Successfully reported this slideshow.
KULEDİBİ’NDE VE ŞİŞLİ’DE
YAHUDİ KADINLARIN 1950,
1960 VE 1970’Lİ
YILLARDA YAŞAMLARI
HAZIRLAYAN: DERYA AGİŞ
09/16/13
1
Dery...
MÜLAKAT
 SHAROPE BLANCO (Sefaradimuestro
mesaj grubundaki takma adı) ile
geçekleştiren sözlü tarih mülakatı; tarih: 10.
K...
MÜLAKAT YAPMA SEBEPLERİM
 1944 doğumlu, çocukluğunu Kuledibi’nde ve
özellikle İstikamet Han’da geçirmiş biri olması ve
da...
YÖNTEM
 Görüşmecimi Şalom gazetesinden tanıdığım Güler Orgun vasıtasıyla
buldum: görüşmecim bu tanıdığımın dayısının kızı...
SEFARADIMUESTRO
 http://groups.yahoo.com/group/sefaradimuestro/
Activity within 7 days:
86 New Messages - 36 New Files
De...
SHAROPE BLANCO
 Kendi ailesi hakkında:
“Dedem Cerrah Doktor; anneannem Roma
konservatuarından mezun ünlü bir piyanist ve
...
ÇOCUKLUĞU
1) Fatoş ve Basri
karikatürleri
2) Babası
Tevratitan
hikayeler
okuyor, fakat
dindar bir aile
değiller.
3) Ailede...
BEYOĞLU...
 Anneniz ve babanız nerede ve nasıl tanışmışlar?
 
 -> Anneannem Roma Üniversitesi Konservatuarı Piyano
mezun...
İSTİKAMETHAN
BANKALAR
CADDESİ
09/16/13
9
DeryaAgis
EĞİTİM
İlkokul yaşamınız hakkında bize bilgi verebilir misiniz?
İlkokula 1950-1951 yılında Alliance Israelite Universelle’...
ARKADAŞLARI
Arkadaşlarınız kimlerdi?
Arkadaşlarımın çoğu Musevi idi İstikamet handa; burada hep
Museviler otururdu. Evcili...
BAYANLARINGİTTİĞİYERLER
Hilton okul
çaylarının da
yapıldığı bir
mekan.
Ayrıca her bayan
elişi yapmayı
öğreniyor.
 Park Ot...
BAYRAMLAR
Musevi Bayramları’nı nasıl kutlardınız?
 
-> “En çok şeker yediğim için Purim ve Hanuka’yı severdim ((duygulanır...
ALIŞVERİŞ
Bankacılar caddesi civarında alışveriş ettiğiniz
yerler?
-> Yüksek Kaldırım’ın orada balıkçı vardı, lakerda kutu...
REKLAMLAR
09/16/13DeryaAgis
15
BAYRAMLAR VE KADIN
09/16/13DeryaAgis
16
Pesah ve yemek KADIN 1980’lerde
YERLER
Şadırvan, Beyaz Park, ...
09/16/13
17
DeryaAgis
09/16/13DeryaAgis
18
 Annesi ve babası  Dedesi
09/16/13DeryaAgis
19
ESKİ GÜNLER
 Eski günler, oğlunun Bar Mitzva’sı, doğumgünü
ve çeşitli resimler
09/16/13
20
DeryaAgis
LADINOKOMUNITAVE
SEFARADIMUESTRO’DAKİMESAJLAR
09/16/13
21
DeryaAgis
SONUÇ
 Görüşmeci “okullu” bir Türkçe kullanmıştır ve dini bayram adları dışında
Yahudi İspanyolcası’na başvurmamıştır. Gö...
TEŞEKKÜRLER
E-MAIL:
deryaagis@gmail.com
09/16/13
23
DeryaAgis
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Agis, Derya. June 6, 2009, “Life of a Jewish Woman in the European Side of Istanbul in the 1960s.” An Oral History Project. Museum of Ottoman Bank, Karakoy, Istanbul, Turkey.

767 views

Published on

Agis, Derya. June 6, 2009, “Life of a Jewish Woman in the European Side of Istanbul in the 1960s.” An Oral History Project. Museum of Ottoman Bank, Karakoy, Istanbul, Turkey.

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Agis, Derya. June 6, 2009, “Life of a Jewish Woman in the European Side of Istanbul in the 1960s.” An Oral History Project. Museum of Ottoman Bank, Karakoy, Istanbul, Turkey.

