SlideShare a Scribd company logo
1 of 16
Historia mjeksore
ne mesejete
Medicina ne erresiren e shekullit te mesem
Te mberthyer nga varferia dhe kushtet e renda per
jetes njerzit kerkuan nje shlirim shpirtror te cilin e
gjeten ne fene e krishter e cila po perhapej shume
shpejt ne Europe.
Ne ate kohe kjo fe ishte mbizotruese andaj nderhyrjet
e saj ne mjeksi ishin shume dominuese dhe
shkatrruese per gjithe ata qe shfaqnin nje mendim
te ndryshem nga predikuesit e asaj kohe.
Ata qe nuk u pajtuan me kete gjendje shkuan ne
vendet e Azise duke marre me vete veprat qe kishin
mbetur nga qyteterimi grek, si veprat e Aristotelit,
Hipokratit, Galenit etj.
Ata u vendosen ne vendet islamike dhe filluan ti
perkthejne ato vepra ne gjuhen e vendase.
Perveq te keqijave ne kete periudhe pati edhe shume
te arritura ne mjeksi sepse u bene: sekscionet e
para, lulezoi anatomia, kirurgjia etj.
Mesjeta perfshine medicinen bizante, arabe,
medicinen e Manastireve, shkollen Salerno dhe
medicinen Skolastike.
Medicina bizantine
Duke u bazuar gjithmone ne mesimet e fese dhe ne
parimet e saj themelore:ndihme dhe afrim, ne kete
periudhe merren hapat konkrete drejt hapjes se
vendeve ku mund te ndihmoheshin njerzit e semure
dhe te vobekte, keto vende u quajten
HOSPICIE(Spitalet)
Puna e mjekeve te shkolluar te Bizantit qendronte ne
mbledhjen e veprave te medicines se Hipokratit dhe
Galenit, perkthimit dhe imitimit te veprave te
autoreve greko-romak.
Ne Bizant egziston nje numer I vogel I mjekeve te
shkolluar, ata pak mjek nuk lane vepra te medha
dhe me vlere.
Nder mjeket me te rendesishem ishin:
Oribazi- I cili e shkruajti enciklopedine e gjithaneshme
“Iatrikai”.
Aetius Amidenus- I cili shkruajti enciklopedine
medicinale “Bibla istrike”.
Aleksander Trallianus- shkruajti “Practica” dhe studioj
semundjet e zorreve.
Paulos Aegineta- ishte mjeku I fundit bizantin, shkroj
enciklopedine “Hypomnema” dhe promovoj nje
sere nderhyrjesh te reja kirurgjike.
Medicina arabe
Medicina arabe konsiderohet si ure ndermjet
medicines klasike greko-romake dhe medicines
moderne.
Popujte arabe pervetsuan veprat e grekeve dhe
zhvilluan e me tej shkencat si mjeksine, kimine,
matematiken, astronomine etj, duke I dhene botes
vepra me vlera te pamohueshme.Keto fryte I
perpunuan dhe ja kthyen perendimit I cili I kishte
humbur qe me pare.
Mjeket musliman ishin mjaft te talentuar, dhe lane
vepra te medha mbas vetes.Do ti permendim disa….
• Abu Bekri Muhamed ibn Zakaria al-Rasi
• (RAZES)
• Themeluesi I pare I spitalit te madh te
• Bagdatit. Mjek me influence shume te
• madhe dhe te gjate, aq sa mjeket e
• shekullit te mesem e quajten GALENI
ARAB. Eshte autor I me shume se 200 veprave
mjeksore duke perfshire: enciklopedin mjeksore”Al
Havi”, pastaj “Kitab Al Mansuri”, “Almadori” , libri I
pergjithshem I mjeksise, “De variolis et morbilis” etj..
• “Nje mjek nuk mund ti mjekoje te gjitha semundjet”
