SlideShare a Scribd company logo

PТОN111-Хичээл 1/2

E-Gazarchin Online University
E-Gazarchin Online University
E-Gazarchin Online UniversityE-Gazarchin Online University

PТОN111-Хичээл 1/2

PТОN111-Хичээл 1/2

1 of 18
Download to read offline
Сэтгэцийн рефлекст шинжСэтгэцийн рефлекст шинж
Доктор дэд проф. Н.ЦэдэвсүрэнДоктор дэд проф. Н.Цэдэвсүрэн
 Амьд бие махбод өөрийгөө хүрээлэн байгааАмьд бие махбод өөрийгөө хүрээлэн байгаа
орчинтой тархины нарийн үйлийнорчинтой тархины нарийн үйлийн
туслалцаатайгаар байнгын харилцаа холбоондтуслалцаатайгаар байнгын харилцаа холбоонд
оршино. Хүн ба хүн хоорондын харилцаноршино. Хүн ба хүн хоорондын харилцан
холбоо, харилцан үйлдэл нь ихээхэн нарийнхолбоо, харилцан үйлдэл нь ихээхэн нарийн
процесс юм. Хүн өөрийгөө хүрээлэн байгаапроцесс юм. Хүн өөрийгөө хүрээлэн байгаа
орчинд зөвхөн нөлөөлөөд зогсохгүй харинорчинд зөвхөн нөлөөлөөд зогсохгүй харин
түүнд идэвхтэй үйлдэл үзүүлж, өөрийн зорилготүүнд идэвхтэй үйлдэл үзүүлж, өөрийн зорилго
чиглэлтэй хөдөлмөрийн үйл ажиллагаагаарчиглэлтэй хөдөлмөрийн үйл ажиллагаагаар
түүнийг танин мэдэж, хувьсган өөрчлөхтүүнийг танин мэдэж, хувьсган өөрчлөх
процесст хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаапроцесст хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа
хувьсан өөрчлөгдөж, улам бүр баяжиж хөгждөгхувьсан өөрчлөгдөж, улам бүр баяжиж хөгждөг
юм.юм.
 Бие махбод нь мэдэрлийн тогтолцооныБие махбод нь мэдэрлийн тогтолцооны
туслалцаатайгаар гадаад дотоод орчноостуслалцаатайгаар гадаад дотоод орчноос
үзүүлсэн цочролын эсрэг хариу үйлдэлүзүүлсэн цочролын эсрэг хариу үйлдэл
хийх, тархины зүй тогтолт хөдөлгөөнийгхийх, тархины зүй тогтолт хөдөлгөөнийг
рефлекс гэнэ. Аливаа амьд бие махбодрефлекс гэнэ. Аливаа амьд бие махбод
нь өөрийн төрөлхийн болон үүсмэлнь өөрийн төрөлхийн болон үүсмэл
рефлексийн үндсэн дээр хүрээлэн байгаарефлексийн үндсэн дээр хүрээлэн байгаа
орчинтойгоо зохицон амьдарна.Үүсмэлорчинтойгоо зохицон амьдарна.Үүсмэл
рефлекст үйл нь амьд бие махбодынрефлекст үйл нь амьд бие махбодын
гадаад орчинтой зохилдон амьдрахгадаад орчинтой зохилдон амьдрах
нарийн бөгөөд дээд чадвар юм.нарийн бөгөөд дээд чадвар юм.
 Үүсмэл рефлекс нь хүн ба адуусны дээдҮүсмэл рефлекс нь хүн ба адуусны дээд
мэдэрлийн үйл ажиллагааны үр дүн мөн.мэдэрлийн үйл ажиллагааны үр дүн мөн.
 Дээд мэдэрлийн үйл ажиллагаа нь хүн баДээд мэдэрлийн үйл ажиллагаа нь хүн ба
адуусны сэтгэцийн үйл ажиллагааныадуусны сэтгэцийн үйл ажиллагааны
физиологийн үндэс мөн. Бүх амьтны дээдфизиологийн үндэс мөн. Бүх амьтны дээд
мэдэрлийн үйлийн анатомын эрхтэн нь ихмэдэрлийн үйлийн анатомын эрхтэн нь их
тархины гадар юм. Амьд махбодыгтархины гадар юм. Амьд махбодыг
хүрээлэн байгаа орчинтой ньхүрээлэн байгаа орчинтой нь
зохилдуулан амьдруулах үйлийг ихзохилдуулан амьдруулах үйлийг их
тархины гадраас удирдах бөгөөдтархины гадраас удирдах бөгөөд
 Энэ үйл нь хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа,Энэ үйл нь хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа,
түүний үр дүнтэй холбоотой ажээ.17- зууны үедтүүний үр дүнтэй холбоотой ажээ.17- зууны үед
Францын эрдэмтэн Р.Декард хүний сэтгэцийнФранцын эрдэмтэн Р.Декард хүний сэтгэцийн
үйл ажиллагаа нь тархины бүтээгдэхүүн болохүйл ажиллагаа нь тархины бүтээгдэхүүн болох
тухай анх удаа тайлбарласан юм. Декард ньтухай анх удаа тайлбарласан юм. Декард нь
аливаа амьд амьтны орчиндоо үзүүлж байгаааливаа амьд амьтны орчиндоо үзүүлж байгаа
бүх хариу болон хүний ухамсартай зориудынбүх хариу болон хүний ухамсартай зориудын
болон санамсаргүй үйл хөдөлгөөн нь цөмболон санамсаргүй үйл хөдөлгөөн нь цөм
гадаад орчны цочроогчийн нөлөөгөөр үүсэнгадаад орчны цочроогчийн нөлөөгөөр үүсэн
явагддаг гэдгийг баталсан. Энэ нь сэтгэцийнявагддаг гэдгийг баталсан. Энэ нь сэтгэцийн
үйлийн үндсэн зарчим байлаа. Мэдрэхүйнүйлийн үндсэн зарчим байлаа. Мэдрэхүйн
эрхтэнд гадаад орчны цочрол үзүүлэхэдэрхтэнд гадаад орчны цочрол үзүүлэхэд
мэдрэхүйн эрхтнээсмэдрэхүйн эрхтнээс
тархинд хөөрөл дамжин очиж тэдгээр эрхтнийгтархинд хөөрөл дамжин очиж тэдгээр эрхтнийг
агших сунах хөдөлгөөнд оруулна гэж Р.Декартагших сунах хөдөлгөөнд оруулна гэж Р.Декарт
сэтгэцийн үйлийг рефлекс шинжтэй буюу сэтгэцсэтгэцийн үйлийг рефлекс шинжтэй буюу сэтгэц
нь рефлексийн зарчмаар явагдахыгнь рефлексийн зарчмаар явагдахыг
тайлбарласан юм. Сэтгэцийн үйл ньтайлбарласан юм. Сэтгэцийн үйл нь
рефлексийн зарчмаар үүсэж явагддаг болохыгрефлексийн зарчмаар үүсэж явагддаг болохыг
оросын алдарт физиологич И.М.Сеченоворосын алдарт физиологич И.М.Сеченов
“Тархины рефлекс” гэдэг зохиолдоо тархины“Тархины рефлекс” гэдэг зохиолдоо тархины
бүхий л үйл ажиллагаа нь рефлексийнбүхий л үйл ажиллагаа нь рефлексийн
зарчмаар явагддагийг онолын үүднээсзарчмаар явагддагийг онолын үүднээс
тайлбарласан байна.и.М.Сеченов хүний сэтгэцтайлбарласан байна.и.М.Сеченов хүний сэтгэц
рефлекс шинжтэй болохыгрефлекс шинжтэй болохыг
Ad

Recommended

Ой тогтоолт
Ой тогтоолтОй тогтоолт
Ой тогтоолтBorte
 
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгавартанин мэдэхүйн-түвшний-даалгавар
танин мэдэхүйн-түвшний-даалгаварIreedui12
 
сэтгэл судлал
сэтгэл судлалсэтгэл судлал
сэтгэл судлалeegii_ss22
 
философи 1
философи 1философи 1
философи 1Жак М.У
 
ой тогтоолт
ой тогтоолтой тогтоолт
ой тогтоолтOyuka Oyu
 

More Related Content

What's hot

дотоод шүүрлийн булчирхай
дотоод шүүрлийн булчирхайдотоод шүүрлийн булчирхай
дотоод шүүрлийн булчирхайbyamba-1
 
зохион бодохуй
зохион бодохуйзохион бодохуй
зохион бодохуйMaRaLaa
 
баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг tserendulamaa
 
Хүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргууд
Хүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргуудХүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргууд
Хүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргуудJust Burnee
 
тархины бүтэц
тархины бүтэцтархины бүтэц
тархины бүтэцEnkhbold1211
 
сэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологисэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологиkhashkhorol mashbat
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарSiner AG
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргуудсэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргуудBayasaa Хөгжилтэй амьдрал
 
эрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаэрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаNational University Of Mongolia
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанThistle Khongorzul
 
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншилМонголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншилBatbaatar Everlastinghero
 
хүний тухай гүн ухаан
хүний тухай гүн ухаанхүний тухай гүн ухаан
хүний тухай гүн ухаанАлексей Бат
 

What's hot (20)