  1. 1. KULEDİBİ’NDE VE ŞİŞLİ’DE YAHUDİ KADINLARIN 1950, 1960 VE 1970’Lİ YILLARDA YAŞAMLARI HAZIRLAYAN: DERYA AGİŞ 09/16/13 1 DeryaAgis
  2. 2. MÜLAKAT  SHAROPE BLANCO (Sefaradimuestro mesaj grubundaki takma adı) ile geçekleştiren sözlü tarih mülakatı; tarih: 10. Kasım. 2008, Selamiçeşme, İstanbul) 09/16/13 2 DeryaAgis
  3. 3. MÜLAKAT YAPMA SEBEPLERİM  1944 doğumlu, çocukluğunu Kuledibi’nde ve özellikle İstikamet Han’da geçirmiş biri olması ve daha sonra Şişli’de yaşamış olması.  Burada çocukluğunun büyük bir kısmını geçirmiş olan biri olması ve Yahoo Grupları’ından Sefarad kültürünü yaşatmak için kurulan ve Yahudi İspanyolcası mesajlaşılan Sefaradimuestro [Bizim Sefaradca] mesaj grubunun kurucusu olması. 09/16/13 3 DeryaAgis
  4. 4. YÖNTEM  Görüşmecimi Şalom gazetesinden tanıdığım Güler Orgun vasıtasıyla buldum: görüşmecim bu tanıdığımın dayısının kızıdır; 65 yaşında olması ve Kuledibi semtinde çocukluğunu geçirmesi Avrupa yakasındaki Yahudi yaşamına ilişkin yerlerin geçmişini tanımama yardımcı oldu.  Sorularımı çocukluğuna ve çocukluğunda ve gençliğinde gittiği yerlere ilişkin olarak hazırladım.  Karşılıklı güvenin oluşumu için savaş ve Aşkale olayları gibi acı yaratacak olayları anlattırmaktan kaçındım.  Görüşme öncesinde fotoğraf makinemin ve ses kayıt cihazımın hafızasını kontrol ettim. (Daha sonra cevapları gerekli olabilecek sorulmamış soruları internetten chat’leşerek tamamlamaya da çalıştım).  Ayrıca Şalom gazetesi arşivlerini de Şişli ve Kuledibi semtleri ile ilgili olarak taradım. Transkripsiyonum ile birlikte bütün bunlar kullanıldığında Kuledibi ve Şişli’deki Yahudi kadınına özgün yaşam tarzı hakkında birçok bilgi edinebiliriz. Anlatıcının gençliğine ilişkin fotoğraflar da edindim. 09/16/13 4 DeryaAgis
  5. 5. SEFARADIMUESTRO  http://groups.yahoo.com/group/sefaradimuestro/ Activity within 7 days: 86 New Messages - 36 New Files Description Ruth the Moabite La rekolta del trigo HAG SHAVUOT SAMEAH FIESTA ALEGRE BIENVENIDOS - BRUHIM HABAYIM - HOSGELDINIZ BIENVENUE - BIENVENUTTI - WELCOME........SHALOM ! Muestro buto es de ranimar la kultura de los djudyos sefaradis,avlar,eskrivir, kompozar poemas, kontar kuentos i historyas, akodrarmos de los miembros de muestras familyas, de komo biviyan i komo aziyan las kozas, sus kostumbres durante siglos... Keremos estar endjuntos para sintir l'allegria de avlar la dulse lingua de muestros abuelos ke tuvieron ke irsen de la Espania i del Portugal en el tiempo de la enkizisyon en los 1492. Los djudyos sefaradis avriyeron velas para las sivdades del Emperio Ottomano. Grandes komunidades gozaron d'una vida kalma en Istanbul,Izmir, Sofia, Thessaloniki etc. Malorozamente los djudyos sefaradis fueron assasinados djuntos kon los djudyos ashkenazis i komunitas komo las de Thessaloniki i Rodes ansi ke los djudyos sefaradis ke se topavan en los payizes d'Europa disparesyeron pormodo de los nazis en la sigunda gerra mondial. Kijieramos arrekojer muestros ermanos i ermanas aki en esta kaza virtual para SINTIRSEN LIBRES de ekspressarsen komo les viene...en Ladino, en Ladino-Inglez, en Ladino-Ebreo(letras latinas) en Ladino-Fransez, en Ladino-Espanol, en Ladino-Turko si tienen difikultades de akodrarsen