Aan de slag met technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed: ook in de Azura-regio?

398 views

Published on

Presentatie workshop 'Erfgoed gezocht!' (Kontich, 18 oktober 2013)

Published in: Devices & Hardware
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
398
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Aan de slag met technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed: ook in de Azura-regio?

  1. 1. AAN DE SLAG MET TECHNISCH, WETENSCHAPPELIJK EN INDUSTRIEEL ERFGOED: OOK IN DE AZURA-REGIO? Tijl Vereenooghe (ETWIE) Kontich - 18 oktober 2013
  2. 2. OVERZICHT WORKSHOP • Voorstelling ETWIE • TWI-erfgoed: what’s in a name? • Inspiratie • Thema’s • Invalshoeken • Methodieken • Tips • Zelf aan de slag!
  3. 3. ETWIE? ETWIE ontplooit zich tot het Expertisecentrum voor Vlaanderen en Brussel voor het technisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed (TWI-erfgoed), ongeacht de periode en met inbegrip van: • roerend erfgoed zoals instrumenten, gereedschappen, toestellen, machines, automaten en de complexe gehelen die ze eventueel samenstellen • immaterieel erfgoed met alle schriftelijke, mondelinge en audiovisuele bronnen, gebruiken, kennis, technieken en alle ruimtelijke en historische contexten die hiermee verband houden • alle roerende en immateriële aspecten van onroerend erfgoed
  4. 4. ETWIE? In Vlaanderen en Brussel zijn duizenden mensen begaan met dit TWI-erfgoed: als vrijwilliger, in een museum, aan de universiteit... ETWIE wil al deze mensen samenbrengen, stimuleren en begeleiden. Dit gebeurt door een netwerk uit te bouwen waarbij het delen van kennis en expertise centraal staat
  5. 5. NETWERKING • Netwerk in kaart brengen en activeren (in Vlaanderen en internationaal) • Expertise toegankelijk maken • Uitbouw digitaal platform • Communicatie stimuleren
  6. 6. MAKELAARDIJ • Samenwerkingsverbanden in de sector stimuleren om zo nieuwe kansen te creëren • Sector beter zichtbaar maken en draagvlak ervoor vergroten • Aanzetten geven tot verder onderzoek • Samenwerken met andere sectoren (onderwijs, toerisme...)
  7. 7. IMMATERIËLE EXPERTISE • Feitelijke en historische kennis over alle mogelijke technieken • Vaardigheden om deze technieken te beoefenen • Vaak moeilijk te identificeren • Welke expertise is bedreigd (of reeds verdwenen)? • Erfgoedgemeenschappen stimuleren om te werken aan het ‘borgen’ van expertise en de transmissie ervan • Laatste jaren veel aandacht voor immaterieel erfgoed door UNESCO-conventie (2003 en Vlaamse visienota (2010)
  8. 8. TWI-ERFGOED? • • • • • • • • • • • • • • transport (lucht-, water-, trein- en landtransport) media en communicatie (pers, film, radio, TV, telefonie/-grafie, posterijen,…) toestellen en instrumenten (uurwerken, muziekinstrumenten, motoren…) oude ambachten en beroepen (mandenvlechterij, kuiperij, schoenmakerij, drogisterij, artsenij…) grondstofverwerkende nijverheid (steenbakkerij, weverij, metaalindustrie, diamantbewerking, petroleumraffinaderij…) productnijverheid (confectie, huishoudtoestellen, meubilair…) chemische industrie (meststoffen, schoonmaakproducten, verven en lijmen, vloer- en wandbekleding…) energie en aandrijftechniek (gas, elektriciteit, stoommachines…) veiligheidsdiensten (brandweer, politie, leger…) geneeskunde en verpleging molens en maalderijen genotsmiddelen, productie van drank en voeding (tabak, bakkerij, brouwerij…) wetenschappelijk erfgoed (onderzoek, onderwijs, laboratoria, instrumenten…) …
  9. 9. TECHNISCH ERFGOED • Ambachtelijke vaardigheden en materiële relicten (vb. handgereedschappen)
  10. 10. WETENSCHAPPELIJK ERFGOED • Zeker niet alleen aan universiteiten (zie www.academischerfgoed.be) • Wat met didactische collecties van scholen? • Wetenschappelijk speelgoed, wetenschapsdozen...
