم‬‫در‬‫ماهيان‬‫نازك‬‫است‬‫و‬‫از‬30-10‫ليه‬‫سلول‬‫با‬‫ضخامت‬‫متوسط‬250‫ميكرون‬‫تشكيل‬‫شده‬‫در‬ .‫است‬‫ماهي‬‫اسبك‬‫دريا‬‫و‬‫گونه‬‫هاي‬‫وابسته‬‫تنها‬‫داراي‬3-2‫ليه‬‫سلول‬‫هاي‬‫اپيدرمي‬‫است‬‫كه‬
  20. 20. ‫ضخامت‬‫اپيدرم‬‫در‬‫آنا‬‫حدود‬20‫ميكرون‬‫است‬‫ول‬‫اپيدرم‬‫ناحيه‬‫لب‬‫هاي‬‫تاس‬‫ماهيان‬‫بيش‬‫از‬mm3‫ضخامت‬.‫دارد‬•‫واحد‬‫ساختاري‬‫پايه‬‫اپيدرم‬‫ماهي‬،‫هانند‬‫تام‬‫مهره‬‫داران‬‫سلول‬‫پوششي‬‫)اپي‬‫است‬ (‫تليال‬‫وجود‬‫سلول‬‫پوششي‬‫تنها‬‫ويژگي‬‫ثابت‬‫در‬‫هه‬‫ماهيان‬،‫روپوست‬ .‫است‬‫از‬‫اكتودرم‬‫منشا‬‫مي‬‫گيد‬‫و‬‫از‬‫چندين‬‫ليه‬‫سلولاي‬‫پوششي‬‫تشكيل‬‫شده‬‫است‬‫اين‬ .‫ليه‬‫ها‬‫به‬‫غشاي‬‫پايه‬‫متوصل‬‫هستند‬‫كه‬‫اپيدرم‬‫را‬‫از‬‫درم‬‫جدا‬‫مي‬‫اپيدرم‬ .‫كند‬‫علوه‬‫بر‬‫سلولاي‬‫پوششي‬‫داراي‬‫چندين‬‫نوع‬‫سلول‬‫ديگر‬‫مثل‬‫سلولاي‬،‫موكوسي‬‫سلولاي‬‫گرزي‬‫و‬‫سلولاي‬‫كيسه‬‫اي‬‫شكل‬‫مي‬.‫باشد‬‫سلولاي‬‫گرزي‬)‫شكل‬Club cells(‫چهارمي‬‫دسته‬‫از‬‫سلولاي‬‫ترشحي‬‫اپيدرم‬‫ماهيان‬،‫هستند‬‫در‬‫بي‬‫ماهياني‬‫كه‬‫سلولاي‬‫گرزي‬‫شكل‬‫دارند‬‫مي‬‫توان‬‫به‬‫ماهيان‬‫ابتدايي‬‫راسته‬‫پلي‬‫پتيفومس‬‫و‬‫مارماهيان‬‫اشاره‬.‫كرد‬‫بزرگتين‬‫گروه‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫سلولاي‬‫گرزي‬‫شكل‬‫فوق‬‫راسته‬‫اوستاريوفيزي‬‫است‬‫كه‬‫شامل‬‫راسته‬‫هاي‬Gonorhinchiforms ,Cypriniforms , Characiforms , Siluriforms , Gymnotiforms‫و‬‫بيش‬‫از‬41‫گونه‬‫هاي‬‫ماهيان‬‫شناخته‬‫شده‬‫و‬43‫ماهيان‬‫آب‬‫شيين‬‫را‬‫در‬‫بر‬‫مي‬.‫گيد‬•‫ل‬ً‫معمو‬‫اين‬‫سلولا‬‫در‬‫ليه‬‫هاي‬‫مياني‬‫اپيدرم‬‫واقع‬‫شده‬‫اند‬‫و‬‫فاقد‬‫منافذي‬‫به‬‫ست‬‫سطح‬‫اپيدرم‬.‫هستند‬•‫در‬‫ماهيان‬‫اوستاريوفيزي‬‫وظيفه‬‫سلولاي‬‫گرزي‬‫اياد‬‫ماده‬‫هشدار‬‫دهنده‬‫يا‬‫دستگاه‬Schreckstof‫است‬‫كه‬‫عوصاره‬‫ترس‬‫نام‬‫دارد‬‫و‬‫هنگامي‬‫كه‬‫يك‬‫ماهي‬‫آسيب‬‫مي‬‫بيند‬‫غالبا‬‫ماهيان‬‫اوستاريوفيزي‬‫ديگر‬‫از‬‫طريق‬‫بوييدن‬‫به‬‫وجود‬‫اين‬‫مواد‬‫پي‬‫مي‬‫برند‬‫و‬‫واكنش‬‫دفاعي‬‫در‬‫مقابل‬‫شكارچي‬‫از‬‫خود‬‫نشان‬‫مي‬‫ل‬ً‫مث‬ .‫دهند‬‫بوصورت‬‫فشرده‬‫بوصورت‬‫گله‬‫اي‬‫جع‬‫مي‬‫شوند‬‫و‬‫يا‬‫اينكه‬‫داخل‬‫پناهگاه‬‫مي‬‫روند‬‫ويا‬‫اينكه‬‫بي‬‫حركت‬‫مي‬‫مانند.