Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

raprty d.xalob sherko

236 views

Published on

  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

raprty d.xalob sherko

  1. 1. 2016 ‫‌ت‬‫ه‬‫تایب‬ ‫ راپۆرتی‬ ‫نادیار‬ ‫داهات‬ ،‫دیار‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ » ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫‌ش‬‫ه‬‫ڕ‬ ‌‫ه‬‫‌نام‬‫ه‬‫‌ڵگ‬‫ه‬‫ب‬ « ‫‌مین‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫‌م‬‫ه‬‫ح‬ ‫شێرکۆ‬ .‫د‬ ‫‌لـــــــــی‬‫ه‬‫ع‬ ‫محمد‬ ‫غالب‬ Door Organization for Petroleum Information of Kurdistan
  2. 2. ‫‌لی‬‫ه‬‫ع‬ ‫محمد‬ ‫غالب‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫‌روشتی‬‫ه‬‫سامان‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫لیژن‬ ‫‌رۆكی‬‫ه‬‫س‬ ‫سلێامنی‬ ‫پارێزگای‬ ‫‌نی‬‫ه‬‫‌نجوم‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌مین‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫‌م‬‫ه‬‫ح‬ ‫شێرکۆ‬ .‫د‬ ‫کوردستان‬ ‫‌مانی‬‫ه‬‫‌رل‬‫ه‬‫پ‬ ‫‌ندامی‬‫ه‬‫ئ‬
  3. 3. ‫كوردستان‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫زانیاری‬ ‫بۆ‬ ‫دۆر‬ ‫ڕێكخراوی‬ Door Organization for Petroleum Information of Kurdistan
  4. 4. ‫‌كی‬‫ه‬‫پێش‬ ‫کانزای‬ ‫هەی���ەو‬ ‫زوی‬ ‫ژێر‬ ‫و‬ ‫س���ەرزەوی‬ ‫زۆری‬ ‫س���امانێکی‬ ‫کوردس���تان‬ ‫هەرێم���ی‬ ،‫هەیە‬ ‫وەرزەی‬ ‫چوار‬ ‫ئاوهەوای‬ ‫و‬ ‫کش���توکاڵی‬ ‫بەپیتی‬ ‫تێدایە،زەوی‬ ‫جۆراوجۆری‬ ‫ئیرادەو‬ ‫نەبون���ی‬ ‫و‬ ‫ناڕونی‬ ‫و‬ ‫گەندەڵ���ی‬ ‫و‬ ‫بەڕێوەب���ردن‬ ‫خراپ���ی‬ ‫بەه���ۆی‬ ‫ب���ەاڵم‬ ‫ئێستا‬ ،‫کوردستاندا‬ ‫هەرێمی‬ ‫حکومەتی‬ ‫و‬ ‫ناوحیزب‬ ‫دەستەبژێری‬ ‫لە‬ ،‫دڵسۆزی‬ ‫پێشمەرگەی‬ ‫و‬ ‫خانەنشینان‬ ‫موچەوەردەگرن‬ ‫چارەکە‬ ‫مامۆستایان‬ ‫و‬ ‫موچەخۆران‬ ،‫ت���ر‬ ‫وتۆێژەکان���ی‬ ‫چی���ن‬ ‫و‬ ‫ئەنفاڵک���راوان‬ ‫و‬ ‫ش���ەهیدان‬ ‫کەس���وکاری‬ ‫و‬ ‫دێری���ن‬ ،‫ناوحیزب‬‫خۆسەپێنی‬‫گروپی‬‫بەاڵم‬،‫وەردەگرن‬‫موچە‬‫چارەکە‬9‫یان‬8،‫لەساڵێکدا‬ ،‫دەکەن‬ ‫دیاری‬ ‫حکومەت‬ ‫ناو‬ ‫کەس���انی‬ ‫خۆیان‬ ‫یان‬ ‫بەڕێوەدەبەن‬ ‫کەحکومەتی���ش‬ .‫دابڕاون‬ ‫کۆمەڵ‬ ‫بەتەواوەتی،لە‬ ‫و‬ ‫دەژین‬ ‫جیاواز،لەخەڵکی‬ ‫زۆر‬ ‫ژیانێکی‬ ‫نەوت‬ ‫بەداهات���ی‬ ‫پش���تی‬ ‫تەنی���ا‬ ‫کوردس���تان،کە‬ ‫بەڕێوەبردن���ەی‬ ‫مۆدێل���ی‬ ‫ئ���ەو‬ ‫ساڵی‬22‫ژمارە‬‫یاس���ای‬،‫گازدا‬‫و‬‫نەوت‬‫خراپی‬‫یاس���ایەکی‬‫لەس���ایەی‬،‫بەس���توە‬ ‫و‬ ‫کراون‬ ‫کۆمپانیاکان‬ ‫لەقازانج���ی‬ ،‫گرێبەس���تەکان‬ ‫هەرەزۆری‬ ‫بەش���ی‬ ‫کە‬ ،2007 ‫ناڕونەو‬ ‫تائەوپەڕی‬ ،‫لەکوردس���تاندا‬ ،‫داهاتەکان‬ ‫کۆکردنەوەی‬ ‫و‬ ‫نەوت‬ ‫پرۆس���ەی‬ ‫س���یامی‬‫پارە‬‫س���پیکردنەوەی‬‫پارەو‬‫بردنەدەرەوەی‬‫و‬‫بەه���ەدەردان‬‫و‬‫گەندەڵ���ی‬ ‫بۆ‬ ‫خۆش���گوزەرانی‬ ،‫وایکردوە‬ ،‫حوکمەتداریی���ە‬ ‫و‬ ‫داه���ات‬ ‫بەڕێوەبردن���ی‬ ‫دی���اری‬ ‫ئازای‬ ‫و‬ ‫لەئێش‬ ‫دور‬ ‫و‬ ‫ش���اهانە‬ ‫ژیانێک���ی‬ ‫کە‬ ‫بەرهەمبێت‬ ‫دیاریک���راو‬ ‫گروپێک���ی‬ ‫هەمویان‬‫زاراوەیە،ب���ۆ‬‫ئ���ەو‬ ‫ئەگەر‬،‫بازرگان���ەکان‬‫سیاس���ییە‬ ‫واتە‬،‫دەژی���ن‬‫خەڵ���ک‬ ‫بازاری‬ ‫خس���تۆتە‬ ‫هەڵتۆقیویان‬ ‫ملیاردێ���ری‬ ‫حاش���یەکانیان‬ ‫و‬ ‫خۆیان‬ !‫بگونجێ���ت؟‬ ‫شقارتەوە‬‫بازرگانی‬‫لە‬‫کە‬)‫یەکێتی‬‫و‬‫پارتی‬(‫حیزبەوە‬‫کۆمپانیاکانی‬‫قۆرخکراوی‬ ‫پش���کیان‬ ،‫تر‬ ‫کایەکانی‬ ‫کۆی‬ ‫جگەرەو‬ ‫و‬ ‫دەرمان‬ ‫و‬ ‫ئینتەرنێ���ت‬ ‫و‬ ‫نەوت‬ ‫دەگاتە‬ ‫ت���ا‬ ‫ناحیزبی‬‫سەرمایەی‬‫بەگشتی‬‫و‬‫نەهێشتوە‬‫بازاڕیان‬‫سەربەخۆی‬‫جوڵەی‬‫هەیەو‬ .‫دەکەن‬ ‫بونیان‬ ‫بەتەسلیم‬ ‫ناچار‬ ‫یان‬ ‫ڕاودەنێن‬ ‫سیاسیش���ەوە‬ ‫لەروی‬ ‫کوردس���تاندا،کە‬ ‫لە‬ ‫داهاتە‬ ‫بەڕێوەبردنی‬ ‫دیمەن���ی‬ ‫ئەوە‬ ‫بری‬ ‫لە‬ ،‫نەوت‬ ‫پرۆسەی‬ ‫و‬ ‫بەرهەمهێناوە‬ ‫ی‬ )‫(تۆتالیتار‬ ‫گش���تگیر‬ ‫سیستمێکی‬ ‫دیموکراس���ی‬‫پایەکانی‬‫پتەوکردنی‬‫ترو‬‫کەرتەکانی‬‫پێشخس���تنی‬‫بوژاندنەوەو‬ ‫کش���توکاڵ‬ ‫کەرتەکانی‬ ‫داتەپینی‬ ‫و‬ ‫بێ���کاری‬ ‫و‬ ‫ه���ەژاری‬ ،‫خۆژێ���ن‬ ‫ئابورییەک���ی‬ ‫و‬ ‫مۆدێلەدا‬ ‫ئەم‬ ‫بۆمنونە،لەس���ایەی‬ ،‫لێکەوتۆتەوە‬ ‫گەش���توگوزاری‬ ‫و‬ ‫وبازرگان���ی‬ ‫بۆکرێنی‬ ،‫دۆالر‬ ‫ملێ���ۆن‬ ‫دوس���ەدوپەنجا‬ ‫و‬ ‫ملیارێ���ک‬ )1.250 ( ‫نزیەک���ی‬ ‫س���ااڵنە‬ ‫مانگێکی‬ ‫داخستنی‬ ‫بەرگەی‬ ‫کورس���تان‬ ‫هاوکات‬ ،‫دەرەوە‬ ‫دەڕواتە‬ ‫ش���یرەمەنی‬ .‫نادات‬ ‫خۆیدا‬ ‫لەکاتی‬ ،‫موچە‬ ‫چارەکە‬ ‫حکومەتیش‬ .‫ناگرێت‬ ‫سنورەکان‬ ‫بری‬ ‫لە‬ ،‫نەوت‬ ‫پرۆسەی‬ ‫پێشخستنی‬ ‫بوژاندنەوەو‬ ‫و‬ ‫هەژاری‬ ،‫تر‬ ‫کەرتەکانی‬ ‫کەرتەکانی‬ ‫داتەپینی‬ ‫و‬ ‫بێکاری‬ ‫و‬ ‫وبازرگانی‬ ‫کشتوکاڵ‬ ‫لێکەوتۆتەوە‬ ‫گەشتوگوزاری‬
  5. 5. ،‫خستۆتەڕو‬‫کوردستامنان‬‫هەرێمی‬‫ساڵی‬‫نۆ‬)9(‫داهاتەکانی‬‫توێژینەوەیەدا،بەوردی‬‫لەم‬،‫ئێمە‬ ‫دەرەوەی‬ ‫براوەتە‬ ‫ی���ان‬ ‫دراوە‬ ‫بەه���ەدەر‬ ‫چەندی‬ ،‫س���ەرفکراوە؟‬ ‫چۆن‬ ‫و‬ ‫چەندە‬ ‫ک���ردوە‬ ‫ئاش���کرامان‬ ،‫کوردس���تان‬‫کەئێس���تا‬،‫بەکارهاتوە‬‫دیاریکراو‬‫گروپێک���ی‬‫لەقازانجی‬‫ی���ان‬‫کوردس���تان‬‫هەرێم���ی‬ ‫چەند‬ ‫داهاتەکان،کە‬ ‫تێک���ڕای‬ ‫و‬ ‫ن���ەوت‬ ‫بەڕێوەبردنی‬ ‫شکس���تخواردوی‬ ‫سیاس���ەتی‬ ‫لەئەنجام���ی‬ ‫قەی���ران‬ ‫چەندی���ن‬ ‫ڕوب���ەروی‬ ‫کوردس���تان‬ ،‫ئاگاداریی���ن‬ ‫و‬ ‫بەرپرس���ن‬ ‫لێ���ی‬ ‫دیاریک���راو‬ ‫کەس���یکی‬ ‫ژیانێکی‬‫موچەخۆرانیش‬‫و‬‫خەڵک‬‫تێکڕای‬‫و‬‫شاهانە‬‫ژیانێکی‬‫خستۆتە‬‫گروپە،خۆیان‬‫بوەتەوە،ئەم‬ ‫دۆخەکە،ب���ۆ‬ ‫و‬ ‫ب���وە‬ ‫زۆر‬ ‫ت���اوان‬ ،‫تێکچ���وە‬ ‫کۆمەاڵیەت���ی‬ ‫ئاش���تی‬ ‫و‬ ‫مەمرەومەژی،بەس���ەردەبەن‬ .‫سەردەکێشێت‬ ‫سیاسی‬ ‫ئارامی‬ ‫تێکچونی‬ ‫کوردس���تان‬ ‫ئەمڕۆی‬ ‫دارایی‬ ‫قەیران���ی‬ ‫لە‬ ،‫دەربازب���ون‬ ‫بۆ‬ ،‫خۆم���ان‬ ‫پێش���نازی‬ ‫و‬ ‫س���ەرنج‬ ‫هاوکات‬ ،‫بەجۆرێک‬ ‫کە‬ ،‫خسۆتەڕوو‬ ‫داهاتەکان‬ ‫بەڕێوەبردنی‬ ‫و‬ ‫نەوت‬ ‫پرۆس���ەی‬ ‫سەرسکەی‬ ‫وخس���تنەوە‬ ‫بکریت���ە‬ ‫و‬ ‫بێ���ت‬ ‫ت���ردا‬ ‫کەرتەکان���ی‬ ‫پێشخس���تنی‬ ‫بوژان���ەوەو‬ ‫و‬ ‫کوردس���تان‬ ‫خەڵک���ی‬ ‫لەخزمەت���ی‬ ‫واتە‬ ،‫کوردس���تان‬ ‫دەوڵەت���ی‬ ‫پایەکان���ی‬ ‫دامەزراندن���ی‬ ‫و‬ ‫دیموکراس���ی‬ ‫سیس���تمێکی‬ ‫بنەم���ای‬ ‫ئێس���تا،لە‬ ‫ئەوەی‬ ‫وەک‬ ،‫داخراو‬ ‫گش���تگیرو‬ ‫سیس���تمێکی‬ ‫و‬ ‫نەعلەت‬ ‫و‬ ‫نەهامەتی‬ ‫بری‬ ‫لە‬ ‫نەوت‬ ،‫شکۆمەندانە‬ ‫ژیانێکی‬ ‫دابینکردنی‬ ‫کارو‬ ‫هەلی‬ ‫ڕەخساندنی‬ ‫‌مای‬‫ه‬‫بن‬ ‫بکرێتە‬ ‫کوردستاندا،هەیە‬ ‫چەکدارێکی‬‫کەس‬12‫هەر‬‫‌رمی‬‫ه‬‫ناف‬‫ئاماری‬‫‌پێی‬‫ه‬‫ئێستا،ب‬‫کە‬‫جیاواز،لەوەی‬،‫کوردستان‬‫خەڵکی‬‫بۆ‬ .‫داناوە‬ ‫چەکدارێکی‬ ‫کەس‬ 200 ‫هەر‬ ‫جیهانی،بۆ‬ ‫ستانداردی‬ ‫بەردەکەوێت،کە‬ ،‫ئاگادارکردنەوەیە‬ ‫زەنگێکی‬ ‫بانگەوازو‬ ‫وەک‬ ،‫توێژینەوەیە‬ ‫ئەم‬ ،‫بڵێین‬ ‫ڕاس���تییەش‬ ‫ئەو‬ ‫پێویستە‬ ‫بەش���دارییەیان‬ ‫بەو‬ ‫دەیانەوێت،کۆتایی‬ ‫بەش���داربونو‬ ‫یان‬ ‫بەش���دارنەبون‬ ‫کە‬ ،‫الیەنانەی‬ ‫ئەو‬ ‫ب���ۆ‬ ‫کوردس���تان‬ ‫داهاتەکانی‬ ‫بەڕێوەبردنی‬ ‫‌فافی‬‫ه‬���‫ناش‬ ‫کۆتای���ی‬ ،‫هات���وە‬ ‫ئەوە‬ ‫کاتی‬ ‫ئی�ت�ر‬ ،‫بهێن���ن‬ ‫یەکگرتوی‬،‫گۆران‬‫بزوتنەوەی‬‫و‬،‫کوردستان‬‫نیشتامنی‬‫(یەکێتی‬‫الیەنەکانی‬‫بەتایبەتی‬‫بهێرنێت‬ ‫و‬ ‫یەکالکەرەوە‬ ‫هەڵوێستی‬ ‫کاتی‬ ،‫کوردستان)واتە‬ ‫ئیسالمی‬ ‫کوردس���تان،کۆمەڵی‬ ‫ئیسالمی‬ ،‫کوردس���تان‬ ‫داهاتەکانی‬ ‫بەڕیوەبردنی‬ ‫‌فافی‬‫ه‬���‫ناش‬ ‫سیاس���ەتی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫کۆتایی‬ ‫بۆ‬ ،‫خاڵیکە‬ ‫دانانی‬ ‫‌کرێت‬‫ه‬‫تێدان‬ ‫گۆڕینی‬ ‫ومەدەنی‬ ‫پەرلەمان���ی‬ ‫بەخەباتی‬ ‫ئەگەرئەمڕۆ‬ ،‫حوکمڕانییە‬ ‫ئەم‬ ‫ئاش���کرایە‬ .‫دەبێت‬ ‫تر‬ ‫بەشێوازی‬ ‫پێویستامن‬ ‫گۆڕین‬ ‫بۆ‬ ‫سبەی‬ ‫ئەوا‬ ،‫بزانێت‬ ‫ئەوە‬ ‫کوردستان‬ ‫دیموکراتی‬ ‫پارتی‬ ‫سەرۆکی‬ ‫بارزانی‬ ‫مەس���عود‬ ‫پێویستە‬ .. ‫تر‬ ‫خاڵێکی‬ ،‫بوە‬‫هەرێم‬‫س���ەرۆکی‬2015‫ئاب���ی‬19‫تا‬‫ک���ە‬‫ئەودا‬‫ڕاب���ردوی‬‫س���اڵی‬10‫حکومڕان���ی‬‫لەس���ایەی‬ ‫سیس���تمێکی‬‫بنیاتنانی‬‫ب���ۆ‬‫جۆرەو‬‫بەو‬‫داهاتەکان���ی‬‫بەڕێوەب���راوەو‬‫ش���ێوەیە‬‫ب���ەو‬‫کوردس���تان‬ ‫بەڕێوەبردنی‬‫مۆدێلی‬‫بە‬‫کۆتایی‬‫دەبێت‬‫هەیە‬‫چاککردن‬‫ئیرادەی‬‫ئەگەر‬،‫بەکارهێرناوە‬‫تۆتالیتاری‬ .‫بهێرنێت‬ ‫داهاتەکان‬ ‫‌مانی‬‫ه‬‫ن‬ ‫دیار‬ ‫و‬ ‫‌ردان‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫‌ه‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫‌فافی‬‫ه‬‫ناش‬ ‫بانگەوازو‬ ‫وەک‬ ،‫توێژینەوەیە‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ،‫ئاگادارکردنەوەیە‬ ‫زەنگێکی‬ ‫کە‬ ،‫الیەنانەی‬ ‫ئەو‬ ‫بۆ‬ ‫بەشداربونو‬ ‫یان‬ ‫بەشدارنەبون‬ ‫بەو‬ ‫دەیانەوێت،کۆتایی‬ ‫بهێنن‬ ‫بەشدارییەیان‬
  6. 6. .. ‫کوردستان‬ ‫هەرێمی‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌مهێامنی‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫ساڵ‬ )13( ‫ماوەی‬
  7. 7. ‫ن���ەوت‬ ‫س���ەرەتایی‬ ‫بەش���ێوەیەکی‬ ‫‌س���ەرەتادا‬‫ه‬‫ل‬ ‫ئەگەرچ���ی‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫س���اڵی(8002)وە‬ ‫لەدوای‬ ‫بەاڵم‬ ،‫دەرهێرناوە‬ ‫وچەندی���ن‬ ‫ن���ەوت‬ ‫بەدەرهێنان���ی‬ ‫دەس���تکراوە‬ ‫بەرف���راوان‬ ‫لەکوردستانکردووە‬‫ویان‬ِ‫ڕ‬)‫دایک‬‫کۆمپانی‬(‫گەورە‬‫کۆمپانیای‬ . ‫بۆئەومەبەستە‬ ‫هەرێمی‬ ‫داهاتی‬ ‫س���ەرچاوەی‬ ‫‌ت���ه‬‫ه‬‫نەوتبوو‬ ‌‫ە‬‫لەوکاتەش���ەو‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ئێستاش‬‫ه‬‫ب‬ ،‫واڵت‬ ‫کاروباری‬ ‫بۆبەرێوەبردینى‬ ‫کوردستان‬ ‫راس���تەوخۆ‬ ‫نەوت‬ ‫نرخ���ی‬ ‫‌ک���ی‬‫ه‬‫بەرزبونەوەی‬ ‫و‬ ‫هەردابەزی���ن‬ ‫‌پین‬‫ه‬‫دات‬ ‫ت���وىش‬ ‫کوردی���دا‬ ‫لەکۆمەڵگ���ەی‬ ‫ژی���ان‬ ‫ش���ادەماری‬ ،‫رابردودابینی�م�ان‬ ‫دووس���اڵی‬ ‫لەم���اوەی‬ ‫،وەک‬ ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫بەکۆی‬ ‫تەنگی‬ ‫دارای���ی‬ ‫قەیرانی‬ ‫ن���ەوت‬ ‫نرخی‬ ‫بەدابەزین���ی‬ ‫ژیانی‬ ‫و‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫تەواوی‬ ‫دامەزراوەش���ەرعیەکانو‬ . ‌‫ه‬‫‌ڵچنیو‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ڵک‬‫ه‬‫خ‬ ‫هەیە‬ ‫بوىن‬ ‫ن���ەوىت‬ ‫بلۆکى‬ )57 ( ‫کوردس���تاندا‬ ‫لەهەرێمى‬ ‫رسوش���تیەکان‬ ‫س���امانە‬ ‫کەوەزارەىت‬ ‫ئەوجیاکاریەى‬ ‫بەپێ���ى‬ ‫پارێزگای‬ ‫دەکەوێتە‬‫)ی���ان‬ 27(‫بلۆکەکان‬ ‫لەک���ۆى‬ ،‫کردویەت���ی‬ 13،‫تەقتەقەوە‬‫و‬‫گەرمیان‬‫ئیدارەی‬‫‌بجەو‬‫ه‬‫هەڵ‬‫و‬‫یسلێامىن‬ . ‌‫ه‬‫دهۆک‬ ‫پارێزگای‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫بلوک‬ 18 ، ‌‫ه‬‫‌ولێر‬‫ه‬‫ه‬ ‫پارێزگای‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫بلۆکی‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫بەرزبونەوەی‬ ‫و‬ ‫هەردابەزین‬ ‫راستەوخۆ‬ ‫نەوت‬ ‫نرخی‬ ‫ژیان‬ ‫شادەماری‬ ‫توىش‬ ‫کوردیدا‬ ‫لەکۆمەڵگەی‬ ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌پین‬‫ه‬‫دات‬
  8. 8. : ‫‌م‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫قۆناغی‬ 0 ‫‌س���می‬‫ه‬‫ر‬‫‌ری‬‫ه‬‫ماڵپ‬‌‫ه‬‫ل‬2014‫‌ری‬‫ه‬���‫‌مب‬‫ه‬‫نۆف‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬���‫ک‬‫‌کان‬‫ه‬‫رسوش���تی‬‌‫ه‬‫س���امان‬‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬‫راپۆرت���ی‬‫‌پیێ���ی‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‌‫ه‬‫‌بی���ر‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهیرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وت���ی‬‫ه‬‫ن‬ ‫بڕی‬ )2014 ‫ت���ا‬ 2007( ‫س���اڵی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬���‫‌ت‬‫ه‬‫باڵوکراو‬ ‫‌دا‬‫ه‬���‫‌ک‬‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ . ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ )263،912،921( ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆ‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌تایب‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫فرۆرشاو‬ ‫کوردستاندا‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬‫ناوخۆی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ )123،924،100(‫بری‬ ‫‌ش‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ڕێژ‬‫‌و‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫‌الی‬‫ه‬‫ل‬ ‫جار‬ ‫‌ندین‬‫ه‬‫چ‬ ‫و‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫د‬ ‫‌کێ‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫خزم‬ ‫نازانێت‬ ‫‌س‬‫ه‬‫ک‬ ‫و‬ ‫نایاس���این‬ ‫‌یان‬‫ه‬‫‌زۆرب‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫بچوک‬ ‫پااڵوگه‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫رسوشتی‬‌‫ه‬‫سامان‬‫‌زیری‬‫ه‬‫و‬2014‫‌وتی‬‫ه‬‫ح‬‫مانگی‬، ‌‫ه‬‫کراو‬‫داخستنیان‬‫داوای‬‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌کان‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ژینگ‬‌‫ه‬‫رێخراو‬ .‫‌خران‬‫ه‬‫دان‬ ‫و‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫س‬ ‌‫ه‬‫‌برد‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫‌ڵێن‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‫دا‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫نایاسای‬ ‌‫ه‬‫پااڵوتگ‬ ‫داخستنی‬ ‫‌ڵێنی‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌سێ‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ویش‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫کراو‬ ‫‌رێم‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫(128،889،931)ب‬ ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌شی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫باقی‬ ‌‫ه‬‫و‬ : ‫جیاواز‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫ریێگ‬ .‌‫ه‬‫بوو‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ )24،360،114( ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ڕێگ‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌کردن‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ : ‫‌م‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ )44،494،762( ‌‫ه‬‫تورکی���او‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌س�ت�راو‬‫ه‬‫‌ب‬‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌رێم‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆری‬ ‫هێڵی‬ ‫‌ی‬‫ه‬���‫‌ڕێگ‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌ک���ردن‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ : ‫‌م‬‫ه‬‫دوو‬ . ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ . ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ )71،133،945( ‌‫ه‬‫سۆمۆو‬ ‫کۆمپانیای‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ڕێگ‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌کردن‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ : ‫‌م‬‫ه‬‫سێی‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‌‫ه‬‫رێژ‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ل‬ ‫هات���و‬ ‫‌س���ت‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫ب‬ ‫داهاتی‬ ‫بڕی‬ ..‌‫ه‬‫‌وکردوومان‬‫ه‬‫خوار‬ ‫‌الی‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫ش���یکاری‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌پێی‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ش‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‌‫ه‬‫بر‬ ‫‌و‬‫ه‬���‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ $ )22.541،583.594( ‌‫ه‬���‫ل‬ ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫بریتی‬ ‫‌ناوخۆدا‬‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫ف���رۆرشاو‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫ک���راو‬ ‌‫ه‬‫‌ن���ارد‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫دژوار‬ ‌‫ه‬‫‌یران‬‫ه‬‫ق‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ل‬ ‫و‬ ‫‌کات‬‫ه‬‫ئ‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌رانی‬‫ه‬‫‌رمانب‬‫ه‬‫ف‬ ‫س���اڵی‬ ‫س���ێ‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫موچ‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫تێک‬ ‫کوردس���تان‬ ‫ئارامی‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬���‫‌وێش‬‫ه‬‫ل‬ ‫و‬ ‫‌دات‬‫ه‬‫تێکد‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌اڵی‬‫ه‬‫کۆم‬ ‫ئاش���تی‬ ‌‫ه‬‫‌ریک‬‫ه‬‫‌خ‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌کات‬‫ه‬���‫ئ‬ ‫رزگارم���ان‬ .‫نامێنێت‬ ‫و‬ ‫‌چێت‬‫ه‬‫د‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رهێنانی‬‫ه‬‫د‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫رسوشتی‬ ‌‫ه‬‫سامان‬ ‫‌زیری‬‫ه‬‫و‬ ‌‫ه‬‫پااڵوتگ‬ ‫داخستنی‬ ‫‌ڵێنی‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ،‫دا‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫نایاسای‬ ‫‌رو‬‫ه‬‫س‬ ‌‫ه‬‫‌برد‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫‌ڵێن‬‫ه‬‫ب‬ .‫‌خران‬‫ه‬‫دان‬
  9. 9. = 2007 ‫ساڵی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهیێرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ $71،564،224 = ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆ‬ $ 64 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 1،118،191 = 2008 ‫سالی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهێرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ . ‫دۆالر‬ 267،482،316 = ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆ‬ ‫دۆالر‬ $ 91،5 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 2،923،304 =2009 ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهیرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ $ 745،553،797 = ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆ‬ ‫دۆالر‬ $ 55،5 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 13،935،584 =2010 ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهیرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ $1،020،252،212 = ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆ‬ 71،2 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 14،329،385 =2011 ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهیرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ $4،241،674،560 = ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫بۆه‬ $ 87 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 48،754،880 = 2012 ‫ساڵی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رهێرناو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ $4،689،147،786 = ‫‌رمیزلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫بۆه‬ $86،5 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 54،209،801 = 2013 ‫‌ساڵی‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ $3،898،096،202 = ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫بۆه‬ $ 91،7 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫222،638،24ب‬ =2014 ‫‌ساڵی‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ . $ 7،636،694،306 = ‫‌رمیلێک‬‫ه‬‫‌رب‬‫ه‬‫بۆه‬ $ 89 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫545،508،58ب‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌داخ‬‫ه‬‫ب‬‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬‫‌مریکی‬‫ه‬‫ئ‬‫دۆالری‬ $)22.541،583.594(‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫بوو‬‫بریتی‬‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬‫گشتی‬‫کۆی‬‫بێت‬‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫شێو‬‫‌م‬‫ه‬‫ب‬ ‫رۆژ‬ ‫دارایش‬ ‫‌یران��ی‬‫ه‬‫ق‬ ‫‌و‬‫ه‬‫دیارنی‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬��‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫‌وداهات‬‫ه‬‫ب‬ ‫پێویس��تیان‬ ‫کوردس��تان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫هاوالتیانی‬ ‫ئێس��تا‬ ‫کودس��تان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫فرۆرشاوی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫هاتوی‬ ‫‌س��ت‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫ب‬ ‫داهاتی‬ ‫‌چی‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌چنیت‬‫ه‬‫‌ڵد‬‫ه‬‫پیه‬ ‫‌نگامن‬‫ه‬‫ت‬ ‫زیاتر‬ ‫‌رۆژ‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ب‬‫زۆر‬‌‫ه‬‫تۆتالیتاریدای‬‫‌مێکی‬‫ه‬‫سیس��ت‬‫بنیادنانی‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ماڵ‬‫ه‬‫بن‬‫‌تی‬‫ه‬‫خزم‬ ‌‫ه‬‫ل‬‫و‬‫واڵتان‬‫بانکی‬‫و‬‫‌س‬‫ه‬��‫‌ک‬‫ه‬‫تاک‬‫‌گیرفان��ی‬‫ه‬‫ل‬ . ‌‫ه‬‫‌غکردوو‬‫ه‬‫قۆر‬ ‫بازاریان‬ ‫حزب‬ ‫کۆمپانیاکانی‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫کراو‬ ‫‌ڵ‬‫ه‬‫تێک‬ ‫بازرگانی‬ ‫و‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫سیاس‬ ‫نارشینی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ستهاتوی‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫ب‬ ‫داهاتی‬ ‫کودستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫فرۆرشاوی‬ ‫بانکی‬ ‫و‬ ‫‌س‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫تاک‬ ‫‌گیرفانی‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌و‬‫ه‬‫‌ماڵ‬‫ه‬‫بن‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫خزم‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫و‬ ‫واڵتان‬ ‫‌مێکی‬‫ه‬‫سیست‬ ‫بنیادنانی‬ ‫تۆتالیتاریدایه‬