las palavras en judeo-espanyol, si no se akodran los biervos en ladino. Estamos siguros ke se vana akodrar de estos biervos i estas ekspresyones muy presto. Estamos aki para pratikar i ayudar la djente ke keren akodrarsen i ambezarsen la lingua i la erensya de muestras madres de muestras granmamas, abuelas i bis-abuelas . Vos asperamos para kompartir este plazer ! Viva el Espanyol Sefaradi Muestro Viva el Aragones Medyeval Oksidental Espanyol/Ladino/Djudeo-Espanyol ! Komo lo keresh i lo yamash en vuestro korason ! ESTE SITIO ESTA DEDIKADO AL GRANDE LINGUISTO SEFARADI EL SENYOR CHARLES BAROUH ABRAHAM DE TEXAS / USA SHAROPE BLANCO Message History Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec 2009 340 252 236 241 325 26 2008 69 358 312 408 404 341 381 Group Email Addresses Post message: Sefaradimuestro@yahoogroups.com Subscribe: Sefaradimuestro-subscribe@yahoogroups.com Unsubscribe: Sefaradimuestro-unsubscribe@yahoogroups.com List owner: Sefaradimuestro- owner@yahoogroups.com 09/16/13 5 DeryaAgis
  6. 6. SHAROPE BLANCO  Kendi ailesi hakkında: “Dedem Cerrah Doktor; anneannem Roma konservatuarından mezun ünlü bir piyanist ve hocaydı. Dedemin ismi Nisim Bohor Kamhi, anneanneminki ise Klara (Claire) Kamhi’dir. İki çocukları olmuştur. Annem önce sonra da dayım Leon Kamhi. Anneannem 56 yaşında 1956’da vefat etti. En son bizim evimizde kalıyordu. Dedem Nisim’i tanımadım. 1942 yılında 45 yaşında vefat etti. Annemi (Naile Finanser Kamhi) 1968’de kanserden dolayı kaybettim. 48 yaşındaydı=babamı (Isak Finanser Benezra) hastalandığında İsrail’de yanıma aldım. 73 yaşına kadar yaşadı ve 1986’da vefat etti. Şekeri vardı ve kalbi zayıflamıştı ((üzüntülüydü)).” 09/16/13 6 DeryaAgis
  7. 7. ÇOCUKLUĞU 1) Fatoş ve Basri karikatürleri 2) Babası Tevratitan hikayeler okuyor, fakat dindar bir aile değiller. 3) Ailede dindar giyim tarzı benimsenmemiş. 4) Kendisiyle hiç Ladino konuşulmamış, ama o öğrenmiş. 09/16/13 7 DeryaAgis
  8. 8. BEYOĞLU...  Anneniz ve babanız nerede ve nasıl tanışmışlar?    -> Anneannem Roma Üniversitesi Konservatuarı Piyano mezunu. Annem de piyano çalardı; Kuledibi’nde Bankalar caddesinde İstikamet Han’da otururdu annemler; babam ise Raşel Han da otururdu, yedi – sekiz bina ileride. Sokaktan geçerken ÇOK güzel bir müzik sesi duyuyor. <Kim piyano çalıyor diye etrafa soruyor. Madame Kamhi ve kızı diye cevap veriyorlar.> Kız sözünü duyunca babam heyecanlanıyor TAbii. Mutlaka annemle tanışmak istiyor. <Allem ediyor, kallem ediyor.> KIZ ile tanışmak istiyor. Anneannemin işi çıkıyor; “bugün dersi sen ver” diyor anneme=o gün bu aşk hikayesi başlıyor. Bu olaydan sonra aileye uygun bir kişi arandığı için babama anneannem “artık gelme” diyor. Büyükbabam padişahın doktoru, anneannem padişahın kızlarına Dolmabahçe’ye ders vermeye gidiyor. Padişahın askerleri koruma görevliliği yapıyor bizim aile için. Aileye uygun damadın bulunması çok ZORmuş. 09/16/13 8 DeryaAgis
  9. 9. İSTİKAMETHAN BANKALAR CADDESİ 09/16/13 9 DeryaAgis