سلولاي‬‫گرزي‬‫در‬‫ماهيان‬‫استاريوفيزي‬‫به‬‫غي‬‫از‬‫توليد‬‫عوصاره‬‫ترس‬‫به‬‫بست‬‫جراحات‬‫پوست‬‫نيز‬‫كمك‬‫مي‬‫كنند‬•‫سلولاي‬‫جامي‬‫یا‬‫موكوسي‬)Mucous cells(‫غده‬‫اي‬‫برون‬‫ريز‬‫و‬‫تك‬‫سلول‬‫است‬‫كه‬‫در‬‫بيشت‬‫گروه‬‫هاي‬‫حيوانات‬‫متداول‬‫است‬‫اين‬‫سلول‬‫كه‬‫جزء‬‫دستجات‬‫ثانويه‬‫سلول‬‫ترشحي‬‫در‬‫پوست‬‫ماهي‬‫مسوب‬‫مي‬‫شود‬‫هانند‬‫ساير‬‫مهره‬‫داران‬‫در‬‫بافت‬‫هاي‬‫پوششي‬‫دروني‬‫ماهي‬‫ديده‬‫مي‬‫شود‬‫و‬‫تقريبا‬‫به‬‫جز‬‫چند‬‫مورد‬‫بطور‬‫معمول‬‫در‬‫پوست‬‫ماهي‬‫يافت‬‫مي‬‫اپيدرم‬ .‫شود‬‫لمپري‬‫فاقد‬‫سلول‬‫هاي‬‫جامي‬‫شكل‬‫است‬‫توليد‬ .‫موكوس‬‫در‬‫لمپري‬‫توسط‬‫سلول‬‫هاي‬‫پوششي‬‫صورت‬‫مي‬‫گيد‬‫اما‬‫در‬‫بيشت‬‫ماهيهاي‬،‫ديگر‬‫اپيدرم‬‫داراي‬‫سلول‬‫هاي‬‫موكوسي‬‫مي‬.‫باشد‬
  21. 21. •‫لیه‬‫درم‬•‫اين‬‫ليه‬‫بش‬‫اعظ م‬‫آن‬‫بافت‬‫هبند‬‫فيبي‬‫را‬‫شامل‬‫مي‬‫شود‬‫و‬‫واجد‬‫رگ‬‫هاي‬،‫خوني‬،‫اعوصاب‬‫فلس‬‫ها‬‫و‬‫بافت‬‫چربي‬‫درم‬ .‫است‬‫بسيار‬‫ضخي م‬‫تر‬‫از‬‫اپيدرم‬‫است‬‫و‬‫از‬‫پينچيدگي‬‫بيشتي‬‫برخوردار‬‫است‬‫ل‬ً‫معمو‬‫اين‬‫ليه‬‫از‬‫لية‬‫اسفنجي‬Stratum spongiosum‫تشكيل‬‫يافته‬‫است‬‫كه‬‫شبكه‬‫اي‬‫از‬‫بافت‬‫هبند‬‫است‬‫و‬‫درست‬‫در‬‫زير‬‫اپيدرم‬‫قرار‬‫دارد‬•‫ليه‬‫عميق‬‫تر‬،‫درم‬‫ليه‬‫متاك م‬)Stratum compactum‫ل‬ً‫معمو‬ .‫است‬ (‫درم‬‫داراي‬‫بافت‬‫هبند‬‫و‬‫تعداد‬‫اندكي‬‫سلول‬‫نيز‬‫است‬‫هنچني‬‫يك‬‫ليه‬‫تت‬‫كوتيس‬)Subcutis‫از‬ (‫بافت‬‫هبند‬‫بعد‬‫از‬‫عضلت‬‫قرار‬‫مي‬‫گيد‬‫درم‬‫حاوي‬‫سلول‬‫هاي‬‫رنگدانه‬،‫اي‬‫رگ‬‫هاي‬،‫خوني‬،‫اعوصاب‬‫عدسي‬‫هاي‬‫مولد‬،‫نور‬‫اسكوت‬‫و‬‫فلس‬‫ها‬‫مي‬.‫باشد‬•‫غشاي‬‫پایه‬•‫غشاي‬‫پايه‬‫يك‬‫جزء‬‫از‬‫درم‬‫به‬‫حساب‬‫مي‬‫آيد‬‫اما‬‫مشاركت‬‫اپيدرم‬‫نيز‬‫براي‬‫شكل‬‫گيي‬‫آن‬‫ضروري‬‫است‬‫غشاي‬‫پايه‬‫چندين‬‫وظيفه‬‫بعهده‬‫دارد‬‫آنا‬‫بعنوان‬‫سد‬‫توصفيه‬‫كننده‬‫عمل‬‫مي‬‫كنند‬‫و‬‫عبور‬‫سلول‬‫ها‬‫و‬‫مولكول‬‫ها‬‫بي‬‫بافتهاي‬‫متلف‬‫را‬‫كنتل‬‫مي‬‫كنند‬‫و‬‫هنچني‬‫توصور‬‫مي‬‫شود‬‫كه‬‫در‬‫تنظي م‬‫شكل‬‫گيي‬‫ظاهر‬‫ماهي‬‫و‬‫التيام‬‫زخ م‬‫نقش‬‫دارند‬‫و‬‫هنچني‬‫مل‬‫اتوصال‬‫براي‬‫سلول‬‫هاي‬‫پوششي‬‫و‬‫ساير‬‫سلول‬‫ها‬.‫هستند‬•‫هيپودرم‬•‫ل‬ً‫معمو‬‫بش‬‫فوقاني‬‫هيپودرم‬‫درست‬‫در‬‫زير‬‫بافت‬‫پوششي‬‫داخلي‬‫پوست‬‫توسط‬‫لية‬‫كروماتوفورهاي‬‫عمقي‬‫اشغال‬‫مي‬‫شود‬‫رگ‬‫هاي‬‫خوني‬‫و‬‫دستجات‬‫عوصب‬‫كه‬‫در‬‫پري‬‫نوريوم‬)perinurium‫موصور‬ (‫شده‬‫اند‬‫نيز‬‫در‬‫اين‬‫ليه‬‫قرار‬‫مي‬‫گيند‬‫در‬‫زير‬‫آن‬‫سلول‬‫هاي‬‫متورم‬‫حاوي‬‫چربي‬‫زير‬‫پوست‬‫قرار‬‫قابليت‬ .‫دارند‬‫انعطاف‬‫هيپودرم‬‫امكان‬‫مي‬‫دهد‬‫كه‬‫حركت‬‫قابل‬‫ملحظه‬‫جلد‬‫بي‬‫ليه‬‫فشرده‬‫و‬‫ميوتوم‬‫سطحي‬ (‫)عضلت‬‫صورت‬.