Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

մթնոլորտի աղտոտում

  • Be the first to comment

մթնոլորտի աղտոտում

  1. 1. Մթնոլորտի աղտոտում
  2. 3. <ul><li>Մթնոլորտի աղտոտում </li></ul><ul><li>Մաշտաբները </li></ul><ul><li>Պատճառները և գործոնները </li></ul><ul><li>Հետևանքները </li></ul><ul><li>Խորհուրդ </li></ul><ul><li>Լուծման հիմնական ուղիները </li></ul><ul><li>Լուծման արդյունքները </li></ul>
  3. 5. Մթնոլորտի աղտոտում <ul><li>ijٳݳϳÏÇó ù³Õ³ù³ÏñÃáõÃÛáõÝÁ ãï»ëÝí³Í ×ÝßáõÙ ¿ ·áñͳ¹ñáõÙ µÝáõÃÛ³Ý íñ³: ²ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ó÷áÝÝ»ñáí µÝ³Ï³Ý ÙÇç³í³ÛñÇ ³ÕïáïáõÙÁ íݳë³Ï³ñ ³½¹»óáõÃÛáõÝ ¿ ·áñÍáõÙ Ù³ñ¹Ï³Ýó, ϻݹ³ÝÇÝ»ñÇ, µáõÛë»ñÇ , ÑáÕÇ , ß»Ýù»ñÇ ¨ ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ íñ³, Çç»óÝáõÙ ¿ ÙÃÝáÉáñïÇ Ã³÷³ÝóÇÏáõÃÛáõÝÁ, µ³ñÓñ³óÝáõÙ ¿ û¹Ç ËáݳíáõÃÛáõÝÁ, ٻͳóÝáõÙ ¿ Ù³é³Ëɳå³ï ûñ»ñÇ ÃÇíÁ, ÷áùñ³óÝáõÙ ¿ ï»ë³Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÁ, ³é³ç ¿ µ»ñáõ٠ٻﳳÕÏ³Ý Çñ»ñÇ Ïáéá½Ç³: </li></ul><ul><li>Þñç³Ï³Ý ÙÇç³í³ÛñÇ ³ÕïáïÙ³Ý ï³Ï ѳñÏ ¿ ѳëÏ³Ý³É ÙÇç³í³ÛñÇ Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¥ùÇÙdzϳÝ, ٻ˳ÝÇϳϳÝ, ýǽÇϳϳÝ, Ï»Ýë³µ³Ý³Ï³Ý ¨ ¹ñ³Ýó Ñ»ï ϳåí³Í ï»Õ»Ï³ïí³Ï³Ý¤ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ, áñáÝù ï»ÕÇ »Ý áõÝ»ÝáõÙ µÝ³Ï³Ý ϳ٠³ñÑ»ëï³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ ¨ ѳݷ»óÝáõÙ »Ý ÙÇç³í³ÛñÇ ýáõÝÏódzÛÇ í³ïóñ³óÙ³ÝÁ` ó³Ýϳó³Í Ï»Ýë³µ³Ý³Ï³Ý ϳ٠ï»ËÝáÉá·Ç³Ï³Ý ûµÛ»ÏïÇ ³éáõÙáí: Æñ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ù»ç û·ï³·áñÍ»Éáí ßñç³Ï³ ÙÇç³í³ÛñÇ ½³Ý³½³Ý ï³ññ»ñ` Ù³ñ¹Á ÷áËáõÙ ¿ ¹ñ³Ýó áñ³ÏÁ: Ð³×³Ë ³Û¹ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ »Ý ³ÕïáïÙ³Ý áã µ³ñ»Ýå³ëï Ó¨»ñáí: Æñ»Ýó Ù³ëßﳵݻñáí Ù³ñ¹³ÍÇÝ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ѳٳ¹ñ»ÉÇ »Ý ¹³éÝáõÙ µÝ³Ï³ÝÝ»ñÇ Ñ»ï, ÇëÏ ÙÇ ß³ñù ¹»åù»ñáõÙ ³Ý·³Ù ·»ñ³½³ÝóáõÙ »Ý ¹ñ³Ýù: </li></ul>
  4. 6. <ul><li>²ÕïáïÙ³Ý µÝ³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÁ µÝáõÃÛ³Ý Ù»ç ³ÝïÇåá¹Ý»ñ áõÝ»Ý, áñáÝù ÁݹáõÝ³Ï »Ý 㻽áù³óÝ»É µÝ³Ï³Ý ³ÕïáïÙ³Ý ³½¹»óáõÃÛáõÝÁ, ÇëÏ Ù³ñ¹áõ ëï»ÕÍ³Í ß³ï ÝÛáõûñ ï³ñ³³ë»é »Ý µÝ³Ï³ÝÝ»ñÇ Ñ³Ù»Ù³ïáõÃÛ³Ùµ: ԱÕïáïÙ³Ý µÝ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÁ ëáíáñ³µ³ñ Ñ»é³óí³Í »Ý Ù³ñ¹áõ µÝ³ÏáõÃÛ³Ý í³Ûñ»ñÇó, ³ÛÝÇÝã Ù³ñ¹³ÍÇÝÝ»ñÁ ï»Õ³¹ñí³Í »Ý ËÇï µÝ³ÏãáõÃÛ³Ùµ ßñç³ÝÝ»ñáõÙ: </li></ul><ul><li>ØÃÝáÉáñïÇ ³ÕïáïÙ³Ý ³é³í»É ï³ñ³Íí³Í ³ÕïáïÇãÝ»ñÁ ó÷³ÝóáõÙ »Ý Ýñ³ Ù»ç ÑÇÙݳϳÝáõÙ »ñÏáõ ï»ëùáí` ϳ٠ϳËáõÛóÛÇÝ Ù³ëÝÇÏÝ»ñÇ (³¿ñá½áÉ) ï»ëùáí, ϳ٠·³½»ñÇ ï»ëùáí: Àëï ½³Ý·í³ÍÇ` Ù³ñ¹áõ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ñ»ï¨³Ýùáí ÙÃÝáÉáñï ³ñï³Ý»ïíáÕ µáÉáñ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇ ÑÇÙÝ³Ï³Ý µ³ÅÇÝÁ` 80-90%- Á, ϳ½ÙáõÙ »Ý ·³½³ÝÙ³Ý ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÁ, áñáÝó Ù»ç ·É˳íáñ ï»Õ »Ý ½µ³Õ»óÝáõÙ ³Í˳ÍÝÇ, ÍÍÙµÇ ¨ ³½áïÇ ùÇÙÇ³Ï³Ý ÙdzóáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: </li></ul>
