SlideShare a Scribd company logo
1 of 33
Hyrje
 Në këtë punim seminarik flitet për fushën magnetike,
përkatësisht për magnetët, llojet e magnetëve,
llojet,dendësinë, itensitetin, tensionin, dhe
përdorimin e fushës magnetike.
Magnetët
 Magnetët e përhershëm janë trupa që kanë veti të tërheqin
trupa ferromagnetikë, dhe këtë veti e ruajnë për kohë të
gjatë.
 Magnetët kanë forma të ndryshme:
 Polet magnetike shënohen me N(veriu) dhe me
S(jugu).Polet e njëjta refuzohen ndërsa ato të kundërtat
tërhiqen.
Fusha magnetike
 Ekzistojnë dy lloje fushash magnetike:
o Fusha magnetike e magnetëve të përhershëm,
o Fusha magnetike e magnetëve e krijuar nga rryma
elektrike përreth përcjellësit me rrymë.
Fusha magnetike e magnetëve të përhershëm
Forca ndërmejt ngarkesave magnetike shprehet me ligjin
e Kulonit:
 H-fusha magnetike
 - konstantja magnetike
 r-largësia ndërmjet ngarkesave magnetike dhe .
Fusha magnetike e Tokës
Toka konsiderohet një magnet gjigand me polin verior magnetik që
gjendet në gjerësitë jugore gjeografike dhe polin verior që gjendet në
gjerësitë veriore.
Këndi që mbyll drejtimin e poleve magnetike S-N me drejtimin e
poleve gjeografikeN-S quhet kënd i deklinacionit dhe shënohet me: δ
Fusha magnetike e
rrymës elektrike
Zbulimi i Erstedi-t
 Hans Christian Oersted, njëri prej shkenctarëve kryesorë të shekullit
19,luajti rol të madh në elektomagnetik.
 Në vitin 1820,ai aksidentalisht zbuloi se gjilpëra magnetike ndërron kahun
e zhvendosjes kur një rryme elektrike kalon përmes një teli aty
pranë.Përmes këtij vrojtimi Erstedi paraqiti lidhjen ndërmjet magnetizmit
dhe elektricitetit.Mbi këtë parim u krijuan shumë teknologji si Tv,radiot
dhe fibrat optikë.
 Me ndërrimin e kahut të rrymës elektrike në qark, që arrihet duke
ndërruar pozitën e kontakteve në burim shkaktohet ndërrimi i kahut të
zhvendosjes së gjilpërës magnetike.
Rregulla e dorës së djathtë
 Përcaktimi i kahut të zhvendosjes së gjilpërës
magnetike kryhet duke zbatuar rregullën e dorës së
djathtë.
 Nëse dora e djathtë vendoset në kahun e rrymës me
shuplakë të kthyer nga teli,atëherë gishti i madh do të
tregojë kahun e zhvendosjes se polit verior të gjilpërës
magnetikë.
Rregulla e Maksuelit
 Vijat e forcës magnetike përreth përcjellësit me rrymë
kanë kahun e rrotullimit të dorëzës së turjelës, kur
turjela përparon në drejtim të rrymës.
Fusha magnetike e qarkut rrethor
 Nëse përcjellësin e lakojmë në formë rrethi, fitojmë
qark unazor me fushë magnetike më të fuqishme.
Fusha magnetike e solenoidit
 Te solenoidi vijat e fushës magnetike dalin nga ana veriore,
e cila përcaktohet me rregullën e dorës së djathtë.
 Nëse solenoidin e kapim me dorë të djathtë, në mënyrë që
gishtat e përkulur të tregojnë kahun e lëvizjes së
rrymës,atëherë ana veriore tregohet me kahun e gishtit të
madh.
Fluksi magnetik
 Të gjitha vijat magnetike që dalin nga poli verior
magnetik,paraqesin fluksin Φ të fushave magnetike të tyre.
 Nëse fluksi është njëtrajtësisht i shpërndarë në sipërfaqe
ateherë:
 Njësia për fluks quhet veber (wb)
1wb=1T·1m²
 B- Dendësia e fluksit magnetik
 Φ-fluksi magnetik
 S-sipërfaqja
Itensiteti i fushës magnetike H
Permabiliteti
;
 B-dendësia e fushës magnetike
 H-itensiteti i fushës magnetike,
që nuk varet nga materiali
 -permabiliteti(lëshueshmëria
që varet nga vetitë magnetike të
materialit në fushën magnetike.
Forcat në fushën magnetike
 Forca ndërmjet poleve magnetike:
Ndërmjet poleve magnetike te veçuara vepron forca e
bashkëveprimit e cila përshkruhet me forcën e Kulonit.
 Bashkëveprimi i ngarkesave në lëvizje:
Për dy ngarkesa q1 dhe q2 të cilat lëvizin me v1 dhe v2 në
largësi reciproke r vepron forca e bashkëveprimit:
Itensiteti i fushës magnetike
Permabiliteti-Në vakum
 Dendësinë e fluksit magnetik në vakum e shënojmë:
dhe ku:
 -permabiliteti relativ.
Veprimi i fushës magnetike në
përcjellësin me rrymë-Ligji i Amperit
 Forca e bashkëveprimit F është në përpjestim me induksionin
magnetik B, me itensitetin e rrymës I dhe gjatësinë e përcjellësit
l, i cili gjendet brenda fushës magnetike:
Nëse përcjellësi qëndron normal ndaj kahut N-S atëherë
dhe shprehja merr formën:
 Il-quhet elementi i rrymës.