‫گيد‬•‫تاندتام‬‫هاي‬‫مولد‬‫نور‬‫و‬ (‫)فتوفورها‬‫نور‬)‫زیستی‬Bioluminescense‫در‬ (‫ماهيان‬•‫اين‬‫اندامها‬‫در‬‫ماهيان‬‫دريايي‬‫و‬‫بيشت‬‫در‬‫ماهيان‬‫اعماق‬‫دريا‬‫يافت‬‫مي‬‫شوند‬‫اما‬‫درماهيان‬‫آباي‬‫ك م‬‫عمق‬‫تر‬‫نيز‬‫ديده‬‫مي‬.‫شوند‬‫ماهيانی‬‫که‬‫قادر‬‫به‬‫توليد‬‫نور‬‫هستند‬‫بيشتشان‬‫در‬‫آبای‬)‫عميق‬1000-300‫زيست‬ (‫مت‬‫می‬‫به‬ .‫کنند‬‫نور‬‫توليد‬‫شده‬‫نور‬‫سرد‬‫اطلق‬‫می‬‫شود‬‫چون‬‫فاقد‬‫حرارت‬‫و‬‫گرما‬‫توليد‬ .‫است‬‫نور‬‫در‬‫ماهيان‬‫در‬‫اندام‬‫خاصی‬‫که‬)‫فتوفور‬Photophores‫ناميده‬ (‫می‬‫شود‬‫صورت‬‫می‬‫گيد‬‫نور‬‫زيستی‬‫يا‬‫زنده‬‫در‬‫ماهيان‬‫دو‬‫نوع‬:‫است‬•‫نور‬‫كه‬‫در‬‫اثر‬‫حضور‬‫باكتي‬‫هاي‬‫مولد‬‫نور‬‫در‬‫در‬‫اندام‬‫هاي‬‫نوري‬‫بر‬‫اساس‬‫يك‬‫ارتباط‬‫هزيست‬‫اياد‬‫مي‬.‫شود‬
  22. 22. •‫نوري‬‫كه‬‫از‬‫سلول‬‫هاي‬‫مولد‬‫نور‬)self – luminous‫بوصورت‬ (‫خود‬‫بود‬‫بوجود‬‫مي‬.‫آيد‬•‫باكتيهاي‬‫مولد‬‫نور‬‫در‬‫اندام‬‫هاي‬‫نوري‬‫ماهيان‬‫شناسايي‬‫شده‬‫اند‬‫شامل‬‫گونه‬‫هايي‬‫از‬‫فتوباكتيوم‬‫و‬‫ويبيو‬‫اندام‬ .‫هستند‬‫هاي‬‫مولد‬‫نور‬‫چه‬‫از‬‫نوع‬‫باكتيايي‬‫و‬‫چه‬‫از‬‫نوع‬‫خود‬‫بودي‬‫منشأ‬‫اپيدرمي‬‫دارند‬‫و‬‫تقريبا‬‫در‬‫هر‬‫جايي‬‫از‬‫بدن‬‫ديده‬‫مي‬.‫شوند‬•‫سلول‬‫هاي‬‫رنگي‬(‫)كروماتوفورها‬•‫در‬‫ماهيان‬‫از‬‫لمپري‬‫ها‬‫تا‬‫ماهيان‬‫استخواني‬‫عال‬‫اين‬‫سلول‬‫ها‬‫در‬‫درم‬‫ديده‬‫مي‬‫شوند‬‫سلول‬‫هاي‬‫رنگي‬‫در‬‫هه‬‫مهره‬‫داران‬‫از‬‫جله‬‫ماهيان‬‫داراي‬‫منشاء‬‫جنين‬‫مشتك‬‫هستند‬‫و‬‫از‬‫تاج‬‫عوصب‬‫نشأت‬‫گرفته‬‫اند‬‫اين‬‫سلولا‬‫در‬‫ماهيان‬‫وسايرمهره‬‫داران‬‫خونسرد‬‫به‬‫پنج‬‫گروه‬‫تقسي م‬‫بندي‬‫مي‬:‫شوند‬•1‫(ملنوفورها‬‫:رنگدانه‬‫هاي‬‫سياه‬‫تا‬‫قهوه‬‫اي‬•2‫(اريتوفورها‬‫رنگدانه‬ :‫هاي‬‫قرمز‬‫متمايل‬‫به‬‫زرد‬•3‫(گزافتوفورها‬‫اساسا‬ :‫با‬‫رنگدانه‬‫هاي‬‫زرد‬•4‫(لوكوفورها‬‫بدون‬ :‫رنگ‬‫با‬‫رنگدانة‬‫انعكاسي‬•5‫(ايريدوفورها‬‫بدون‬ :‫رنگ‬‫با‬‫رنگدانة‬‫انعكاسي‬•6‫(سيانوفورها‬‫رنگدانه‬ :‫هاي‬‫آبي‬•‫فلس‬‫و‬‫وظایف‬‫آن‬•‫فلس‬‫ها‬‫ساختارهايی‬‫هستند‬‫که‬‫در‬‫جيب‬‫پوستی‬‫قرار‬‫دارند‬‫و‬‫دارای‬‫منشا‬‫درميس‬‫هستند‬‫ولی‬‫در‬‫تشکيل‬‫فلسهای‬‫پلکوئيد‬‫ه م‬‫اپيدرم‬‫و‬‫ه م‬‫درم‬‫دخالت‬‫بيشتين‬ .‫دارند‬‫رشد‬‫فلس‬‫در‬‫ماهيان‬‫قبل‬‫از‬‫بلوغ‬‫می‬.‫باشد‬‫معمول‬‫روی‬‫فلسها‬‫يک‬‫سری‬‫خطوطی‬‫ديده‬‫می‬‫شوند‬‫که‬‫از‬‫مرکز‬‫فلس‬‫به‬‫طرف‬‫لبه‬‫آنا‬‫کشيده‬‫شده‬‫اند‬‫و‬‫بنام‬‫کانالای‬)‫شعاعی‬Radius‫خوانده‬ (‫می‬‫شوند‬‫که‬‫اين‬‫کانالا‬‫باعث‬‫انعطاف‬‫پذيری‬‫آنا‬‫بوصوص‬‫در‬‫فلسهای‬‫ضخي م‬‫می‬‫اما‬ .