  10. 10. EĞİTİM İlkokul yaşamınız hakkında bize bilgi verebilir misiniz? İlkokula 1950-1951 yılında Alliance Israelite Universelle’de başladım. Bir ay gittim bu okula, sonra ŞİŞli’de okudum, Şişli’ye taşındık. Ortaokulun yedinci sınıfına kadar 19 Mayıs İlkokulu’na gittim. Şişli’de Samanyolu sokak, Gül apartmanının giriş katında oturdum; anneannem de bize geldi, kedileri vardı. Ben kedileri çok severdim. Şişli çok hoş bir yerdi,>kalabalık değildi bugünkü gibi<. Buradaki Musevi cemaati hakkında, Kuledibi’nden Şişli’ye birçok göç oldu. Harbiye’ye, Osmanbey’e, Samanyolu sokak yönünde göçler oldu. 50li yıllardan bahsediyorum. 19 Mayıs İlkokulu, caminin karşısındaydı, sonra Şişli Etfal Hastanesi’nin yanına geçti. Ben beşinci sınıfı eski binasında tamamladım. (1.3) Lamia Övet ve Ragıp Çalapala’nın eşi olan Nimet Çalapala öğretmenlerimdi. Türkiye’nin en büyük hocalarıydılar. Bu güne kadar böyle hocalar gelmedi. Böyle hocaların yetişmesi ve bulunması zor. Lisede bile bana ilkokulda verdikleri bilgilerden faydalandım. () Konservatuara da gittim, Tepebaşı altıncı? dairedeydi. Zamanımda İdil Biret ile birlikte okudum, o Ferdi Statzer’in, ben ise Verda Ün, yani Ekrem Zeki Ün’ün eşinin öğrencisiydik. 19 Mayıs’ı bitirdim. Sonra Saint Pulcherie ve ardından Notre Dame de Sion’a gittim. Üniversiteyi İsviçre’de Genevre School of Economics’de bitirdim. Burası bir İngiliz üniversitesi idi. Farklı FARKlı sertifika kurslarına katıldım. 09/16/13 10 DeryaAgis
  11. 11. ARKADAŞLARI Arkadaşlarınız kimlerdi? Arkadaşlarımın çoğu Musevi idi İstikamet handa; burada hep Museviler otururdu. Evcilik oynardık; müşterek teras vardı=çamaşırasma yeri olarak kullanılırdı. Biz orada oyun oynardık, kadınlar orada buluşurdu. Nahmias’lar ve Abuizak’lar otururdu İstikamet Han’da; Sefaradi yemekler yenilirdi; her tören burada kutlanılırdı, doğum günleri ve evlilik yıldönümlerini kutlardık örneğin. Diğer arkadaşlarım annemin arkadaşlarının çocukları idi, çok büyük mevkilere geldiler çoğu. Yeditepe’deki Simon Telvi birisi=öldü. Güzel Sanatlar’da ders vermiş olmalı. Aralarından sanayiciler çıktı. Türkiye’nin altın dönemiydi. 09/16/13 11 DeryaAgis
  12. 12. BAYANLARINGİTTİĞİYERLER Hilton okul çaylarının da yapıldığı bir mekan. Ayrıca her bayan elişi yapmayı öğreniyor.  Park Otel, Hilton 09/16/13 12 DeryaAgis
  13. 13. BAYRAMLAR Musevi Bayramları’nı nasıl kutlardınız?   -> “En çok şeker yediğim için Purim ve Hanuka’yı severdim ((duygulanır)). Ama Pesah ile başlayayım. Pesah’ta temizlik yapılıyor, yemeklerin hepsi yapılıyor, misafirler geliyordu, özel ve temiz giysiler giyiliyordu.”   Özel yemekler?   ““SHAROPE BLANCO,” (“kaymak tatlısı”), tishpishti gibi yemekler yapılıyordu ve bu güne özel cevizli-portakallı bir pasta yapılıyordu, cevizli unlu çörekler de bu güne özgüydü. “   Diğer bayramlar?   -> “Roş Aşana’da, şekerler ve çiçekler eve yerleştiriliyor ve masa düzenleniyordu, Kipur’da masalar hazırlanıyor, annem orucun gerekliliğini anlatıyordu. Babam parça parça bana Tevrat’ı masallar halinde anlatıyordu. Allah’ın yüceliğinden bahsediliyordu.”   -> “Purim’de babam Beyoğlu’ndaki Belifante adlı Yahudi pastanesinden renkli şekerler getiriyordu; yıldız şeklinde, kırmızı-beyaz şekerler vardı. Babam Hanuka’da renkli mumlar yakıyordu: neden olduğunu bilmiyorum, ama babam İbranice dualar okurdu. Bu bayramın anlamını İsrail’e gidince öğrendim.” 09/16/13 13 DeryaAgis
