Tiroid hastalıkları genel bakış -diş hekimliği dersi

2,931 views

Published on

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Tiroid hastalıkları genel bakış -diş hekimliği dersi

  1. 1. TİROİD HASTALIKLARI PROF DR DİLEK GOGAS YAVUZ Marmara Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD,Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD
  2. 2. Tiroid bezinin anatomisi Tracheanın önünde 20 gr
  3. 3. •Tiroid bezinin en önemli işlevi tiroid hormonu üretmektir •Tiroid hormonu vücuttaki her hücrenin metabolizmasına etkir •Vucudun metabolizmasını regüle eder •Tiroid hormonunun yokluğu hayat ile bağdaşmaz
  4. 4. Tiroid bezi hipofizin kontrolü altındadır •Kandaki tiroid hormon düzeylerindeki düşüş Hipofiz bezinden TSH salgısını uyarır. •TSH tiroid bezinden tirod hormon salgısını arttırır. •Kandaki tirodi hormon düzeylerinin artması Hipofizden TSH üretimini azaltır •Hipofiz bezi ise hipotlamasun kontrolü altındadır •Hipotalamustan salgılanan TRH, TSH üretim ve Salgısını kontrol eder.
  5. 5. Hipotalamik-hipofizer-tiroid Aksının Feedback Regülasyonu  TRH - Tirotropin serbestleştirici hormon  TSH - Tiroid stimüle edici hormon- Tirotropin  T4/T3 – Tiroid Hormonları
  6. 6. Tiroid hormonunun etkileri Hücre içi reseptörlerine Bağlanarak etki eder
  7. 7. Tiroid hormonları hücresel metabolik aktiviteyi artırır  Mitokondri sayı ve aktivitesini artırırlar.  Enerji kullanılır ve ısı üretimi artar.  Bazal metabolik hızı düzenler  Hipertiroidide BMR % 60-100 artar.  Tiroid hormonu hiç üretilmezse, BMR yaklaşık normal düzeyinin yarısına iner.
  8. 8. Büyüme ve doku gelişimine etkileri  Dişlerin çıkmasını ve gelişimini sağlar.  Epidermis, saç follikülleri ve tırnakların büyümesi ve olgunlaşmasını sağlar.  İskelet kasları kasılma gücü ve hızını arttırır. • Yüksek frekanslı kas tremorları
  9. 9. Tiroid hormonlarının büyümeye etkileri  Fetal hayatta ve çocukluk döneminde beynin büyüme ve gelişimini sağlarlar.  Tiroid hormonu yetersizliği durumunda zeka gelişimi olumsuz etkilenir (kretenizm).
  10. 10. Sinir Sistemine Etkileri  Beyin ve korteks büyümesi  Akson proliferasyonu  Dentrit dallanması  Sinaps oluşumu, miyelinizasyon
  11. 11. Tiroid hormon üretimi Tiroid bezinden tiroid hormon yapımı iyoda bağımlıdır Tiroid hormonları : Thyroxine (T4) Tri iyodotrionin (T3) Tirodi hormon üretiminin %80 i T4, %29 si T3 tür T3 ,T4 ten 4 kat daha potenttir
  12. 12. Tiroid bez fonksiyon ve yapısının değerlendirilmesi •Kanda tiroid hormon miktarının ölçülmesi tiroid bezinin aktivasyonunu gösterir •Tiroid ultrasonografisi Tiroid bezinin büyüklüğü,nodüler gelişimi hakkında fikir verir •Tiroid sintigrafisi Tiroid bezinin iyot tutuşu ve inderkt olarak aktivasyonu hakkında fikir verir.
  13. 13. Tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesinde sTSH sT4
  14. 14. Tiroid hormonları Serum düzeyleri Serum tiroksin T4 4.6-12 mg/d Serum Triiodotirionin T3 80-180 ng/dl Serum tirotiropin TSH 0.5-5ıu/ml
  15. 15. Tiroid bezinin en sık raslanan hastalıkları •Hipertiroidi •Hipotiroidi •Guatr-nodüler hastalık
  16. 16. Hipertiroidi Tiroid bezinin aşırı çalışması, fizyolojik dozun üzerinde hormonu kana vermesidir.
  17. 17. Hipertiroidinin semptom ve bulguları Semptomlar Bulgular •Çarpıntı •Kalp hızında artış •Sıçak intoleransı •Ellerde titreme •Sinirlilik •Kilo kaybı •Uykusuzluk •Kas gücünde azalma •Barsak hareketlerinin artması •Sıcak ,nemli cilt •Adet düzeninin bozulması • Saç dökülmesi •Halsizlık