‫شوند‬‫در‬‫اغلب‬‫ماهيان‬‫پس‬‫از‬‫سرپوش‬‫آبششی‬‫فلس‬‫ها‬‫شروع‬‫به‬‫رويش‬‫می‬‫تام‬ .‫کنند‬‫ماهيان‬‫متولدشده‬‫در‬‫هنگام‬‫لروی‬‫در‬‫ابتدا‬‫فاقد‬‫فلس‬‫هستند‬‫ولی‬‫پس‬‫از‬‫مدتی‬‫فلس‬‫ها‬‫شروع‬‫به‬‫رشد‬‫می‬‫فلس‬ .‫کنند‬‫ها‬‫در‬‫يک‬‫زمان‬‫در‬‫تام‬‫قسمت‬‫های‬‫بدن‬‫ماهی‬‫شروع‬‫به‬‫رويش‬‫نی‬‫کنند‬‫که‬‫دانست‬‫اين‬‫امر‬‫در‬‫تعيي‬‫سن‬‫ماهی‬‫با‬‫استفاده‬‫از‬‫فلس‬‫مه م‬‫در‬ .‫است‬‫کپورماهيان‬‫فلس‬‫ها‬‫از‬‫قسمت‬‫ميانی‬‫بدن‬‫شروع‬‫به‬‫ظاهرشدن‬‫می‬‫کنند)زير‬‫باله‬(‫پشتی‬‫در‬‫مارماهی‬‫از‬‫ناحيه‬‫وسط‬،‫تنه‬‫در‬‫ماهی‬‫سوف‬‫فلس‬‫ها‬‫در‬‫ناحيه‬‫دمی‬‫شروع‬‫به‬‫ظهور‬‫می‬‫در‬ .‫کنند‬‫ماهی‬‫کفال‬‫مل‬‫ابتدای‬‫رويش‬‫فلس‬‫و‬‫جايگاه‬‫آن‬‫بعنوان‬‫کليدشناسايی‬‫بکار‬‫می‬‫در‬ .‫رود‬‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫مثل‬‫کلمه‬‫دريای‬)‫خزر‬Rutilus rutilus‫مرز‬ (‫بي‬‫قسمت‬‫قدامی‬‫و‬‫خلفی‬‫فلس‬‫خيلی‬‫مشخص‬
  23. 23. ‫است‬‫ولی‬‫در‬‫اکثر‬‫ماهيان‬‫هرينگ‬‫اين‬‫دو‬‫قسمت‬‫براحتی‬‫از‬‫ه م‬‫تشخيص‬‫داده‬‫نی‬‫در‬ .‫شوند‬‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫مانند‬‫شگ‬‫ماهيان‬‫فلسها‬‫براحتی‬‫از‬‫بدن‬‫کنده‬‫می‬‫شوند‬‫ولی‬‫در‬‫برخی‬‫ديگر‬‫مانند‬‫سوف‬‫ماهيان‬‫و‬‫ماهی‬‫سفيد‬‫دريای‬‫خزر‬‫بوصوص‬‫در‬‫فوصل‬‫ت م‬‫ريزی‬‫در‬‫نتيجه‬‫فعاليت‬‫های‬‫متلف‬‫هورمونی‬‫به‬‫سختی‬‫از‬‫بدن‬‫جدا‬‫می‬‫فلسهای‬ .‫شوند‬‫ریته‬‫شده‬‫ماهيان‬‫توسط‬‫فلسهای‬‫تازه‬‫جايگزين‬‫می‬‫شوند‬‫ولی‬‫مرکز‬‫اين‬‫فلسها‬‫خطوط‬‫منظمی‬‫نداشته‬‫و‬‫برای‬‫تعيي‬‫مناسب‬.‫نيستند‬•‫تانوتاع‬‫فلس‬‫در‬‫ماهيان‬•‫فلس‬‫هاي‬‫اين‬ :‫گانوئيدي‬‫فلس‬‫ها‬‫در‬‫ماهيان‬‫پلي‬‫پتيدي‬،(‫)بينچر‬‫ماهيان‬‫خاوياري‬‫و‬‫پاروبوزه‬‫ماهيان‬‫ديده‬‫مي‬.‫شوند‬•‫فلس‬‫هاي‬‫در‬ :‫پلكوئيدي‬‫كوسه‬،‫ماهيان‬‫سپر‬‫ماهيان‬‫و‬‫شياها‬‫ديده‬‫شده‬.‫اند‬•‫فلس‬‫هاي‬‫كا‬‫در‬ :‫سوئيدي‬‫ماهيان‬‫فسيل‬‫و‬،‫ساركوپتبيگي‬‫سلكانت‬‫ها‬‫وماهيان‬‫شش‬‫دار‬‫وجود‬.‫دارند‬•‫فلسهاي‬‫در‬ :‫سيكلوئيدي‬،‫كپورماهيان‬‫آزادماهيان‬‫و‬...‫مشاهده‬‫مي‬.‫شوند‬•‫فلس‬‫هاي‬‫در‬ :‫كتنوئيدي‬‫سوف‬‫ماهيان‬‫وجود‬.‫دارند‬•‫تادرتاک‬‫حسی‬•‫حس‬‫های‬،‫بویایی‬‫چشایی‬‫و‬‫بينایی‬‫در‬‫ماهيان‬•‫ماهيان‬‫،جهان‬‫اطراف‬‫خود‬‫را‬‫به‬‫روش‬‫های‬‫گوناگون‬‫حس‬‫می‬‫کنند.