Leg11
Leg11Leg11
Leg11
 
1хүний гарал үүсэл
1хүний гарал үүсэл1хүний гарал үүсэл
1хүний гарал үүсэл
 
Философи гэж юу вэ
Философи гэж юу вэФилософи гэж юу вэ
Философи гэж юу вэ
 
дотоод шүүрлийн булчирхай
дотоод шүүрлийн булчирхайдотоод шүүрлийн булчирхай
дотоод шүүрлийн булчирхай
 
зохион бодохуй
зохион бодохуйзохион бодохуй
зохион бодохуй
 
лекц 4
лекц 4лекц 4
лекц 4
 
баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг
 
Хүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргууд
Хүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргуудХүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргууд
Хүнийн хөгжлийн индексийг тооцох аргууд
 
тархины бүтэц
тархины бүтэцтархины бүтэц
тархины бүтэц
 
сэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологисэрэмтгий эсийн физиологи
сэрэмтгий эсийн физиологи
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанар
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргуудсэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
 
эрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулгаэрдэм шинжилгээний найруулга
эрдэм шинжилгээний найруулга
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
 
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншилМонголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
 
Leg4
Leg4Leg4
Leg4
 
Leg12
Leg12Leg12
Leg12
 
хүний тухай гүн ухаан
хүний тухай гүн ухаанхүний тухай гүн ухаан
хүний тухай гүн ухаан
 
Leg1
Leg1Leg1
Leg1
 
Leg7
Leg7Leg7
Leg7
 

Similar to PТОN111-Хичээл 1/2

Similar to PТОN111-Хичээл 1/2 (20)

PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7PTON111-Хичээл-7
PTON111-Хичээл-7
 
Leg6
Leg6Leg6
Leg6
 
New microsoft office word document
New microsoft office word documentNew microsoft office word document
New microsoft office word document
 
Лекц 3
Лекц 3Лекц 3
Лекц 3
 
PТОN111-Хичээл 1/1
PТОN111-Хичээл 1/1PТОN111-Хичээл 1/1
PТОN111-Хичээл 1/1
 
PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8PTON111-Хичээл-8
PTON111-Хичээл-8
 
лекц 3
лекц  3лекц  3
лекц 3
 
Leg10.2
Leg10.2Leg10.2
Leg10.2
 
лекц №1
лекц №1лекц №1
лекц №1
 
Leg10.1
Leg10.1Leg10.1
Leg10.1
 
Leg3
Leg3Leg3
Leg3
 
тмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоотмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоо
 
3. deed medrel chuhual
3. deed medrel chuhual3. deed medrel chuhual
3. deed medrel chuhual
 
Legts 11
Legts 11Legts 11
Legts 11
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10
 
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ  НӨЛӨӨЛӨЛМ.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ  НӨЛӨӨЛӨЛ
М.Золзаяа - ӨНГӨ СЭТГЭЛ ЗҮЙД ҮЗҮҮЛЭХ НӨЛӨӨЛӨЛ
 
Бие даалт Нурка.docx
Бие даалт Нурка.docxБие даалт Нурка.docx
Бие даалт Нурка.docx
 
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
мэдрэлийн тогтолцоо 2 4
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10
 
Сэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэсСэрэлийн физиологи үндэс
Сэрэлийн физиологи үндэс
 

More from E-Gazarchin Online University

More from E-Gazarchin Online University (20)

ESON101-Хичээл 11 /20190325/
ESON101-Хичээл 11 /20190325/ESON101-Хичээл 11 /20190325/
ESON101-Хичээл 11 /20190325/
 
ECON302-хичээл 10 /20190319/
ECON302-хичээл 10 /20190319/ECON302-хичээл 10 /20190319/
ECON302-хичээл 10 /20190319/
 
ECON302-хичээл 9 /20190312/
ECON302-хичээл 9 /20190312/ECON302-хичээл 9 /20190312/
ECON302-хичээл 9 /20190312/
 
ESON101-Хичээл 8 /20190306/
ESON101-Хичээл 8 /20190306/ESON101-Хичээл 8 /20190306/
ESON101-Хичээл 8 /20190306/
 
ESON101-Хичээл 9 /20190313/
ESON101-Хичээл 9 /20190313/ESON101-Хичээл 9 /20190313/
ESON101-Хичээл 9 /20190313/
 
ECON303-Хичээл 9 /20190311/
ECON303-Хичээл 9 /20190311/ECON303-Хичээл 9 /20190311/
ECON303-Хичээл 9 /20190311/
 
ECON303-Хичээл 8 /20190304/
ECON303-Хичээл 8 /20190304/ECON303-Хичээл 8 /20190304/
ECON303-Хичээл 8 /20190304/
 