• Ibn-al Hajtan (Alhazien)
• Matematikan, fizikan… Luajti rol te
• madh ne zhvillimin e oftamologjise,
• autor I librit “Optika” ku bene
• pershkrimin e rrugeve te drites
neper thjerreza, pershkrimin e pare anatomik
te syrit, shpjegon perthyerjen e drites dhe te
perceptimit optik duke mbrojtur tezen se
drita perhapet nga objekti ne sy.Ideator I
pare mbi perdorimin e syzeve optike, per
mikroskopin dhe teleskopin etj…
Abu Ali al Husain ibn Abdulah
Ibn Sina (Avicena)
Mjeku dhe shkencetari me I madh
arab. Veprat kryesore ishin:
“Canon medicinae”,“Ligji medicinal”
enciklopedi e madhe ku ka kodifiku
tere diturine medicinale greko-romake dhe
arabe.Ndermjet tjerash ai permend edhe
perverzionet seksuale. Permend rreth 760 lloj
barnash. Vdes nga bari qe gabimisht e beri per
nje semundje te barkut.
• Abul- Kasim
• Eshte kirurgu me I madh I arab I
• asaj kohe.
• Autore I enciklopedise “Al Tasrif”
• ku ne pjesen e pare eshte perpunu
medicina ne pergjethsi kurse ne te dyten
kirurgjia ne veqanti. Ne baze te ketyre veprave
shihet se ai ka perdorur hekurin e skuqur e jo
thiken dhe gjithashtu ka bere lidhjen e eneve
te gjakut.
• Avenzoar
• Vepra kryesore e tij eshte “Al Taisir”
• doracak per terapi.
• Eshte I pari arab qe kritikon Galenin.
Averoes
Ishte filozof dhe mjek, vepra e tij
kryesore ishte “Kitab al Kuliat” ne
te cilen ka rezymuar sistemin e
terapise.
Medicina e manastireve
Medicina e manastireve eshte faza me e erret ne
historine e medicines.Kjo u zhvillua prej shek.VI-te
deri ne shek. e XI-te.Ne kete kohe mjeksia ishte ne
duar te prifterinjve dhe benedikteve.
Merite me te madhe ne kete periudhe ka Flavius
Aurelius Casiodorus kancelar I mbretit gotik
Teodorikes,I cili perkthej veprat greko-romake ne
gjuhen latine dhe themeloi Akademine e Shkencave
ne Manastirin Vivarium.Ne fund te kesaj periudhe
filluan te happen shkollat e para laike mjeksore si
ajo e Salernos, Padoves, Bolonjes, Parisit etj.
Shkolla Salerno
Ne Salerno u hap shkolla e pare medicinale, oaze e
vetme e mesjetes dhe paraardhese e fakulteteve te
mjeksise.Ne kete shkolle kishin ndikim te madh
kulturat greke,romake,hebraike dhe arabe.Ne kete
shkolle studenti detyrohej te mesonte 3 vjet
logjiken ndersa 5 vjet medicinen,gjithashtu ishte I
detyruar te mbaje praktike dhe diploma vertetohej
nga shteti.
Ne Salerno lulezoi anatomia, gjithashtu kirurgjia,
gjinekologjia dhe okulistika.
Epidemite me te medha
Murtaja Justinjan - ku vdesin gjysma e mbreterise
bizantine…!!!
Murtaja bubonike ose “Vdekja e zeze” – Azi vdesin 24
milion njerez, ne Evrope 25 milion…!!!
Lebroza – disa mijera ne France dhe disa qindra te
vdekur ne Angli…!!!
“ Zjarri I shejte” – shkaktohej nga kerpudha e thekrit,
pasojat ishin humbja e gishtrinjeve…vdekja !!!
Semundjet psiqike si: Likantropia (besimi se eshte
lugat), vetdenimi, saltomania (mani vallezimi) etj…
Ju faleminderit…
punoi:
Donjet BISLIMI