بسياری‬‫از‬‫ماهيان‬‫واجد‬‫حواس‬،‫بينايی‬‫شنوايی‬‫وچشايی‬‫هستند‬‫که‬‫ما‬‫می‬‫تواني م‬‫از‬‫روی‬‫تارب‬‫خود‬‫به‬‫آنا‬‫پی‬‫ببمی‬‫وآنا‬‫را‬‫درک‬.‫کني م‬•‫گينده‬‫های‬‫شيميایی‬•‫اين‬‫گينده‬‫ها‬‫شامل‬،‫بويايی‬‫چشايی‬‫و‬‫گينده‬‫های‬‫منفرد‬‫شيميايی‬.‫هستند‬‫حس‬‫بويايی‬‫و‬‫چشايی‬‫در‬‫بيشت‬‫حيوانات‬‫خشکی‬‫ل‬ٌ ‫ق‬‫کام‬‫قابل‬‫تفکيک‬‫درماهی‬ .‫است‬‫هردو‬‫اندام،نسبت‬‫به‬‫تريک‬‫ناشی‬‫از‬‫مواد‬‫شيميايی‬‫ملول‬‫در‬‫آب‬‫،دارای‬‫حساسيت‬‫مشابه‬‫هستند‬‫اما‬‫براساس‬‫مل‬‫گينده‬‫های‬‫حسی‬‫و‬‫هنچني‬‫مراکزتزيه‬‫وتليل‬‫داده‬‫ها‬‫در‬‫مغز‬‫از‬‫ه م‬‫تفکيک‬‫می‬.‫شوند‬•‫حس‬‫بویایی‬‫تشريح‬‫اندامهای‬‫بويايی‬‫اندامهای‬‫بويايی‬‫در‬،‫ماهيان‬‫در‬‫داخل‬‫کيسه‬‫هايی‬‫بر‬‫روی‬‫پوزه‬‫قرار‬‫گرفته‬‫اند‬‫و‬‫معمول‬‫به‬‫طور‬‫مستقي م‬‫در‬‫جلوی‬‫چش م‬‫واقع‬‫شده‬‫اند‬‫کيسه‬‫های‬‫بينی‬‫در‬‫اکثريت‬‫ماهيان‬،‫با‬‫حلق‬‫ارتباط‬‫ندارند‬‫و‬‫تنها‬‫سوراخ‬‫بينی‬‫خارجی‬‫مشاهده‬‫درهر‬ .‫ميشود‬‫طرف‬‫سر‬،‫مشخوصا‬‫سوراخ‬‫های‬‫بينی‬‫قدامی‬‫و‬‫خلفی‬‫وجود‬‫از‬ .‫دارد‬‫ماهيانی‬‫که‬‫در‬‫آنا‬‫سوراخ‬‫های‬‫بينی‬‫داخلی‬‫ديده‬‫ميشود‬،‫ميتوان‬‫ماهيان‬‫شش‬‫دار‬،‫هاگ‬‫فيش‬‫ها‬‫و‬‫استارگازرها‬‫را‬‫نام‬.‫برد‬
  24. 24. •‫حس‬‫چشایی‬‫تشريح‬‫گينده‬‫های‬‫چشايی‬‫گينده‬‫های‬‫حس‬‫چشايی‬‫را‬‫غننچه‬‫های‬‫چشايی‬‫می‬‫نامند.ساختار‬‫اين‬‫غننچه‬‫ها‬‫،تا‬‫حدودی‬‫شبيه‬‫توپ‬‫فوتبال‬‫يا‬‫گلبی‬‫معمول‬ .‫است‬‫غننچه‬‫های‬،‫چشايی‬‫در‬‫دهان‬‫و‬‫ناحيه‬‫حلق‬‫متمرکزند‬‫و‬‫حتی‬‫بر‬‫روی‬‫کمانای‬‫آبششی‬‫ماهيان‬‫استخوانی‬‫نيز‬‫ظاهر‬‫می‬‫در‬ .‫شوند‬‫حالی‬‫که‬‫گينده‬‫های‬‫بويايی‬‫در‬‫داخل‬‫بينی‬‫قرار‬‫دارندغننچه‬‫های‬‫چشايی‬‫به‬‫طور‬‫متداول‬‫علوه‬‫بر‬،‫دهان‬‫در‬‫چندين‬‫نقطه‬‫از‬‫سطح‬‫خارجی‬‫بدن‬‫قرار‬‫گرفته‬‫ماهيان‬ .‫اند‬‫کفزی‬‫مثل‬‫گربه‬‫ماهيان‬‫تعداد‬‫زيادی‬‫گينده‬‫چشايی‬‫بر‬‫روی‬‫پوست‬‫،باله‬‫ها‬‫و‬‫سبيلک‬‫خود‬‫غننچه‬ .‫دارند‬‫های‬‫چشايی‬‫بر‬‫روی‬‫لب‬‫واندام‬‫های‬‫کامی‬‫حفره‬‫دهانی‬‫ديده‬‫می‬‫شوند‬‫غننچه‬‫های‬‫چشايی‬‫به‬‫طور‬‫متداول‬‫علوه‬‫بر‬‫دهان‬‫،در‬‫چندين‬‫نقطه‬‫از‬‫سطح‬‫خارج‬‫بدن‬‫قرار‬‫گرفته‬‫ماهيانی‬ .‫اند‬‫که‬‫غذا‬‫را‬‫توسط‬‫حس‬‫چشايی‬‫پيدا‬‫می‬‫کند،لوب‬‫های‬‫چهره‬‫ای‬‫ويا‬‫واگ‬‫بوصل‬‫النخاع‬‫بسيار‬‫توسعه‬‫يافته‬.‫است‬•‫حس‬)‫بينایی‬Vision(•‫نور‬‫اهيت‬‫زيادی‬‫در‬‫تغذيه‬‫ماهی‬‫و‬‫زندگی‬‫آنا‬،‫دارد‬‫زيرا‬‫مهمتين‬‫عمل‬‫در‬‫غذايابی‬‫را‬‫چش م‬‫انام‬‫از‬ .