  5. 7. <ul><li>ÞÙáÉ ·³½ (CO): ²ÛÝ ³é³ç³ÝáõÙ ¿ í³é»ÉÇùÇ ³ÛñÙ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ, Ãáõݳíáñ ¿, Áݹ áñáõÙ Ýñ³ íï³Ý·Á µ³ñ¹³ÝáõÙ ¿ Ýñ³Ýáí, áñ ³ÛÝ ãáõÝÇ áã° ·áõÛÝ, áã° Ñáï, ¨ Ýñ³Ýáí ÃáõݳíáñáõÙÁ ϳñáÕ ¿ ï»ÕÇ áõÝ»Ý³É µáÉáñáíÇÝ ³ÝÝϳï: </li></ul><ul><li>Ü»ñϳ ųٳݳÏÝ»ñáõÙ Ù³ñ¹áõ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ñ»ï¨³Ýùáí ÙÃÝáÉáñï ¿ ó÷³ÝóáõÙ ï³ñ»Ï³Ý Ùáï 300 ÙÉÝ ïáÝݳ ßÙáÉ ·³½: Àݹ áñáõÙ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇ 70-75%-Á ³é³ç³ÝáõÙ ¿ Ý»ñùÇÝ ³ÛñÙ³Ý ß³ñÅÇãÝ»ñáõÙ µ»Ý½ÇÝÇ ³ÛñÙ³Ý Ñ»ï¨³Ýùáí, 10%-Á ù³ñ³ÍËÇ ¨ ÷³ÛïÇ ³ÛñáõÙÇó, Ùáï 10% Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ Ã³÷áÝÝ»ñÇ ³ÛñáõÙÇó ¨ Ùáï 5% ³Ýï³é³ÛÇÝ Ññ¹»ÑÝ»ñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí: ÞÙáÉ ·³½Ç áñáß Ù³ë ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ³ñ¹Ûáõݳµ»ñáõÃÛáõÝáõÙ ï»ËÝáÉá·Ç³Ï³Ý ÏáñáõëïÝ»ñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí: </li></ul><ul><li>´³óÇ ¹ñ³ÝÇó, ßÙáÉ ·³½Ç áã ùÇã ù³Ý³ÏáõÃÛáõÝ ¿ ³ñï³Ý»ïíáõÙ ÙÃÝáÉáñï ݳ¨ µÝ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÇó: </li></ul><ul><li>Ö³Ñ׳ÛÇÝ ·³½: ØÃÝáÉáñï³ÛÇÝ ³ÕïáïÙ³Ý Ý߳ݳϳÉÇ Ù³ë »Ý Ï³½ÙáõÙ ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñÁ` ûñ·³Ý³Ï³Ý ÝÛáõûñ` ϳ½Ùí³Í ³Í˳ÍÝÇó ¨ çñ³ÍÝÇó: ´Ý³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÇó ÙÃÝáÉáñï ¿ ó÷³ÝóáõÙ ³é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ Ù»Ã³ÝÁ (CH4): ػóÝÁ ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ׳ÑÇ×Ý»ñÇ Ñ³ï³ÏáõÙ, çñáí ѳ·»ó³Í ÑáÕáõÙ, áñá×áÕ Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ Ù³ñëáÕ³Ï³Ý ûñ·³ÝÝ»ñáõÙ: ػóÝÇ áñáß ù³Ý³ÏáõÃÛáõÝ` Ùáï 30%, ³ÝÃñáåá·»Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÇó ¿ ³é³ç³ÝáõÙ, ûñÇݳÏ` µÝ³Ï³Ý ·³½Ç ³ñ¹ÛáõݳѳÝÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï: ì»ñçÇÝ ïíÛ³ÉÝ»ñáí ٻóÝÇ Ã³÷³ÝóáõÙÁ ÙÃÝáÉáñï ϳ½ÙáõÙ ¿ ï³ñ»Ï³Ý Ùáï 400-500 ÙÉÝ ïáÝݳ: </li></ul>
  6. 8. <ul><li>²Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñ: êñ³Ýù ÙÃÝáÉáñï »Ý Ã³÷³ÝóáõÙ Ù³ñ¹áõ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ñ»ï¨³Ýùáí, ϳ½ÙáõÙ »Ý µÝ³Ï³Ý ͳ·áõÙ áõÝ»óáÕ ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñÇ ÷áùñ Ù³ëÁ, µ³Ûó Ýñ³Ýóáí ³Õïáïí³ÍáõÃÛáõÝÁ ß³ï Ù»Í Ý߳ݳÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ Ñ³ïϳå»ë ËÇï µÝ³Ï»óí³Í ßñç³ÝÝ»ñáõÙ: Üñ³Ýó ó÷³ÝóáõÙÁ ÙÃÝáÉáñï ϳñáÕ ¿ ï»ÕÇ áõÝ»Ý³É ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñ å³ñáõݳÏáÕ ÝÛáõûñÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý, í»ñ³Ùß³ÏÙ³Ý, å³Ñå³ÝÙ³Ý, ï»Õ³÷áËÙ³Ý ¨ û·ï³·áñÍÙ³Ý ó³Ýϳó³Í ÷áõÉáõÙ: سñ¹áõ ÏáÕÙÇó ³ñï³¹ñí³Í ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñÇ Ï»ëÇó ³í»ÉÇÝ û¹Ç Ù»ç »Ý Ã³÷³ÝóáõÙ ³íïáÙ»ù»Ý³Ý»ñÇ ¨ ³ÛÉ ïñ³Ýëåáñï³ÛÇÝ ÙÇçáóÝ»ñÇ ß³Ñ³·áñÍÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï µ»Ý½ÇÝÇ ¨ ¹Ç½»É³ÛÇÝ í³é»ÉÇùÇ Ã»ñ³ÛñáõÙÇó: ¸ñ³ å³ï׳éÁ áã ÙdzÛÝ ß³ñÅÇãÝ»ñÇ ÏáÝëïñáõÏïÇí ³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ »Ý, ³ÛÉ Ý³¨ ß³ï í³ñáñ¹Ý»ñÇ µÝ³å³Ñå³Ý³Ï³Ý ³Ý·ñ³·ÇïáõÃÛáõÝÝ ¿: </li></ul><ul><li>سñ¹Ï³Ýó ¨ Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ íݳë³Ï³ñ ³Û¹åÇëÇ ÝÛáõûñ ³é³ç³ÝáõÙ »Ý ³ÍËÇ, ݳíÃÇ, Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ³ÕµÇ ³ÛñáõÙÇó ¨ ÝáõÛÝÇëÏ µ³ó Ïñ³ÏÇ íñ³ Ëáñáí³Í å³ïñ³ëï»ÉÇë ¨ ÍË»ÉÇë: </li></ul><ul><li>àã å³Ï³ë ù³Ý³ÏÇ ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñ ÙÃÝáÉáñï »Ý Ã³÷³ÝóáõÙ ùÇÙÇ³Ï³Ý ·áñͳñ³ÝÝ»ñÇó, Ï»Ýó³ÕáõÙ ï³ñµ»ñ ÉáõÍÇãÝ»ñÇ ·áÉáñßdzóáõÙÇó, ëÇÝûïÇÏ Ý»ñÏ»ñÇ å³ïñ³ëïÙ³Ý ¨ û·ï³·áñÍÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï, Éó³Ï³Û³ÝÝ»ñáõÙ µ»Ý½ÇÝÇ ÉóÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï: àñáß³ÏÇ å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñÇ µ³ñÓñ ÏáÝó»Ýïñ³óÇ³Ý Ï³ñáÕ ¿ µ»ñ»լ ³Ûëå»ë Ïáãí³Í Éáõë³ùÇÙÇ³Ï³Ý ÙßáõßÇ ³é³ç³óÙ³Ý, áñÁ å³ñáõݳÏáõÙ ¿ Ãáõݳíáñ ÝÛáõûñ, áñáÝù Ù³ñ¹Ï³Ýó Ùáï ³é³ç³óÝáõÙ »Ý ßÝã³é³Ï³Ý áõÕÇÝ»ñÇ ¨ ³ãù»ñÇ µáñµáùáõÙÝ»ñ, ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ ¨ ÏáñͳÝáõÙ »Ý µáõë³Ï³Ý ³ß˳ñÑÁ: </li></ul>
  7. 9. <ul><li>ÌÍÙµ³ÛÇÝ ·³½: ØÃÝáÉáñïÇ ³ÕïáïáõÙÁ ÍÍÙµÇ ÙdzóáõÃÛáõÝÝ»ñáí áõÝÇ Ï³ñ¨áñ µÝ³å³Ñå³Ý³Ï³Ý ѻ勉ÝùÝ»ñ: ØÃÝáÉáñï »Ý Ã³÷³ÝóáõÙ ÑÇÙݳϳÝáõÙ ÍÍÙµ³ÛÇÝ ·³½Ý áõ ÍÍÙµ³çñ³ÍÇÝÁ: ì»ñçÇÝ Å³Ù³Ý³ÏÝ»ñë áõß³¹ñáõÃÛ³Ý »Ý ³ñųݳÝáõ٠ݳ¨ ³ÛÉ ÍÍÙµÇ ÙdzóáõÃÛáõÝÝ»ñ, áñáÝù ³é³ç³ÝáõÙ »Ý ÙÇÏñáµÇáÉá·Ç³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ: ÌÍÙµ³ÛÇÝ ·³½Ç ·É˳íáñ µÝ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÝ »Ý Ññ³µË³ÛÇÝ ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ, ÇÝãå»ë ݳ¨ ÍÍÙµ³çñ³ÍÝÇ ¨ ÍÍÙµÇ ³ÛÉ ÙdzóáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ûùëǹ³óÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÁ: Àëï áñáß Ñ³ßí³ñÏÝ»ñÇ Ññ³µË³ÛÇÝ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ñ»ï¨³Ýùáí ³Ù»Ý ï³ñÇ ÙÃÝáÉáñï ¿ ó÷³ÝóáõÙ Ùáï 4 ÙÉÝ ïáÝݳ ÍÍÙµ³ÛÇÝ ·³½: ´³Ûó ³Ýѳٻٳï ß³ï` Ùáï 200-215 ÙÉÝ ïáÝݳ ÍÍÙµ³ÛÇÝ ·³½ ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ÍÍÙµ³çñ³ÍÝÇó, áñÁ ÙÃÝáÉáñï ¿ ó÷³ÝóáõÙ ûñ·³Ý³Ï³Ý ÝÛáõÃÇ ù³Ûù³ÛÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï: </li></ul><ul><li>ÌÍÙµ³ÛÇÝ ·³½Ç ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÁ Çñ»Ýó ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ùµ í³Õáõó ³ñ¹»Ý ·»ñ³½³Ýó»É »Ý Ññ³µáõËÝ»ñÇÝ ¨ ³Ûëûñ ѳí³ë³ñí»É »Ý µáÉáñ µÝ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÇ ·áõÙ³ñ³ÛÇÝ ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³ÝÁ: ´ÝáõÃÛ³Ý Ù»ç ãϳ ѳݳÍá áñ¨¿ í³é»É³ÝÛáõÃ, áñÁ µ³Õϳó³Í ¿ ÙdzÛÝ ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñÇó: ØÇßï ³éϳ »Ý ³ÛÉ ï³ññ»ñÇ Ë³éÝáõñ¹Ý»ñ, ¨ Ýñ³ÝóÇó Ù»ÏÁ Ñ»Ýó ÍÍáõÙµÝ ¿: ÜáõÛÝÇëÏ µÝ³Ï³Ý ·³½Á å³ñáõݳÏáõÙ ¿ ÍÍáõÙµ: </li></ul>
  8. 10. <ul><li>²ÙáÝÇ³Ï ¨ ³½áïÇ ûùëǹݻñ: ØÃÝáÉáñïÇ ·³½³ÝÙ³Ý ³Õïáïí³ÍáõÃÛ³Ý »ñկñáñ¹ ï»ë³ÏÝ Áëï ½³Ý·í³ÍÇ ¨ Ý߳ݳÏáõÃÛ³Ý ³é³ç³óÝáõÙ »Ý ³½áïÇ ÙdzóáõÃÛáõÝÝ»ñÁ` ³ÙáÝdzÏÁ, ³½áïÇ »ÝÃûùëǹÁ, ³½áïÇ ûùëǹÁ ¨ ³½áïÇ »ñÏûùëǹÁ (å»ñûùëǹ): ²é³çÇÝ »ñÏáõ ·³½»ñÁ ÑÇÙݳϳÝáõÙ áõÝ»Ý µÝ³Ï³Ý ͳ·áõÙ: </li></ul><ul><li>²½áï å³ñáõݳÏáÕ ÙÃÝáÉáñïÇ ·É˳íáñ ³ÕïáïÇãÝ»ñÝ »Ý ³½áïÇ ûùëÇ¹Ý áõ å»ñûùëǹÁ: ²Ûë »ñÏáõ ·³½»ñÝ ¿É Ãáõݳíáñ »Ý: ²½áïÇ ûùëǹÁ ÙÃÝáÉáñï ¿ ó÷³ÝóáõÙ ÙÇÏñáûñ·³ÝǽÙÝ»ñÇ Ï»Ýë³·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý ¨ ³ÛñÙ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ: ´Ý³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÁ ï³ÉÇë »Ý ï³ñ»Ï³Ý Ùáï 450 ÙÉÝ ïáÝݳ, ÇëÏ ³ÝÃñáåá·»ÝÝ»ñÁ` ï³ëÝ ³Ý·³Ù å³Ï³ë ³½áïÇ ûùëǹ: ØÃÝáÉáñïáõÙ ³½áïÇ ûùëǹÁ µ³í³Ï³ÝÇÝ ³ñ³· ûùëǹ³ÝáõÙ ¿ »ñÏûùëǹÇ, áñÁ ÝáõÛÝå»ë ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ³ÛñáõÙÇó: </li></ul><ul><li>²½áïÇ ûùëǹݻñÁ ÙÃÝáÉáñïáõÙ µ»ñáõÙ »Ý ß³·³Ý³Ï³·áõÛÝ ÙßáõßÇ ³é³ç³óÙ³Ý, áñÇÝ, áñå»ë ϳÝáÝ, Ýå³ëïáõÙ ¿ ÙÛáõë ³ÕïáïÇãÝ»ñÇ Ý»ñϳÛáõÃÛáõÝÁ` ÍÍÙµ³ÛÇÝ ·³½Ç, ³Í˳çñ³ÍÇÝÝÝ»ñÇ, ÇÝãå»ë ݳ¨ ï»Õ³ÛÇÝ û¹»ñ¨áõóµ³Ý³Ï³Ý ¨ ïáåá·ñ³ýÇ³Ï³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñÁ: ²Û¹åÇëÇ ÙßáõßÁ íÝ³ë ¿ ѳëóÝáõÙ Ù³ñ¹áõ ³éáÕçáõÃÛ³ÝÁ, Ù³ëݳíáñ³å»ë ³é³ç³óÝáõÙ ¿ ³ãù»ñÇ µáñµáùáõմ ¨ áãÝã³óÝáõÙ ¿ ù³Õ³ù³ÛÇÝ µáõë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ: </li></ul><ul><li>سñ¹áõ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ñ»ï¨³Ýùáí ÙÃÝáÉáñï ÁÝÏÝáÕ ³½áïÇ ûùëǹݻñÇ ·ñ»Ã» 90%-Á ³é³ç³ÝáõÙ ¿ ³íïáÙ»ù»Ý³Ý»ñÇ ß³ñÅÇãÝ»ñáõÙ í³é»ÉÇùÇ ³ÛñáõÙÇó ϳ٠ç»ñÙ³¿É»Ïïñ³Ï³Û³ÝÝ»ñáõÙ: Ø»Í §Ý»ñ¹ñáõÙ¦ áõÝ»Ý Ý³¨ åÇݹ ó÷áÝÝ»ñÇ ³ÛñáõÙÁ: ²½áïÇ ûùëǹݻñÇ ³é³ç³óÙ³Ý ³ÕµÛáõñ ͳé³ÛáõÙ »Ý ݳ¨ ³ñ¹Ûáõݳµ»ñáõÃÛ³Ý ÙÇ ß³ñù µÝ³·³í³éÝ»ñ, Ýñ³Ýó ÃíáõÙ ³½áï³Ï³Ý ÃÃíÇ, ѳÝù³ÛÇÝ å³ñ³ñï³ÝÛáõûñÇ, ³ñÑ»ëï³Ï³Ý Ù³Ýñ³Ã»É»ñÇ ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝÁ ¨ ³ÛÉÝ: </li></ul>
  9. 11. <ul><li>̳Ýñ Ù»ï³ÕÝ»ñ: ²ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ÍË»ñÁ å³ñáõݳÏáõÙ »Ý áã ÙdzÛÝ Ùáõñ, ³ÛÉ Ý³¨ µ³½Ù³ÃÇí áõñÇß íݳë³Ï³ñ ÝÛáõûñ: ê¨ Ù»ï³ÕÝ»ñÇ ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝÁ áõÕ»ÏóíáõÙ ¿ áã ÙdzÛÝ ÍÍÙµ³ÛÇÝ ·³½Ç ¨ »ñϳÃÇ ûùëÇ¹Ç ³ñï³Ý»ïٳٵ, ³ÛÉ Ý³¨ ³ÛÝåÇëÇ Ãáõݳíáñ ÝÛáõûñÇ, ÇÝãåÇëÇù »Ý ³ÝïÇÙáÝÁ, ϳå³ñÁ, ÙÏݹ»ÕÁ, ÍÍÙµÇ ·áÉáñßÇÝ»ñÁ: ԷÉ ³í»ÉÇ ß³ï ͳÝñ Ù»ï³ÕÝ»ñ ÙÃÝáÉáñï »Ý Ã³÷³ÝóáõÙ ·áõݳíáñ Ù»ï³Õ³·áñÍáõÃÛ³Ý Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇó: Üñ³Ýù ϳ½ÙáõÙ »Ý ÙÃÝáÉáñï ó÷³ÝóáÕ պÕÝÓÇ ¨ óÇÝÏÇ ³ÕµÛáõñÝ»ñÇ Ï»ëÁ: ì³é»ÉÇùÇ ³ÛñáõÙÇó ³é³ç³ÝáõÙ »Ý ÙÃÝáÉáñï ³ñï³Ý»ïíáÕ í³Ý³¹ÇáõÙÇ 85%-Á, Ïáµ³ÉïÇ 98%-Á, ³ÝïÇÙáÝÇ 80%-Á, ÝÇÏ»ÉÇ 77%-Á, ë»É»ÝÇ 50%-Á: </li></ul><ul><li>²Í˳ÃÃáõ ·³½ (CO2): ì³é»ÉÇùÇ ³ÛñÙ³Ý, ÇÝãå»ë ݳ¨ ó»Ù»ÝïÇ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý Å³Ù³Ý³Ï ÙÃÝáÉáñï ¿ ³ñï³Ý»ïíáõÙ ³Û¹ ·³½Ç ÑëÏ³Û³Ï³Ý ù³Ý³ÏáõÃÛáõÝ: ÆÝùÁ ·³½Á Ãáõݳíáñ ã¿: Üñ³ µÝ³å³Ñå³Ý³Ï³Ý ¹»ñÁ ϳ۳ÝáõÙ ¿ ç»ñÙáó³ÛÇÝ ¿ý»ÏïÇ ÙÇçáóáí ÏÉÇÙ³ÛÇ íñ³ ³½¹»óáõÃÛ³Ý Ù»ç: </li></ul>
  10. 13. ú¹Ç ³ÕïáïáõÙÁ ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ý»ñëáõÙ <ul><li>Êáë»Éáí ÙÃÝáÉáñïÇ ³ÕïáïÙ³Ý Ù³ëÇÝ` ãÇ Ï³ñ»ÉÇ ã³Ý¹ñ³¹³éÝ³É û¹Ç áñ³Ï³Ï³Ý ѳñóÇÝ µÝ³Ï»ÉÇ ¨ ³ÛÉ ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ: лﳽáïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ óáõÛó »Ý ï³ÉÇë, áñ ³Ûëï»Õ ¿É Ï³Ý ³ÝѳݷëïáõÃÛ³Ý ÑÇÙù»ñ: Î³Ý ïíÛ³ÉÝ»ñ, áñ ųٳݳϳÏÇó ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ û¹Á ϳñáÕ ¿ 100 ³Ý·³Ù ³í»ÉÇ Ãáõݳíáñ ÉÇÝ»É, ù³Ý ³ñï³ùÇÝ û¹Á ÝáõÛÝÇëÏ ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñáí ѳ·»óí³Í ù³Õ³ùÝ»ñáõÙ: ÆëÏ ã¿± áñ Ù³ñ¹ÇÏ Çñ»Ýó ųٳݳÏÇ Ñ»ï 90%-Á, áñå»ë ϳÝáÝ, ³Ýó »Ý ϳóÝáõÙ ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ: </li></ul><ul><li>ö³Ï ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ, Áëï ¿áõÃÛ³Ý, ϳñáÕ ¿ ·ïÝí»É ³Õïáïí³ÍáõÃÛ³Ý áÕç ѳÛïÝÇ ëå»ÏïñÁ, µ³óÇ ·áõó» û½áÝÇó: ²Ù»ÝÇó ³é³ç å»ïù ¿ ³ë»É é³¹ÇáÝÇ Ù³ëÇÝ, áñÝ ³é³ç³ÝáõÙ ¿ »ñÏñ³ÛÇÝ Áݹ»ñùÇó: ´³ó û¹áõ٠ݳ ÁݹѳÝñ³å»ë áã ÙÇ íï³Ý· ãÇ Ý»ñϳ۳óÝáõÙ: ê³Ï³ÛÝ ß»Ýù»ñÇ ÑÇÙùáõÙ ·áÛáõÃÛáõÝ áõÝ»óáÕ ³Ù»Ý³³ÝÝß³Ý ×³ù»ñÇ ³éϳÛáõÃÛ³Ùµ í³ï û¹³÷áËáõÃÛ³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ Ýñ³ Ëï³óáõÙÁ ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ û¹áõ٠ϳñáÕ ¿ ѳëÝ»É íï³Ý·³íáñ ٳϳñ¹³ÏÇ: ²Ûëå»ë, ²ØÜ-áõ٠ѻﳽáïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ óáõÛó »Ý ïí»É, áñ 8 ÙÉÝ ïÝ»ñáõÙ é³¹áÝÇ Ëï³óáõÙÁ ·»ñ³½³ÝóáõÙ ¿ ³Ýíï³Ý· ٳϳñ¹³ÏÁ: ØÇ ß³ñù ¹»åù»ñáõ٠먻éí»É ¿ ³ÛÝåÇëÇ Ëï³óáõÙ, áñÇ ¹»åùáõÙ áõñ³ÝÇ Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ µ³ÝíáñÝ»ñÁ å»ïù ¿ û·ïí»Ý é»ëåÇñ³ïáñÝ»ñÇó (ßÝã³¹ÇÙ³Ï): ÞÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ û¹áõÙ Ãáõݳíáñ ÝÛáõûñÇ ³ÕµÛáõñÝ»ñ ϳñáÕ »Ý ÉÇÝ»É áñáß ßÇݳñ³ñ³Ï³Ý ¨ ѳñ¹³ñÙ³Ý ÝÛáõûñ: úñÇݳÏ` ³ëµáó»Ù»Ýï³ÛÇÝ Ã»ñûñ ϳ٠ýáñٳɹ»Ñǹ ³é³ç³óÝáÕ ¹»Ïáñ³ïÇí å³Ý»ÉÝ»ñ, ç»ñÙ³ ¨ ¿É»Ïïñ³Ù»ÏáõëÇã ÝÛáõûñ, ï³ñµ»ñ ëÇÝûïÇÏ ëáëÇÝÓÝ»ñ ¨ ³ÛÉÝ: ²ÛÉ ³ÕµÛáõñÝ»ñ »Ý µáÉáñ Ñݳñ³íáñ åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ, áñáÝù û·ï³·áñÍíáõÙ »Ý Ï»Ýó³ÕáõÙ: ºí í»ñç³å»ë, ãÇ Ï³ñ»ÉÇ ã³ë»É ³ñï³ùÇÝ ³Õïáïí³ÍáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ, ÇÝãåÇëÇù »Ý ÷áßÇÝ, ³ñï³Ý»ïÙ³Ý ·³½»ñÁ, áñáÝù ³Ûëå»ë û ³ÛÝå»ë ó÷³ÝóáõÙ »Ý ¨ ÙÝáõÙ ßÇÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ý»ñëáõÙ: </li></ul>
  11. 15. سëßﳵݻñÁ <ul><li>Àëï Ù³ëßﳵݻñÇ` ßñç³Ï³ ÙÇç³í³ÛñÇ ³ÕïáïáõÙÁ ϳñ»ÉÇ ¿ µ³Å³Ý»É ï»Õ³ÛÇÝÇ, ï³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝÇ ¨ ѳٳß˳ñѳÛÇÝÇ: ²ÕïáïÙ³Ý ³Ûë »ñ»ù ï»ë³ÏÝ»ñÁ ë»ñïáñ»Ý ϳåí³Í »Ý Ù»ÏÁ ÙÛáõëÇ Ñ»ï: àñå»ë ϳÝáÝ, ³é³çݳÛÇÝ ¿ ѳݹÇë³ÝáõÙ ï»Õ³ÛÇÝ ³ÕïáïáõÙÁ, áñÁ, »Ã» ·áñÍÁÝóóÇ ³ñ³·áõÃÛáõÝÁ ³í»ÉÇ Ù»Í ¿ µÝ³Ï³Ý Ù³ùñÙ³Ý ³ñ³·áõÃÛáõÝÇó, í»ñ³ÍíáõÙ ¿ ï³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝÇ ¨ Ñ»ïá, ù³Ý³Ï³Ï³Ý ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ïáõï³ÏÙ³Ý ¹»åùáõÙ, ßñç³Ï³ ÙÇç³í³ÛñÇ ·Éáµ³É ÷á÷áËáõÃÛ³Ý: ¶Éáµ³É ³ÕïáïÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ³é³í»É ϳñ¨áñ ¿ ѳݹÇë³Ýáõ٠ųٳݳϳÛÇÝ ·áñÍáÝÁ: </li></ul><ul><li>²Û¹åÇëÇ ·áñÍÁÝóóÝ»ñÇ ·áÛáõÃÛáõÝÁ íϳÛáõÙ ¿ ÙÃÝáÉáñïÇ é»ëáõñëÝ»ñÇ ³ë³Ñٳݳ÷³ÏáõÃÛ³Ý ¨ Ýñ³ µÝ³Ï³Ý ÇÝùݳí»ñ³Ï³Ý·ÝÙ³Ý ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ: úñÇݳÏ, ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñáõÙ û¹Ç û·ï³·áñÍáõÙÁ ÑÝáõó »Ýó¹ñáõÙ ¿ñ ëϽµÝ³Ï³Ý áñ³ÏÝ»ñÁ í»ñ³Ï³Ý·Ý»Éáõ` ÙÃÝáÉáñïÇ µÝ³Ï³Ý ÁݹáõݳÏáõÃÛáõÝÁ: سëݳíáñ³å»ë, ÙÃÝáÉáñï Í˳ÛÇÝ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÁ, áñáÝù ÙÇÏñáÙ³ëÝÇÏÝ»ñ ¨ Ãáõݳíáñ ÝÛáõûñ »Ý å³ñáõݳÏáõÙ, Çñ»ÝÇó Ý»ñϳ۳óÝáõÙ ¿ áã ³ÛÉ ÇÝã, ù³Ý Ýáëñ³óÙ³Ý Ù»Ãá¹: ºí ³Ý·³Ù Ù»ñ ûñ»ñáõÙ µ³ñÓñ ¨ ·»ñµ³ñÓñ ËáÕáí³ÏÝ»ñÇ Ï³éáõóáõÙÁ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ û·ï³·áñÍ»É ³Û¹ Ñݳ·áõÛÝ Ù»Ãá¹Á: ê³Ï³ÛÝ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇ Í³í³ÉÝ»ñÇ ÏïñáõÏ ³×Á ѳݷ»óñ»ó ³ÛÝ µ³ÝÇÝ, áñ ³ÕïáïÙ³Ý Ù³ëßﳵݻñÁ ÉÇáíÇÝ Ùáï»ó»É »Ý ¨ ³Ý·³Ù Ñ³×³Ë ³ÝóÝáõÙ »Ý ÙÃÝáÉáñïÇ ÇÝùݳí»ñ³Ï³Ý·ÝÙ³Ý ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ: </li></ul>
  12. 16. <ul><li>²ÕïáïÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó Ù»Ãá¹Ý»ñÇ ¹»åùáõÙ íݳë³Ï³ñ ÝÛáõûñÁ ³ÕµÛáõñÇó ï³ñ³ÍíáõÙ »Ý ï³ëÝÛ³Ï ¨ ѳñÛáõñ³íáñ ÏÇÉáÙ»ïñ»ñáí: ºí ³Ý·³Ù µáõÝ ³ÕïáïÙ³Ý ³ÕµÛáõñ ѳëϳóáõÃÛáõÝÁ áñáß ã³÷áí ÷áË»É ¿ Çñ ÇÙ³ëïÁ: ºÃ» áñ¨¿ ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ßñç³Ýáõ٠ϳñ»ÉÇ ¿ ³é³ÝÓݳóÝ»É ³ÕïáïÙ³Ý Ï»ï³ÛÇÝ ³ÕµÛáõñÝ»ñ, ³å³ ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ Ù³ëßï³µáí ³ÙµáÕç ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ßñç³ÝÁ, ûñÇݳÏ` ù³Õ³ùÁ, ϳñáÕ ¿ ¹Çï³ñÏí»É áñå»ë ÙdzëÝ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñ` Ï»ï³ÛÇÝ, ·Í³ÛÇÝ ¥³íïáÙ³ÛñáõÕÇÝ»ñ¤ ¨ ËÙµ³ÛÇÝ ³ÕµÛáõñÝ»ñáí: ²í»ÉÇÝ, ³Ý·³Ù ³ÙµáÕç ßñç³ÝÁ, ¨ ³Ý·³Ù ³ÙµáÕç »ñÏÇñÁ ϳñáÕ ¿ ѳݹ»ë ·³É ³ÕïáïÙ³Ý ÙdzëÝ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÇ ¹»ñáõÙ: </li></ul><ul><li>Ժ³Ù³Ý³Ï³ÏÇó ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝÁ Ý߳ݳϳÉÇ ³½¹»óáõÃÛáõÝ ¿ ·áñÍáõÙ µÝáõÃÛ³Ý íñ³ ·Éáµ³É Ù³ëßﳵݻñáí: »¨ ³ÕïáïáÕ ÝÛáõûñÇ ¨ ç»ñÙ³ÛÇÝ ¿Ý»ñ·³ÛÇ Ù»Í Ù³ëÁ ³ñï³¹ñíáõÙ ¿ ë³Ñٳݳ÷³Ï ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý íñ³, ·É˳íáñ³å»ë` ÐÛáõëÇë³ÛÇÝ ²Ù»ñÇϳÛÇ, ºíñáå³ÛÇ ¨ ²ëdzÛÇ ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ßñç³ÝÝ»ñáõÙ, ÙÃÝáÉáñïÇ ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý ³é³ÝÓݳѳïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¨ ºñÏñÇ çñ³ÛÇÝ Ã³Õ³ÝÃÇ ï»Õ³÷áËáõÙÝ»ñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí áñáß, ѳٻٳﳵ³ñ »ñϳñ³ÏÛ³ó Ãáõݳíáñ ÝÛáõûñ ï³ñ³ÍíáõÙ ¿ ÑëÏ³Û³Ï³Ý ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ, ¨ ³Ý·³Ù ³ÙµáÕç ºñÏñÇ íñ³` ѳݷ»óÝ»Éáí ï³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝ ¨ ·Éáµ³É ³ÕïáïÙ³Ý: </li></ul>
  13. 17. <ul><li>Ü»ñϳÛáõÙë áñáß³Ïdzó»É »Ý ßñç³Ï³Ý µÝ³Ï³Ý ÙÇç³í³ÛñÇ Ù³ñ¹³ÍÇÝ ·Éáµ³É ³ÕïáïÙ³Ý áñáß Ï³ñ¨áñ ËݹÇñÝ»ñ, áñáÝóÇó »Ý. </li></ul><ul><li>ÎÉÇÙ³ÛÇ Ñݳñ³íáñ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ` ϳåí³Í ÙÃÝáÉáñï ï»ËÝáÉá·Ç³Ï³Ý ç»ñÙáõÃÛ³Ý, ³Í˳ÃÃáõ ·³½Ç ¨ ³¿ñá½áÉ»ñÇ Ã³÷³ÝóÙ³Ý Ñ»ï, </li></ul><ul><li>ºñÏñÇ ÑÇÙÝ³Ï³Ý ß»ñïÇ Ñݳñ³íáñ ù³Ûù³ÛáõÙÁ` ϳåí³Í ÙÃÝáÉáñï ýñ»áÝÝ»ñÇ, ³½áïÇ ûùëǹݻñÇ ¨ áñáß ³ÛÉ Ë³éÝáõñ¹Ý»ñÇ Ã³÷³ÝóÙ³Ý Ñ»ï, </li></ul><ul><li>´Ý³Ï³Ý ÙÇç³í³ÛñÇ ¨ Ï»ÝëáÉáñïÇ` é³¹Çá³ÏïÇí ÝÛáõûñáí, ͳÝñ Ù»ï³ÕÝ»ñáí ¨ å»ëïÇóǹݻñáí ·Éáµ³É ³ÕïáïÙ³Ý ¿ÏáÉá·Ç³Ï³Ý ѻ勉ÝùÝ»ñÁ, </li></ul><ul><li>Ìáí³ÛÇÝ ÙÇç³í³ÛñÇ` ÙÃÝáÉáñï³ÛÇÝ ï»ÕáõÙÝ»ñáí, ·»ï»ñÇ Ñáë³ÝùÝ»ñáí, ó³Ù³ù³ÛÇÝ ¨ Íáí³ÛÇÝ ïñ³Ýëåáñïáí ÁݹѳÝáõñ ³ÕïáïáõÙÁ, </li></ul><ul><li>²ÕïáïáÕ ÝÛáõûñÇ Ñ»é³íáñ ÙÃÝáÉáñï³ÛÇÝ ÷á˳¹ñáõÙÁ ¨ ÃÃí³ÛÇÝ ï»ÕáõÙÝ»ñÇ ËݹÇñÁ: </li></ul>
  14. 18. <ul><li>²ÛëåÇëáí, ßñç³Ï³ ÙÇç³í³ÛñÇ íñ³ Ù³ñ¹³ÍÇÝ ³½¹»óáõÃÛ³Ý Ù³ëßﳵݻñÁ ¨ ¹ñ³ÝÇó µËáÕ íï³Ý·Ý»ñÁ ëïÇåáõÙ »Ý Ýáñ Ùáï»óáõÙÝ»ñ ÷Ýïñ»É ï»ËÝáÉá·Ç³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÇ ½³ñ·³óÙ³ÝÁ, áñáÝù, ѳݹÇë³Ý³Éáí áã å³Ï³ë ³ñ¹Ûáõݳí»ï` ïÝï»ë³Ï³Ý ÇÙ³ëïáí, ß³ï ³Ý·³Ù Ï·»ñ³½³Ýó»ÇÝ ·áÛáõÃÛáõÝ áõÝ»óáÕÝ»ñÇÝ` ¿ÏáÉá·Ç³Ï³Ý Ù³ùñáõÃÛ³Ý ³ëïÇ׳Ýáí: îÝï»ëáõÃÛ³Ý ¨ ¿ÏáÉá·Ç³ÛÇ ÙÇç¨ ·áÛáõÃÛáõÝ áõÝ»óáÕ ÷³ëï³óÇ Ñ³Ï³ëáõÃÛáõÝÁ Ý߳ݳÏáõÙ ¿ ѳϳëáõÃÛáõÝ` µÝáõÃÛáõÝ-Ù³ñ¹- ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç Ý»ñ¹³ßÝ³Ï ½³ñ·³óÙ³Ý ¨ ³Ýµ³í³ñ³ñ ûµÛ»ÏïÇí Ñݳñ³íáñáõÃÛ³Ý ÙÇç¨, ÇëÏ »ñµ»ÙÝ` å³ñ½³å»ë ó³ÝÏáõÃÛ³Ý ëáõµÛ»ÏïÇí µ³ó³Ï³ÛáõÃÙ³µ` ³ñï³¹ñáÕ³Ï³Ý áõÅ»ñÇ ¨ ³ñï³¹ñ³Ï³Ý ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ½³ñ·³óÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó ÷áõÉáõÙ: </li></ul>
