Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Osteoporoz

2,844 views

Published on

osteoporoza yaklaşım

Published in: Health & Medicine
  • Be the first to comment

Osteoporoz

  1. 1. Prof.Dr. Dilek Gogas Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD
  2. 2. Osteoporoz en sık görülen metabolik kemik hastalığıdırKemik kitlesinde azalma ve kırık riskinde artış sağlıklı kemik Osteoporotik kemik Mikromimari yapının bozulması Kitle kaybı
  3. 3. Osteoporotik kırıklar: diğer hastalıklar ile karşılaştırma 2000 Tüm yaşta Yıllık insidans 1 500 000 1500Yıllık insidans x 1000 250 000 kalça 250 000 önkol Yıllık tahmin 1000 kadın 29+ 250 000 diğer alanlar Yıllık tahmin 513 000 kadın 30+ 500 750 000 Yeni vakalar vertebral 228 000 184 300 Tüm yaş grubu 0 Osteoporotik Miyokard Meme kırık infaktüsü inme kanseri American Heart Association, 1996 American Cancer Society, 1996 Riggs & Melton Bone, 1995; 17:505S-511S
  4. 4. Osteoporoz sıklığı > 50 yaş üzerindeki 3 kadından biri ve 5 erkekten biri osteoporoza bağlı kırık geçiriler tüm yaşamları boyunca kadınların 30%– 50% i erkeklerin 15%–30% i osteoporoza bağlı kırıkla karşılaşırlar
  5. 5. Avrupa birliğinde her 30 sn de bir kişiosteoporoza bağlı kalçakırığı nedeni ile hayatını kaybediyor İnternational osteoporosis foundation 2007
  6. 6. Osteoporoz patolojisi Düşük kemik kitlesi ve azalmış kemik kalitesi Kırık Travma
  7. 7. Yaşlılık değilOsteoporozun komplikasyonu
  8. 8. Vertebral kırık•50 yaşın üzerindekikadınlarda prevalansı %25-40•Spontan veya minimal travma ile oluşurlar•Ana semptom sırt ağrısıdır•Uzun dönemde boy kısalmasıile belirti verir
  9. 9. Kalça kırığı• Durma pozisyonundan düşme ile oluşur• Ağrılı ve hastane yatışı gerektirir• Ortalama 75 yaşında• Cerrahi komplikasyonlar %30• Vakaların %25 i eski hallerine dönebilir• mortalite 12-40 %Endocr Pract 7:293-312
  10. 10. ÖN KOL KIRIĞI•80%i distal radiustameydana gelir•Postmenapozal ilk 5 yıliçerisinde sıktır•60-70 yaşlarında sık görülür•Yaşam boyu risk %15
  11. 11. Osteoporoz sınıflamasıPrimer osteoporoz Sekonder osteoporoz•Post menapozal •Anorexia nervosa•senil •Malabsorpsiyon sendromları •Primer Hiperparatiroidi •Post-transplantasyon •Kronik renal yetmezlik •Hipertiroidi •Uzamış immobilizasyon •Cushing’s sendromu •Hipogonadizm •ilaçlar
  12. 12. Kemik kaybı yapan ilaçlar •Glukokortikoid •Siklosporin A, Takrolimus •Levotiroksin (doz fazlalığında) •Medroksiprogesteron asetat •Aromataz inhibitörleri •Heparin •Nöroleptikler •Metotreksat •Aluminyum •Antiasitler •Antikonvulzanlar •Lityum •İntravenöz demir
  13. 13. Osteoporoz risk faktörleriDeğiştirilemeyen Değiştirilebilen•Yaş •Beslenme alışkanlıkları•Cinsiyet •sigara•ırk •Alkol•Aile öyküsü •İlaçlar (steroid)•Genetik yapı •Egzersiz•Kırık öyküsü •Denge problemleri
  14. 14. Yaş ve Cinsiyete göre osteoporoz prevalansı Normal KMD Osteopeni Osteoporoz 100 80Prevalens (%) 60 40 20 0 + + 60 9 75 4 80 9 60 9 80 9 4 65 4 70 9 4 65 4 70 9 75 4 85 85 -5 -6 -6 -7 -7 -8 -5 -6 -6 -7 -7 -8 55 55 erkek kadın Schuit et al. Bone 2004; 34:195
  15. 15. Aile öyküsü osteoporotik kırık için Bağımsız risk faktörüdür Kırık kalıtımı :%35 - 45 •İkizlerde radius kırıklarının kalıtımsal aktarımı Kemik mineral yoğunluğundan bağımsız olarak %55 • Osteoporotik annelerin kızlarında kemik Dansitesinde azalma ve kırık eğiliminde artış saptanmıştır NEJM 1989,320:554 • Kemik dansite ölçümleri birinci derece aile bireyleri arasında ilişkilidir. J clin Invest 1973,52:2800