ECON303-Хичээл 6 /20190218/
ECON303-Хичээл 6 /20190218/ ECON303-Хичээл 6 /20190218/
ECON303-Хичээл 6 /20190218/
 
ECON303-Хичээл 10 /20190318/
ECON303-Хичээл 10 /20190318/ECON303-Хичээл 10 /20190318/
ECON303-Хичээл 10 /20190318/
 
ESON101-Хичээл 7 /20190227/
ESON101-Хичээл 7 /20190227/ESON101-Хичээл 7 /20190227/
ESON101-Хичээл 7 /20190227/
 
ESON101-Хичээл 6-1 /20190220/
 ESON101-Хичээл 6-1 /20190220/ ESON101-Хичээл 6-1 /20190220/
ESON101-Хичээл 6-1 /20190220/
 
ECON303-Хичээл 7 /20190225/
ECON303-Хичээл 7 /20190225/ECON303-Хичээл 7 /20190225/
ECON303-Хичээл 7 /20190225/
 
ESON101-Хичээл 5 /20190213/
ESON101-Хичээл 5 /20190213/ESON101-Хичээл 5 /20190213/
ESON101-Хичээл 5 /20190213/
 
KLON103-Хичээл-2 /20190125/
KLON103-Хичээл-2 /20190125/KLON103-Хичээл-2 /20190125/
KLON103-Хичээл-2 /20190125/
 
ECON302-хичээл 4 /20190129/
ECON302-хичээл 4 /20190129/ECON302-хичээл 4 /20190129/
ECON302-хичээл 4 /20190129/
 
ESON101-Хичээл 4 /20190130/
ESON101-Хичээл 4 /20190130/ESON101-Хичээл 4 /20190130/
ESON101-Хичээл 4 /20190130/
 
KLON102-Хичээл 3/20190122/
KLON102-Хичээл 3/20190122/KLON102-Хичээл 3/20190122/
KLON102-Хичээл 3/20190122/
 
ESON101-Хичээл 3 /20190123/
ESON101-Хичээл 3 /20190123/ ESON101-Хичээл 3 /20190123/
ESON101-Хичээл 3 /20190123/
 
CPON411-Хичээл-2-1 /20190122/
CPON411-Хичээл-2-1 /20190122/ CPON411-Хичээл-2-1 /20190122/
CPON411-Хичээл-2-1 /20190122/
 
KLON102-Хичээл 2 /2019015/
KLON102-Хичээл 2 /2019015/ KLON102-Хичээл 2 /2019015/
KLON102-Хичээл 2 /2019015/
 