  15. 20. ä³ï׳éÝ»ñÁ ¨ ·áñÍáÝÝ»ñÁ <ul><li>ØÃÝáÉáñïÝ ³ÕïáïáÕ ÝÛáõûñÁ µ³½Ù³ÃÇí ï³ëݳÙÛ³ÏÝ»ñÇ ÁÝóóùáõÙ Ý߳ݳϳÉÇ íÝ³ë ¿ÇÝ Ñ³ëóÝáõÙ ßñç³Ï³ ÙÇç³í³ÛñÇÝ: Àëï ¿ñ¨áõÛÃÇÝ, Ýñ³Ýó íݳë³Ï³ñ ³½¹»óáõÃÛ³Ý Ñ»ï ѳñÏ ÏÉÇÝÇ Ñ³ßíÇ Ýëï»É ݳ¨ ³å³·³ÛáõÙ: ´Ý³ÏãáõÃÛ³Ý ¨ ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý Ñ»ï³·³ ³×Á ³ÝËáõë³÷»ÉÇáñ»Ý Ïѳݷ»óÝ»Ý ³ÕïáïÙ³Ý íï³Ý·Ç ٻͳóÙ³ÝÁ: </li></ul><ul><li>²ÛÝ ÑÇÙÝ³Ï³Ý ³ÕïáïáÕ ÝÛáõûñÇ, áñáÝó å³ñáõݳÏáõÃÛáõÝÁ ϳÝáݳϳñ·íáõÙ ¿ ëï³Ý¹³ñïÝ»ñáí, ѳݹÇë³ÝáõÙ »Ý ³½áïÇ »ñÏûùáëǹÁ ¥SO2¤, ³½áïÇ ûùëǹݻñÁ ¥NO ¨ NO2¤, ³Í˳ÍÝÇ ûùëǹ ¥CO¤, ·³½³ÛÇÝ ³Í˳çñ³ÍÇÝÝ»ñ ¥HC¤, ÇÝãå»ë ݳ¨` ÍÍÙµ³çñ³ÍÇÝÁ ¥H2S¤, ÍÍÙµ³Í˳ÍÇÝÁ ¥CS2¤, ³ÙáÝdzÏÁ (NH3): </li></ul>
  16. 21. <ul><li>Գոյություն ունի գազային աղտոտիչների ձևավորման երեք հիմնական աղբյուրներ. վառելանյութերի այրում, արդյունաբերական արտադրական գործընթացներ և բնական աղբյուրներ: </li></ul>
  17. 22. ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԸ <ul><li>ԱՄՆ- ի բնության պահպանության գործակալության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ օդի աղտոտվածությունը նպաստում է սրտային հիվանդությունների առաջացմանը և կարող  է հանգեցնել սրտի կաթվածի։  Ուսումնասիրությունում նշվում է, որ օդի աղտոտվածությունը կարող է հանգեցնել նաև սրտի և ուղեղի կաթվածի։ Բժիշկ Բրուքսը նշում է, որ   ճանապարհային խցանումնրի ժամանակ մեկ երկու ժամ աղտոտված օդ շնչելը կարող է մահացու հետ և անքներ ունենալ։ ՄաքՄասթեր համալսարանի կանադացի բժիշկներն ապացուցել են, որ գազային արատնետումներից աղտոտված օդի տևական  ազդեցությունը տարեցների մոտ առաջացնում է թոքաբորբ, որը պետք է բուժել հիվանդանոցային պայմաններում:  </li></ul><ul><li>Հետազոտությունն իրականացվել է 365 տարեցների հետ : Արդյունքում պարզվել է, որ աղտոտված օդը նրանց մոտ կրկնապատկել է թոքաբորբի առաջացման վտանգը: </li></ul>
  18. 24. ԱՂՏՈՏՎԱԾ ՕԴԸ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՄԱՀՎԱՆ ՊԱՏՃԱՌ <ul><li>Տարեկան ավելի քան 2 միլիոն երեխա մահանում է աղտոտված օդի պատճառով, հայտնում են չինացի հետազոտողները : Փորձագետներն անհանգստանում են, որ շինություններում առկա աղտոտված օդի պատճառով միայն Չինաստանում տուժում է տարեկան շուրջ 2.2 միլիոն երեխա, որոնց տարիքը չի գերազանցում 5-ը: Գիտնականները խորհուրդ են տալիս շինությունների օդի մաքրությանը մեծ ուշադրություն դարձնել : </li></ul>
  19. 25. ԽՈՐՀՈՒՐԴ <ul><li>Ծառ տնկեք, մեքենաներ քիչ վարեք, խնայեք էլեկտր ա էներգիան, օգտագործեք արևային մար տ կոցներ(եթե կարող եք), սարքին պահեք ձեր սարքավորումները, որոնք այրում են իրականացնում (գազօջախ, ավտոմեքենա ն և այլն...), պահպանեք օդային ավազանը մաքուր, ա յլ ապես մայր բնությունը կ բարկ անա ձեր վրա և դուք կմնաք ձեր իսկ ստեղծած աղբանոցում: Դուք կոչնչանաք, իսկ բնությունը առանց ձեզ կվերականգնվի: </li></ul>
  20. 26. ÈáõÍÙ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý áõÕÇÝ»ñÁ <ul><li>ØÃÝáÉáñïÇ ³ÕïáïÙ³Ý Ù³ëßﳵݻñÇ Ù»Í³óáõÙÁ å³Ñ³ÝçáõÙ ¿ ³ÛÝ ³ÕïáïáõÙÝ»ñÇó å³ßïå³Ý»Éáõ ³ñ³· ¨ ³ñ¹Ûáõݳí»ï ÙÇçáóÝ»ñ, ÇÝãå»ë ݳ¨` û¹Ç ³ÕïáïáõÙÝ»ñÇ íݳë³Ï³ñ ³½¹»óáõÃÛ³Ý Ï³ÝËáõÙÁ: ØÃÝáÉáñïÁ ϳñáÕ ¿ ³é³Ýó íݳë³Ï³ñ ³½¹»óáõÃÛ³Ý ³ñï³Ñ³ÛïÙ³Ý å³ñáõÝ³Ï»É ³ÕïáïáõÙÝ»ñÇ áñáß³ÏÇ ù³Ý³Ï, ù³ÝÇ áñ ï»ÕÇ ¿ áõÝ»ÝáõÙ Ýñ³ Ù³ùñÙ³Ý µÝ³Ï³Ý ·áñÍÁÝóó: </li></ul><ul><li>ú¹Ç ³ÕïáïÙ³Ý Ñ»ï ϳåí³Í íݳë³Ï³ñ ³½¹»óáõÃÛ³Ý áñáßÙ³Ý ³é³çÇÝ ù³ÛÉÁ ѳݹÇë³ÝáõÙ ¿ û¹Ç áñ³ÏÝ»ñÇ ã³÷³ÝÇßÝ»ñÇ Ùß³ÏáõÙÁ, ÇÝãå»ë ݳ¨` áñ³ÏÇ ëï³Ý¹³ñïÝ»ñÁ: </li></ul><ul><li>àñ³ÏÇ ëï³Ý¹³ñïÝ»ñÁ áñáßáõÙ »Ý û¹Ç áñ³ÏÇ Ù³Ï³ñ¹³ÏÝ»ñÁ ¨ ë³ÑٳݳÛÇÝ ÃáõÛɳïñ»ÉÇ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÁ ¥ê²¤, áñáÝù ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ å³Ñå³Ý»É` ³Ýíï³Ý· ϳÛÝùÇ ³å³ÑáíÙ³Ý Ñ³Ù³ñ: </li></ul><ul><li>ì»ñ³ÑëÏáÕ Ù³ñÙÇÝÝ»ñÁ å³ñï³íáñ »Ý áñ³Ï³Ï³Ý ¨ ù³Ý³Ï³Ï³Ý í»ñ³ÑëÏáÕáõÃÛáõÝ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É: </li></ul><ul><li>ØÃÝáÉáñïÇ íÇ׳ÏÇ µ³ñ»É³íÙ³Ý ³ÛÉ Ùáï»óáõÙ ¿ ѳݹÇë³ÝáõÙ ³é³ç³íáñ ï»ËÝáÉá·Ç³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÇ ÏÇñ³éáõÙÁ, íݳë³Ï³ñ ÝÛáõûñÇ ÷á˳ñÇÝáõÙÁ ³ÝíݳëÝ»ñáí, ÑáõÙùÇ Ùß³ÏÙ³Ý ãáñ »Õ³Ý³ÏÝ»ñÇ ÷á˳ñ»Ý ËáݳíÝ»ñÇ ÏÇñ³éáõÙÁ : </li></ul>