  14. 14. ALIŞVERİŞ Bankacılar caddesi civarında alışveriş ettiğiniz yerler? -> Yüksek Kaldırım’ın orada balıkçı vardı, lakerda kutusunun başındaki şişman bir balıkçı ve onu karıştıran bir balıkçı daha vardı. Yüksek Kaldırım’a giderken karbon kopya kağıdı ile bir adam masa ve yatak örtüleri için desen hazırlıyordu=Annem kombinazonları, masa örtüleri için desen yaptırtırdı ona. Bu adamı bir desinatör olarak tanımlayabiliriz. Bugün bu mesleği yapan kişiler yok. Kurtuluş’tan gelen bir Ermeni kadın ise bunları işlerdi. Çeyizim bu adamın ve kadının elinden çıktı. Beyoğlu’nda kaçan çorapları diken Ermeni ve Rum kızlar vardı. Elektrikli bir alet ile kaçan naylon çorapları onarırlardı. Pera’daki Çiçek Pasajı’nda sebze, meyve ve erzaklar satılırdı. En iyi balıkçılar da buradaydı. İsmi çiçek satan çingelerden geliyor. Buradaki en iyi sandviçci de Atlantis’di. Burada lakerdalı veya tuzlu balıklı sandviç ve Arnavut ciğeri bulunurdu. Evde tuzlu balık olarak uskumru yerdik. Tiyatrodan veya sinemadan çıkışta Lale İşkembecisi’ne giderdik. <Saray Muhallebicisi ile İnci pastanesi tercih ettiğimiz tatlıcılardı.> 09/16/13 14 DeryaAgis
  15. 15. REKLAMLAR 09/16/13DeryaAgis 15
  16. 16. BAYRAMLAR VE KADIN 09/16/13DeryaAgis 16 Pesah ve yemek KADIN 1980’lerde
  17. 17. YERLER Şadırvan, Beyaz Park, ... 09/16/13 17 DeryaAgis
  18. 18. 09/16/13DeryaAgis 18  Annesi ve babası  Dedesi
  19. 19. 09/16/13DeryaAgis 19
  20. 20. ESKİ GÜNLER  Eski günler, oğlunun Bar Mitzva’sı, doğumgünü ve çeşitli resimler 09/16/13 20 DeryaAgis
  21. 21. LADINOKOMUNITAVE SEFARADIMUESTRO’DAKİMESAJLAR 09/16/13 21 DeryaAgis
  22. 22. SONUÇ  Görüşmeci “okullu” bir Türkçe kullanmıştır ve dini bayram adları dışında Yahudi İspanyolcası’na başvurmamıştır. Görüşme anlaşılır bir dille anlatılmıştır. Eksik kalan bir Nasrettin Hoca hikayesini tamamlamak için Yahudi İspanyolcası Djoha hikayeleri araştırılarak bulunmuştur. Görüşmeci yaşamının bazı duygusal kesitleri üzerinde daha fazla durmuştur. Görüşmede cevaplar sorulan sorulardan daha uzundur. Bazen yazarın kişisel yaşamına ilişkin bilgilerin daha fazla anlatıldığı görülmüştür.  Konuşmanın içeriği Aysel Hanım’ın çocukluğuna, genç kızlık dönemine, Yahudi kültürüne ve İstanbul’un Avrupa yakasındaki semtlerine ilişkindi. Yahudi bayramlarının kutlanılış tarzı, sohbet etmek ve yemek yemek için gidilen mekanlar ve alışveriş edilen mağazalar çalışmamızın belli başlı araştırma konularıydı  Görüşmeci kendi evliliklerini ve nerede evlendiğini de anlattı. Bu görüşme 1960’lı ve 1970’li yıllarda Yahudi kızların gittikleri yerlerin, dinledikleri müziklerinin, eğitim düzeylerinin, flörtlerinin, giyim tarzlarının ve bayramlarda tercih ettikleri yemeklerin Kuledibi ve Şişli’deki Yahudi yaşamının tarihinde buralarda artık uygulanmayan meslekleri de tanıttığı için önemli olduğunu görüyoruz. Bunları desteklemek için 500. Yıl Vakfı müzesini ziyaret ettim, Şalom gazetesi arşivlerini taradım ve görüşmecinin geçmişiyle ilgili olarak Sefaradimuestro ve Ladinokomunita gruplarında yazdıklarını da inceledim. Gelecek görüşmelerde görüşmecinin kendi özel ve duygusal hayatına fazla girmemesi için daha fazla kısa sorular sormayı planlıyorum. 09/16/13 22 DeryaAgis
  23. 23. TEŞEKKÜRLER E-MAIL: deryaagis@gmail.com 09/16/13 23 DeryaAgis

×