  18. 18. Hipertiroidi : Etiyoloji 1 Grave’s hastalığı (TSH reseptörlerine karşı gelişen otoimmünite ) 2 Toksik mültinodüler guatr (İyot eksikliği bölgelerinde sık , uzun süreli guatrlarda ) 3-Toksik adenom 4- Tiroidit (subakut, postpartum) 5- ilaçlara bağlı(amiodoron, aşırı iyot) 6- Tümör (struma ovari, metastatik tiroid ca)
  19. 19. Hipertiroidinin en sık nedenleri •Graves hastalığı •Toksik nodüler guatr •Toksik adenom •tiroiditler
  20. 20. Hipertiroidinin tanısı Serumda TSH T3 ve T4
  21. 21. Hipertiroidi ayırıcı tanısı: Tiroid sintigrafisi normal graves Toksik adenom tiroidit Toksik multinodüler
  22. 22. Graves hastalığı •Otoimmün bir hastalıktır. •Tiroid bezindeki proteinlere karşı gelişen antikorların tiroid bezini aşırı uyarmaları ve fazla hormon üretimi ile karakterizedir. Kadınları erkeklerden 8 kat daha fazla etkiler 50 yaşın üzerinde ender rastlanır
  23. 23. Graves hastalığının özellikleri •Hipertiroidi •Graves oftalmopatisi •Dermopati (pretibial mixödem)
  24. 24. Graves oftalmopatisi
  25. 25. Toksik adenom Hipertiroidi tiroid bezindeki tek nodülden kaynaklanabilir Otonom fonksiyonu olan adenom Diğer dokudan bağımsız olarak Tiroid hormonu salgılar
  26. 26. Tiroidit Tiroid bezinin inflamasyonu tiroidit olarak tanımlanır Tiroid bezinde normal olarak depolanmış tiroid hormonları Bezdeki yıkım sonucu kana karışır. •Subakut tiroidit •Postpartum tiroidit
  27. 27. Hipertiroidi tedavisi  Allta yatan nedene  Hastalığın şiddetine  Hastanın yaşına  Tiroid bezinin büyüklüğüne  Komorbid durumlara bağlıdır Tedavinin hedefi : hiper metabolik durumu en az yan etki ve hipotiroidi insidansı ile giderebilmek.
  28. 28. Tedavi seçenekleri 1.Semptomların rahatlatılması (beta bloker ) 2. Anti Tiroid ilaçlar Metimazol , Propiltiourasil (PTU) 3. Radyoaktif iyot tedavisi 4. Tiroidektomi – Subtotal / Total
  29. 29. Antitiroid ilaç komplikasyonları  Agranulositoz % 0.5 idiosenkratik reaksiyon Revesibil WBC takibi , SGOT,SGPT takibi önerilir  Allerjik (cilt döküntüsü, kaşıntı)  vaskülit
  30. 30. Hipotiroidi: Doku düzeyinde tiroid hormonu yetersizliği veya nadiren etkisizliği sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Tersiyer : TRH hormon yetmezliğine bağlı Sekonder : TSH hormon yetmezliğine bağlı Primer tiroid bezinden yetesiziliği
  31. 31. HİPOTİROİDİ Tiroid bezinde tiroid hormon yapım ve salgısında azalma veya yokluk
  32. 32. Primer hipotiroidi nedenleri • • • • • • • • • Kronik otoimmün tiroidit (hashimato hastalığı) Radioaktif iyot tedavisi Tiroidektomi sonrası Anti-tiroid ilaçlar (PTU, metimazol) Lithium ,Amioderone Iyot eksikliği Subakut tiroidit Infiltratif hastalıklar Agenez
  33. 33. Hipotiroidi semptomları •Halsizlik •Kilo alımı •Saç kuruması •Ciltte kuruma ve solgunluk •Saç dökülmesi •Soğuk intoleransı •Kas krampları •Kabızlık •Depresyon •İrritabilite •Hafıza bozukluğu •Adet düzensizliği •Libidoda azalma Kuru cilt Bradikardi Kas gücünde azalma Depresyon Haraketlerde yavaşlama
  34. 34. Semptom ve bulgular Mekanizma Semptom bulgular Metabolik yavaşlama Halsizlik ,kas güçsüzlüğü, soğuk intoleransı, kilo alımı, kognitif disfonksiyon, konstipasyon, büyüme geriliği Hareketlerde ve konuşmada yavaşlama , reflekslerde azalma, bradikardi Matriks birikimi Kuru cilt Ses kısıklığı Ödem Sinir sıkışmaları Cillte kalınlaşma Yüzde şişkinlik Periorbital ödem Dilde kalınlaşma diğer İşitmede azalma, miyalji parestezi , depresyon, artralji, infertilite Distolik hipertansiyon, saç kaybı, plevral effüzyon, asit,galaktore, ataksi