‫ميدهد‬‫لاظ‬،‫اندازه‬‫چش م‬‫ماهی‬‫نسبت‬‫به‬‫بدن‬‫در‬‫ماهيان‬‫نسبت‬‫به‬‫ساير‬‫جانوران‬‫اندازه‬‫چش م‬‫بزرگت‬‫است‬‫زيرا‬‫در‬‫ميط‬‫های‬‫آبی‬‫به‬‫دليل‬‫اهيت‬‫نور‬‫در‬‫تغذيه‬‫ماهی‬‫و‬‫هنچني‬‫وجود‬‫نور‬،‫کمت‬‫چشمان‬‫بزرگتی‬‫برای‬‫ديد‬‫لزم‬‫می‬‫باشد‬‫بطوری‬‫که‬‫در‬‫نور‬‫ک م‬‫و‬‫تاريکی‬‫بتدريج‬‫کارايی‬‫چش م‬‫در‬‫يافت‬‫غذا‬‫کاهش‬‫يافته‬‫و‬‫ماهی‬‫به‬‫کمک‬‫سبيلک‬‫ها‬‫به‬‫جستجوی‬‫غذا‬‫می‬.‫پردازد‬•‫قدرت‬‫تيزبينی‬‫ماهی‬‫بيشت‬‫از‬‫انسان‬‫اغلب‬ .‫است‬‫ماهيان‬‫در‬‫غذايابی‬‫و‬‫تغذيه‬‫به‬‫صورت‬‫انتخابی‬‫عمل‬‫می‬‫کنند‬‫که‬‫به‬‫آنا‬Selective Feeder.‫گويند‬‫بينايی‬‫در‬‫ماهيان‬‫علوه‬‫بر‬‫يافت‬‫غذا‬‫نقش‬‫مهمی‬‫در‬‫در‬‫دفاع‬‫و‬‫فرار‬‫از‬،‫شکار‬‫تشکيل‬)‫گله‬Schooling‫و‬ (‫مهاجرت‬‫های‬‫افقی‬‫و‬‫عمودی‬.‫دارد‬•‫چشم‬‫عدسی‬‫چش م‬‫ماهيان‬‫گرد‬‫وکروی‬‫است‬‫و‬‫برای‬‫تطابق‬‫در‬‫داخل‬‫کره‬‫چش م‬‫جلو‬‫و‬‫عقب‬‫می‬‫رود)برخلف‬‫ساير‬‫مهره‬‫داران‬‫که‬‫عدسی‬‫تغيي‬‫ضخامت‬‫می‬.(‫دهد‬‫ماهيان‬‫در‬‫چش م‬‫خود‬،‫مژه‬‫پلک‬‫و‬‫غدداشکی‬‫ندارند‬‫در‬‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫صفحه‬‫نازک‬‫چربی‬‫مانندی‬‫به‬‫نام‬‫پلک‬‫سوم‬‫يا‬‫پلک‬)‫چربی‬Nictitant‫وجود‬ (‫دارد‬‫که‬‫بيشت‬‫در‬‫ماهيان‬‫پلزيک‬‫در‬‫کوسه‬،‫ها‬‫شگ‬)‫ماهيان‬Clupeidae،(‫کفال‬)‫ماهيان‬Mugilidae‫و‬ (‫ماهيان‬‫تن‬‫ديده‬‫می‬‫شود‬‫که‬‫غيمتحرک‬‫است‬‫و‬‫اساسا‬‫برای‬‫کاهش‬‫مقاومت‬‫تدب‬‫چش م‬‫در‬‫مقابل‬‫جريان‬‫آب‬‫در‬‫آن‬‫سوی‬‫سطح‬‫سر‬‫بکار‬.‫ميود‬•‫در‬‫برخی‬‫از‬‫ماهيان‬‫چش م‬‫در‬‫بالترين‬‫نقطه‬‫بدن‬‫قرار‬‫گرفته‬‫است‬‫مثل‬)‫گاوماهيان‬Gobidae‫و‬ (‫ماهی‬‫چهارچش م‬‫و‬‫زمي‬‫کن‬‫ماهيان‬‫که‬‫ماهی‬‫زمي‬)‫کن‬Platycephalus indicus‫معمول‬ (‫در‬‫زير‬‫ماسه‬‫ها‬‫پنهان‬‫شده‬‫و‬‫فقط‬‫چش م‬‫های‬‫آن‬‫بيون‬‫است‬‫و‬‫به‬‫دنبال‬‫شکار‬‫می‬‫گردد‬‫و‬‫از‬‫سخت‬‫پوستان‬‫و‬‫ماهيان‬
  25. 25. ‫کوچک‬‫تغذیه‬‫می‬‫هنچنی‬ .‫کند‬‫ماهی‬)‫چهارچشم‬Anableps‫که‬ (‫چشم‬‫آن‬‫در‬‫هر‬‫طرف‬‫به‬‫دو‬‫قسمت‬‫تقسیم‬،‫شده‬‫می‬‫تواند‬‫بطور‬‫همزمان‬‫هم‬‫پایی‬‫و‬‫هم‬‫بال ی‬‫سطح‬‫آب‬‫را‬‫ببیند‬‫که‬‫این‬‫ماهی‬‫بیشت‬‫در‬‫آبا ی‬‫شیین‬‫و‬‫لب‬)‫شور‬Brackishwater‫زیست‬ (‫می‬.‫ناید‬•‫در‬‫برخی‬‫ماهیان‬‫چشم‬‫ها‬‫در‬‫پایی‬‫ترین‬‫نقطه‬‫سر‬‫قرار‬‫دارند‬‫مثل‬‫فیتوفاگ‬‫و‬‫بیگ‬.‫هد‬•‫در‬‫لرو‬‫مارماهی‬‫دهان‬‫گرد‬‫که‬Amocoet‫نام‬‫دارد‬‫و‬‫برگی‬‫شکل‬‫است‬‫پرده‬‫نسبتا‬‫ضخیمی‬‫چشم‬‫را‬‫تا‬‫زمانی‬‫که‬‫در‬‫زیر‬‫ماسه‬‫ها‬‫است‬‫می‬‫پوشاند‬‫ولی‬‫بتدریج‬‫با‬‫تکمیل‬‫دگردیسی‬‫این‬‫پرده‬‫تت‬‫تاثی‬‫غده‬‫پینه‬‫آل‬‫کم‬‫کم‬‫هضم‬‫شده‬‫و‬‫چشم‬‫ها‬‫در‬‫آن‬‫ظاهر‬‫می‬‫ماهیان‬ .