  11. 11. INDUSTRIEEL ERFGOED • Materiële en immateriële sporen van de industriële maatschappij • Staan onder druk wegens snel veranderende arbeidsomstandigheden • Specifieke problemen voor behoud + kennis gaat snel verloren
  12. 12. TWI-ERFGOED IN DE AZURA-REGIO: EEN BLINDE VLEK?
  13. 13. INSPIRATIE: THEMA’S, INVALSHOEKEN, METHODIEKEN...
  14. 14. THEMA’S Ambachtelijke technieken zijn hip!
  15. 15. THEMA’S Ook textiel en handwerk is weer helemaal in de mode
  16. 16. THEMA’S Voeding is een populair thema bij het grote publiek • Welke voedingsproductie was typisch voor je regio? Zijn er authentieke streekgerechten?
  17. 17. THEMA’S En natuurlijk ook: drank, alcohol, bier...
  18. 18. THEMA’S Sluit aan bij herkenbare thema’s • Thema’s als mobiliteit en pendelarbeid sluiten aan bij de belevingswereld van velen • Veel mensen zijn geïnteresseerd in oude treinen, auto’s...
  19. 19. THEMA’S Erfgoed moet niet per se eeuwenoud zijn • Veel mensen hebben ook interesse in het recente verleden, waarmee ze nog een zekere voeling hebben
  20. 20. THEMA’S Migratie en interculturaliteit • De thema’s arbeid en migratie bieden veel mogelijkheden • Wat met arbeid in andere culturen?
  21. 21. THEMA’S Durf ook negatieve thema’s belichten • Industrieel erfgoed heeft vaak negatieve connotaties (vervuiling, armoede, slechte arbeidsomstandigheden) • Ook deze aspecten mogen en moeten belicht worden
  22. 22. THEMA’S Denk ook eens aan minder voor de hand liggende aspecten zoals typische woordenschat, anekdotes... • Belang van getuigenissen van oud-werknemers
  23. 23. PARTNERS Betrek interessante partners bij je project of onderzoek • Oud-werknemers vormen vaak een bron van onschatbare informatie
  24. 24. PARTNERS Betrek interessante partners bij je project of onderzoek • • • • Natuurorganisaties Film- en fotoclubs Seniorenorganisaties ...
  25. 25. PARTNERS Betrek interessante partners bij je project • Industrieel erfgoed en moderne kunst vormen vaak een vruchtbare combinatie
  26. 26. PARTNERS Betrek interessante partners bij je project • Hedendaagse kunstambachten slaan de brug tussen heden en verleden
  27. 27. PARTNERS Erfgoed en sociale economie / tewerkstelling: een mooie kruisbestuiving!
  28. 28. PARTNERS Partnerships met bedrijven? • Veel bedrijven zijn best wel geïnteresseerd in hun geschiedenis • Mogelijkheid tot financiering • Uitbouwen netwerk
  29. 29. PARTNERS Grijp jubilea aan om een erfgoedproject te doen • Hou interessante data in de gaten en durf zelf de stap te zetten
  30. 30. PARTNERS 125 jaar Umicore
  31. 31. AANPAK Bedrijfsarchieven bieden vaak een (onontgonnen) schat aan informatie voor onderzoek • Misschien zijn er nog bedrijven die zelf hun archief bijhouden? • Breng eens een bezoekje aan het gemeente- of stadsarchief • Neem zeker ook eens een kijkje op Archiefbank Vlaanderen
  32. 32. AANPAK Misschien vind je nog ergens een leuk reclamefilmpje?
  33. 33. AANPAK Ga op zoek naar interessante nieuwe bronnen, ook bij het grote publiek Voorbeeld: oproep ‘Vlaams-Brabant drinkt’ “Heb je nog affiches, postkaarten of andere erfstukken van familieleden die in een brouwerij of stokerij hebben gewerkt? Ken je of ben je een caféuitbater of brouwer die beschikt over beeldmateriaal? Heb je (oude) foto’s van feesten en bijeenkomsten in de familie, de school, de sportclub of op het werk waarbij het glas geheven werd? Was je (over)grootmoeder of vader een aanhanger van een anti-alcoholvereniging of heb je daar informatie over?”
  34. 34. AANPAK Ga op zoek naar de mens achter de industrie • Verzamel en ontsluit getuigenissen uit de eerste hand nu het nog kan!
  35. 35. AANPAK Ga op zoek naar de mens achter de industrie • “een voorwerp gaat pas écht leven, bij het horen van de verhalen van iemand die een persoonlijke band met het voorwerp heeft”
  36. 36. AANPAK Documenteer ambachtelijke technieken
  37. 37. AANPAK Documenteer ambachtelijke technieken