  10. 10. ‫ت‬‫‌و‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ناردنی‬‫ه‬‫ه‬ ‫داتای‬ 2014 ‫بۆ‬ 2007 ‌‫ه‬‫ل‬
  11. 11. : ‫‌م‬‫ه‬‫دوو‬ ‫قۆناغی‬ ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫کودرستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ،‫‌کان‬‫ه‬‫رسوشتی‬ ‌‫ه‬‫سامان‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫س���ااڵن‬ ‫راپۆرتی‬ ‫پێی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ 2015 ‌‫ه‬‫ل‬ : ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫خوار‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫شێو‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ .. ‌‫ه‬‫‌مهێناو‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملیون‬ ) 210،709،588 ‫؟‬ ‌‫ه‬‫فرۆرشاو‬ ‫ناوخۆ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫فرۆرشاو‬ ‫خاو‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملیون‬ ) 31،404،648 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ . 1 ‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫راپۆرت‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫فرۆش���توی‬ ‌‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫بازار‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫کوردس���تان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ، ‫دایبنین‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫نرخ‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬ ) $ 36.75 = ‫خاو‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫(نرخی‬ ‌‫ه‬‫هاتوو‬ $ 36.75 * ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ 31،404،648 = ‫کوردستان‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫فرۆرشاو‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫‌واتا‬‫ه‬‫ک‬ $ 1،154،120،814 = ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ماو‬‫ه‬‫ل‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬‌‫ه‬‫ب‬‫‌ی‬‫ه‬‫خاو‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬‫ملیون‬)4،539،088(‫کوردستان‬‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬‌‫ه‬‫ک‬‌‫ه‬‫.هاتوو‬2 ‫بۆ‬ ‫‌ین‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ش���یکاری‬ ، ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ) 12،435 ( ‌‫ه‬���‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫رۆژان‬ ‌‫ه‬���‫ک‬ ، ‌‫ه‬‫کردوو‬ ‌‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ن���ارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫س���اڵدا‬ ‫‌ک‬‫ه‬���‫ی‬ ‫یانا؟‬ ‌‫ه‬‫دروست‬ ‌‫ه‬‫ئامار‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫ئایا‬ ‫رۆژێکدا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌ند‬‫ه‬‫چ‬ ‫بزانین‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ) 278 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ 1 12435 / 278 = ‫رۆژێکدا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫ژمار‬ . ‫رۆژێکدا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ 45 = ‌،‫‌وه‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫‌ڕوات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ) 45( ‌‫ه‬‫رۆژان‬ ‫کوردستان‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫س���نوری‬ ‌‫ه‬‫خاڵ‬ ‫‌موو‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫راپۆرت‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫پێی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌واتا‬‫ه‬‫ک‬ ‫زۆر‬‫‌ن‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫د‬‌‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬���‫ک‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌ران‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫‌ی‬‫ه‬‫ژمار‬‌‫ه‬‫چونک‬‫‌راس���تیدا‬‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫دوور‬‌‫ه‬‫ژمار‬‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬‫‌اڵم‬‫ه‬���‫ب‬ . ‌‫ه‬‫زیاتر‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ل‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫‌ڵ‬‫ه‬‫ک‬ ، ‫تاوکی‬ ( ‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫پااڵوگ‬ ‫سێ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫ه‬ ‫بۆ‬ ‌‫ه‬‫دابینکراو‬ ‫خاو‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملیون‬ )36،665،073 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ . 3 ‫‌کامنان‬‫ه‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬‫ملیون‬)23،343،994(‌‫ه‬‫ل‬‫زیاتر‬‌‫ه‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬‫بر‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫پااڵوتنی‬‫دوای‬‌‫ه‬���‫،ل‬)‫بازی���ان‬، ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ، ) ‫مااڵن‬ ‫غازی‬ ، ‌‫ه‬‫فرۆک‬ ‫‌نزینی‬‫ه‬‫ب‬ ، ‫‌فسا‬‫ه‬‫ن‬ ، ‫گازوایل‬ ، ‫سپی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ، ‫‌نزین‬‫ه‬‫ب‬ ( ‫‌ک‬‫ه‬‫و‬ ‌‫ه‬‫‌وتوو‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌ست‬‫ه‬‫د‬ ‫داهاتی‬ ‫ناشافافی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌ش���ێک‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌میش‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫راپۆرت‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫باس‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ش���ێو‬ ‫هیچ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ :‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ، ‫سلێامنی‬ ( ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌شکردنی‬‫ه‬‫داب‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌رای‬‫ه‬‫‌رێوب‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ 2015 ‫مانگی‬ ‌‫ه‬‫یازد‬ ‫داهاتی‬ ،‫‌دواداچوومنان‬‫ه‬‫ب‬ ‫دوای‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ق‬‫ه‬‫ر‬ ‫چوار‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫س‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫کوردس���تان‬ ‫بانکی‬ ‌‫ه‬‫‌نێرێت‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬ ‌‫ه‬‫ک‬ )‌‫ه‬‫کۆی‬ ‫‌وتوکانزاکانی‬‫ه‬‫ن‬ ، ‫دهۆک‬ ، ‫‌ولێر‬‫ه‬‫ه‬ . ) 5001566 ‌‫ه‬‫کۆی‬ ، 5001565 ‫‌ولێر‬‫ه‬‫ه‬ ، 4263521 ‫دهۆک‬ ، 3113309 ‫سلێامنی‬ ( ‫‌ن‬‫ه‬‫‌مان‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫حسابی‬ . ‫دۆالر‬ ‫ملیار‬ )1،787،029،298 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫دینار‬ ‫)ترلیون‬ 2،180،175،743،865 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌موو‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫راپۆرت‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫پێی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫کوردستان‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫سنوری‬ ‌‫ه‬‫خاڵ‬ ‌‫ه‬‫‌ڕوات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ) 45( ‌‫ه‬‫رۆژان‬ ‌‫ه‬‫دوور‬ ‌‫ه‬‫ژمار‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‌،‫‌وه‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬ ‫‌راستی‬‫ه‬‫ل‬