PТОN111-Хичээл 1/2

  • 1. Сэтгэцийн рефлекст шинжСэтгэцийн рефлекст шинж Доктор дэд проф. Н.ЦэдэвсүрэнДоктор дэд проф. Н.Цэдэвсүрэн
  • 2.  Амьд бие махбод өөрийгөө хүрээлэн байгааАмьд бие махбод өөрийгөө хүрээлэн байгаа орчинтой тархины нарийн үйлийнорчинтой тархины нарийн үйлийн туслалцаатайгаар байнгын харилцаа холбоондтуслалцаатайгаар байнгын харилцаа холбоонд оршино. Хүн ба хүн хоорондын харилцаноршино. Хүн ба хүн хоорондын харилцан холбоо, харилцан үйлдэл нь ихээхэн нарийнхолбоо, харилцан үйлдэл нь ихээхэн нарийн процесс юм. Хүн өөрийгөө хүрээлэн байгаапроцесс юм. Хүн өөрийгөө хүрээлэн байгаа орчинд зөвхөн нөлөөлөөд зогсохгүй харинорчинд зөвхөн нөлөөлөөд зогсохгүй харин түүнд идэвхтэй үйлдэл үзүүлж, өөрийн зорилготүүнд идэвхтэй үйлдэл үзүүлж, өөрийн зорилго чиглэлтэй хөдөлмөрийн үйл ажиллагаагаарчиглэлтэй хөдөлмөрийн үйл ажиллагаагаар түүнийг танин мэдэж, хувьсган өөрчлөхтүүнийг танин мэдэж, хувьсган өөрчлөх процесст хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаапроцесст хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа хувьсан өөрчлөгдөж, улам бүр баяжиж хөгждөгхувьсан өөрчлөгдөж, улам бүр баяжиж хөгждөг юм.юм.
  • 3.  Бие махбод нь мэдэрлийн тогтолцооныБие махбод нь мэдэрлийн тогтолцооны туслалцаатайгаар гадаад дотоод орчноостуслалцаатайгаар гадаад дотоод орчноос үзүүлсэн цочролын эсрэг хариу үйлдэлүзүүлсэн цочролын эсрэг хариу үйлдэл хийх, тархины зүй тогтолт хөдөлгөөнийгхийх, тархины зүй тогтолт хөдөлгөөнийг рефлекс гэнэ. Аливаа амьд бие махбодрефлекс гэнэ. Аливаа амьд бие махбод нь өөрийн төрөлхийн болон үүсмэлнь өөрийн төрөлхийн болон үүсмэл рефлексийн үндсэн дээр хүрээлэн байгаарефлексийн үндсэн дээр хүрээлэн байгаа орчинтойгоо зохицон амьдарна.Үүсмэлорчинтойгоо зохицон амьдарна.Үүсмэл рефлекст үйл нь амьд бие махбодынрефлекст үйл нь амьд бие махбодын гадаад орчинтой зохилдон амьдрахгадаад орчинтой зохилдон амьдрах нарийн бөгөөд дээд чадвар юм.нарийн бөгөөд дээд чадвар юм.
  • 4.  Үүсмэл рефлекс нь хүн ба адуусны дээдҮүсмэл рефлекс нь хүн ба адуусны дээд мэдэрлийн үйл ажиллагааны үр дүн мөн.мэдэрлийн үйл ажиллагааны үр дүн мөн.  Дээд мэдэрлийн үйл ажиллагаа нь хүн баДээд мэдэрлийн үйл ажиллагаа нь хүн ба адуусны сэтгэцийн үйл ажиллагааныадуусны сэтгэцийн үйл ажиллагааны физиологийн үндэс мөн. Бүх амьтны дээдфизиологийн үндэс мөн. Бүх амьтны дээд мэдэрлийн үйлийн анатомын эрхтэн нь ихмэдэрлийн үйлийн анатомын эрхтэн нь их тархины гадар юм. Амьд махбодыгтархины гадар юм. Амьд махбодыг хүрээлэн байгаа орчинтой ньхүрээлэн байгаа орчинтой нь зохилдуулан амьдруулах үйлийг ихзохилдуулан амьдруулах үйлийг их тархины гадраас удирдах бөгөөдтархины гадраас удирдах бөгөөд
  • 5.  Энэ үйл нь хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа,Энэ үйл нь хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа, түүний үр дүнтэй холбоотой ажээ.17- зууны үедтүүний үр дүнтэй холбоотой ажээ.17- зууны үед Францын эрдэмтэн Р.Декард хүний сэтгэцийнФранцын эрдэмтэн Р.Декард хүний сэтгэцийн үйл ажиллагаа нь тархины бүтээгдэхүүн болохүйл ажиллагаа нь тархины бүтээгдэхүүн болох тухай анх удаа тайлбарласан юм. Декард ньтухай анх удаа тайлбарласан юм. Декард нь аливаа амьд амьтны орчиндоо үзүүлж байгаааливаа амьд амьтны орчиндоо үзүүлж байгаа бүх хариу болон хүний ухамсартай зориудынбүх хариу болон хүний ухамсартай зориудын болон санамсаргүй үйл хөдөлгөөн нь цөмболон санамсаргүй үйл хөдөлгөөн нь цөм гадаад орчны цочроогчийн нөлөөгөөр үүсэнгадаад орчны цочроогчийн нөлөөгөөр үүсэн явагддаг гэдгийг баталсан. Энэ нь сэтгэцийнявагддаг гэдгийг баталсан. Энэ нь сэтгэцийн үйлийн үндсэн зарчим байлаа. Мэдрэхүйнүйлийн үндсэн зарчим байлаа. Мэдрэхүйн эрхтэнд гадаад орчны цочрол үзүүлэхэдэрхтэнд гадаад орчны цочрол үзүүлэхэд мэдрэхүйн эрхтнээсмэдрэхүйн эрхтнээс