  38. 38. AANPAK Zoek mee naar manieren om deze ambachtelijke technieken levendig te houden en door te geven • Ook jongeren staan hier zeker voor open!
  39. 39. AANPAK Zijn er nog materiële resten aanwezig van bepaalde nijverheden? Vaak zeer problematisch om een goede bestemming te vinden!
  40. 40. AANPAK Industrieel erfgoed zit vaak in een verborgen hoekje
  41. 41. AANPAK Creatief met behoud en ontsluiting van roerend erfgoed Voorbeeld: stoomturbine De Porre Op vraag van het Museum over Industrie, Arbeid en Textiel (MIAT) werd de stoomturbine van de voormalige spinnerij en weverij De Porre in Gentbrugge geïntegreerd in het ontwerp van het nieuwe wijkpark. Rondom de turbine werd een glazen paviljoen gerealiseerd.
  42. 42. PUBLIEKSWERKING Sluit aan bij thema’s van bijvoorbeeld Erfgoeddag, Dag van de Ambachten, Nacht van de Geschiedenis... • Het thema ‘Grenzeloos’ van Erfgoeddag 2014 biedt veel mogelijkheden (importexport van bedrijven, communicatie, transport, globaliserende industrie...)
  43. 43. PUBLIEKSWERKING Maak de verdwenen industriële geschiedenis weer zichtbaar in het straatbeeld
  44. 44. PUBLIEKSWERKING Dit hoeft allemaal niet zo veel te kosten! In de oude Mechelse volkswijk Rondom 't Veer, ooit een biotoop voor schippers, stoelenvlechters, bootrepareerders, wasvrouwen en meubelmakers, hebben buurtbewoners onlangs het initiatief genomen om informatiepanelen met QRcodes aan de gevels te hangen. Zo komt de vroegere bedrijvigheid van de wijk weer een beetje tot leven.
  45. 45. PUBLIEKSWERKING Heb oog voor verschillende doelgroepen • Zorg bijvoorbeeld voor een aanbod voor kinderen en gezinnen • Met een traditionele tentoonstelling bereik je wellicht niet iedereen
  46. 46. PUBLIEKSWERKING Creatieve manieren van publieksbemiddeling Voorbeeld: Vlastheater Authentieke vlasverhalen vormden de basis van deze sociaalartistieke theatervoorstelling. Vlastheater beschrijft de volksverhalen over het harde werk in de streek, de leute als het werk erop zat of over de miserie als de Leie buiten haar oevers trad. De tekst werd gespeeld door gelegenheidsacteurs: actieve senioren uit gans Zuid-enMidden-West-Vlaanderen.
  47. 47. PUBLIEKSWERKING Probeer aanknopingspunten te vinden om een nieuw publiek aan te spreken • Wees creatief: voorbeeld retropersoneelskrant ter gelegenheid van Open Bedrijvendag
  48. 48. PUBLIEKSWERKING Maak gebruik van nieuwe mogelijkheden als sociale media, crowdfunding... om een groter publiek te bereiken
  49. 49. PUBLIEKSWERKING Ontsluiten van collecties en informatie via internet
  50. 50. PUBLIEKSWERKING Film, video, documentaires...
  51. 51. PUBLIEKSWERKING Film, video, documentaires...
  52. 52. EN NU ZELF AAN DE SLAG!
  53. 53. OPDRACHT 1 • Individueel / per gemeente • Probeer enkele interessante topics met betrekking tot TWI-erfgoed op te lijsten voor je eigen gemeente: • Welke nijverheden, ambachten, industrieën waren belangrijk in het verleden van je gemeente? • Zijn er hierrond bepaalde experts in je gemeente? Of mensen die beschikken over interessant materiaal? Ken je iemand die nog bepaalde ambachtelijke technieken beheerst?
  54. 54. OPDRACHT 2 • In kleine groepjes • Gebruik de gegevens uit opdracht 1 om een interessant project uit te werken: Welk thema kies je? Waarom? Wat is het doel van je project? Onderzoek? Publiekswerking? ... Zijn er interessante partners om mee samen te werken? Hoe werk je het project uit? Hoe zorg je ervoor dat het vernieuwend is? Aandacht voor bepaalde doelgroepen? • Welke rol voor film- en beeldbank Azura? • • • •
  55. 55. KORTE VOORSTELLING VAN DE PROJECTEN
  56. 56. MEER INSPIRATIE Lancering digitaal platform rond techisch, wetenschappelijk en industrieel erfgoed (incl. uitgebreide bibliografie)
  57. 57. CONTACT ETWIE vzw Van Beethovenlaan 8-10 2800 Mechelen 015/27.23.34 info@etwie.be www.facebook.com/etwie twitter: @etwie

×