  12. 12. ‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫پااڵوگ‬ ‫س���ێ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ) fuel oil ( ‫‌ش‬‫ه‬‫ر‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمی���ل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملیون‬ ) 16،410،313 ( ‌‫ه‬���‫ل‬ ‫.زیات���ر‬ 4 ‌‫ه‬‫فرۆرشاو‬ ‫کێ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫‌کردنی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫و‬ ‫فرۆش�ت�ن‬ ‫نرخی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫باس���ی‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ش���ێو‬ ‫هیچ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ .‫‌هێرنێت‬‫ه‬‫د‬ .‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫‌فافی‬‫ه‬‫ناش‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌کێک‬‫ه‬‫ی‬ ‫‌میش‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ،‌‫ه‬‫‌کردوو‬‫ه‬‫ن‬ ‫بۆری‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملیون‬ ) 138،661،190 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫کوردس���تان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫هاتوو‬ ‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫راپۆرت‬ ‌‫ه‬‫ل‬ . 5 : ‫قۆناخ‬ ‫دوو‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌یش‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌رکوک‬‫ه‬‫ک‬ ‫پارێزگای‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫جگ‬ ‌‫ه‬‫کردوو‬ ‫جیهانی‬ ‫‌ری‬‫ه‬‫‌ند‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ 58،954،742(‌‫ه‬‫ب‬‌‫ه‬‫‌کس���ان‬‫ه‬‫ی‬‫‌کراو‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬‫ک‬2015/6/23‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬‫مانگی‬‌‫ه‬‫ل‬ :‫‌م‬‫ه‬���‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬‫قۆناخ���ی‬ ‌‫ه‬‫ک‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬‫ب���ر‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫بری‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌غدای���ش‬‫ه‬‫ب‬‌‫ه‬‫و‬،‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌ن���ارد‬‫ه‬‫ه‬‫س���ۆمۆ‬‫‌ر‬‫ه‬‫رێگ‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬���‫ک‬‫‌رمی���ل‬‫ه‬‫ب‬‫ملی���ون‬) ‌‫ه‬‫ک‬ ‫دینار‬ ‫ترلی���ون‬ ) 2،423،826،267 ( ‌‫ه‬‫ک���ردوو‬ ‫‌رێم‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پ���ار‬ ‌‫ه‬‫رێژ‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک���راو‬ ‌‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ن���ارد‬‫ه‬‫ه‬ . ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ) 1،986،743،567 ( ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌کسان‬‫ه‬‫ی‬ ‫بۆری‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ 2015 ‫ساڵی‬ ‫کۆتای‬ ‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬ 2015 /6/23 ‫دوای‬ ‌‫ه‬‫ل‬ : ‫‌م‬‫ه‬‫دوو‬ ‫قۆناخی‬ ) 27،754،281 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫‌ڵ‬‫ه‬���‫گ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫کردو‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫خاوی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمی���ل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملی���ون‬ ) 79،706،354 ( ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌کسان‬‫ه‬‫ی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫پار‬ ‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫راپۆرت‬ ‫پێی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‌‫ه‬‫کردو‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌رکوک‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫ملیون‬ .‫دۆالر‬ ‫ملیار‬ ) 3،949،697،777.89 ( ‫‌ڵ‬‫ه‬‫گ‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬‌‫ه‬‫ب‬‌‫ه‬‫ک‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫جگ‬‌‫ه‬‫فرۆرشاو‬2015‫ساڵی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫داهاتی‬‫‌واتا‬‫ه‬‫ک‬ .‫دوالر‬ ) 3،949،697،777.89 ( = ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫هێرناو‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌ش‬‫ه‬‫ر‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌كسان‬‫ه‬‫ی‬ 1،787،029،298 ( + ) 1،154،120،814( + ) 1،986،743،567 ( ‫‌تی‬‫ه‬‫‌ناردووی‬‫ه‬‫ک‬ ‫عێراق‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ .. ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ 8،877،591،456 ‫کۆتایی‬ ‫‌تا‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ 2015 ‫ساڵی‬ ‫بۆری‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫ملیون‬ ) 79،706،354 ( ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫خاوی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫کردوه‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬
  13. 13. ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫هێنانی‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‫داتای‬ 2015
  14. 14. 2015 ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫‌وتی‬‫ه‬‫‌ن‬‫ه‬‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‫داهاتی‬
  15. 15. ‫هەرێمی‬ ‫‌روی‬‫ه‬���‫ڕووب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ،‫قەیران���ەدا‬ ‫هەمو‬ ‫ئ���ەو‬ ‫لەنێ���و‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌رسوڕێن‬‫ه‬‫س‬ ‫ژمارەی‬ ‫لەوێ‬ ‫لێرەو‬ ، ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫بو‬ ‫کوردس���تان‬ ‫ژماران���ە‬ ‫ل���ەو‬ ‫یەکێ���ک‬ ،‫هەڵ���دەدەن‬ ‫س���ەر‬ ‫کومان���اوی‬ ‫و‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌رای‬‫ه‬‫‌رێوب‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫5102ی‬ ‫س���اڵی‬ ‫مانگ���ی‬ ‌‫ه‬‫یازد‬ ‫داهات���ی‬ ،‫دهۆک‬،‫‌ولێ���ر‬‫ه‬‫ه‬،‫س���لێامنی‬(‫‌وت‬‫ه‬���‫ن‬‫‌ش���کردنی‬‫ه‬‫داب‬ 2،180،175،589،342( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ) ‌‫ه‬���‫کۆی‬ ‫وکانزاکانی‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ )163(‌‫ه‬���‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫مانگ‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬‫بۆ‬‌‫ه‬���‫ک‬ ‫ترلی���ون‬) ‫‌نرێت‬‫ه‬‫دادد‬‫کوردستان‬‫بانکی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫پار‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫‌موو‬‫ه‬‫ه‬،‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫سلێامنی‬ ( ‫‌ن‬‫ه‬‫‌مان‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫حسابی‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ق‬‫ه‬‫ر‬ ‫چوار‬ ‫‌ر‬‫ه‬���‫س‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫کۆی‬ ، 5001565 ‫‌ولێر‬‫ه‬‫ه‬ ، 4263521 ‫دهۆک‬ ، 3113309 . ) 5001566 ‫‌کان‬‫ه‬‫حکومی‬ ‌‫ه‬‫بانک‬ ‌‫ه‬‫‌چ���وو‬‫ه‬‫د‬ ‫پێش���وودا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫داهات‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬.‫‌کرا‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫پێو‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌ڵ‬‫ه‬‫مام‬‫دارایی‬‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬‫‌ن‬‫ه‬���‫‌الی‬‫ه‬‫ل‬‫و‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ح‬ ‫مانگی‬ ‌‫ه‬���‫ل‬ ‌‫ه‬‫ک‬ 8680 ‌‫ه‬‫ژمار‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫نوورساو‬ ‫پێ���ی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌نکی‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫بروات‬ ‌‫ه‬���‫داهات‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫بری���اردراو‬ ، ‌‫ه‬‫‌رچ���وو‬‫ه‬‫د‬ 2014 . ‫کوردستان‬ ‫و‬ ‫داهات‬ ‫هەم���و‬ ‫وەک‬ ‫س���وڕمانە‬ ‫س���ەر‬ ‫جێگەی‬ ‫ئ���ەوەی‬ ‫هەیەو‬ ‫بونیان‬ ‫کە‬ ‫هەرێم‬ ‫تری‬ ‫سامانەکانی‬ ‫و‬ ‫سەروەت‬ ‫بۆ‬ ‫و‬ ‫هەن‬ ‫کۆمپانی���اکان‬ ‫و‬ ‫حزب‬ ‫و‬ ‫بەرپ���رس‬ ‫بۆ‬ ،‫نین‬ ‫دی���ار‬ ،‫هاتووە‬ ‫بەسەر‬ ‫چی‬ ‫نازانین‬ ‫دیارنیەو‬ ‫ئەمیش‬ ،‫نین‬ ‫گەل‬ ‫هەرێمی‬ ‫لە‬ ‫پارەی���ە‬ ‫برە‬ ‫ئەم‬ ‫وەک‬ ‫داهات���ی‬ ‫وردە‬ ‫رەنگ���ە‬ ‫دارایی‬ ‫قەیرانی‬ ‫ئاسانی‬ ‫بە‬ ‫ئەوە‬ ‫‌روو‬‫ه‬‫بخرێت‬ ‫کوردستان‬ ‫‌بێت‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌س‬‫ه‬‫جار‬ ‌‫ه‬‫‌چوو‬‫ه‬‫د‬ ‫پێشوودا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫داهات‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫‌الی‬‫ه‬‫ل‬ ‫و‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫حکومی‬ ‌‫ه‬‫بانک‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ڵ‬‫ه‬‫مام‬ ‫دارایی‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ،‫‌کرا‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫پێو‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫بریاردراو‬ ‫ئێستا‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌نکی‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫بروات‬ ‌‫ه‬‫داهات‬ ‫کوردستان‬
  16. 16. : ‫‌م‬‫ه‬‫سێی‬ ‫قۆناغی‬ )90 ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‫دا‬ 2016 ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫باڵویکردوو‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫‌رسوش���تی‬‫س���امانه‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫ڕاپۆرتان‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫پێی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌ند‬‫ه‬‫‌رچ‬‫ه‬‫ه‬‌‫ه‬‫ک‬‫‌کان‬‫ه‬‫مانگ‬‫پێی‬‌‫ه‬‫ب‬‌‫ی‬‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬‌‫ه‬‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬‌‫ه‬‫ک‬‫بۆری‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌رێگ‬‫ه‬‫ب‬‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬‫ملیون‬ : ‌‫ه‬‫زیاتر‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ل‬ ‫زۆر‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 450 = ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫مانگی‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 303 = ‫دوو‬ ‫مانگی‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 557 = ‫سێ‬ ‫مانگی‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 376 = ‫چوار‬ ‫مانگی‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 390 = ‫پێنج‬ ‫مانگی‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 480 = ‫‌ش‬‫ه‬‫ش‬ ‫مانگی‬ . ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ 390 = ‫‌وت‬‫ه‬‫ح‬ ‫مانگی‬ ‫داهاتی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫جگ‬ ‫دوالر‬ ‫ملی���ار‬ ) 2،987،000،000 ( ‌‫ه‬���‫ل‬ ‌‫ه‬‫زیاتر‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ح‬ ‫مانگی‬ ‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌وت‬‫ه‬���‫ن‬ ‫داهاتی‬ ‫کۆی‬ ‌‫ه‬���‫ک‬ ‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬‫کۆی‬‫‌ند‬‫ه‬‫چ‬‫‌ر‬‫ه‬‫ه‬،‫‌کان‬‫ه‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬���‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬‫داهاتی‬‫و‬‫ناوخۆ‬‌‫ه‬‫ل‬‫فرۆرشاو‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ،‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬‌‫ه‬���‫ب‬‫‌وت‬‫ه‬���‫ن‬ ‌‫ه‬‫ب‬‫‌رمیلی‬‫ه‬‫ب‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫ئێستا‬،‌‫ه‬‫بوو‬‫دوالر‬24‌‫ه‬‫ب‬‫‌رمیلی‬‫ه‬‫ب‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬‫مانگی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫چونک‬‌‫ه‬‫تێدای‬‫‌کی‬‫ه‬‫‌فافی‬‫ه‬‫ناش‬ ‫‌بێت‬‫ه‬‫ن‬‫هیچ‬‫‌بێت‬‫ه‬‫د‬‫‌واتا‬‫ه‬‫ک‬‌‫ه‬‫‌کردوو‬‫ه‬‫ن‬‫‌می‬‫ه‬‫ک‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫‌مهێنانی‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬‫‌ش‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫‌ڵ‬‫ه‬‫گ‬‌‫ه‬‫ل‬‫و‬‌‫ه‬‫فرۆرشاو‬‫دوالر‬37 !!! ‌‫ه‬‫وانی‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‫بێت‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫مانگی‬ ‫داهاتی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ند‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫دوو‬ ‫‌ش‬‫ه‬‫ش‬ ‫مانگی‬ ‫داهاتی‬ ‫‌بێت‬‫ه‬‫ن‬ ‫هیچ‬ ‫‌بێت‬‫ه‬‫د‬ ‫دوو‬ ‫‌ش‬‫ه‬‫ش‬ ‫مانگی‬ ‫داهاتی‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫مانگی‬ ‫داهاتی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ند‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‫بێت‬ !!! ‌‫ه‬‫وانی‬
