अपक्षरणकारके २

985 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
985
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
48
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

अपक्षरणकारके २

  1. 1. पावसाचे पाणी भूप ष्ठ ावरील सिद्च्छिद्र खडकांत ून िद्झिरपून ते ृ भूप ृष्ठ ाखाली सिद्च्छिद्र स्तरापयंर्यंत जाते व साठते यंा पाण्यंाला भूज ल असे म्हणतात .
  2. 2. भूप ृष्ठ ाखालील साचलेल् यंा पाण्यंाच्यंा वरच्यंा पातळीला भूज ल पातळी म्हणतात .
  3. 3. भूजलाचे कायंर्य – भूजलाबरोबर खडकांतील छिीद्राला खिद्नजे वाहत जातात. तेव्हा अपक्षरण कायंर्य होते. भूजलाचे बाष्पीभवन झिाल्यंास अगर अिद्वद्राव्य पदाथार्यंचा जास्त पुरवठा झिाल्यंास यंा खिद्नजांचे िद्नक्षेपण होते.
  4. 4. चुन खडकाच्यंा प्रदे श ात िद्वशेष करुन यंा स्वरुपाचे कायंर्य अिद्धिक आढळते. यंामुळे तयंार होणा - यंा भुरु पांन ा कास्ट भुरू पे असेह ी म्हणतात .
  5. 5. भुज ल कायंार्यम ुळे तयंार होणारी भुरू पे  िद्वलयंिद्छिद्रे -भूपृष्ठावरुन पाणी वाहतांना ते चुनखडक असलेल्यंा प्रदेशात भेगांमधिून िद्झिरपते. तेथील चुनखडकचा भाग िद्वरघळतो. त्यंामुळे भूपृष्ठावर िद्वलयंिद्छिद्रे तयंार होतात.
  6. 6. गुहा – िविलयछिछिद्रातूनभूपृष्ठ खाली गेलले पाणी, कठीण खडकांविर साचते वि े उताराच्यछा िदिशेने विाहते. विाहताना चुनखडकाचा प्रदिेशामध्यछे ह्या खिनजे पाण्यछात, भूजलात िविरघळतात त्यछामुळे गुहांची िनिमती होते.
  7. 7. लविणस्तंभ- चुनखडकांच्यछा प्रदिेशातून क्षारयछुक्त पाणी गुहांच्यछा छ्तांतून पाझरते यछा पाण्यछाचे संचयछन गुहच्यछा छिताशी वि तळाशी होत े असते. यछालाच लविणस्तंभ असे म्हणतात. छ्ताक्डू न खाली विाहत्यछा भूरुपला अधोमुखी लविणस्तंभ म्हणतात. तळाकडू न छिताकडे विाढणाऱ्यछा भूरुपाला उध्व्मुर्ध्व्मुखी लविणस्तंभ म्हणतात. ही िक्रियछा सतत झाल्यछामुळे स्तंभाची िनिमती होते.
  8. 8. सागरी लाटा सागरी िकना-यछाविर सागरी लाटांमुळे अपक्षरणाचे कायछर्ध्व्मु मोठ्या प्रमाणाविर चालते आणिण ज्यछा िठकाणी लाटांचा जोर मंदिाविलेला असतो अशा िठकाणी िविक्षेपण कायछर्ध्व्मु होते.
  9. 9. H$m`m©_wio {Z_m©U hmoUmar ^wéno सागरी कडा – लाटांच् यछा सतत आणघाती िक्रियछेम ळे खडकाच्यछा ु पायछथ्यछाची झीज होते वि कडयछासारखा भाग तयछार होतो . त्यछाला सागरी कडा म्हणतात .
  10. 10. सागरी गुह ा – सागरी लाटांच् यछा आणघात कायछार्ध्व्मुम ळे खडकांच् यछा ु फटीत हविा कोंडली जाते वि त्यछाचा खडकाविर दिाब पडतो . विारं विार ही िक्रियछा घडल्यछामुळे खडक िठसूळ होतात वि त्यछांच ी झीज होते . कालांत राने हा भाग खोल होत जातो . यछाला सागरी गुह ा म्हणतात .
  11. 11. तरं गघिषित मंच – िकनारी भागात सागरी लाटांच् यछा सतत मा यछामुळे सागरी कडयछांच ी झीज होते वि कडा मागे हटतो पायछथ्यछाकडे सपाट मंच ाची िनिमती होते अशा मंच ाला तरं गघिषित मंच म्हणतात .
  12. 12. सागरी कमान – खडकाचा मृद ु भाग लाटांच ाच्या कायार्याम ुळे िझिजतो . कमानी सारखा भाग तयार होतो .
  13. 13.  सागरी स्तंभ – सागरी लाटांचे कायर्या सतत होत रािहल्यामुळे कमानीवरील खडक िवदीण र्या होतात. कालांतराने छत कोसळते. त्यामुळे सागरीस्तंभाची िनिमती होते.  याप्रकारची भूरूपे श्रीवधनर्यान ,रत्नािगरी, िसधनुदगर्या या िठिकाण ी आढळतात. ु 
  14. 14. लाटांच्या िनक्षेपण कायार्यामुळे होण ारी भुरूपे दोन भूिशिरादरम्यान असलेल्या अंतवर्याक्र िकनारी भागात िनक्षेपण कायर्या होत असते. यातून िविवधन भूरुपांची िनिमती होत असते.
  15. 15. पुळ ण – दोन भूि शिदरम्यान असलेल् या अंत वर्याक्र भागात पाण्याची खोली कमी असल्याने सागरी लाटांच ा वेग कमी असतो त्यामुळे या भागात नद्यांन ी आण लेल े व सागराच्या अंत गर्यात भागातून आण लेल े अवसाद यांच े िनक्षेप ण ास पुळ ण म्हण तात .
  16. 16. उदा. महाराष्ट्रात िदवेआगर, गुहागर, तसेच चेन्नई येथील मिरना येथे सवार्यात जास्त लांबीची पुळण आहे.
  17. 17. वाळू चा दांड ा – भूि शिरालगत एका भूि शिरापासून दु स - या भूि शिराकडे िकना - याला समांत र वाळू चे िनक्षेप ण होते. पुळ ण ापासून पाण्यात घुस ण ारे बांधन ासारखे भुरू प तयार होते यात वाळू चा दांड ा म्हण तात .
  18. 18. उदा. रे वदंडा , श्रीवधनर्धन
  19. 19. खाजण – वाळू च्या दांड यामुळे सागरी जळापासून अलग आलेल् या पाण्याच्या सरोवरास खाजण म्हणतात .
  20. 20. उदा. के रळमधनील वेंबनाड, उडीसामधनील िचिल्का येथे खाजण सरोवरे आहेत.
  21. 21. पृथ्वीवरील मूलद्रव्यांचिी वैशिशिष्टयपूणर्ध संयुगे म्हणजे खिनजे होत. खिनजांचिे एकिनसी िमश्रण म्हणजे खडक ९२ मूलद्रव्ये - िनसगर्धिनिमत १३ मुलद्रव्ये - मानविनिमत

×