‫شوند‬‫غارز ی‬‫مثل‬‫ماهی‬‫کور‬)‫غار ی‬Iranocypris typhlops‫که‬ (‫در‬‫غارها‬‫زیست‬‫می‬‫کند‬‫و‬‫در‬‫لرستان‬‫نیمز‬‫گمزارش‬‫شده‬‫فاقد‬‫چشم‬‫است‬‫و‬‫دارا ی‬‫رنگ‬‫شفافی‬‫می‬‫در‬ .‫باشد‬‫کفشک‬‫ماهیان‬‫چشم‬‫ها‬‫ابتدا‬‫در‬‫دو‬‫طرف‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارند‬‫ولی‬‫بتدریج‬‫با‬‫بمزرگ‬‫شدن‬‫و‬‫وقتی‬‫که‬‫به‬‫اندازه‬20‫سانتی‬‫مت‬‫می‬‫رسد‬‫کم‬‫کم‬‫شروع‬‫به‬‫زندگی‬‫بر‬‫رو ی‬‫بست‬‫دریا‬‫نوده‬‫و‬‫بر‬‫رو ی‬‫پولو‬‫دراز‬‫می‬‫کشند‬‫یعنی‬‫رو ی‬‫یک‬‫طرف‬‫بدن‬‫خود‬‫می‬‫خوابند‬‫بنابراین‬‫ست‬‫زیرین‬‫بدن‬‫کم‬‫کم‬‫بینگ‬‫شده‬‫و‬‫چشم‬‫ها‬‫بتدریج‬‫به‬‫ست‬‫بال ی‬‫بدن‬‫و‬‫یک‬‫طرف‬‫منتقل‬‫می‬‫شوند‬‫که‬‫در‬‫بیشت‬‫کفشک‬‫ماهیان‬‫فلندر‬‫چشمها‬‫در‬‫ست‬‫راست‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارند‬‫که‬‫به‬‫آنا‬‫راست‬‫چشم‬‫گویند‬‫مانند‬Pleuronectidae‫ولی‬‫در‬‫خانواده‬Bothidae‫در‬‫ست‬‫چپ‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارند‬‫که‬‫به‬‫آنا‬‫چپ‬‫چشم‬‫در‬ .‫گویند‬‫خانواده‬Soleidae‫هم‬‫با‬‫بمزرگ‬،‫شدن‬‫چشم‬‫چپ‬‫به‬‫ست‬‫راست‬‫مهاجرت‬‫می‬‫ماهیانی‬ .‫کنند‬‫که‬‫چشم‬‫شان‬‫در‬‫ست‬‫راست‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارد‬‫را‬Dextral‫و‬‫آنایی‬‫که‬‫در‬‫ست‬‫چپ‬‫بدن‬‫قرار‬‫دارد‬‫را‬Sinistral.‫گویند‬‫بطورکولی‬‫در‬‫این‬‫ماهیان‬‫ستی‬‫که‬‫چشم‬‫دارد‬‫را‬‫ست‬‫بینا‬‫یا‬Ocular‫و‬‫ستی‬‫که‬‫فاقد‬‫چشم‬‫است‬‫را‬‫ست‬‫نابینا‬‫یا‬Blind‫معمول‬ .‫گویند‬‫این‬‫ماهیان‬‫در‬‫ستی‬‫را‬‫که‬‫چشم‬‫ندارند‬‫رو ی‬‫بست‬‫می‬‫گربه‬ .‫خوابند‬‫ماهی‬‫در‬‫میط‬‫روشن‬‫و‬‫نورانی‬‫عصبی‬‫و‬‫خشمگی‬‫می‬.‫شود‬•‫گیدنده‬‫های‬‫مکادنیکی‬•‫شامل‬‫حس‬،‫شنوایی‬‫خط‬‫جانبی‬‫و‬‫الکتیکی‬.‫هستند‬•‫حس‬‫شنوایی‬‫و‬‫تعادلی‬‫در‬‫ماهیان‬•‫ماهیان‬‫دارا ی‬‫گوش‬‫داخولی‬‫هستند‬‫که‬‫در‬‫قسمت‬‫سر‬‫در‬‫جمجمه‬‫و‬‫مفظه‬‫شنوایی‬‫قرار‬‫گرفته‬‫است‬‫و‬‫گوش‬‫میانی‬‫و‬‫خارجی‬‫بنایراین‬ .‫ندارند‬‫پرده‬‫صماخ‬‫و‬‫استخوانا ی‬‫مربوطه‬‫را‬.‫ندارند‬•‫بطورکولی‬‫گوش‬‫در‬‫ماهیان‬‫از‬‫دوب ش‬‫فوقانی)نق ش‬‫و‬ (‫تعادلی‬‫زیرین)نق ش‬‫تشکیل‬ (‫شنوایی‬‫شده‬‫است‬‫که‬‫ب ش‬‫فوقانی‬‫بنام‬‫اتریکول‬‫که‬‫در‬‫تعادل‬‫و‬‫ب ش‬‫زیرین‬‫بنام‬‫ساکول‬‫و‬‫لگنا‬‫که‬‫در‬‫شنوایی‬‫نق ش‬‫دارند‬‫می‬‫علوه‬ .‫باشد‬