  16. 16. Osteoporoz epidemiyolojisi Sedanter Yetersiz uygunsuz yaşam tarzı beslenme Sigara alkol tüketimi
  17. 17. BESLEME ALIŞKANLIKLARI•Adölesanlarda kafein içeren içecek tüketimi3 kat artmış ,süt tüketimi ise % 40 azalmıştır.•Endüstriel toplumlarda kahve içim oranı % 80%54ü her gün düzenli kahve tüketmektedir• Ortalama günlük kafein alımı 125 mg Barrett-COnnor E JAMA 2001, 271
  18. 18. KAFEİN• 1 kap kahve idrarda 4-6 mg kalsiyum kaybına yol açmaktadır. Kola ve sodalı içeceklerde idrardanKalsiyum atılımına yol açar•İntestinal kalsiyum emilimini değiştirmez• Kalsiyum kaybı 2-3 yemek kaşığı süt alımı ile giderilebilir.100 mg espresso = 212 mg kafein1 kap filtre kahve = 137 mg kafein
  19. 19. Steroide bağlı osteoporoz> 5 mg/gün prednisone Kırık riskini arttırırinhale steroidler 1500 ug/gün -12 ay
  20. 20. Erkek osteoporozu osteoporoz kadın hastalığı değildir•Osteoporotik krıkların %30 u erkek hastalar oluşturur•Yaş ile doğru orantılı görülür•Sekonder nedenler önplandadır•Kırık sonrası mortalit kadınlardan yüksektir•Erkeklerde osteoporoz tanı ve tedavi önerileri açık değildirErkeklerde KMD ölçümü:>70 ykırık varlığı,boy kısalığı,vertebra deformitesi olanlarSteroid kullanımı, hipogonadizm vb risk faktörlerinin varlığı
  21. 21. Osteoporoz tanısı Risk faktörü değerlendirmesi Kemik dansitometresi Kemik döngü belirteçleri
  22. 22. Kemik danistometri ölçümü DEXA
  23. 23. DEXA kemik yoğunluk ölçüm raporu Demografik görüntü Kemik mineral dansitesi T skoru : genç referans popülasyon ile karşılaştırmasının Standart sapması GraphGrafik Z skoru : aynı yaş gurubu popülasyon ile karşılaştırmasının Standart sapması
  24. 24. Kemik dansitometri WHO sınıflaması T-skoruNormal >-1.0Osteopeni -1.0 -2.5(düşük kemik kitlesi)Osteoporoz < -2.5Şiddetli Osteoporoz < -2.5 ve frajilite kırığıWHO Study Group 1994.
  25. 25. Kimleri tarayalım ? Tüm popülasyonun KMY açısından taranmasıönerilmemektedir.  65 yaş ve üzerinde risk faktörü olmayan bireyler  Daha erken yaşta (50-65 yaş) olup risk faktörü olanlar  Osteoporoz için aile hikayesi  45 yaş ve üzerinde az travma ile fraktürü olan hastalar  Sigara , alkol,  Hiperparatiroidi, hipertiroidi, steroid kullanımı vb  İnflamatuar hastalığı olanlar  Steroid,coumadin,antiepileptik  Osteoporoz için tedavi alacak olan hastalar
  26. 26. T-skoru Z-skoru Postmenapozal kadınlar ve  Sağlıklı premenapozal 50 yaş üstü erkekler kadın, 50 y genç erkek ve çocuklarda WHO T-skor değerleri  Z-score <-2.0 olması sağlıklı premenapozal “yaşa göre beklenenden kadınlarave 50 y genç düşük” olarak yorumlanır erkekler, çocuklar için  Z-skoru > -2.0 “yaşa göre kullanılamaz beklenen sınırlarda ” olarak yorumlanır
  27. 27. Osteoporoz değerlendirmesinde rutin laboratuar testler•Tam kan sayımı •Kreatinin•Serum kalsiyum •SGOT•Serum fosfor •TSH•PTH•25 OH D3•Serum alkalen fosfataz
  28. 28. Tedavi kararı T-Skoru Kırığı var olan tüm vakaları tedavi edilmeli yüksek risk < -2.0 Tedavi Ort a risk - Risk faktörleri -1.5 -2.0 varsa tedavi Düşük risk- > -1.5 1-2 yılda kontrolNational Osteoporosis Foundation, Physician’s Guide to Prevention and Treatment of Osteoporosis. Belle Mead, NJ: Excerpta Medica,Inc.; 1998.
  29. 29. Osteoporoz tedavisinintemel ilkeleri Kalsiyum + D vitamini +Antirezorptif veya anabolik ilaçlardan biri