  • 6. тархинд хөөрөл дамжин очиж тэдгээр эрхтнийгтархинд хөөрөл дамжин очиж тэдгээр эрхтнийг агших сунах хөдөлгөөнд оруулна гэж Р.Декартагших сунах хөдөлгөөнд оруулна гэж Р.Декарт сэтгэцийн үйлийг рефлекс шинжтэй буюу сэтгэцсэтгэцийн үйлийг рефлекс шинжтэй буюу сэтгэц нь рефлексийн зарчмаар явагдахыгнь рефлексийн зарчмаар явагдахыг тайлбарласан юм. Сэтгэцийн үйл ньтайлбарласан юм. Сэтгэцийн үйл нь рефлексийн зарчмаар үүсэж явагддаг болохыгрефлексийн зарчмаар үүсэж явагддаг болохыг оросын алдарт физиологич И.М.Сеченоворосын алдарт физиологич И.М.Сеченов “Тархины рефлекс” гэдэг зохиолдоо тархины“Тархины рефлекс” гэдэг зохиолдоо тархины бүхий л үйл ажиллагаа нь рефлексийнбүхий л үйл ажиллагаа нь рефлексийн зарчмаар явагддагийг онолын үүднээсзарчмаар явагддагийг онолын үүднээс тайлбарласан байна.и.М.Сеченов хүний сэтгэцтайлбарласан байна.и.М.Сеченов хүний сэтгэц рефлекс шинжтэй болохыгрефлекс шинжтэй болохыг
  • 7. онолын талаар нээгээд сэтгэц нь 3 үндсэнонолын талаар нээгээд сэтгэц нь 3 үндсэн шатаар үүсч явагдахыгшатаар үүсч явагдахыг тодорхойлжээ.Үүнд:тодорхойлжээ.Үүнд: 1, Гадны үзэгдэл юмс тэдгээрийн шинж1, Гадны үзэгдэл юмс тэдгээрийн шинж чанар бие махбодын мэдэрхүйн эрхтэндчанар бие махбодын мэдэрхүйн эрхтэнд нөлөөлөхөд тэндээс хөөрөл үүсч тэр ньнөлөөлөхөд тэндээс хөөрөл үүсч тэр нь тархинд дамжин очих үе.үүнийгтархинд дамжин очих үе.үүнийг И.М.Сеченов сэтгэцийн рефлекстИ.М.Сеченов сэтгэцийн рефлекст зарчмын эхний үе шат гэж нэрэлсэн.зарчмын эхний үе шат гэж нэрэлсэн.
  • 8. 2,Тархи буюу төв мэдэрлийн тогтолцоонд2,Тархи буюу төв мэдэрлийн тогтолцоонд дамжиж очсон хөөрөл нь тархийгдамжиж очсон хөөрөл нь тархийг идэвхтэй үйл ажиллагаанд оруулж, тэндидэвхтэй үйл ажиллагаанд оруулж, тэнд сэрэл, сэтгэцийн үзэгдэл үүсгэнэ.Үүнийгсэрэл, сэтгэцийн үзэгдэл үүсгэнэ.Үүнийг Н.М. Сеченов рефлект зарчмын төв үеН.М. Сеченов рефлект зарчмын төв үе шат гэж нэрэлсэн байна.шат гэж нэрэлсэн байна. 3. Тархинд үүссэн сэрэл, сэтгэцийн үйл3. Тархинд үүссэн сэрэл, сэтгэцийн үйл ньтөвөс буцах замаар явж, бие мабодынньтөвөс буцах замаар явж, бие мабодын мэдрэхүйн эрхтэнд очиж тэдгээрийг үйлмэдрэхүйн эрхтэнд очиж тэдгээрийг үйл хөдөлгөөнд оруулна. Үүнийг Н.М.Сеченовхөдөлгөөнд оруулна. Үүнийг Н.М.Сеченов
  • 9.  Тэр нь нүдний мэдэрлиийн төв рүүТэр нь нүдний мэдэрлиийн төв рүү тэмүүлэх нервээр дамжин төв мэдэрлийнтэмүүлэх нервээр дамжин төв мэдэрлийн тогтолцоо буюу гэрлийг мэдрэгч хүлээнтогтолцоо буюу гэрлийг мэдрэгч хүлээн авагч зохицуулах удирдах төв их тархиныавагч зохицуулах удирдах төв их тархины дагзны хэсэгт очно. Цааш нь тархиныдагзны хэсэгт очно. Цааш нь тархины мэдэрлийн эсүүдэд явагдсан хөөрөл бамэдэрлийн эсүүдэд явагдсан хөөрөл ба саатлын процессын үндсэн дээр гэрлийнсаатлын процессын үндсэн дээр гэрлийн цахилгаан соронзон долгионы уртцахилгаан соронзон долгионы урт богиныг ялган таньж харааны буюу өнгөбогиныг ялган таньж харааны буюу өнгө гэрлийн сэрлийг үүсгэнэ.гэрлийн сэрлийг үүсгэнэ.