Forca e veprimit reciprok ndërmjet
dy përcjellësve paralelë me rrymë
Forca me të cilën fusha magnetike e telit të majtë
vepron në gjatësine e telit të djathtë është:
Nëse largësia ndërmjet përcjellësve shënohet me a
atëherë kemi : nga del shprehja për forcën
e bashkëveprimit:
Përkufizimi i Amperit
 Vlera zëvendsohet në formulë :
Çdo njëri nga dy përcjellësit shumë të gjatë dhe paralel ka rrymë me
intensitet prej një amperi, nëse forca me të cilën ata përcjellës veprojnë
në mes veti me largësi reciproke prej një metri është N për çdo
metër të gjatësisë së tyre.
Forca e Lorencit
 Forca me të cilën fusha magnetike, vepron në
nagrkesa të lira quhet forcë e Lorencit.
;
Zëvendësojmë në formulë
dhe fitojmë shprehjen:
Ligji i qarkullimit të vektorit të
fushës magnetike
 Tensioni magnetik përgjatë ndonjë rruge të mbyllur
është i barabartë me itensitetin e përgjithshëm të rrymës e
cila rrjedhë nëpër sipërfaqe të mbyllur me atë rrugë.
 Për solenoid :
 Nëse kalojnë disa rryma atëherë ligji i Amperit
shprehet:
Shembuj të zbatimit të ligjit të
qarkullimit të vektorit të H
1. Konturi e mbërthen vetëm një përcjellës drejtvizor:
Pasi që perimetri i rrethit është .
2. Konturi i mbërthen disa përcjellës drejtvizorë:
3. Fusha magnetike e solenoidit:
Për solenoid: ; atëherë shprehja merr
formën:
Nëse atëherë induksioni magnetik e ka vlerën:
Induksioni magnetik në brendi të
përcjellësit
 Përcaktimi i induksionit magnetik në brendi të përcjellësit pambarim të gjatë me rreze a
nëpër të cilin rrjedhë rryma njëkahore me intensitet I mund të përcaktohet me ligjin e
Amperit.
Nga raporti: ,për induksion magnetik në funksion të dendësisë fitojmë
shprehjen:
Nga raporti: fitojmë vartësinë e induksionit magnetik nga largësia prej qendrës
së përcjëllësit në brendi të tij :
Lëvizja e ngarkesave në fushën
homogjene magnetike
Nga ligji i Lorencit: ,
dhe fitojmë:
Nëse me T shënojmë periodën, atëherë:
Numri i rrotullimeve të plota të grimcës së elektrizuar nëpër
rrugën rrethore në fushën magnetike është:
Fusha magnetike në mjedise
 Materialet, të cilat në fushën magnetikë sillen
ngjashëm sikurse hekuri, quhen metale ferromagnetike.
 Në këtë grup bëjnë pjesë:kobalti,nikeli, dhe gadolini.
 Mirëpo disa metale edh pse nuk janë ferromagnetikë
aliazhet e tyre mund të tregojnë veti ferromagnetike.
 Materialet sipas vetive magnetike ndaj fushës
magnetike ndahen në:
1. Ferromagnetike
2. Paramagntike
3. Diamagnetike
Magnetizmi
 Më mjedise materiale fusha magnetike e burimeve të
caktuara ndryshon nga fusha magnetike e burimeve të
njëjta në zbrazësi.Kështu fusha magnetike e tërësishme :
;
 -faktori i përpjestueshmërisë, shpreh susceptibilitetin
magnetik të materialit.
Te paramagnetët ,ndërsa te dimagnetët .
dhe nëse atëherë:
Nëse zëvendësojmë: atëherë magnetizmi:
Ndërsa permabiliteti relativ:
Ferromagnetikët
 Për shpjegimin e dukurive ferromagnetike, Vjasi dha hipotezën për ekzistimin
e zonave vëllimore magnetike që quhen domene.Momonetet magnetike të
atomeve gjatë bashkveprimit orientohen në një kah dhe paketohen, duke
formuar domene magnetike.
 Lakorja e magnetizmit paraqet varësinë e
induksionit magnetik B nga itensiteti i fushës
magnetike H për një material feromagnetik.
 Magnetizmi i mjedisit kryhetduke filluar nga vlera e vogël e fushës së jashtme
dhe vazhdon me rritjen e saj, me rritje domenet orientohen në kah të
fushës,prandaj edhe lakorja mbetet paralel me abshisën.Kështu arrihet gjendja
e magnetizmit të ngopur.
Temperatura Kyri
 Nën veprimin e temperaturës mund të arrihet një
gjendje e ferromagnetit kur ai i humb vetitë
magnetike.Kjo temperaturë kur ferromagneti humb
vetitë magnetike quhet temperaturë e Kyrit.Mbi këtë
temperaturë materiali ferromagnetik fiton vetinë e
paramagnetikëve.
 Temperatura e Kyrit për hekur është 1043K, për kobalt
1400K.Ky ligj shprehet me formulën:
Zbatimi i magnetëve
dhe fushës magnetike
 Teknologji mediatike(disketat,CD,audio kasetat etj)
 Financë(kartat e kreditit)
 Transport(tranvaj,trenat elektrik,teleferikët,trenat
magnetik etj.)
 Mjeksi(skanerët me rezonancë magnetike)
 Muzikë(mikrofonat,kitarat elektrike,kufjet etj.)
Punoi: Diellza Çunaj
Kl Xl-ll
Gjimnazi “Gjon Buzuku”