  17. 17. ‫‌ڵ‬‫ه‬‫گ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌رێم‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫حکوم‬ ‫دووفاقی‬ ‫‌خۆران‬‫ه‬‫موچ‬
  18. 18. ‫کراوە‬ ‫ل���ەوە‬ ‫باس‬ ‫خاڵدا‬ ‫لەپێنج���ەم‬ ،‫خ���اڵ‬ ‫لەحەوت‬ ‫ب���وو‬ ‫پێکهات‬ ‫مووچ���ە‬ ‫پاش���کەوتی‬ ‫بڕی���اری‬ ‫داهاتی‬ ‫ڕەچاوکردن���ی‬ ‫ب���ە‬ ‫دەرکرێ���ت‬ ‫لەس���ەر‬ ‫چاوخش���اندنەوەی‬ ‫مانگان���ە‬ ‫کەبەش���ێوەیەکی‬ ‫بکرێت‬ ‫دیاری‬ ‫پاش���ەکەوت‬ ‫ڕێژەی‬ ‫کەمرتین‬ ‫بەجۆرێ���ک‬ ‫ئابووری‬ ‫و‬ ‫دارای‬ ‫وەزارەت���ی‬ ‫مانگان���ەی‬ ‫زیاد‬ ‫موچەخۆران‬ ‫موچەی‬ ‫ڕێژەیش‬ ‫ب���ەو‬ ‫زیادیکرد‬ ‫نەوت‬ ‫بەرمیلێک‬ ‫نەرخی‬ ‫کاتێک‬ ‫هەر‬ ‌‫ه‬���‫کەوات‬ ‫چۆن‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫کە‬ ‫دەکەینەوە‬ ‫ڕوون���ی‬ ‫لێرەدا‬ ‫نەکراوە‬ ‫جێبەجێ‬ ‫ئەمە‬ ‫بەاڵم‬ ‫ئەکرێ���ت‬ .‫کردوە‬ ‫کوردستان‬ ‫هەرێمی‬ ‫خەڵکی‬ ‫لە‬ ‫فێڵی‬ ‫داهاتی‬ ‫وە‬ ‫بووە‬ ‫ن���ەوت‬ ‫بەرمیل‬ ‫ملیۆن‬ 18،656،131 ‫ی���ەک‬ ‫مانگی‬ ‫لە‬ ‫نەوت‬ ‫هەناردەکردن���ی‬ ‫بووە‬ ‫دۆالر‬ 24.12 ‫نەوت‬ ‫بەرمیلێک‬ ‫نرخ���ی‬ ‫کەواتا‬ ‫بووە‬ ‫دۆالر‬ ‫ملیۆن‬ 450 ‫مانگەدا‬ ‫لەم‬ ‫ن���ەوت‬ . ‌‫ه‬‫دراو‬ ‫مووچە‬ ‫کردنی‬ ‫پاشەکەوت‬ ‫بڕیاری‬ ‫مانگەدا‬ ‫لەو‬ ‫هەر‬ ، ‫بەرمیلێک‬ ‫هەر‬ ‫بۆ‬ ‫سامانە‬‫وەزارەتی‬‫ڕاپۆرتی‬‫بەپێ‬‫دا‬‫شەش‬‫مانگی‬‫لە‬‫نەوت‬‫نرخی‬‫بەرزبوونەوەی‬‫دوای‬‫بەاڵم‬ 561،938676 ‫داهاتەکەی‬ ‫کۆی‬ ‫کە‬ ‫دۆالر‬ 36.43 ‫بە‬ ‫فرۆرشاوە‬ ‫نەوت‬ ‫بەرمیلێک‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫رسوشتی‬ .‫دراوە‬ ‫بازیان‬ ‫و‬ ‫کەڵەک‬ ‫پااڵوتگەی‬ ‫بە‬ ‫کە‬ ‫نەوت‬ ‫بەرمیل‬ ‫ملیۆن‬ 2 ‫داهاتی‬ ‫لە‬ ‫جگە‬ ‫دۆالر‬ ‫ملیۆن‬ ‫بەرمیلێک‬ ‫نرخی‬ ‫لەس���ەر‬ ‫ش���ەش‬ ‫مانگی‬ ‫و‬ ‫یەک‬ ‫مانگی‬ ‫نێوان‬ ‫لە‬ ‫بکەین‬ ‫بەراورد‬ ‫ئەگەر‬ ‫کەواتا‬ ‫وە‬‫کردووە‬‫زیادی‬%34‫ـ‬‫بەڕێژەی‬‫نەوت‬‫نرخی‬‫دەبینین‬‫بۆری‬‫بەڕێگەی‬‫نەوت‬‫داهاتی‬‫یان‬‫نەوت‬ ‫فرۆشتنی‬‫داهاتی‬‫بەبێ‬‫داهاتە‬‫ئەو‬‫هەرچەند‬،‫کردوە‬‫زیادی‬%20‫ڕێژەی‬‫بە‬‫نەوتیش‬‫داهاتی‬ .‫نەوتیەکانە‬ ‫بەرهەمە‬ ‫داهاتی‬ ‫و‬ ‫ناوخۆ‬ ‫بە‬ ‫فرۆشتنی‬ ‫وە‬ ‫تەنکەر‬ ‫بەڕێگەی‬ ‫نەوت‬ ‫مووچەخۆران‬ ‫پاش���ەکەوتی‬ ‫ڕێژەی‬ ‫لە‬ ‫گۆڕانکاری‬ ‫دەبوایە‬ ‫کە‬ ‫دەردەکەوێت‬ ‫بۆمان‬ ‫لێ���رە‬ ‫کەواتا‬ % ) 30 ‫بۆ‬ 20 ( ‫بەڕێژەی‬ ‫نەوت‬ ‫داهاتی‬ ‫زیادبوونی‬ ‫یان‬ ‫نەوت‬ ‫نرخی‬ ‫ڕێژەی‬ ‫بەپێ‬ ‫بکرایە‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫تائێس���تا‬ ، ‌‫ه‬‫ک���ردو‬ ‫هاونیش���تامنیان‬ ‫ل���ە‬ ‫ت���ری‬ ‫فڵێکی‬ ‫لەم���ەدا‬ ‫هەرێ���م‬ ‫حکومەت���ی‬ ‫ب���ەاڵم‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬���‫پاش‬ ‌‫ه‬‫ک‬،‌‫ه‬‫نی‬‫‌ک‬‫ه‬���‫گرنتی‬‫هیچ‬‌‫ه‬‫بگ���ر‬‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬���‫‌ت‬‫ه‬‫‌چو‬‫ه‬‫ن‬‫‌وتدا‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬���‫پاش‬‫نایاس���ای‬ ‫‌می‬‫ه‬‫سیس���ت‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ،‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫بدرێت‬ ‫‌نفال‬‫ه‬‫ئ‬ ‫و‬ ‫‌هیدان‬‫ه‬‫ش‬ ‫وکاری‬ ‫‌س‬‫ه‬‫ک‬ ‫و‬ ‫‌نیش���ینان‬‫ه‬‫خان‬ ‫و‬ ‫‌خۆران‬‫ه‬‫موچ‬ ‫و‬ ‫‌ران‬‫ه‬‫‌رمانب‬‫ه‬‫ف‬ . ‌‫ه‬‫دینار‬ ‫ترلیون‬ )6 ( ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫بر‬ ‫ئێستا‬ ‫تا‬ %34‫ـ‬ ‫بەڕێژەی‬ ‫نەوت‬ ‫نرخی‬ ‫کردووە‬ ‫زیادی‬ ‫ڕێژەی‬ ‫بە‬ ‫نەوتیش‬ ‫داهاتی‬ ‫وە‬ ‫کردوە‬ ‫زیادی‬ %20
  19. 19. ‫‌ش‬‫ه‬‫‌ش‬‫‌مانگی‬‌‫ه‬‫‌ل‬‫‌وت‬‫ه‬‫‌ن‬‫داهاتی‬
  20. 20. ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫چاوخشاندن‬ ‫بڕیاری‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫موچ‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫‌ك‬‫ه‬‫پاش‬ ‫به‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌رانی‬‫ه‬‫‌رمانب‬‫ه‬‫ف‬ ‫كوردستان‬
  21. 21. ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫رسوشتی‬ ‫غازی‬
  22. 22. ‫بەپێی‬‫کە‬‫هەیە‬‫بونی‬‫رسش���تی‬‫غازی‬‫باش‬‫برێکی‬ ‫نەوت‬‫لە‬‫جگە‬‫کوردس���تادا‬‫هەرێمی‬‫لەس���نوری‬ ‫لەروی‬ ‫ئەوەش‬ ، ‫خەمڵێ�ن�راوە‬ ‫س���ێجا‬ ‫مەتر‬ ‫(7،5)ترلیۆن‬‫بە‬‫رسوش���تیەکان‬‫س���امانە‬ ‫وەزارەتی‬‫ئام���اری‬ ‫رێژەکەشی‬ ‫و‬ ‫غازدا‬ ‫وزەی‬ ‫لەئاس���تی‬ ‫واڵت‬ ‫هەش���تەم‬ ‫بە‬ ‫دەکات‬ ‫کوردس���تان‬ ‫هەرێمی‬ ‫ریزبەندیەوە‬ . ‫دەکات‬ ‫دونیا‬ ‫غازی‬ ‫رێژەی‬ ‫هەموو‬ %3 ‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫بەکارنەبون‬‫دەست‬‫تائێستا‬‫کوردستاندا‬‫لەهەرێمی‬‫رسوشتی‬‫غازی‬‫هێنانی‬‫بەرهەم‬‫کۆمپانیاکانی‬ .‫غازە‬ ‫دانا‬ ‫کۆمپانیایی‬ ‫کاربکات‬ ‫کوردستان‬ ‫کەلە‬ ‫کۆمپانیایەک‬ ‫تەنها‬ ‫و‬ : ‫غاز‬ ‫ دانا‬ ‫هیالل‬،‫دانا‬(‫گەورە‬‫کۆمپانیایی‬‫سێ‬‫لە‬‫پێکهاتوە‬،‫غازدا‬‫لەکەرتی‬‫ئەکات‬‫وەبەرهێنان‬‫کۆمپانیاییەکە‬ ‫کە‬ ‫غازدا‬ ‫هێنانی‬ ‫بەرهەم‬ ‫لەبواری‬ ‫کارئەکەن‬ ‫دونیا‬ ‫گرنگی‬ ‫واڵتی‬ ‫س���ێ‬ ‫لە‬ ، ) ‫پرتۆلیۆم‬ ‫گرێس���نت‬ ‫و‬ . ) ‫ئیامرات‬ ‫و‬ ‫میرس‬ ، )‫کوردستان‬ ‫(هەرێمی‬ ‫(عێراق‬ ‫گرێبەستەکەش‬ ‫کردوەو‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫گرێبەستی‬ ‫(7002)وە‬ ‫سالێ‬ ‫لە‬ ‫کۆمپانیایە‬ ‫ئەم‬ ‫باسی‬ ‫ئەوەی‬ ، ‫چین‬ ‫بنەماکانی‬ ‫نیە‬ ‫رون‬ ‫تائێستاش‬ ‫و‬ ‫بارزانیدا‬ ‫نێچیرفان‬ ‫و‬ ‫هەورامی‬ ‫ئاشتی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫هەروەها‬،‫هەرێم‬‫حکومەت���ی‬‫نەک‬‫کۆمپانیاکەیە‬‫بەرژەوەن���دی‬‫لە‬‫زیاتر‬‫گرێبەس���تەکە‬‫دەکرێت‬‫لێ���وە‬ ‫وەزارەتی‬ ‫س���ایتی‬ ‫وێب‬ ‫لە‬ ‫بەاڵم‬ ‫کردووە‬ ‫گرێبەس���تی‬ 57 ‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫کوردس���تان‬ ‫هەرێمی‬ ‫حکومەتی‬ ‫غازە‬ ‫دانا‬ ‫گرێبەستی‬ ‫لەوانەش‬ ‫یەکێک‬ ،‫دیارنیە‬ ‫یان‬ 16 ‫و‬ ‫هەیە‬ ‫گرێبەست‬ 41 ‫رسوشتیەکان‬ ‫س���امان‬ ‫لەو‬ ‫گرێبەس���تێکی‬ ‫بۆچی‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫بەرپرس���ەی‬ ‫دوو‬ ‫ئەم‬ ‫ئەوەیە‬ ‫س���ەرەکی‬ ‫وپرس���یاری‬ . ‫گەیاندووە.!؟‬ ‫بەوکارەیان‬ ‫میللەتەکەیان‬ ‫و‬ ‫خۆیان‬ ‫بە‬ ‫سودێکیان‬ ‫چ‬ ‫؟‬ ‫کردووە‬ ‫شێووەیان‬ ‫باسی‬ ‫باڵوکراوەتەوە‬ 2013 ‫ئازاری‬ ‫لە‬ )‫(ش���اریقە‬ ‫لە‬ ‫کە‬ ‫غاز‬ ‫دانا‬ ‫کۆمپانیایی‬ ‫خودی‬ ‫راپۆرتێکی‬ ‫بەپێی‬ ‫بەرهەمبهێنێت‬ ‫رسوش���تی‬ ‫غازی‬ ‫کۆرمۆر‬ ‫بلۆکی‬ ‫لە‬ ‫توانی‬ ‫غاز‬ ‫دانا‬ ‫(61)مانگ‬ ‫دوایی‬ ، ‫کردووە‬ ‫لەوە‬ ‫(42)تۆرباینەو‬ ‫کە‬ ‫کارەبا‬ ‫هێنانی‬ ‫بەرهەم‬ ‫بنکەی‬ ‫بۆ‬ ‫راکێشێت‬ ‫بۆری‬ ‫کیلۆمەتر‬ )174( ‫توانی‬ ‫هەروەها‬ ‫‌غاز‬‫ه‬‫ب‬ ) ‫س���لێامنی‬ ‫و‬ ‫(هەولێر‬ ‫پارێزگایی‬ ‫ه���ەردوو‬ ‫کارەبایی‬ ‫بەهەمهێنانی‬ ‫بۆ‬ ‫توانیویەت���ی‬ ‫غاز‬ ‫دان���ا‬ .‫داناوە‬ ‫رسوشی‬ ‫غازی‬ ‫هێنانی‬ ‫بەرهەم‬ ‫و‬ ‫پااڵوتن‬ ‫بۆ‬ ،‫پااڵوگەشی‬ ‫دوو‬ ، ‫بکات‬ ‫دابین‬ ‫دەس���تی‬ ‫رسوش���تیەکان‬ ‫س���امانە‬ ‫وەزیری‬ ‫داناغازو‬ ‫نێوان‬ ‫کێش���ەکانی‬ ‫(9002)دا‬ ‫س���اڵی‬ ‫لەدوایی‬ ‫لە‬ ‫ڕێگریان‬ ‫کارەیش���یان‬ ‫بەم‬ ، ‫بدەن‬ ‫بەرهەمهێنانی���ان‬ ‫بەئاس���تی‬ ‫پەرە‬ ‫پێنەدراوە‬ ‫رێگەی���ان‬ ‫پێک���ردوەو‬ ‫س���وودێکی‬ ،‫بوو‬ ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ 10 ‫لە‬ ‫زیات���ر‬ ‫بەها‬ ‫کە‬ ‫كرت‬ )‫پرتۆکیمی���اوی‬ ( ‫ش���ارێکی‬ ‫درووس���تکردنی‬ )2009( ‫ساڵی‬ ‫لەدوایی‬ ‫داناغازو‬ ‫نێوان‬ ‫کێشەکانی‬ ‫رسوشتیەکان‬ ‫سامانە‬ ‫وەزیری‬ ‫رێگەیان‬ ‫پێکردوەو‬ ‫دەستی‬ ‫بەئاستی‬ ‫پەرە‬ ‫پێنەدراوە‬ ‫بدەن‬ ‫بەرهەمهێنانیان‬