More Related Content

Featured

How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthHow Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
ThinkNow
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Kurio // The Social Media Age(ncy)
 

Featured (20)

2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot2024 State of Marketing Report – by Hubspot
2024 State of Marketing Report – by Hubspot
 
Everything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPTEverything You Need To Know About ChatGPT
Everything You Need To Know About ChatGPT
 
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage EngineeringsProduct Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
Product Design Trends in 2024 | Teenage Engineerings
 
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental HealthHow Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
How Race, Age and Gender Shape Attitudes Towards Mental Health
 
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdfAI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
AI Trends in Creative Operations 2024 by Artwork Flow.pdf
 
Skeleton Culture Code
Skeleton Culture CodeSkeleton Culture Code
Skeleton Culture Code
 
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
PEPSICO Presentation to CAGNY Conference Feb 2024
 
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
Content Methodology: A Best Practices Report (Webinar)
 
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
How to Prepare For a Successful Job Search for 2024
 
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie InsightsSocial Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
Social Media Marketing Trends 2024 // The Global Indie Insights
 
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
Trends In Paid Search: Navigating The Digital Landscape In 2024
 
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
5 Public speaking tips from TED - Visualized summary
 
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
ChatGPT and the Future of Work - Clark Boyd
 
Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next Getting into the tech field. what next
Getting into the tech field. what next
 
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search IntentGoogle's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
Google's Just Not That Into You: Understanding Core Updates & Search Intent
 
How to have difficult conversations
How to have difficult conversations How to have difficult conversations
How to have difficult conversations
 
Introduction to Data Science
Introduction to Data ScienceIntroduction to Data Science
Introduction to Data Science
 
Time Management & Productivity - Best Practices
Time Management & Productivity -  Best PracticesTime Management & Productivity -  Best Practices
Time Management & Productivity - Best Practices
 
The six step guide to practical project management
The six step guide to practical project managementThe six step guide to practical project management
The six step guide to practical project management
 
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
Beginners Guide to TikTok for Search - Rachel Pearson - We are Tilt __ Bright...
 