More Related Content

What's hot

121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok
121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok
121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-okAmanda Ravolli
 
Projekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiProjekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiMarinela Abedini
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeAn An
 
Energjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëEnergjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëKlajdi Proko
 
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREVESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREroni45
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia dielloreMaja
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiBlerinaMuobega
 
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneTeknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneJugerta Poçi
 
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshmeTema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshmeJetmira Sula
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjiseroberto1723
 
Magnetet e perhershem
Magnetet e perhershemMagnetet e perhershem
Magnetet e perhershemRiza Haxhiu
 
Hidrokarburet dhe vetite e tyre
Hidrokarburet dhe vetite e tyreHidrokarburet dhe vetite e tyre
Hidrokarburet dhe vetite e tyreirida_2000
 
Projekt Nga Fizika
Projekt Nga FizikaProjekt Nga Fizika
Projekt Nga FizikaLuiza10
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boteroreXheni Marku
 
matematika projekt
matematika projektmatematika projekt
matematika projektFacebook
 
Fibrat optike
Fibrat optike Fibrat optike
Fibrat optike Olti OTo
 

What's hot (20)

121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok
121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok
121elektrizimi i-trupave-dhe-shpjegimi-i-tjellojet-e-elektrizimit-ok
 
Projekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - ElektricitetiProjekt Fizik - Elektriciteti
Projekt Fizik - Elektriciteti
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshme
 
Energjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e EnergjisëEnergjia dhe Burimet e Energjisë
Energjia dhe Burimet e Energjisë
 
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTAREVESHJET POPULLORE SHQIPTARE
VESHJET POPULLORE SHQIPTARE
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia diellore
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
 
Projekt Fizik - valet
Projekt Fizik - valetProjekt Fizik - valet
Projekt Fizik - valet
 