  30. 30. Kalsiyum tedavisiBatı tarzı diyette kalsiyum miktarı (600mg/gün) zirve kemik kitlesini sağlayabilecek ,kemik kitlesini stabilize edebilecek düzeyde değildir.Yapılan çalışmalar ihtiyacın önerilerin üzerinde olduğuna işaret etmektedir. Önerilen günlük kalsiyum alımı • 9 - 18 yaş 1300 mg 1200 mg kalsiyum • 19 - 50 yaş 1000 mg • 51 - 70 yaş 1200 mg • >71 yaş 1200 mg • postmenapozal 1300 mg www.npf.org
  31. 31. D VitaminiÜlkemizde D vitamini sentezi mayıs-kasım ayları arasında olur 1500-2000 IU/ gün
  32. 32. Osteoporoz tedavisinde kullanılan ilaçlar Antirezorptifler •Hormon replasman tedavisi •Selektif ostrojen reseptör modülatörleri •Kalsitonin •Bisposfonatlar Alendronate Risedronate Ibandronate Zoledronik asit Anabolik ilaçlar Teriparatide (1-34 parathormon ) Stronsyum ranelat
  33. 33. Osteoporoz tedavisinde kullanılan ilaçların etkinlikleriilaç Vertebral kırık Non-vertebral kırık (kalça)Bisfosfonatlar +++ ++kalsitonin + 0HRT ++ +PTH +++ + ++Raloxifene +++ 0Stronsyumranelat +++ + Delmas PD, Lancet, 2002;359:2018-2026
  34. 34. Hormon replasman tedavisi(HRT) Osteoporoz tedavisinde seçenek değildir. 6700 kadın 5.2 yıl takip 160 Vertebral kırık 120 +112% Iintestinal Ca Kalça kırığıWomen’s Health Initiative 80 +41% 40 +29% +26% (WHI) – HRT alan 0 fark % vs. plasebo kadınlarda (50-79 y) Stroke Meme Ca hastalıklar KVS Venöz tromboz -40 -37% -34% -34% -80 5.2 yıllık takip Manson JE at al, N Engl J Med, 2003;349:523-534
  35. 35. Bisfosfonatlar 3yıllık tedavi sonunda vertabral KMD %8.8, Femur başı dansitesini %5,9 arttırırlar Yeni kırık oluşumunu %48 oranında azaltırlar Kadın ve erkek osteoporozunda en yaygın kullanılan ilaç gurubudur. N Engl J Med 1998;338:736-746
  36. 36. Bisfosfonatlar uygulamaAlendronate günlük, haftalık,Risedronate günlük ,haftalıkIbandronate aylıkZolendronate yılda bir intravenöz
  37. 37. Bisfosfonatların kontrendikasyonları •Gebelik –gebelik planlayan kadınlar •Renal yetmezlik •Düşük serum kalsiyumu •Osteomalazi ciddi özafagal hastalığı olanlarda veya Devamlı yatan hastalarda kullanılmamalı
  38. 38. Stronsyum ranelat•Anti rezorptif + anabolijk etki•Senil osteoporozda tercih edilebilir 16 Lumbar vertebra 16 Femur başı 12 12 8 8 4 + 14% 4 0 0 + 8% -4 -4 0 6 12 18 24 30 36 0 6 12 18 24 30 36 ay ay SR 2 g/d Plasebo Meunier PJ et al, N Engl J Med, 2004;350:459-468
  39. 39. PTH uygulaması ve dozunun kemik metabolizmasına etkisi uygulama Etki devamlı katabolik (yüksek doz) Tek (düşük doz) Anabolik From Dobnig & Turner, Endocrinology, 1997;138:4607-4612.
  40. 40. Teriparatide (PTH 1-34) osteoporotik kırık etkinliği 65% 35% önce sonra Neer et al, N Engl J Med 2001; 344: 1434-1441. Dempster DW et al, J Bone Miner Res, 2001;16:1846-1853
  41. 41. Teriparatide T < - 4.0 Veya T < -3 SD birden fazla risk faktörü olanlar> 65 postmenapozal kadınlarda kullanımı onaylı
  42. 42. Osteoporotik hastalarda DEXA takibi• 65 y üzeri osteoporozu olmayan vakalarda 2yılda bir• Bisfosfonat , stronsyum tedavisi alanlarda yılda bir• Teriparatide ted alanlarda 6 ayda bir
  43. 43. 2020 yılında Sedanter yaşam tarzı ve beslenme Alışkanlıklarında değişiklik olmadığı taktirde gelişmiş toplumların %50 si zayıf kemiklere sahip olacak50 yaşında 2 kadından biri, 5 erkekten 2 siosteoporoza bağlı kırıkla karşılaşacaklardır . Van Staa et al Q J Med 2000
  44. 44.  Kemik biriktirmek = bankada para biriktirmek  Çocukluk ve gençlik döneminde yeterli D vitamini ve kalsiyum alınırsa zirve kemik kitlesi yükselir  yaşlılıkta ve yetersiz D vit ve /veya kalsiyum alındığınnda kalsiyum depoları azalır.
  45. 45. Teşekkür ederim

×