Historia mjekesore ne mesjete

  • 2. Medicina ne erresiren e shekullit te mesem Te mberthyer nga varferia dhe kushtet e renda per jetes njerzit kerkuan nje shlirim shpirtror te cilin e gjeten ne fene e krishter e cila po perhapej shume shpejt ne Europe. Ne ate kohe kjo fe ishte mbizotruese andaj nderhyrjet e saj ne mjeksi ishin shume dominuese dhe shkatrruese per gjithe ata qe shfaqnin nje mendim te ndryshem nga predikuesit e asaj kohe.
  • 3. Ata qe nuk u pajtuan me kete gjendje shkuan ne vendet e Azise duke marre me vete veprat qe kishin mbetur nga qyteterimi grek, si veprat e Aristotelit, Hipokratit, Galenit etj. Ata u vendosen ne vendet islamike dhe filluan ti perkthejne ato vepra ne gjuhen e vendase. Perveq te keqijave ne kete periudhe pati edhe shume te arritura ne mjeksi sepse u bene: sekscionet e para, lulezoi anatomia, kirurgjia etj. Mesjeta perfshine medicinen bizante, arabe, medicinen e Manastireve, shkollen Salerno dhe medicinen Skolastike.
  • 4. Medicina bizantine Duke u bazuar gjithmone ne mesimet e fese dhe ne parimet e saj themelore:ndihme dhe afrim, ne kete periudhe merren hapat konkrete drejt hapjes se vendeve ku mund te ndihmoheshin njerzit e semure dhe te vobekte, keto vende u quajten HOSPICIE(Spitalet) Puna e mjekeve te shkolluar te Bizantit qendronte ne mbledhjen e veprave te medicines se Hipokratit dhe Galenit, perkthimit dhe imitimit te veprave te autoreve greko-romak.
  • 5. Ne Bizant egziston nje numer I vogel I mjekeve te shkolluar, ata pak mjek nuk lane vepra te medha dhe me vlere. Nder mjeket me te rendesishem ishin: Oribazi- I cili e shkruajti enciklopedine e gjithaneshme “Iatrikai”. Aetius Amidenus- I cili shkruajti enciklopedine medicinale “Bibla istrike”. Aleksander Trallianus- shkruajti “Practica” dhe studioj semundjet e zorreve. Paulos Aegineta- ishte mjeku I fundit bizantin, shkroj enciklopedine “Hypomnema” dhe promovoj nje sere nderhyrjesh te reja kirurgjike.
  • 7. Medicina arabe konsiderohet si ure ndermjet medicines klasike greko-romake dhe medicines moderne. Popujte arabe pervetsuan veprat e grekeve dhe zhvilluan e me tej shkencat si mjeksine, kimine, matematiken, astronomine etj, duke I dhene botes vepra me vlera te pamohueshme.Keto fryte I perpunuan dhe ja kthyen perendimit I cili I kishte humbur qe me pare. Mjeket musliman ishin mjaft te talentuar, dhe lane vepra te medha mbas vetes.Do ti permendim disa….
  • 8. • Abu Bekri Muhamed ibn Zakaria al-Rasi • (RAZES) • Themeluesi I pare I spitalit te madh te • Bagdatit. Mjek me influence shume te • madhe dhe te gjate, aq sa mjeket e • shekullit te mesem e quajten GALENI ARAB. Eshte autor I me shume se 200 veprave mjeksore duke perfshire: enciklopedin mjeksore”Al Havi”, pastaj “Kitab Al Mansuri”, “Almadori” , libri I pergjithshem I mjeksise, “De variolis et morbilis” etj.. • “Nje mjek nuk mund ti mjekoje te gjitha semundjet”
  • 9. • Ibn-al Hajtan (Alhazien) • Matematikan, fizikan… Luajti rol te • madh ne zhvillimin e oftamologjise, • autor I librit “Optika” ku bene • pershkrimin e rrugeve te drites neper thjerreza, pershkrimin e pare anatomik te syrit, shpjegon perthyerjen e drites dhe te perceptimit optik duke mbrojtur tezen se drita perhapet nga objekti ne sy.Ideator I pare mbi perdorimin e syzeve optike, per mikroskopin dhe teleskopin etj…
  • 10. Abu Ali al Husain ibn Abdulah Ibn Sina (Avicena) Mjeku dhe shkencetari me I madh arab. Veprat kryesore ishin: “Canon medicinae”,“Ligji medicinal” enciklopedi e madhe ku ka kodifiku tere diturine medicinale greko-romake dhe arabe.Ndermjet tjerash ai permend edhe perverzionet seksuale. Permend rreth 760 lloj barnash. Vdes nga bari qe gabimisht e beri per nje semundje te barkut.
  • 11. • Abul- Kasim • Eshte kirurgu me I madh I arab I • asaj kohe. • Autore I enciklopedise “Al Tasrif” • ku ne pjesen e pare eshte perpunu medicina ne pergjethsi kurse ne te dyten kirurgjia ne veqanti. Ne baze te ketyre veprave shihet se ai ka perdorur hekurin e skuqur e jo thiken dhe gjithashtu ka bere lidhjen e eneve te gjakut.
  • 12. • Avenzoar • Vepra kryesore e tij eshte “Al Taisir” • doracak per terapi. • Eshte I pari arab qe kritikon Galenin. Averoes Ishte filozof dhe mjek, vepra e tij kryesore ishte “Kitab al Kuliat” ne te cilen ka rezymuar sistemin e terapise.
  • 13. Medicina e manastireve Medicina e manastireve eshte faza me e erret ne historine e medicines.Kjo u zhvillua prej shek.VI-te deri ne shek. e XI-te.Ne kete kohe mjeksia ishte ne duar te prifterinjve dhe benedikteve. Merite me te madhe ne kete periudhe ka Flavius Aurelius Casiodorus kancelar I mbretit gotik Teodorikes,I cili perkthej veprat greko-romake ne gjuhen latine dhe themeloi Akademine e Shkencave ne Manastirin Vivarium.Ne fund te kesaj periudhe filluan te happen shkollat e para laike mjeksore si ajo e Salernos, Padoves, Bolonjes, Parisit etj.
  • 14. Shkolla Salerno Ne Salerno u hap shkolla e pare medicinale, oaze e vetme e mesjetes dhe paraardhese e fakulteteve te mjeksise.Ne kete shkolle kishin ndikim te madh kulturat greke,romake,hebraike dhe arabe.Ne kete shkolle studenti detyrohej te mesonte 3 vjet logjiken ndersa 5 vjet medicinen,gjithashtu ishte I detyruar te mbaje praktike dhe diploma vertetohej nga shteti. Ne Salerno lulezoi anatomia, gjithashtu kirurgjia, gjinekologjia dhe okulistika.
  • 15. Epidemite me te medha Murtaja Justinjan - ku vdesin gjysma e mbreterise bizantine…!!! Murtaja bubonike ose “Vdekja e zeze” – Azi vdesin 24 milion njerez, ne Evrope 25 milion…!!! Lebroza – disa mijera ne France dhe disa qindra te vdekur ne Angli…!!! “ Zjarri I shejte” – shkaktohej nga kerpudha e thekrit, pasojat ishin humbja e gishtrinjeve…vdekja !!! Semundjet psiqike si: Likantropia (besimi se eshte lugat), vetdenimi, saltomania (mani vallezimi) etj…