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten toneTeknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
Teknologjia, ndikimi i saj ne jeten tone
 
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshmeTema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
Tema:Forca dhe levizja ne jeten e perditshme
 
Prodhimi i energjise
Prodhimi i energjiseProdhimi i energjise
Prodhimi i energjise
 
Magnetet e perhershem
Magnetet e perhershemMagnetet e perhershem
Magnetet e perhershem
 
Gazeta e shkolles
Gazeta e shkollesGazeta e shkolles
Gazeta e shkolles
 
Hidrokarburet dhe vetite e tyre
Hidrokarburet dhe vetite e tyreHidrokarburet dhe vetite e tyre
Hidrokarburet dhe vetite e tyre
 
Energjia
EnergjiaEnergjia
Energjia
 
Projekt Nga Fizika
Projekt Nga FizikaProjekt Nga Fizika
Projekt Nga Fizika
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
 
matematika projekt
matematika projektmatematika projekt
matematika projekt
 
Fibrat optike
Fibrat optike Fibrat optike
Fibrat optike
 

Viewers also liked

Viewers also liked (19)

Projekt Fizik - Magnetizmi
Projekt Fizik - MagnetizmiProjekt Fizik - Magnetizmi
Projekt Fizik - Magnetizmi
 
Projekt fizike
Projekt fizikeProjekt fizike
Projekt fizike
 
Magneti dhe fusha magnetike
Magneti dhe fusha magnetikeMagneti dhe fusha magnetike
Magneti dhe fusha magnetike
 
Fusha magnetike e magneteve të përhershme
Fusha magnetike e magneteve të përhershmeFusha magnetike e magneteve të përhershme
Fusha magnetike e magneteve të përhershme
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë
 
Përdorimi ifushësmagnetike
Përdorimi ifushësmagnetikePërdorimi ifushësmagnetike
Përdorimi ifushësmagnetike
 
Projekt (fizike) klasa 10
Projekt (fizike)   klasa 10Projekt (fizike)   klasa 10
Projekt (fizike) klasa 10
 
Vetinduksioni - Induktiviteti II
Vetinduksioni - Induktiviteti IIVetinduksioni - Induktiviteti II
Vetinduksioni - Induktiviteti II
 
Elektrostatika
ElektrostatikaElektrostatika
Elektrostatika
 
Projekt fizike
Projekt fizikeProjekt fizike
Projekt fizike
 
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatikeProjekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
Projekt fizike- Puna dhe energjia ne fushen elektrostatike
 
Limiti i vargut
Limiti i vargutLimiti i vargut
Limiti i vargut
 
Elektrostatika
ElektrostatikaElektrostatika
Elektrostatika
 
Fizika per klasen 10, 11
Fizika per klasen 10, 11Fizika per klasen 10, 11
Fizika per klasen 10, 11
 
Mbrojtja e motorëve të rrymës alternative
Mbrojtja e motorëve të rrymës alternativeMbrojtja e motorëve të rrymës alternative
Mbrojtja e motorëve të rrymës alternative
 
ZBATIMET E VALEVE
ZBATIMET E VALEVEZBATIMET E VALEVE
ZBATIMET E VALEVE
 
Era dhe veprimtaria e eres
Era dhe veprimtaria e eresEra dhe veprimtaria e eres
Era dhe veprimtaria e eres
 
Rrymat oqeanike
Rrymat oqeanikeRrymat oqeanike
Rrymat oqeanike
 
Mekanika 2
Mekanika 2Mekanika 2
Mekanika 2
 

Similar to Fusha Magnetike

induksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptxinduksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptxhaliliensar036
 
Energjia perdorimet
Energjia perdorimet Energjia perdorimet
Energjia perdorimet Klodjan Hoxha
 
Elektriciteti Hysen Doko
Elektriciteti   Hysen DokoElektriciteti   Hysen Doko
Elektriciteti Hysen DokoHysen Doko
 
Rryma elektrike
Rryma elektrikeRryma elektrike
Rryma elektrikeflori daut
 
Magnetet dhe fusha magnetike
 Magnetet dhe fusha magnetike Magnetet dhe fusha magnetike
Magnetet dhe fusha magnetikeArtDedaj
 