  35. 35. Hipotiroidi tanısı  laboratuara dayalıdır  Semptomlar nonspesifiktir TSH ve Serbest T4
  36. 36. Hipotiroidinin tanısı Serumda tiroid hormon düzeylerinin ölçümü TSH T3 T4
  37. 37. Primer hipotiroidi tanısı Aşikar hipotiroidi TSH >4.0 mIU/mL, s T4 düşük Subklinik hipotiroidi TSH >4.0 mIU/mL, s T4 Normal ötiroid TSH 0.5-4.0 mIU/mL, s T4 Normal 0 5 10 TSH, mIU/mL Braverman LE, et al. Werner & Ingbar’s The Thyroid. A Fundamental and Clinical Text. 8th ed. 2000. Canaris GJ, et al. Arch Intern Med. 2000;160:526-534. Vanderpump MP, et al. Clin Endocrinol (Oxf). 1995;43:55-68.
  38. 38. Levotiroksin (LT4) replasman tedavisi  Hipotirodi tedavisi hayat boyu sürer  LT4: T4 hormonunun sentetik formudur  Doz kişiye özel ayarlanır  Doz ayarlaması TSH değerlerine göre yapılır  Terapötik sınır dardır.  Küçük LT4 dozları ile TSH büyük değişiklik izlenebilir.
  39. 39. Hipotiroidi Tedavi hedefi TSH o .5 – 2.5 mu/L
  40. 40. Guatr – tiroid bezinin nodüler hastalığı Guatr: tiroid bezinin büyümesi (hiperplazi) Nodül : tiroid bezinin içinde lokal büyüme
  41. 41. Guatr etiolojisi •İyot eksikliği •Ailevi-genetik •Hipotiroidiye sekonder
  42. 42. Tiroid nodülü saptandığında: benin veya malign olduğu tespit edilmelidir. • Malinite ihtimali % 5 tir. • Tek-çok nodül de malinite prevalansı benzerdir • Soğuk nodüllerde malinite ihtimali %15 sıcak nodüller<%1 TEMD Tiroid hastalıkları tanı ve tedavi kılavuzu 2012
  43. 43. Nodül saptandığında tanısal işlemler • Anamnez-fizik muayene • TSH-sT4 • Tirodi ultrasonongrafi • Tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi • Tiroid sintigafisi (YANLIZCA TSH BASKILI OLANLARDA)
  44. 44. Tiroid nodülü – fizik muayene Tiroid bezi- servikal LAP muayenesi dikkatlice yapılmalıdır Nodül /nodüllerin: • boyu • lokalizasyonu • serliği,kıvamı, • fiksasyonu saptanmalı ve kaydedilmelidir • Nodülde ağrı ayırıcı tanısı: nodül içi kanama , tiroidit, malinite
  45. 45. Tiroid nodülünde fonksiyonel durum TSH Hipertiroid <0.5 mIU/ml Tiroid sintigrafisi Ötiroid 0.5-4 mIU/ml Hipotiroid >4 mIU/ml
  46. 46. TSH düşükse Tiroid sintigrafisi çekilmeli Subklinik hipertiroidi : TSH <0.5 mIU/ml T3 ve T4 normal Overt hipertiroidi TSH <0.5 mIU/ml T3 ve T4 yüksek
  47. 47. Hiper ve hipotiroidinin ve cerrahi • tedavi edilmemiş vakalarda Anestezi hipo veya hipertiroidi komasını tetikleyebilir. •Hipotiroidi de yara iyileşmesi gecikebilir. •Tiroid hormonları tedavi ile normale getirilmeden yani ötiroidi sağlanmadan invaziv girişim yapılması önerilmez.
  48. 48. •Guatr da tiroid hormonları genellikle normaldir. •Hiper veya hipo tiroidi söz konusu değilse medikal tedavi yapılmaz •Cerrahi endikasyon tiroid nodüllerinde malinite süphesi varsa söz konusudur
  49. 49. ADOPT: rosiglitazon kırık riskini arttırır (n = 1456) Metformin (n = 1454) Gliburid (n = 1441) erkek (%) 4.0 3.4 3.4 Kadın (%) üst kstremite alt ekstremite kalça omurga 9.3 3.4 5.6 0.3 0.2 5.1* 1.7 3.1† 0.3 0.2 3.5* 1.5† 1.3* 0.0 0.2 Rosiglitazon *P < 0.01 roziglitazon; †P < 0.05 roziglitazon Teşekkürler Kahn SE et al. N Engl J Med. 2006;355:2427-43.

×