  23. 23. . ‫دەرەخساند‬ ‫کاری‬ ‫هەلی‬ ‫هەزاران‬ ‫و‬ ‫دەگەیاند‬ ‫ئەنفالکراوە‬ ‫ناوچە‬ ‫بەو‬ ‫گەورەی‬ ‫حکومەتی‬‫کاتیش‬‫ئەو‬‫دادگاو‬‫ئەچێتە‬‫غاز‬‫دانا‬‫و‬‫هەرێم‬‫حکومەتی‬ ‫نێوان‬‫کێشەی‬‫)دا‬2013(‫لەساڵی‬ ‫دواتریش‬،‫کێشیەکانی‬‫و‬‫داعش‬‫شەری‬‫پێش‬‫واتە‬‫دۆراند‬‫کۆمپانیاکە‬‫بە‬‫دۆالری‬‫(001)ملیۆن‬‫هەرێم‬ ‫کۆمپانیایی‬‫دیسانەوە‬‫کە‬‫رونبویەوە‬‫رابردودا‬‫مانگی‬‫چەن‬‫ماوەی‬‫لە‬‫هەبوەو‬‫بەردەوامی‬‫کێشەیە‬‫ئەو‬ ‫ئەو‬ ‫تری‬ ‫س���کااڵیەکی‬ ‫لەرێگەی‬ ‫بردوەتەوە‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫لە‬ ‫دۆالری‬ ‫ملیار‬ )2( ‫نزیکەی‬ ‫غاز‬ ‫دان���ان‬ ‫و‬ ‫ئان‬ ‫لەم‬ ‫فەرمانبەرانە‬ ‫)مانگی‬ ‫(سێ‬ ‫موچەی‬ ‫بەشی‬ ‫ئەوەش‬ . ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫لە‬ ‫کۆمپانیایەوە‬ . ‫قەیراناویەدا‬ ‫ساتە‬ ‫ئازاری‬ ‫تا‬ ) 2008( ‫ترشینی‬ ‫لەمانگی‬ ‫ن���ەوت‬ ‫بەرملی‬ ‫(97)ملیۆن‬ ‫هاوتای‬ ‫راپۆرتەش‬ ‫ئەو‬ ‫هەربەپێ���ی‬ ‫نەوت‬ ‫بەرمیل‬ ‫(88)هەزار‬ ‫هاوتایی‬ ‫هێنانی‬ ‫بەرهەم‬ ‫بەرێژەی‬ ‫گەش�ت�ن‬ ‫کە‬ ،‫هێرناوە‬ ‫بەرهەم‬ ) 2013( ‫ئەو‬ ‫،کەواتە‬ ) ‫چەمچەم���ال‬ ( ‫گەرمی���ان‬ ‫س���نوری‬ ‫کۆرمۆری‬ ‫بلۆک���ی‬ ‫لە‬ ‫بەتەنه���ا‬ ‫ئ���ەوەش‬ ‫رۆژدا‬ ‫لەی���ەک‬ ‫گاز‬ ‫س���ێجایی‬ ‫پێ‬ ‫)ملیۆن‬ 340( ‫هاوتایک���ی‬ ‫ئەبێت���ە‬ ‫بپێورێت‬ ‫رسوش���تی‬ ‫غازی‬ ‫بە‬ ‫ئەگ���ەر‬ ‫رێژەی���ەش‬ ‫کۆی‬ ‫کەواتە‬ ، ‫رۆژانە‬ ‫هەربەشێوەی‬ ‫ئەویش‬ ‫چرکراو‬ ‫شلی‬ ‫گازی‬ ‫(51)هەزار‬ ‫وە‬ ‫رۆژانە‬ ‫بەش���ێوەیەکی‬ ‫شلەکانی‬ ‫چرکراو‬ ‫لەگازی‬ ‫بەرمیل‬ ‫ملیۆن‬ 16،5 ‫وە‬ ‫و‬ ‫لەگاز‬ ‫سیجا‬ ‫پێ‬ ‫(571)ملیار‬ ‫بەرهەمەکە‬ ‫گشتی‬ ‫ترشینی‬‫لەمانگی‬‫هێنان‬‫بەبەرهەم‬‫کردوە‬‫دەس���تی‬‫لەوەتەی‬‫بەرهەمهاتوە‬‫کۆمپانیاکەوە‬‫لەالیەن‬ . ‫)وە‬ 2008( ‫یەکەمی‬ ‫هاواڵتیانی‬‫بۆ‬‫کارەبایی‬‫(42)کاتژمێر‬‫گرەوی‬‫نەبێت‬‫هیچ‬‫تائێستا‬‫ئەبوایە‬‫هێنان‬‫لەبەرهەم‬‫رێژەیە‬‫ئەو‬ ‫هەرێمە‬ ‫ئەو‬ ‫نەنگی‬ ، ‫نەبیرناوە‬ ‫رەوا‬ ‫هەرێم‬ ‫هاواڵتیانی‬ ‫بە‬ ‫خۆشبەختیەکەش‬ ‫،ئەگەر‬ ‫بکردایە‬ ‫هەرێم‬ ‫چەن‬ ‫تەنها‬ ‫خاوەنەکەی‬ ‫بەاڵم‬ ‫هاواڵتیانەوەیە‬ ‫س���ەرجەمی‬ ‫بەناوی‬ ‫رسوش���تیەو‬ ‫س���امانەکەی‬ ‫لەوێدا‬ ‫بەش‬ ‫ئەنفالکراو‬ ‫خەڵکە‬ ‫داناوەو‬ ‫تیر‬ ‫س���کی‬ ‫لەس���ەر‬ ‫سۆڵیان‬ ‫و‬ ‫سپی‬ ‫و‬ ‫نەرم‬ ‫دەس���تی‬ ‫و‬ ‫کەس���ێکن‬ ‫هەرێمە‬ ‫ئەم‬ ‫مەتەڵی‬ ، ‫داناوە‬ ‫برس���ی‬ ‫سکی‬ ‫لەسەر‬ ‫ماندویان‬ ‫دەس���تی‬ ‫رەشوروتەکەش���ی‬ ‫خوارو‬ ‫سیاسیەکی‬ ‫چەن‬ ‫بەدەست‬ ‫بۆخۆی‬ ‫بەاڵم‬ ‫لەسەرێتی‬ ‫سەرنجی‬ ‫دونیا‬ ‫هەموو‬ ‫کە‬ ‫ئەوێوە‬ ‫کەوتوەتە‬ .‫نادیار‬ ‫داهاتی‬ ‫دیارەو‬ ‫سامانی‬ ‫وەزارەەتەوە‬ ‫جوت‬ ‫وەزیرێکی‬ ‫چەن‬ ‫بیبەرنامەو‬ ‫کێشەی‬ ‫)دا‬ 2013( ‫لەساڵی‬ ‫دانا‬ ‫و‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫نێوان‬ ‫دادگاو‬ ‫ئەچێتە‬ ‫غاز‬ ‫هەرێم‬ ‫حکومەتی‬ ‫کاتیش‬ ‫ئەو‬ ‫بە‬ ‫دۆالری‬ ‫(001)ملیۆن‬ ‫دۆراند‬ ‫کۆمپانیاکە‬
  24. 24. : ‌‫ه‬‫جۆر‬ ‫سێ‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫رسۆشتی‬ ‫غازی‬ ‫بەرهەمی‬ : ‫وشک‬ ‫غازی‬ . 1 ‫‌کانی‬‫ه‬‫وێس���تگ‬ ‌‫ه‬‫‌درێت‬‫ه‬‫د‬ .‫(8002)وە‬ ‫لەس���اڵی‬ ‫دەهێنێ���ت‬ ‫س���ێجاغازبەرهەم‬ ‫(043)ملیۆنپ���ى‬ ‫رۆژان���ە‬ ) ‫‌ولێر‬‫ه‬‫ه‬ ‫پارێزگای‬ + ‫سلێامنی‬ ‫پارێزگای‬ ( ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌با‬‫ه‬‫کار‬ ‫هێنانی‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ : ‫مااڵن‬ ‫شل‬ ‫غازی‬ . 2 ‫ساوس‬ ‫کۆمپانیای‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫دراو‬ . ‫)لەمبلۆکەبەرهەمدێت‬ ‫مااڵن‬ ‫ش���لی‬ ‫(غازی‬ ‫ئێلپێجی‬ ‫(0001)هەزارتەن‬ ‫دوالر‬ ) 325 ( ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌نی‬‫ه‬‫ت‬ ‫کوردستان‬ : ‫‌یت‬‫ه‬‫کۆندێنس‬ .3 ‫‌ڵ‬‫ه‬‫تێک‬ ‫تاوکی‬ ‫خاوی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ڵ‬‫ه‬���‫گ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ . ‫لێبەهەمدەهێرنێت‬ ‫کۆندێس���ەیتی‬ ‫(02)هەزاربەرمیل‬ ‌‫ه‬���‫رۆژان‬ . ‫‌بێت‬‫ه‬‫د‬ ‫باش‬ ‌‫ه‬‫‌یت‬‫ه‬‫کۆندێس‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌هۆی‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫نی‬ ‫باش‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫جۆر‬ ‫تاوکی‬ ‫خاوی‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‌‫ه‬‫دچونک‬ ‫‌کرێت‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫رۆژان‬ ‫کۆندێسەیت‬ ‫(02)هەزاربەرمیل‬ ‫دەهێرنێت‬ ‫بەرهەم‬
  25. 25. : ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫داهاتی‬
  26. 26. ‫ناتوانرێت‬‫ئاسانی‬‌‫ه‬‫ب‬‫‌میش‬‫ه‬‫ئ‬‌‫ه‬‫ک‬،‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬‌‫ه‬‫ب‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌وێت‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫د‬‫‌ستامن‬‫ه‬‫د‬‫داهات‬‌‫ه‬‫ل‬‫تر‬‫جۆرێکی‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫و‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌فافی‬‫ه‬���‫ناش‬ ‫رووی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫فرۆش���تنی‬ ‫جۆری‬ ‫خرابرتین‬ ‌‫ه‬‫چونک‬ ‫بزانین‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌قین‬‫ه‬‫راس���ت‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫ژمار‬ ‫‌کرێت‬‫ه‬‫د‬‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬‫خاو‬‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌شێک‬‫ه‬‫ب‬‫ئێستا‬‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬2007‌‫ه‬‫ل‬‫کوردستان‬‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬‫‌زانین‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫باسن‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫ڕاپۆرت‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫ئاشکرا‬ ‫و‬ ‫روونی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫ئێس���تا‬ ‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫س���امان‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ 2015 ‫‌ی‬‫ه‬‫س���ااڵن‬ ‫ڕاپۆرتی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫ک‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫‌ک‬‫ه‬‫و‬‌‫ه‬‫‌ئامێزبوو‬‫ه‬‫گالت‬ ‫زۆر‬‫کرابێت‬‫باس���یش‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌وان‬‫ه‬‫ر‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬‌‫ه‬‫ب‬‫س���اڵێک‬‫‌ی‬‫ه‬‫ماو‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌میل‬‫ر‬‌‫ه‬‫ب‬‫ملیۆن‬)4،600،000(‫‌ڵێ���ت‬‫ه‬‫د‬‌‫ه‬‫هات���وو‬‫‌کان‬‫ه‬‫رسوش���تی‬ ‫‌کامنان‬‫ه‬‫زانیاری‬‫و‬‫‌دواداچوون‬‫ه‬‫ب‬‫پێی‬‌‫ه‬‫ب‬‌‫ه‬‫ئێم‬‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ .‫‌کات‬‫ه‬‫د‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬)45(‫رۆژی‬‫‌میش‬‫ه‬‫ئ‬‌‫ه‬‫ک‬‌‫ه‬‫کراو‬‌‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌رمیلی‬‫ه‬‫ب‬‫‌ر‬‫ه‬‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬،‫رۆژێکدا‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬‫‌زار‬‫ه‬‫ه‬)75(‌‫ه‬‫ل‬‫‌ی‬‫ه‬‫نزیک‬‌‫ه‬‫رۆژان‬2015‫ساڵی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫‌وتوو‬‫ه‬‫‌رک‬‫ه‬‫د‬‫بۆمان‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 675،000،000 ( ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌وتی‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهات���ی‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ، ‫تێکرا‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌ین‬‫ه‬‫حس���ابک‬ ) $ 25( ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫کراو‬ ‌‫ه‬‫‌رو‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نارد‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ر‬‫ه‬���‫‌نک‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫رێگ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌رمیل‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌زار‬‫ه‬‫ه‬ ) 60 ( ‫‌ی‬‫ه‬���‫‌نزیک‬‫ه‬‫رۆژان‬ 2016 ‌‫ه‬���‫ل‬ ‌‫ه‬‫و‬ . ‫نیوێک‬ ‫و‬ ‫ساڵ‬ ‌‫ه‬‫ماو‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬ ‫گشتی‬ ‫کۆی‬ . ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 270،000،000 ( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫داهات‬ . ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫نزیک‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌نك‬‫ه‬‫ت‬ ‌‫ه‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫فرۆشتنی‬ ‫جۆری‬ ‫خراپرتین‬ ‫‌وه‬‫ه‬‫‌فافی‬‫ه‬‫ناش‬ ‫رووی‬ ‌‫ه‬‫ل‬
  27. 27. ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫رشینی‬ ‫داهاتی‬
  28. 28. 2016/1 /27 ‌‫ه‬‫ل‬ NRT( ( ‫تاوتوی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌رنام‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ) ‫ی.ن.ک‬ ( ‫س���کرتێری‬ ‫جێگری‬ ‫‌ح‬‫ه‬‫س���ال‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ .‫د‬ ‫‌رێز‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ) 5( ‫بری‬ ، ‫کرد‬ ‫‌وتدا‬‫ه‬‫ح‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫کابین‬ ‫‌ڵ‬‫ه‬‫گ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌سلیم‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌و‬‫ه‬‫‌ور‬‫ه‬‫د‬ 6 ‫‌ی‬‫ه‬‫کابین‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫من‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫وتی‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫‌ڵێت‬‫ه‬‫د‬‫‌کان‬‫ه‬‫رسوش���تی‬‌‫ه‬‫س���امان‬‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬.‫‌بوو‬‫ه‬‫ه‬‫دا‬)HSBC(‫بنکی‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌وت‬‫ه‬���‫ن‬‫رشین���ی‬ 3،845،893،693 ( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ 2013 ‫‌ت���ا‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫‌وتو‬‫ه‬‫ک‬ ‫‌س���تامن‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫‌س���ت‬‫ه‬‫گرێب‬ ‫رشینی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ .‫د‬ ‫‌کانی‬‫ه‬���‫قس‬ ‫نیوانی‬ ‌‫ه‬���‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ه‬ ‫جی���اوازی‬ ‫دوالریان‬ ‫ملی���ون‬ ‫‌د‬‫ه‬���‫س‬ ‫دوو‬ ‫و‬ ‫ملیار‬ ‫‌ک‬‫ه‬���‫ی‬ ‫‌ی‬‫ه‬���‫نزیک‬ ‌‫ه‬���‫ک‬ ) ‫یان‬ ‌‫ه‬‫‌رفکراو‬‫ه‬‫س‬ ‫الرێ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫زۆری‬ ‫‌ش���ێکی‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫و‬ ،‫‌کان‬‫ه‬‫رسوش���تی‬ ‌‫ه‬‫س���امان‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫وزار‬ ‫و‬ ‫‌م‬‫ه‬‫‌ره‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫غاز‬ ‫و‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫کاروباری‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌نی‬‫ه‬‫‌نجوم‬‫ه‬‫ئ‬ ‫و‬ ‫دارای‬ ‫چاودێری‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫الی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫چاودێرێ‬ ‫هی���چ‬ ‫‌وتیان‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫داریی‬ ‫‌ت���ی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ‫‌و‬‫ه‬‫س���ااڵن‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬ ‫بۆ‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ران‬‫ه‬‫گ‬ ‫بێ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫یان‬ ‫خۆ‬ ‫‌اڵتی‬‫ه‬���‫‌س‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫د‬ : ‫روو‬ ‌‫ه‬‫‌ین‬‫ه‬‫‌خ‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫منون‬ ‫‌ند‬‫ه‬‫چ‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫خوار‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ،‌‫ه‬‫‌رفکردوو‬‫ه‬‫س‬ . ‫دهۆک‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌مریکی‬‫ه‬‫ئ‬ ‫زانکۆی‬ ‫بۆ‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 30( . 