  • 10.  Үүний үндсэн дээр тэрхүү гэрлийн цахилгаанҮүний үндсэн дээр тэрхүү гэрлийн цахилгаан соронзон долгионы урт богино нь ямар нэгэнсоронзон долгионы урт богино нь ямар нэгэн тодорхой өнгөний сэрэл болон хувирч хүн эсвэлтодорхой өнгөний сэрэл болон хувирч хүн эсвэл улаан, үгүй бол ногоон, цагаан өх бор хар, гэхулаан, үгүй бол ногоон, цагаан өх бор хар, гэх мэтээр өнгийг ухаан санаандаа бий болгоно.мэтээр өнгийг ухаан санаандаа бий болгоно. Цаашид танхинд үүссэн тэрхүү өнгөний сэрэлЦаашид танхинд үүссэн тэрхүү өнгөний сэрэл нь төвөөс буцах нервээр дамжин анх гэрлийннь төвөөс буцах нервээр дамжин анх гэрлийн цахилгаан соронзон долгионы үйлдэл үзүүлсэнцахилгаан соронзон долгионы үйлдэл үзүүлсэн мэдрэх эрхтэн нүдэнд очиж нүдийг харах анихмэдрэх эрхтэн нүдэнд очиж нүдийг харах аних цавчлах зэрэг үйл хөдөлгөөнд/энэ сэтгэцийнцавчлах зэрэг үйл хөдөлгөөнд/энэ сэтгэцийн рефлекс зарчмын эцсийн шат/оруулна.рефлекс зарчмын эцсийн шат/оруулна.
  • 11.  Үүний үр дүнд хүн ямар нэгэн өнгийг сэрчҮүний үр дүнд хүн ямар нэгэн өнгийг сэрч мэдэрч түүни й тухай үг яриа бодол санаамэдэрч түүни й тухай үг яриа бодол санаа сэтгэгдэл төсөөлөл үүсэж явагдаж байгаасэтгэгдэл төсөөлөл үүсэж явагдаж байгаа нь тархины тусгал сэтгэцийн үзэгдэл үүсчнь тархины тусгал сэтгэцийн үзэгдэл үүсч буй хэрэг юм. Энэ мэтээр хүний биебуй хэрэг юм. Энэ мэтээр хүний бие махбодын мэдрэхүйн эрхтэнд үйлдэлмахбодын мэдрэхүйн эрхтэнд үйлдэл үзүүлсэн цочроогчид нь тархиныүзүүлсэн цочроогчид нь тархины холбогдох төвүүдэд сэтгэцийн анхныхолбогдох төвүүдэд сэтгэцийн анхны процесс болох янз бүрийн сэрлийгпроцесс болох янз бүрийн сэрлийг үүсгэнэ.үүсгэнэ.
  • 12.  И.М.Сеченовын боловсруулсан сэтгэцийнИ.М.Сеченовын боловсруулсан сэтгэцийн үзэгдэл нь рефлекс шинжтэй болох тухай онолүзэгдэл нь рефлекс шинжтэй болох тухай онол нь 1-рт: сэтгэцийн үзэгдэл үүсч явагдах процесснь 1-рт: сэтгэцийн үзэгдэл үүсч явагдах процесс нь гадаад орчны юмс үзэгдлүүдийн нөлөөнь гадаад орчны юмс үзэгдлүүдийн нөлөө үйлдлээс шууд шалтгаалан хамаардгийг,үйлдлээс шууд шалтгаалан хамаардгийг, хоёрдугаарт: хүний сэтгэцийн үзэгдэл түүнийхоёрдугаарт: хүний сэтгэцийн үзэгдэл түүний их тархины гадарт явагдах хөөрөл саатлыних тархины гадарт явагдах хөөрөл саатлын процессын үр дагавар болохыгпроцессын үр дагавар болохыг  3-рт: Сэтгэц нь хүний зан байдал, гадаад отоод3-рт: Сэтгэц нь хүний зан байдал, гадаад отоод үйл хөдөлгөөнийг удирдан зохицуулдагүйл хөдөлгөөнийг удирдан зохицуулдаг идэвхтэй процесс болохыг тус тус баталжидэвхтэй процесс болохыг тус тус баталж байна.байна.
  • 13.  И.П.Павлов нь И.М.Сеченовын онолынИ.П.Павлов нь И.М.Сеченовын онолын үнэн зөв болохыг өөрийн олон жилийнүнэн зөв болохыг өөрийн олон жилийн ажлаар давхар батлан сэтгэцийнажлаар давхар батлан сэтгэцийн физиологи механизмыг нээж үүсмэлфизиологи механизмыг нээж үүсмэл рефлексийн тухай онол, их тархинырефлексийн тухай онол, их тархины гадарт бүрэлдэх мэдэрлийн түргадарт бүрэлдэх мэдэрлийн түр холбоосын тухай онол болон дохионыхолбоосын тухай онол болон дохионы 1,2-р системийн тухай онолыг шинээр1,2-р системийн тухай онолыг шинээр боловсруулж сэтгэцийн үйлдэл рефлексболовсруулж сэтгэцийн үйлдэл рефлекс шинж чанартай болохыг шинжлэх ухаанышинж чанартай болохыг шинжлэх ухааны үүднээс дахин нотлон тодорхойлсон.үүднээс дахин нотлон тодорхойлсон.
