Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

STUDENTS' CONGRESS PRESENTATION

399 views

Published on

NATIONAL LINGUISTICS STUDENTS CONGRESS, HACETTEPE UNIVERSITY

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

STUDENTS' CONGRESS PRESENTATION

  1. 1. OPT MAL TE KURAMI AÇISINDANİ İOPT MAL TE KURAMI AÇISINDANİ İ LAD NO’YA TÜRKÇE’DEN GEÇENİLAD NO’YA TÜRKÇE’DEN GEÇENİ ADLARINADLARIN C NS YET VE BUİ İ İC NS YET VE BUİ İ İ ADLARAADLARA UYGUNUYGUN TANIMLIK (TANIMLIK (HARF TAR Fİ İHARF TAR Fİ İ )) SEÇ Mİ İSEÇ Mİ İ Derya Agiş Hacettepe Üniversitesi ngiliz Dilbilimi Bölümüİ Yüksek lisans ö rencisiğ 5/17/2007 1Derya Agiş
  2. 2. ÖZETÖZET  Bu çalışmada, Ladino’nun ad ödünç aldı ı di er dillerde (ğ ğ örne inğ branice, Fransızca, talyanca, Portekizce veİ İ Modern spanyolca’da)İ adların cinsiyetleri olmasının sorun yaratmadı ını, fakat Türkçe’nin ise bu dildeğ adlara cinsiyet verilmesiyle farklı bir dilde (Ladino’da) de işim gösterdi ini morfofonolojik açıdan inceledim. Buğ ğ adların belirli tanımlıkları vardır. Bu araştırmada Türkçe’den Ladino’ya geçen adlara nasıl tanımlık eklenebilece ini ve buğ işlemde büyük payı olan dilsel ve zihinsel süreçleri Optimalite Kuramı ile açıklıyorum.  Optimalite Kuramı, kültürün belirli bir toplulukça konuşulan dile nasıl etki etti ini ve di er dillerden aldı ığ ğ ğ kelimelerin veya adların nasıl de işerek başka bir dilin ö esi oldu unu açıklar.ğ ğ ğ  1492 yılında spanya’dan Katolik Kral Ferdinand ve Kraliçe Isabel tarafından kovulan spanyaYahudileri (Sefaradlar)İ İ Osmanlı mparatorlu u’na kabul edilirler. O zamanlarda ve günümüzde Türkiye Cumhuriyeti’nde artık Türkİ ğ vatandaşı olan Sefaradlar’ın çeşitli yayın organlarında kullandıkları ve yaşatmaya çalıştıkları dil olan Ladino,Yahudice veYahudi spanyolcası gibi adlarla da bilinir.İ  Bu dili anadili olarak ö renen en genç kişi 45 yaşındadır; fakat dil çeşitli kurslarla gelecek nesillere aktarılmayağ çalışılmaktadır.  Türkçe’den Ladino’ya geçen kelimelerdeki de işim Ladino’nun Ortaça spanyolcası’nın temelinde yattı ı bir dilğ ğ İ ğ olmasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada Optimalite Kuramı bize Türkçe kelimelerin Ladino’da hangi morfofonolojik kurallara ba lı kalınarak açıklanabilece ini göstermektedir ve bu kelimelere hangiğ ğ tanımlıkların eklenebilece i bu kuram vasıtasıyla detaylı bir biçimde açıklanmıştır.ğ 5/17/2007 Derya Agiş 2