Termetet dhe energjia e valeve sizmike
Termetet dhe energjia e valeve sizmikeTermetet dhe energjia e valeve sizmike
Termetet dhe energjia e valeve sizmikeMirsad
 
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...Edward Newgate
 
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...xhessiana
 
Zbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshme
Zbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshmeZbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshme
Zbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshmeGersa_a
 

Similar to Fusha Magnetike (11)

induksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptxinduksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
induksioni-elektromagnetik copy copy.pptx
 
Energjia perdorimet
Energjia perdorimet Energjia perdorimet
Energjia perdorimet
 
Elektriciteti Hysen Doko
Elektriciteti   Hysen DokoElektriciteti   Hysen Doko
Elektriciteti Hysen Doko
 
Fizik 2
Fizik 2Fizik 2
Fizik 2
 
Rryma elektrike
Rryma elektrikeRryma elektrike
Rryma elektrike
 
Magnetet dhe fusha magnetike
 Magnetet dhe fusha magnetike Magnetet dhe fusha magnetike
Magnetet dhe fusha magnetike
 
Termetet dhe energjia e valeve sizmike
Termetet dhe energjia e valeve sizmikeTermetet dhe energjia e valeve sizmike
Termetet dhe energjia e valeve sizmike
 
Shpejtësia e valëve elektromagnetike
Shpejtësia e valëve elektromagnetikeShpejtësia e valëve elektromagnetike
Shpejtësia e valëve elektromagnetike
 
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
Zbatimet e elektricitetit ne jeten e perditshme dhe Aparatet matese te elektr...
 
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
Fibrat optike , lazerat , magnetet ,elektromagnetet dhe perdorimi i tyre ne f...
 
Zbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshme
Zbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshmeZbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshme
Zbatimet e fizikës në jetën e përditshme... Magnetizmi në jetën e përditshme
 