  21. 27. <ul><li>àñå»ë ϳÝáÝ, ³ñ¹Ûáõݳµ»ñ³Ï³Ý Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ û·ï³·áñÍíáõÙ »Ý ·³½³Ù³ùñÙ³Ý ¨ ÷áß»áñëÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñ ϳ٠ë³ñù»ñ` ÷áùñ³óÝ»Éáõ ϳ٠ϳÝË»Éáõ ѳٳñ ³ñï³Ý»ïÙ³Ý Ù»ÍáõÃÛáõÝÁ: ¶³½³Ù³ùñÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÁ ϳñáÕ »Ý ݳ¨ ù³Ûù³Û»É ϳ٠÷áË»É Ýñ³Ýó ùÇÙÇ³Ï³Ý Ï³Ù ýǽÇÏ³Ï³Ý Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÝ ³ÛÝå»ë, áñ ³ÛÝ ¹³éݳ å³Ï³ë íï³Ý·³íáñ: </li></ul><ul><li>àñáß ¹»åù»ñáõÙ û·ï³·áñÍáõÙ »Ý ÙÃÝáÉáñïáõÙ Ýáëñ³óÙ³Ý Ù»Ãá¹Á: ÌËÝ»Éáõ۽ݻñÁ å»ïù ¿ µ³í³Ï³Ý³ã³÷ µ³ñÓñ ÉÇÝ»Ý ¥300-350 Ù»ïñ¤` ³¿ñá¹ÇݳմÇկ ëïí»ñÝ»ñÇ ·áïáõÙ ß»ÝùÇ ßáõñçÁ û¹Ç Ñáë³ÝùÇ ×³Ý³å³ñÑáí ˳éÝáõñ¹Ý»ñÇ É³í Ýáëñ³óáõÙÝ ³å³Ñáí»Éáõ ѳٳñ: ´³óÇ ¹ñ³ÝÇó, ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ѳßíÇ ³éÝ»É ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇ ç»ñÙ³ëïÇ׳ÝÁ ¨ ËáÕáí³ÏÝ»ñÇ ï»ÕÁ: Ò»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ϳéáõóáõÙ »Ý ù³Ùáï í³Ûñ»ñáõÙ: ØÇ ß³ñù Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ ·³½»ñÝ û·ï³·áñÍíáõÙ »Ý ß»Ýù»ñÇ ç»éáõóÙ³Ý Ñ³Ù³ñ, ÇëÏ ¹ñ³Ýó ³í»ÉóáõÏÝ áõÕÕíáõÙ ¿ ç»ñٳϻÝïñáÝ: </li></ul>
  22. 28. ÈáõÍÙ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÁ <ul><li>γåí³Í ëï»ÕÍí³Í ëáódzÉ-¿ÏáÉá·Ç³Ï³Ý Çñ³íÇ׳ÏÇ ³é³ÝÓݳѳïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ»ï` ųٳݳϳÏÇó ³ñ¹Ûáõݳµ»ñáõÃÛ³ÝÁ »ñÏáõ å³ÛÙ³Ý ¿ Ý»ñϳ۳óíáõÙ: ܳË, ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝÁ å»ïù ¿ áã ÙdzÛÝ ÝÛáõÃ³Ï³Ý µ³ñÇùÝ»ñ ëï»ÕÍÇ, ³ÛÉ Ý³¨ íݳ볽»ñÍÇ Çñ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý ³ñ·³ëÇùÝ»ñÁ: ºñÏñáñ¹` ³ñï³¹ñáõÃÛ³ÝÝ ³ñ·³ëÇùÝ»ñÁ û·ï³·áñÍáõÙÇó Ñ»ïá ѳٻٳﳵ³ñ Ñ»ßïáõÃÛ³Ùµ å»ïù ¿ ÏñÏÇÝ í»ñ³Íí»Ý ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ³ñ·³ëÇùÝ»ñÇ: </li></ul><ul><li>²ÕïáïáõÙÇó ÙÃÝáÉáñïÇ ³ñÙ³ï³Ï³Ý Ù»Ãá¹ ¿ ѳݹÇë³ÝáõÙ ÙÇÝ㨠ÙÃÝáÉáñï Ùáõïù ·áñÍ»ÉÁ ¹ñ³Ýó ÉÇÏíǹ³óáõÙÁ: ¸ñ³ ѳٳñ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ³Ýó÷áÝ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý ÏÇñ³éáõÃÛáõÝÁ, µáõÝ ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý Ù»ç ï»ËÝáÉá·Ç³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñÇ Ñ»ñÙ»ïÇϳóáõÙÁ, íݳë³Ï³ñ Ùݳóáñ¹Ý»ñÇ Ã³÷áݳóáõÙÁ: </li></ul>
  23. 30. î³ñ³Í³ßñç³Ý³ÛÇÝ ³é³ÝÓݳѳïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ <ul><li>г۳ëï³ÝÁ ·ïÝíáõÙ ¿ ²Ý¹ñÏáíϳëÛ³Ý ï³ñ³Í³ßñç³ÝáõÙ: ²Û¹ å³ï׳éáí ѳÝñ³å»ïáõÃÛáõÝáõÙ û¹³ÛÇÝ ÙÇç³í³ÛñÇ áñ³ÏÁ ϳËí³Í ¿ áã ÙdzÛÝ ï»Õ³Ï³Ý ³ÕµÛáõñÝ»ñÇ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇó, ³ÛÉ Ý³¨` ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ ÙÃÝáÉáñïÇ ³ÕïáïÙ³Ý ýáݳÛÇÝ Ù³Ï³ñ¹³ÏÇó: ¸ñëÇó г۳ëï³Ý Ùáõïù ·áñÍáÕ û¹Ç ³ÕïáïÙ³Ý µáÉáñ ï»ë³ÏÝ»ñÇó ³é³í»É ½·³ÉÇ ¿ ÷áßÇÝ: </li></ul>

×