  26. 26. ‫بر‬‫این‬‫مرا ی‬‫نیمدایره‬‫هم‬‫در‬‫ب ش‬‫فوقانی‬‫قرار‬‫گرفته‬‫که‬‫تعداد‬‫آن‬‫در‬‫هاگ‬‫فی ش‬‫ها‬‫یک‬،‫عدد‬‫لمپر ی‬‫ها‬2‫عدد‬‫و‬‫در‬‫سایر‬‫ماهیان‬‫از‬3‫عدد‬‫مرا ی‬‫نیمدایره‬‫تشکیل‬‫شده‬‫است‬‫این‬‫سه‬‫مرا‬‫كم‬‫و‬‫بی ش‬‫در‬‫سطوح‬‫افقی‬،‫عمود ی‬‫و‬‫پولویی‬‫قرار‬‫دارندکه‬‫این‬‫مار ی‬‫با‬‫زاویه‬90‫درجه‬‫نسبت‬‫به‬‫هم‬‫قرار‬‫گرفته‬‫اند‬‫و‬‫در‬‫مل‬‫اتصال‬‫آنا‬‫به‬‫یکدیگر‬‫برآمدگی‬‫هایی‬‫بنام‬‫آمپول‬‫وجود‬‫دارد‬‫که‬‫بر‬‫رو ی‬‫این‬‫آمپول‬‫ها‬‫سولول‬‫ها ی‬Crista‫واقع‬‫شده‬‫اند‬‫و‬‫بر‬‫رو ی‬‫آن‬‫یك‬‫كلهك‬‫ژلتینی‬‫قرار‬‫گرفته‬‫است‬‫كه‬‫زوائد‬‫مو‬‫مانند‬‫سولولا ی‬‫نوروماست‬‫را‬‫احاطه‬‫كرده‬‫است‬‫نوروماست‬‫ها‬‫گینده‬‫ها ی‬‫اصولی‬‫دستگاه‬‫شنوایی‬–‫خط‬‫جانبی‬‫این‬ .‫هستند‬‫مموعه‬‫شامل‬‫سولولا ی‬‫حایت‬‫كننده‬‫است‬‫كه‬‫سولولا ی‬‫حسی‬‫گلبی‬‫شكل‬‫را‬‫احاطه‬‫كرده‬‫است‬‫كه‬‫هر‬‫كدام‬‫از‬‫این‬‫سولولا‬‫واجد‬‫رشته‬‫ها ی‬‫حسی‬‫یا‬‫مژه‬‫هستند‬‫حركت‬ .‫سر‬‫در‬‫جهات‬‫متولف‬‫سبب‬‫می‬‫شود‬‫كه‬‫آندولنف‬‫مار ی‬‫نیمدایره‬،‫باعث‬‫تریك‬‫نوروماست‬‫ها‬‫ساكول‬ .‫شود‬‫از‬‫سطح‬‫شكمی‬‫به‬‫اوتریكول‬‫متصل‬‫شده‬‫است‬‫و‬‫لگنا‬‫كه‬‫به‬‫قسمت‬‫خولفی‬‫ساكول‬‫چسبیده‬،‫به‬‫خوبی‬‫قابل‬‫تشخیص‬‫در‬ .‫است‬‫هر‬‫سه‬‫ب ش‬‫فوق‬‫الذكر‬‫بستهایی‬‫از‬‫سولولا ی‬‫نوروماست‬‫وجود‬‫دارد‬‫كه‬‫به‬‫آن‬‫ماكوله‬‫می‬‫گویند‬‫و‬‫بر‬‫رو ی‬‫آن‬،‫سنگریمزه‬‫ها ی‬‫شنوایی‬‫اتولیت‬ )‫ها‬‫قرار‬ (‫در‬ .‫دارند‬‫ماهیان‬‫استخوانی‬3‫جفت‬‫سنگریمزه‬‫شنوایی‬‫یا‬‫اتولیت‬‫بنام‬‫ها ی‬،‫لپیولوس‬‫ساجیتا‬‫و‬‫آستیکوس‬‫وجود‬‫دارد‬‫که‬‫هر‬‫کدام‬‫رو ی‬‫استخوانا ی‬‫اتریکول)که‬‫سنگریمزه‬‫شنوایی‬‫لپیولوس‬‫در‬‫آن‬‫قرار‬،(‫دارد‬‫ساکول)که‬‫سنگریمزه‬‫شنوایی‬‫ساجیتا‬‫در‬‫آن‬‫قرار‬‫و‬ (‫دارد‬‫لگنا)که‬‫سنگریمزه‬‫شنوایی‬‫آستیکوس‬‫در‬‫آن‬‫قرار‬‫می‬ (‫دارد‬‫بمزرگتین‬ .‫باشند‬‫سنگریمزه‬‫شنوایی‬‫یا‬‫اتولیت‬‫در‬‫ماهی‬‫شوریده‬‫وجود‬‫دارد‬‫و‬‫نامگذار ی‬‫عولمی‬‫آن‬‫هم‬‫برگرفته‬‫از‬‫هی‬‫اتولیت‬‫بمزرگتین‬ .‫است‬‫سنگریمزه‬‫شنوایی‬‫ساجیتا‬‫می‬.‫باشد‬•‫سولول‬‫ها ی‬)‫مویی‬Hair Cells‫زیاد ی‬ (‫در‬‫اطراف‬‫سنگریمزه‬‫ها‬‫وجود‬‫دارند‬‫که‬‫عمل‬‫شنیدن‬‫و‬‫هنچنی‬‫دریافت‬‫وضعیت‬‫و‬‫موقعیت‬‫ماهی‬‫را‬‫انام‬‫می‬.‫دهد‬•‫خط‬)‫جادنبی‬Lateral Line(•‫در‬‫اغولب‬‫ماهیان‬‫سیستم‬‫خط‬‫جانبی‬‫توسط‬‫سوراخ‬‫هایی‬‫که‬‫در‬‫دو‬‫طرف‬‫بدن‬‫قرار‬‫گرفته‬ 

×