  3. 3. 1. G R Şİ İ1. G R Şİ İ  Ladino’ya ilişkin olarak Optimalite Kuramı’na dayalı çalışmalar, bu dilin fonolojisine ilişkindir (örnek: Bradley ve Delforge, 2006:76).  Optimalite Kuramı, Prince ve Smolensky tarafından 1993 yılında geliştirilmiştir. Bu kurama göre, do ru dilsel yapılarğ kullanılmadan, zihnimizde dilbilimsel bazı kurallar / sınırlamalar çatışırlar.  Uygun olmayan sınırlamalar ‘*’ işaretiyle, kesinlikle kullanımı yanlış olan sınırlamalar ‘*!’ işaretiyle gösterilir. Do ru olanğ sınırlama ise el işaretiyle gösterilir: .  Optimalite Kuramı açısından, tanımlıklara ilişkin olarak Curt Rice (2004) “optimal cinsiyet atama” kuramını ileri sürer ve bunu Almanca’ya uygular.  Curt Rice (2005) ise bu kurama göre Rusça adların cinsiyetlerini analiz eder. 5/17/2007 3Derya Agiş
  4. 4. DEVAM…DEVAM… ‘Optimal Cinsiyet Atama’ kuramına göre Comrie (1999), Corbett (1991) ve Steinmetz’in (1986) savundu u gibi bir ada cinsiyet saptamakta buğ adın anlamı ile şekli (oluştu u harfler) önemli birğ rol üstlenir (Rice, 2004:1). Bazen bir ada cinsiyet verilirken adın anlamı ile şekli arasında bir çelişki yaşanır (Almanca’da . GE- ile başlayan adlar nötrdür, ama –E ile bitenler dişi; bu durumda her iki kurala uygun bir adda kural çatışması vardır). Bunu da Optimalite Kuramı çözer. 5/17/2007 Derya Agiş 4
  5. 5. DEVAM...DEVAM... Bu kuramda bu işaretlere başvurulur: *ERKEK: Erkek olmayan ad *D Ş : Dişi olmayan adİ İ 5/17/2007 Derya Agiş 5
  6. 6. 1. 1. Problem1. 1. Problem  stanbul’da konuşulan Ladino’İ ya branice,İ Yunanca, Fransızca, talyanca, Portekizce veİ modern spanyolca’dan birçokİ ad geçmiştir. Tabii ki pek çok Türkçe kelime de bu dilde bulunmaktadır. Fakat Türkçe’de adların cinsiyeti yokken, saydı ımız di er Ladino’yuğ ğ etkileyen dillerde vardır. Ladino dili bize Türkçe adlara nasıl ve hangi morfofonolojik kurallara ba lı kalarak cinsiyetğ verilebilece ini açıklar. Bunu en iyiğ Optimalite Kuramı ile gösterebiliriz. 5/17/2007 6Derya Agiş
  7. 7. 1. 2. SAV1. 2. SAV Ladino’nun ad ödünç aldı ı di er dillerdeğ ğ ( branice, Fransızca, talyanca, Yunanca,İ İ Portekizce ve Modern spanyolca’da)İ adların cinsiyetleri vardır. Fakat Türkçe’de yoktur. Buna ra men Ladino dilinde Türkçe’den alınanğ adlara cinsiyet verilmiştir. Bu adların belirli tanımlıkları da vardır. Bu çalışmada Türkçe’den Ladino’ya geçen adlara nasıl tanımlık eklenebilece ini ve buğ işlemde büyük payı olan dilsel ve zihinsel süreçleri Optimalite Kuramı ile gösterebilece imiziğ savunuyorum. 5/17/2007 Derya Agiş 7
  8. 8. 2. Y2. YÖÖNTEMNTEM OPT MAL TE KURAMIİ İ (RICE 2004 ve 2005): “OPT MAL C NS YET ATAMA”İ İ İ VERİ: NEHAMA’NIN LAD NO –İ FRANSIZCA SÖZLÜ Ü,Ğ LADINOKOMUNITA LAD NO VE TÜRKÇE,İ LAD NO VE NG L ZCE VE LAD NO VEİ İ İ İ İ FRANSIZCA SÖZLÜKLERİ Bu sözlüklerden Türkçe kökenli 150 erkek ve 150 dişi ad seçilmiştir. 5/17/2007 Derya Agiş 8
  9. 9. 3. LAD NO D Lİ İ İ Yahudice, Cudezmo, Yahudi spanyolcası veyaİ Ladino gibi çeşitli adlarla bilinen dil,Türkiye’de stanbul ve zmir’deİ İ konuşulmaktadır. 1492 yılında Katolik olmayı reddediklerinden spanya’dan kovulanİ Yahudiler, Osmanlı mparatorlu u‘nca kabulİ ğ edilirler. Sefaradlar: Annas Sommer filminden: http://www.german- films.de 5/17/2007 9Derya Agiş