Fusha Magnetike

  • 1.
  • 2. Hyrje  Në këtë punim seminarik flitet për fushën magnetike, përkatësisht për magnetët, llojet e magnetëve, llojet,dendësinë, itensitetin, tensionin, dhe përdorimin e fushës magnetike.
  • 3. Magnetët  Magnetët e përhershëm janë trupa që kanë veti të tërheqin trupa ferromagnetikë, dhe këtë veti e ruajnë për kohë të gjatë.  Magnetët kanë forma të ndryshme:  Polet magnetike shënohen me N(veriu) dhe me S(jugu).Polet e njëjta refuzohen ndërsa ato të kundërtat tërhiqen.
  • 4. Fusha magnetike  Ekzistojnë dy lloje fushash magnetike: o Fusha magnetike e magnetëve të përhershëm, o Fusha magnetike e magnetëve e krijuar nga rryma elektrike përreth përcjellësit me rrymë.
  • 5. Fusha magnetike e magnetëve të përhershëm Forca ndërmejt ngarkesave magnetike shprehet me ligjin e Kulonit:
  • 6.  H-fusha magnetike  - konstantja magnetike  r-largësia ndërmjet ngarkesave magnetike dhe .
  • 7. Fusha magnetike e Tokës Toka konsiderohet një magnet gjigand me polin verior magnetik që gjendet në gjerësitë jugore gjeografike dhe polin verior që gjendet në gjerësitë veriore. Këndi që mbyll drejtimin e poleve magnetike S-N me drejtimin e poleve gjeografikeN-S quhet kënd i deklinacionit dhe shënohet me: δ
  • 9. Zbulimi i Erstedi-t  Hans Christian Oersted, njëri prej shkenctarëve kryesorë të shekullit 19,luajti rol të madh në elektomagnetik.  Në vitin 1820,ai aksidentalisht zbuloi se gjilpëra magnetike ndërron kahun e zhvendosjes kur një rryme elektrike kalon përmes një teli aty pranë.Përmes këtij vrojtimi Erstedi paraqiti lidhjen ndërmjet magnetizmit dhe elektricitetit.Mbi këtë parim u krijuan shumë teknologji si Tv,radiot dhe fibrat optikë.  Me ndërrimin e kahut të rrymës elektrike në qark, që arrihet duke ndërruar pozitën e kontakteve në burim shkaktohet ndërrimi i kahut të zhvendosjes së gjilpërës magnetike.
  • 10. Rregulla e dorës së djathtë  Përcaktimi i kahut të zhvendosjes së gjilpërës magnetike kryhet duke zbatuar rregullën e dorës së djathtë.  Nëse dora e djathtë vendoset në kahun e rrymës me shuplakë të kthyer nga teli,atëherë gishti i madh do të tregojë kahun e zhvendosjes se polit verior të gjilpërës magnetikë.
  • 11. Rregulla e Maksuelit  Vijat e forcës magnetike përreth përcjellësit me rrymë kanë kahun e rrotullimit të dorëzës së turjelës, kur turjela përparon në drejtim të rrymës.
  • 12. Fusha magnetike e qarkut rrethor  Nëse përcjellësin e lakojmë në formë rrethi, fitojmë qark unazor me fushë magnetike më të fuqishme.
  • 13. Fusha magnetike e solenoidit  Te solenoidi vijat e fushës magnetike dalin nga ana veriore, e cila përcaktohet me rregullën e dorës së djathtë.  Nëse solenoidin e kapim me dorë të djathtë, në mënyrë që gishtat e përkulur të tregojnë kahun e lëvizjes së rrymës,atëherë ana veriore tregohet me kahun e gishtit të madh.
  • 14. Fluksi magnetik  Të gjitha vijat magnetike që dalin nga poli verior magnetik,paraqesin fluksin Φ të fushave magnetike të tyre.  Nëse fluksi është njëtrajtësisht i shpërndarë në sipërfaqe ateherë:  Njësia për fluks quhet veber (wb) 1wb=1T·1m²  B- Dendësia e fluksit magnetik  Φ-fluksi magnetik  S-sipërfaqja
  • 15. Itensiteti i fushës magnetike H Permabiliteti ;  B-dendësia e fushës magnetike  H-itensiteti i fushës magnetike, që nuk varet nga materiali  -permabiliteti(lëshueshmëria që varet nga vetitë magnetike të materialit në fushën magnetike.
  • 16. Forcat në fushën magnetike  Forca ndërmjet poleve magnetike: Ndërmjet poleve magnetike te veçuara vepron forca e bashkëveprimit e cila përshkruhet me forcën e Kulonit.  Bashkëveprimi i ngarkesave në lëvizje: Për dy ngarkesa q1 dhe q2 të cilat lëvizin me v1 dhe v2 në largësi reciproke r vepron forca e bashkëveprimit:
  • 17. Itensiteti i fushës magnetike Permabiliteti-Në vakum  Dendësinë e fluksit magnetik në vakum e shënojmë: dhe ku:  -permabiliteti relativ.
  • 18. Veprimi i fushës magnetike në përcjellësin me rrymë-Ligji i Amperit  Forca e bashkëveprimit F është në përpjestim me induksionin magnetik B, me itensitetin e rrymës I dhe gjatësinë e përcjellësit l, i cili gjendet brenda fushës magnetike: Nëse përcjellësi qëndron normal ndaj kahut N-S atëherë dhe shprehja merr formën:  Il-quhet elementi i rrymës.