  • 14.  Иймд хүн ба адгуусны сэтгэц нь гадаадИймд хүн ба адгуусны сэтгэц нь гадаад объектив ертөнцийн сүбъектив дүр буюуобъектив ертөнцийн сүбъектив дүр буюу тархины үйл ажиллагааны идэвхтэй үр дүнтархины үйл ажиллагааны идэвхтэй үр дүн болохын зэрэгцээгээр тархины рефлекстболохын зэрэгцээгээр тархины рефлекст үйлийн бүтээгдэхүүн юм.үйлийн бүтээгдэхүүн юм. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухааныСэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судлагдахуун ба зорилго:судлагдахуун ба зорилго: Сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны үндсэн зорилтСэтгэл судлалын шинжлэх ухааны үндсэн зорилт нь хүний сэтгэцийн амьдралын хууль, зүйнь хүний сэтгэцийн амьдралын хууль, зүй тогтол сурлага, хөдөлмөрийн бүтээлч үйлтогтол сурлага, хөдөлмөрийн бүтээлч үйл ажиллагааны янэз бүрийн хэлбэрүүдажиллагааны янэз бүрийн хэлбэрүүд хүмүүсийн хооронддын харьцааны систем, биехүмүүсийн хооронддын харьцааны систем, бие хүн төлөвших процессыгхүн төлөвших процессыг
  • 15. шинжлэх ухааны үндэстэйгээр үнэн зөв удирданшинжлэх ухааны үндэстэйгээр үнэн зөв удирдан зохион байгуулах ажлын сэтгэл зүйн үндсийгзохион байгуулах ажлын сэтгэл зүйн үндсийг судлахад оршино. Сэтгэл судлалын шинжлэхсудлахад оршино. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан нь объектив ертөнц хүний тархинд хэрхэнухаан нь объектив ертөнц хүний тархинд хэрхэн ямар замаар тусгагддаг, хүн өөрийгөө хүрээлэнямар замаар тусгагддаг, хүн өөрийгөө хүрээлэн байгаа материаллаг ертөнцийг яаж танинбайгаа материаллаг ертөнцийг яаж танин мэдэж, хэрхэн хувьсган өөрчилдөг. Сэтгэцийнмэдэж, хэрхэн хувьсган өөрчилдөг. Сэтгэцийн үйл ажиллагаа нь хүний насны үе шатуудтайүйл ажиллагаа нь хүний насны үе шатуудтай яаж холбогдон хөгждөг бие хүний сэтгэцийняаж холбогдон хөгждөг бие хүний сэтгэцийн шинж чанар хэрхэн төлөвшин тогтдог зэрэгшинж чанар хэрхэн төлөвшин тогтдог зэрэг асуудалд шинжлэх ухааны онолын үндэстэйасуудалд шинжлэх ухааны онолын үндэстэй хариу өгнө.хариу өгнө.
  • 16.  Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан нь сэтгэциийнСэтгэл судлалын шинжлэх ухаан нь сэтгэциийн үзэгдэл хүний үйл ажиллагаа болонүзэгдэл хүний үйл ажиллагаа болон амьдралын объектив нөхцлөөс хэрхэнамьдралын объектив нөхцлөөс хэрхэн шалтгаалдаг, тухайлбал эдгээр нөхцлийншалтгаалдаг, тухайлбал эдгээр нөхцлийн нөлөөгөөр бие хүний шинж чанарууд ямар зүйнөлөөгөөр бие хүний шинж чанарууд ямар зүй тогтлоор яаж бүрэлдэн төлөвших процессыгтогтлоор яаж бүрэлдэн төлөвших процессыг судална. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансудална. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан ялагуйяа өсвөр үеийнхний сургалт хүмүүжлийнялагуйяа өсвөр үеийнхний сургалт хүмүүжлийн ажлын агуулга, арга хэлбэрийг тэдний нас биеажлын агуулга, арга хэлбэрийг тэдний нас бие сэтгэцийн хөгжлийн төвшинд зохицуулансэтгэцийн хөгжлийн төвшинд зохицуулан явуулах ажлын сэтгэл зүйн үндсийг судлахадявуулах ажлын сэтгэл зүйн үндсийг судлахад гол анхаарлаа хандуулна.гол анхаарлаа хандуулна.
  • 17.  Тэрчлэн сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанТэрчлэн сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан нь хүний ухамсрын бүтэц,бие хүнийнь хүний ухамсрын бүтэц,бие хүний сэтгэцийн процесс, шинж чанар болонсэтгэцийн процесс, шинж чанар болон байдал илрэн хөгжих тодорхойбайдал илрэн хөгжих тодорхой хэлбэрүүдийн сэтгэл зүйн үндсийгхэлбэрүүдийн сэтгэл зүйн үндсийг судална.судална.