  10. 10. DEVAM...DEVAM...  İspanya’dan kovulan bu Yahudiler’e Sefarad adı verilmiştir. Bu kelime İbranice’de İspanya anlamına gelir (Gerson – Şarhon, tarih yok).  Clewlow (1990:86) Sefaradlar’ın İspanya’dan kovulmadan önce konuştukları dilin Ortaçağ’da konuşulan İspanyolca olduğunu, fakat dini terimlerin İbranice’lerini kullandıklarını savunur: ‘domingo’ yerine ‘alhad;’ çoğul ‘Dios’ kelimesinin yerine ‘el Dio’....  1492’den sonra bu dile Yunanca, İtalyanca, Türkçe ve Osmanlı İmparatorluğu’na ait diğer topraklarda konuşulan birçok dile ait kelime ve yapı bu dile girmiştir.  Yunanca: pirón  İtalyanca: presto  Türkçe: kalem  Fransızca kelimeler ise 1865 yılında İstanbul’da Alliance Israélite okullarının İstanbul’da kurulmasıyla toplulukta prestij dil olarak kabul edilmiştir (Sephiha, 1977:43; Shaul, 1994:13). Bu dilde Fransızca etkisi görülmektedir.  Fransızca: mersi  Bugün bu dili anadili olarak konuşanlar 45 yaşın üzerindedir. 5/17/2007 10Derya Agiş
  11. 11. 4. LAD NO’DA TANIMLIKLARİ4. LAD NO’DA TANIMLIKLARİ Ladino bir Judeo-Romans dilidir. Bu dilde tanımlıklar iki gruba ayrılırlar: Erkek adlar ‘el,’ Dişi adlar ise ‘la’ tanımlı ını alırlar.ğ 5/17/2007 Derya Agiş 11
  12. 12. ÖRNEKLERÖRNEKLER ERKEK ADLAR D Ş ADLARİ İ  El alfabéto  El alfabé  El alegramyénto  El aksidénte  El akusadór  El bizúy (İbranice’den)  El eskométa  El múlkye (Türkçe mülk)  El Pápa  El papá  Los papás  La papúča (Türkçe pabuç )  La pará (Türkçe para)  La parnasá (İbranice geçim kaynağı, besin, ekmek)  La prométa  La gáta (el gáto)  La entolerénsya  La kazáka  La kayadéz (sessizlik)  La persedád (acı, trajik durum) – las persedádes  La perversyón – las persversyónes 5/17/2007 Derya Agiş 12
  13. 13. 5.TÜRKÇE’DEN GEÇEN5.TÜRKÇE’DEN GEÇEN ERKEK KEL MELERİERKEK KEL MELERİ EL KAYMAK = nesne 5/17/2007 Derya Agiş 13
  14. 14. EL KAY Kİ Č = kişiİ 5/17/2007 Derya Agiş 14
  15. 15. EL ALÁY = insan grubu 5/17/2007 Derya Agiş 15
  16. 16. LA PANĞA (TÜRKÇE PANCAR), nesne 5/17/2007 Derya Agiş 16
  17. 17. LA DALGÁ, nesne 5/17/2007 Derya Agiş 17
  18. 18. EL / LA SEKRETER: meslek sahibi kişi 5/17/2007 Derya Agiş 18 -hane ile biten adlar: la / el hastane bogca: Nehama -> el bogca, bir kadına eşlik eder
  19. 19. Türkçe’den geçen di er adlarğTürkçe’den geçen di er adlarğ ERKEK ADLAR D Ş ADLARİ İ  El pashá – paşa  El mahzén  El kayik  El inat  El şalvar  El haber  El kandil  El kanát  El kapán  El karanlik  la kitá -> kıta, ekip  La borreka >=> la turta, la pasta  La kambúra – la bosse (Fr.)  La karabóya  La makará  La masá  La maymoneria  La pachá  La patáka -> eski bir para  La şaka 5/17/2007 Derya Agiş 19