  • 19. Forca e veprimit reciprok ndërmjet dy përcjellësve paralelë me rrymë Forca me të cilën fusha magnetike e telit të majtë vepron në gjatësine e telit të djathtë është: Nëse largësia ndërmjet përcjellësve shënohet me a atëherë kemi : nga del shprehja për forcën e bashkëveprimit:
  • 20. Përkufizimi i Amperit  Vlera zëvendsohet në formulë : Çdo njëri nga dy përcjellësit shumë të gjatë dhe paralel ka rrymë me intensitet prej një amperi, nëse forca me të cilën ata përcjellës veprojnë në mes veti me largësi reciproke prej një metri është N për çdo metër të gjatësisë së tyre.
  • 21. Forca e Lorencit  Forca me të cilën fusha magnetike, vepron në nagrkesa të lira quhet forcë e Lorencit. ; Zëvendësojmë në formulë dhe fitojmë shprehjen:
  • 22. Ligji i qarkullimit të vektorit të fushës magnetike  Tensioni magnetik përgjatë ndonjë rruge të mbyllur është i barabartë me itensitetin e përgjithshëm të rrymës e cila rrjedhë nëpër sipërfaqe të mbyllur me atë rrugë.  Për solenoid :  Nëse kalojnë disa rryma atëherë ligji i Amperit shprehet:
  • 23. Shembuj të zbatimit të ligjit të qarkullimit të vektorit të H 1. Konturi e mbërthen vetëm një përcjellës drejtvizor: Pasi që perimetri i rrethit është .
  • 24. 2. Konturi i mbërthen disa përcjellës drejtvizorë: 3. Fusha magnetike e solenoidit: Për solenoid: ; atëherë shprehja merr formën: Nëse atëherë induksioni magnetik e ka vlerën:
  • 25. Induksioni magnetik në brendi të përcjellësit  Përcaktimi i induksionit magnetik në brendi të përcjellësit pambarim të gjatë me rreze a nëpër të cilin rrjedhë rryma njëkahore me intensitet I mund të përcaktohet me ligjin e Amperit. Nga raporti: ,për induksion magnetik në funksion të dendësisë fitojmë shprehjen: Nga raporti: fitojmë vartësinë e induksionit magnetik nga largësia prej qendrës së përcjëllësit në brendi të tij :
  • 26. Lëvizja e ngarkesave në fushën homogjene magnetike Nga ligji i Lorencit: , dhe fitojmë: Nëse me T shënojmë periodën, atëherë: Numri i rrotullimeve të plota të grimcës së elektrizuar nëpër rrugën rrethore në fushën magnetike është:
  • 27. Fusha magnetike në mjedise  Materialet, të cilat në fushën magnetikë sillen ngjashëm sikurse hekuri, quhen metale ferromagnetike.  Në këtë grup bëjnë pjesë:kobalti,nikeli, dhe gadolini.  Mirëpo disa metale edh pse nuk janë ferromagnetikë aliazhet e tyre mund të tregojnë veti ferromagnetike.  Materialet sipas vetive magnetike ndaj fushës magnetike ndahen në: 1. Ferromagnetike 2. Paramagntike 3. Diamagnetike
  • 28. Magnetizmi  Më mjedise materiale fusha magnetike e burimeve të caktuara ndryshon nga fusha magnetike e burimeve të njëjta në zbrazësi.Kështu fusha magnetike e tërësishme : ;  -faktori i përpjestueshmërisë, shpreh susceptibilitetin magnetik të materialit. Te paramagnetët ,ndërsa te dimagnetët . dhe nëse atëherë: Nëse zëvendësojmë: atëherë magnetizmi: Ndërsa permabiliteti relativ:
  • 29.
  • 30. Ferromagnetikët  Për shpjegimin e dukurive ferromagnetike, Vjasi dha hipotezën për ekzistimin e zonave vëllimore magnetike që quhen domene.Momonetet magnetike të atomeve gjatë bashkveprimit orientohen në një kah dhe paketohen, duke formuar domene magnetike.  Lakorja e magnetizmit paraqet varësinë e induksionit magnetik B nga itensiteti i fushës magnetike H për një material feromagnetik.  Magnetizmi i mjedisit kryhetduke filluar nga vlera e vogël e fushës së jashtme dhe vazhdon me rritjen e saj, me rritje domenet orientohen në kah të fushës,prandaj edhe lakorja mbetet paralel me abshisën.Kështu arrihet gjendja e magnetizmit të ngopur.
  • 31. Temperatura Kyri  Nën veprimin e temperaturës mund të arrihet një gjendje e ferromagnetit kur ai i humb vetitë magnetike.Kjo temperaturë kur ferromagneti humb vetitë magnetike quhet temperaturë e Kyrit.Mbi këtë temperaturë materiali ferromagnetik fiton vetinë e paramagnetikëve.  Temperatura e Kyrit për hekur është 1043K, për kobalt 1400K.Ky ligj shprehet me formulën:
  • 32. Zbatimi i magnetëve dhe fushës magnetike  Teknologji mediatike(disketat,CD,audio kasetat etj)  Financë(kartat e kreditit)  Transport(tranvaj,trenat elektrik,teleferikët,trenat magnetik etj.)  Mjeksi(skanerët me rezonancë magnetike)  Muzikë(mikrofonat,kitarat elektrike,kufjet etj.)
  • 33. Punoi: Diellza Çunaj Kl Xl-ll Gjimnazi “Gjon Buzuku”