1 ‫زانکۆی‬ ‌‫ه‬���‫ب‬ ‫ملیون‬ )10( ‫‌نه���ا‬‫ه‬‫ت‬ ‫‌جی‬‫ه‬‫ک‬ ،‫س���لێامنی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌مریک���ی‬‫ه‬‫ئ‬ ‫زانک���ۆی‬ ‫ب���ۆ‬ ‫دۆالر‬ ‫ملی���ون‬ )88 ( . 2 ‌‫ه‬‫ب‬ ‫کوردستانی‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫قوربانیدان‬ ‫و‬ ‫کاراسات‬ ‫‌مزی‬‫ه‬‫ر‬ ‌‫ه‬‫‌بج‬‫ه‬‫‌ڵ‬‫ه‬‫ه‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫حکومی‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫زانکۆی‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫دراو‬ ‌‫ه‬‫‌بج‬‫ه‬‫‌ڵ‬‫ه‬‫ه‬ . ‌‫ه‬‫ناساندوو‬ ‫دنیا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫نزیک‬ ‫و‬ ‫حزبین‬ ‫‌یان‬‫ه‬‫زۆرب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫بانک‬ ‫پش���تگیری‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫س���یول‬ ‫ئاس���انکاری‬ ‫بۆ‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 270 ( . 3 . ‫کوردستانن‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫دارانی‬ ‫‌اڵت‬‫ه‬‫‌س‬‫ه‬‫د‬ . ‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫دروستن‬ ‫ئێستا‬ ‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌دین‬‫ه‬‫‌اڵح‬‫ه‬‫س‬ ‫زانکۆی‬ ‫‌مپی‬‫ه‬‫ک‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ )20( . 4 ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫کواستن‬ ‫بۆ‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫‌پرس‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌جی‬‫ه‬‫ک‬ ‫ناوخۆ‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ‫بۆ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫کۆپت‬ ‫کردنی‬ ‫دابین‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 13 ( . 5 . ‫دێنن‬ ‫‌کاری‬‫ه‬‫ب‬ ‫خۆیان‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬ ‫چی‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ، ‌‫ه‬‫ژینگ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫س‬ ‫له‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫کاریگ‬ ‫‌نگاندنی‬‫ه‬‫‌ڵس‬‫ه‬‫ه‬ ) ‫ای‬ ، ‫ای‬ ، ‫ی‬ ( ‫راوێژکاری‬ ‫بۆ‬ ) 1،318،753 ( .6 . ‌‫ه‬‫ئاوای‬ ‫کوردستان‬ ‫‌یی‬‫ه‬‫ژینگ‬ ‫‌زعی‬‫ه‬‫و‬ ‫بۆ‬ ‫‌ین‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫‌فد‬‫ه‬‫س‬ ‫بۆ‬ ‫پاریان‬ ‫و‬ ‫راوێژکارین‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫خاو‬ ‌‫ه‬‫ئێم‬ ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ) 5( ‫بڕ‬ ‫بانکی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫رشینی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫‌ریتانی‬‫ه‬‫ب‬ ‫)ی‬ HSBC ( ‫ه‬‫‌بوو‬‫ه‬‫ه‬ ‫دا‬
  29. 29. ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬‫نازانێت‬‫‌س‬‫ه‬‫ک‬،‫‌دواداچوون‬‫ه‬‫ب‬‫و‬‫‌نگی‬‫ه‬‫‌ماه‬‫ه‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌رمانگ‬‫ه‬‫ف‬‫ڕاوێژکاری‬ ‫کریی‬‫دوالر‬‫ملیون‬)1(.7 ‫؟‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ڵکی‬‫ه‬‫خ‬ ‫بۆ‬ ‫؟‬ ‫بوو‬ ‫چی‬ ‫سوودیان‬ ‫؟‬ ‫بوو‬ ‫چی‬ ‫کاریان‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌رمانگ‬‫ه‬‫ف‬ . ‫‌ش‬‫ه‬‫گ‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫ئایند‬ ‫رێکخراوی‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ )5 ( . 8 ‫زۆر‬ %90 ‫‌وڵیر‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌نها‬‫ه‬‫ت‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫خوێندنگاکان‬ ‫بۆ‬ ‫پاک‬ ‫ئاوی‬ ‫کردنی‬ ‫دابین‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 3،687،973 ( .9 . % 40 ‫دهۆکیش‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ، ‌‫ه‬‫‌کراو‬‫ه‬‫ن‬ ‫جێ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫جێ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌رمیان‬‫ه‬‫گ‬ ‫و‬ ‫سلێامنی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ، ‌‫ه‬‫کراو‬ ‫‌جێ‬‫ه‬‫جێب‬ ‫خراپی‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫؟‬ ‌‫ه‬‫‌رفکراو‬‫ه‬‫س‬ ‫چۆن‬ ‫ئایا‬ ، ‫‌نگال‬‫ه‬‫ش‬ ‫‌پێدانی‬‫ه‬‫‌ش‬‫ه‬‫گ‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 40 ( . 10 ‫؟‬ ‌‫ه‬‫کردوو‬ ‫‌رفی‬‫ه‬‫س‬ ‫میکانیزمێک‬ ‫چ‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‌‫چۆن‬ ، ‫‌نجان‬‫ه‬‫گ‬ ‫‌زراندنی‬‫ه‬‫دام‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ )10 ( . 11 ‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ژمار‬ ‫ئێس���تادا‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫؟‬ ‌‫ه‬‫کراو‬ ‫‌رج‬‫ه‬‫خ‬ ‫چۆن‬ ، ‫‌نجان‬‫ه‬‫گ‬ ‫کامبین���ی‬ ‫ب���ۆ‬ ‫دوالر‬ ‫ملی���ون‬ ) 2،685،000 ( . 12 . ‫‌هێڵن‬‫ه‬‫‌جێد‬‫ه‬‫ب‬ ‫کوردستان‬ ‫‌ش‬‫ه‬‫گ‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ئایند‬ ‫و‬ ‫کار‬ ‫‌لی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌بوونی‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫و‬ ‫بێکارن‬ ‫‌نج‬‫ه‬‫گ‬ ‫‌هل���ی‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌ک���ی‬‫ه‬‫کۆمپانیای‬ ‌‫ه‬���‫ک‬ ‫ئافاس���تاین‬ ‫‌رزی‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ران���ی‬‫ه‬‫‌بووک‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫ق‬ ‫دوالر‬ ‫ملی���ون‬ ) 7،100،000 ( . 13 ‫‌هلی‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫کۆمپانیای‬ ‫زیان���ی‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬ ‌‫ه‬‫وات‬ ،‌‫ه‬‫پش���ت‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫حزبی‬ ‫‌رپرس���انی‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫و‬ ‫هێناو‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌رزێک‬‫ه‬‫د‬ !!!! ‌‫ه‬‫بژاردوو‬ ‫‌ت���ی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬2013‫س���اڵی‬‫راپۆرت���ی‬‌‫ه‬���‫ل‬‌‫ه‬���‫ک‬‫تری���ش‬‫‌ردان���ی‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫‌ه‬‫ه‬‫ب‬‫ت���ری‬‫‌ی‬‫ه‬���‫منوون‬‫‌ی���ان‬‫ه‬‫د‬‫و‬‌‫ه‬���‫‌مان‬‫ه‬‫ئ‬ . ‫‌کرێن‬‫ه‬‫د‬ ‫تێبینی‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫‌رسوشتی‬‫ه‬‫سامان‬ ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 1 ( ‫‌ی‬‫ه‬‫‌رمانگ‬‫ه‬‫ف‬ ‫ڕاوێژکاری‬ ‫کریی‬ ‫‌دواداچوون‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫‌نگی‬‫ه‬‫‌ماه‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌س‬‫ه‬‫ک‬ ، ‌‫ه‬‫دراو‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌شیربنی‬‫ه‬‫ل‬ ‫نازانێت‬ ‫کاریان‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌رمانگ‬‫ه‬‫ف‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫؟‬ ‫بوو‬ ‫چی‬
  30. 30. ‌‫ه‬‫‌ریو‬‫ه‬‫تێپ‬ ‫قۆناغ‬ ‫دوو‬ ‌‫ه‬‫ناوخۆ ب‬ ‫داهاتی‬
  31. 31. ( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫‌میش‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫دوالر‬ ‫ملی���ون‬ 350 ‫‌ی‬‫ه‬‫نزیک‬ ، ‫تێکرا‬ ‌‫ه‬‫مانگان‬ ، 2014 ‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬ 2007 ‌‫ه‬���‫ل‬ : ‫‌م‬‫ه‬���‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ . ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬ ‫ساڵی‬ ‫سێ‬ ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ، ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫دۆالر‬ ‫ملیار‬ ) 29،400،000،000 ‫‌ی‬‫ه‬‫‌نزیک‬‫ه‬‫ب‬‌‫ه‬‫مانگان‬‫بۆ‬‌‫ه‬‫کردوو‬‫‌می‬‫ه‬‫ک‬‫ناوخۆ‬‫داهاتی‬‫دارای‬‫‌یرانی‬‫ه‬‫ق‬‫‌هۆی‬‫ه‬‫ب‬2014‫‌تای‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬‫س‬:‫‌م‬‫ه‬‫دوو‬ . ‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ) 4،500،000،000 ( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ 2016 ‫ی‬ 6 ‫مانگی‬ ‫تا‬ ، ‫دوالر‬ ‫ملیون‬ ) 150 ( ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫دارایی‬ ‫‌ت���ی‬‫ه‬‫‌زار‬‫ه‬‫و‬ ‌‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫رۆش���توون‬ ‫‌رمی‬‫ه‬‫ف‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌ش���ێو‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫داهاتان‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌نها‬‫ه‬‫ت‬ ‌‫ه‬���‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫رێگای‬‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫کۆناکرێت‬‫پێ���ک‬ ‫و‬‫رێک‬‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ش���ێو‬ ‌‫ه‬‫ب‬‫داهات‬‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئێم‬‫‌دواداچوونی‬‫ه‬‫ب‬‫و‬‫زانیاری‬‫پێ���ی‬ ‌‫ه‬���‫ب‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پس���وڵ‬ ‫زۆر‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ژمار‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫منوون‬ ‫بۆ‬ ، ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌زێن‬‫ه‬‫خ‬ ‌‫ه‬‫‌جن‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫داهات‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫ه‬ ‫جۆراوجۆر‬ ‌‫کۆمپانیا‬‫‌زار‬‫ه‬‫ه‬20 ‌‫ه‬‫منون‬‫بۆ‬ ‫‌خرشێن‬‫ه‬‫‌ب‬‫ه‬‫د‬‫گومرکی‬‫باجی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫ک‬‫کۆمپانیاکان‬‫بۆ‬‫‌کرێن‬‫ه‬‫د‬‫بوون‬‫خۆش‬ ‫کۆمپانیاکانی‬‫‌تی‬‫ه‬‫تایب‬‌‫ه‬‫ب‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫‌د‬‫ه‬‫ئ‬‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬‌‫ه‬‫ب‬‫باج‬‫‌زاریان‬‫ه‬‫ه‬15‫‌نها‬‫ه‬‫ت‬ ،‫‌یه‬‫ه‬‫ه‬‫کوردستان‬‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬‌‫ه‬‫ل‬ ،)‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫بواری‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌تکوزاری‬‫ه‬‫خزم‬‫و‬‫سکیوریتی‬،‫و‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫‌وی‬‫ه‬‫‌ن‬‫ه‬‫کواست‬ ،‫‌کان‬‫ه‬‫پااڵوگ‬ ،‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬،‫‌یاندن‬‫ه‬‫گ‬( ‫ڤێالی‬ ‫زۆری‬ ‫‌شی‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ، ‫‌با‬‫ه‬‫کار‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫لێخۆش���بوونی‬ ‫و‬ ‫‌ماڵندن‬‫ه‬‫خ‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫لیژن‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬���‫تریش‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫الی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌با‬‫ه‬‫کار‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫ی���ان‬ ،‫کراو‬ ‫بۆ‬ ‫خۆش���بوونیان‬ ‫لێ‬ ‫‌کان‬‫ه‬‫حزب‬ ‫‌گای‬‫ه‬‫بار‬ ‫و‬ ‫‌رۆیی‬‫ه‬‫زیاد‬ ‫ش���ۆێنی‬ ‫و‬ ‫‌رپرس���ان‬‫ه‬‫ب‬ . ‫‌ن‬‫ه‬‫ناد‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬ ‫و‬ ‫حزب‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌زێن‬‫ه‬‫خ‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫کۆبکرێن‬ ‫رێکوپێک‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌شێو‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫داهاتان‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫‌وات‬‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ،‫‌ن‬‫ه‬‫‌یک‬‫ه‬‫د‬ ‫پارتی‬ ‫و‬ ‫‌کیت���ی‬‫ه‬‫ی‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫و‬ ‫‌ژین‬‫ه‬‫ن‬ ‫گش���تی‬ ‫داهاتی‬ ‫‌ر‬‫ه‬���‫س‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫حزب‬ ‫و‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫جیابکرێن‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌کاربهێرنێت‬‫ه‬‫ب‬،‫کوردستاندا‬‫‌ڵکی‬‫ه‬‫خ‬‫‌تی‬‫ه‬‫خزم‬‌‫ه‬‫ل‬‫‌توانرێت‬‫ه‬‫د‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬‫زیاد‬‫قات‬‫‌ند‬‫ه‬‫چ‬‫ناوخۆو‬‫داهاتی‬ .‫پێبهێرنێت‬ ‫کۆتای‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫پاش‬ ‫‌می‬‫ه‬‫سیست‬ ‫و‬ )34،406،175،050( ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫داهاتی‬‌‫ه‬‫ل‬‫زیاتر‬2016‫‌وتی‬‫ه‬‫ح‬‫مانگی‬‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬2007‌‫ه‬‫ل‬‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬‫داهاتی‬‫کۆی‬ ‫رشینی‬ ‫و‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫داهاتی‬ ‫گشتی‬ ‫کۆی‬ ‫‌واتا‬‫ه‬‫ک‬ ‫ملیاره‬ )5 ( ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‫‌ستی‬‫ه‬‫گرێب‬ ‫رشینی‬ ، ‌‫ه‬‫دوالر‬ ‫ملیار‬ .‌‫ه‬‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ) 39،406،175،050 ( ‫دێت‬‫پێک‬‫‌ش‬‫ه‬‫ب‬‫دوو‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫ک‬‫ناوخۆ‬‫داهاتی‬ ،‌‫ه‬‫دوالر‬‫ملی���ار‬)33،900،000،000(‫خۆ‬‫ناو‬‫داهات���ی‬‫ک���ۆی‬ 2016 ‫‌ش���ی‬‫ه‬‫ش‬ ‫مانگی‬ ‫‌تا‬‫ه‬‫ه‬ 2014 ‫ناوخۆ‬ ‫داهاتی‬ ،)29،400،000،000( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ 2014 ‫بۆ‬ 2007 ‌‫ه‬‫ل‬ ( . ) ) 4،500،000،000( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫دوالر‬‫ملیار‬)73،306،175،050(‫کوردستان‬‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬‫‌ناو‬‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫هاتو‬2016‫بۆ‬2007‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫ک‬‫داهات‬‫کۆی‬ . ‌‫ه‬‫هاتو‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫عێراق‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ،‌‫ه‬‫مانگان‬ ‌‫ه‬‫موج‬ ‫بۆ‬ ، ‫‌ی‬‫ه‬‫پار‬ ‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫جگ‬ ، ‌‫ه‬‫داهاتان‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌ر‬‫ه‬‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬ ‫رێکوپێک‬ ‫‌کی‬‫ه‬‫‌ی‬‫ه‬‫‌شێو‬‫ه‬‫ب‬ ‫و‬ ‫حزب‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌زێن‬‫ه‬‫خ‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫کۆبکرێن‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫جیابکرێن‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬ ‫‌ند‬‫ه‬‫چ‬ ‫ناوخۆو‬ ‫داهاتی‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬ ، ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫زیاد‬ ‫قات‬
  32. 32. ‌‫ه‬‫ب‬ ‫کوردستان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫موچ‬ ‫پێدانی‬ ‌‫ه‬‫‌ڕیو‬‫ه‬‫تێپ‬ ‫قۆناغ‬ ‫دوو‬
  33. 33. 17 ‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌درا‬‫ه‬‫د‬ ‫‌ران‬‫ه‬‫‌رمانب‬‫ه‬‫ف‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫موچ‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫عێراق‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫الی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ 2014 ‫ی‬ 3 ‫مانگی‬ ‫تا‬ : ‫‌م‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ‫قوناغی‬ ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫دۆالر‬ ‫ملیار‬ 69 ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‌‫ه‬‫و‬ 2003 ‌‫ه‬‫ک‬ ،‌‫ه‬‫دراو‬ ‫‌غدا‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫هاتوو‬ ‫ی‬ % ‌‫ه‬‫‌غداو‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫الی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ 2014 ‫ی‬ 3 ‫مانگی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫کوردس���تان‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬ ‫برینی‬ ‫دوای‬ : ‫‌م‬‫ه‬‫دوو‬ ‫قوناغی‬ ‌‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫پار‬‫بری‬‫‌و‬‫ه‬���‫مانگ‬)17(2015‫تاکۆتای‬‌‫ه‬‫ک���ردوو‬‫دابین‬‫‌رانی‬‫ه‬‫‌رمانب‬‫ه‬‫ف‬‫‌ی‬‫ه‬���‫موچ‬‫‌رێ���م‬‫ه‬‫ه‬‫‌ت���ی‬‫ه‬‫حکوم‬، .‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫دینار‬ ‫ملیار‬ ‌‫ه‬‫ود‬ ‫‌د‬‫ه‬‫س‬ ‫و‬ ‫ترلیون‬ ‌‫ه‬‫چوارد‬ )14،110،000،000،000 ( ‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫ئێستا‬‫تا‬‌‫ه‬‫ک‬ ‌‫ه‬‫‌یروکراو‬‫ه‬‫پ‬‫‌وت‬‫ه‬‫‌ک‬‫ه‬‫پاش‬‫نایاسای‬‫‌می‬‫ه‬‫سیست‬2016‫ی‬‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬‫مانگی‬‌‫ه‬‫ل‬:‫‌م‬‫ه‬‫سێی‬‫قۆناغی‬ . ‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫دینار‬ ‫ملیار‬ ‫‌د‬‫ه‬‫س‬ ‫پێنج‬ ‫و‬ ‫ترلیون‬ ‫دوو‬ ) 2،500،000،000،000 ( ‌‫ه‬‫شانزد‬)16،610،000،000،000( 2014‫سێی‬‫مانگی‬‌‫ه‬‫ل‬‌‫ه‬‫موچ‬‌‫ه‬‫ب‬‫‌ن‬‫ه‬‫درواو‬‫‌ی‬‫ه‬‫پاران‬‫‌و‬‫ه‬‫ئ‬‫گشتی‬ ‫کۆی‬ .‫‌کات‬‫ه‬‫د‬ ‫دینار‬ ‫ملیون‬ ‌‫ه‬‫د‬ ‫و‬ ‫‌د‬‫ه‬‫‌س‬‫ه‬‫ش‬ ‫و‬ ‫ترلیون‬ 12،807،000،000،000 ( ‫‌ی‬‫ه‬���‫نزیک‬ ‫‌رێ���م‬‫ه‬‫ه‬ ‫‌تی‬‫ه‬‫حکوم‬ ‌‫ه‬���‫ک‬ ‫‌س���تامن‬‫ه‬‫‌رد‬‫ه‬‫ب‬ ‫‌کانی‬‫ه‬‫‌ڵگ‬‫ه‬‫ب‬ ‫پێ���ی‬ ‌‫ه‬���‫ب‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫و‬ ‫ملیار‬ ‫‌ک‬‫ه‬‫ی‬ ، ‌‫ه‬‫‌رگرت���وو‬‫ه‬‫و‬ ‫ناوخۆ‬ ‫‌کان‬‫ه‬���‫بانک‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫دیناری‬ ‫ملی���ار‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫‌دوح‬‫ه‬���‫س‬ ‫‌ش���ت‬‫ه‬‫وه‬ ‫ترلیون‬ ‌‫ه‬‫دوانزد‬ ) . ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫‌درێت‬‫ه‬‫د‬ ‫‌وت‬‫ه‬‫ن‬ ‌‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ، ‌‫ه‬‫‌رگرتوو‬‫ه‬‫و‬ ‫تورکیا‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫دوالریشی‬ ‫بۆ‬ ‌‫ه‬‫دینار‬ ‫‌ملیار‬‫ه‬‫‌دود‬‫ه‬���‫‌س‬‫ه‬‫وش‬ ‫ترلیون‬ ‫دوو‬ ) 2،610،000،000،000 ( ‌‫ه‬‫ب‬ ‫پێویس���تی‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬ ، ‌‫ه‬‫‌وات‬‫ه‬‫ک‬ ، ‌‫ه‬‫بوو‬ ‫کوردس���تان‬ ‫داهاتی‬ ‌‫ه‬‫دوالر‬ ‫ملیار‬ ) 73،306،175،050 ( ‫بری‬ ‫‌اڵم‬‫ه‬‫ب‬ ، ‫کات‬ ‫دابی���ن‬ ‌‫ه‬‫موچ‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌و‬‫ه‬���‫ئ‬ ‫‌ت‬‫ه‬‫حکوم‬‫خس���تنی‬‫‌کار‬‫ه‬‫ب‬‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬‫و‬‫‌تکوزار‬‫ه‬‫خزم‬‫و‬‌‫ه‬���‫موج‬‫‌واوکاری‬‫ه‬‫ت‬‫ب���ۆ‬‫دوالر‬‫ملیار‬ ‫‌ش���ت‬‫ه‬‫ه‬‫‌ر‬‫ه‬���‫‌گ‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌رێمی‬‫ه‬‫ه‬‫نیوی‬‫و‬‫ساڵ‬‫‌ش‬‫ه‬‫ش‬‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬‌‫ه‬‫‌کات‬‫ه‬‫د‬‌‫ه‬‫ک‬،‌‫ه‬‫نی‬‫دیار‬‫دۆالر‬‫ملیار‬)65(‫بری‬‫هێشتا‬‫‌رجکرابێت‬‫ه‬‫خ‬ ‫حسابی‬ ‌‫ه‬‫ژمار‬ ‫‌ر‬‫ه‬���‫س‬ ‌‫ه‬‫‌ت‬‫ه‬‫خراون‬ ‫؟‬ ‫براون‬ ‫کۆی‬ ‫بۆ‬ ‫لێهاتوو؟‬ ‫چی‬ ‌‫ه‬‫پاران‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫‌پرس���ین‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫ئێم‬ ، ‫کوردس���تان‬ ‫‌ڵکی‬‫ه‬‫خ‬‫‌تی‬‫ه‬‫خزم‬‌‫ه‬‫ل‬‫و‬‫‌و‬‫ه‬‫‌دۆزرێت‬‫ه‬‫د‬‌‫ه‬‫پاران‬‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬‫چۆن‬‫ئایا‬‫‌ی‬‫ه‬‫ئ‬‫کراو؟‬‫دیاری‬‫‌سی‬‫ه‬‫ک‬‫و‬‫کۆمپانیا‬‫و‬‫حزب‬‫کام‬ . ‫‌رێرنێت‬‫ه‬‫‌پ‬‫ه‬‫تێد‬ ‫پێ‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫‌یران‬‫ه‬‫ق‬ ‫‌م‬‫ه‬‫ئ‬ ‫و‬ ‫‌هێرنێت‬‫ه‬‫د‬ ‫‌کار‬‫ه‬‫ب‬ ‫کوردستان‬ ‫‌ن‬‫ه‬‫الی‬ ‌‫ه‬‫ل‬ 2014 ‫ی‬ 3 ‫مانگی‬ ‫تا‬ ‫‌ران‬‫ه‬‫‌رمانب‬‫ه‬‫ف‬ ‫‌ی‬‫ه‬‫موچ‬ ‌‫ه‬‫‌و‬‫ه‬‫عێراق‬ ‫ی‬ % 17 ‫‌ی‬‫ه‬‫بوج‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‌‫ه‬‫ک‬ ‫‌درا‬‫ه‬‫د‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ،‌‫ه‬‫دراو‬ ‫‌غدا‬‫ه‬‫ب‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫هاتوو‬ ‌‫ه‬‫ل‬ ‫زیاتر‬ ‌‫ه‬‫و‬ 2003 ‌‫ه‬‫هاتوو‬ ‫دۆالر‬ ‫ملیار‬ 69
  34. 34. ‌‫ه‬‫ڕاسپارد‬

×