  20. 20. 6. SONUÇ6. SONUÇ Ladino dilinde de Fransızca, Modern spanyolca, talyanca gibi Romansİ İ dillerinde oldu u gibi tanımlıklar vardır.ğ Bunlar erkek ve dişi adları birbirinden ayırır. Türkçe’de adlara tanımlık eklenmemiş olsada, Ladino’ya Türkçe’den geçmiş kelimelere tanımlıklar eklenmiştir. 5/17/2007 Derya Agiş 20
  21. 21. DEVAM...DEVAM... Türkçe’den Ladino’ya geçen adlara tanımlık eklerken, belirli kurallara başvurulmuştur. I. Bu adlar –a ile bitmiyorlarsa, kesinlikle erkektir, II.-a ile bitiyorlarsa, dişidir, III.fakat bir şahsın mesle ini belirtiyorsa, buğ adlar hem erkek hem dişi olarak belirttikleri şahsa göre kullanılabilirler. 5/17/2007 Derya Agiş 21
  22. 22. DEVAM...DEVAM... ◦ Di er Romans dillerinin tanımlıkları etkili...ğ Ayrıca bütün bunlar bize Optimalite Kuramı’nın bir dilin en küçük ayrıntılarının incelenmesinde faydalı oldu unu veğ Rice (2004) kuramının do rulu unuğ ğ gösterir. 5/17/2007 Derya Agiş 22
  23. 23. KAYNAKÇAKAYNAKÇA  Bradley, T. G. & Delforge, A. M. 2006. Phonological Retention and Innovation in the Judeo-Spanish of Istanbul. Selected Proceedings of the 8th Hispanic Linguistics Symposium (sayfalar: 73 - 88). Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project.  Clewlow, D. F. 1990. Judeo-Spanish: An Example from Rhodes. University of British Columbia, Hispanic and Italian Studies, British Columbia. Master Tezi.  Gerson - Şarhon, K. Tarih yok. Judeo-Spanish Language and Culture. http://www.istanbulsephardiccenter.com/index.php?contentId=41&mid=31  Gilmer, P. G. (1986). Judeo-Spanish to Turkish: Linguistic correlates of language death. University of Texas-Austin. Doktora tezi.  Harris, T. K. 1994. Death of a Language: The History of Judeo-Spanish. Associated University Presses: London and Toronto.  Pinker, Steven. 1999. Words and rules. Perennial Books: NY.  Prince, A. & Smolensky, P. 1993. Optimality theory: constraint interaction in generative grammar. Rutgers University and University of Colorado, Boulder.  Rice, C. 2004. “Optimizing gender.” Ms. University of Tromsø. In press, Lingua.  Rice, C. 2005. “Optimizing Russian Gender: A Preliminary Analysis.” Formal Approaches to Slavic Linguistics 13: The South Carolina Meeting, pp. 265-275, Steven Franks, Frank Y. Gladney ve Mila Tasseva-Kurktchieva (editörler). Ann Arbor, MI: Michigan, Slavic Publications.  Schwarzwald, O. 1993. “Morphological Aspects in the Development of Judeo-Spanish.” Folia Linguistica, 27: 1-2, pp. 27-44.  Sephiha, H. V. 1977. L'Agonie des Judeo-espagnols. Paris: Entente.  Sephiha, H. V. 1997. ‘Judeo-Spanish: Birth, Death and Re-Birth.’ Bu adreste: http://www.sefarad.org/english.html.  Shaul, E. 1994. Folklor de los Judios de Turkiya. Istanbul: Isis. 5/17/2007 Derya Agiş 23
  24. 24. TEŞEKKÜRLER... 5/17/2007 Derya Agiş 24

×