Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

CFO Survey H1 2018 - Rosnące koszty pracy stają się głównym wyzwaniem dla polskich firm

1,776 views

Published on

Więcej: https://www.deloitte.com/pl/pl/pages/press-releases/articles/rosnace-koszty-pracy-staja-sie-wyzwaniem-dla-polskich-firm.html
Poczucie niepewności ekonomicznej wśród polskich dyrektorów finansowych (CFO) lekko rośnie. Obecnie 46 proc. menedżerów deklaruje takie obawy, podczas gdy na koniec 2017 roku było to 44 proc. Wciąż jednak uważają , że polska gospodarka będzie kontynuowała stabilny wzrost. 62 proc. dyrektorów prognozuje, że wzrost PKB nie przekroczy 3,5 proc., z czego jedna trzecia uważa, że będzie to przedział pomiędzy 2,5-3,5 proc. Istnieje nadal szereg czynników, które stanowią istotne obszary ryzyka dla prowadzenia działalności. Jak wynika z kolejnej edycji międzynarodowego badania dyrektorów finansowych „CFO Survey. Prognozy dyrektorów finansowych” - przygotowanego przez firmę doradczą Deloitte, są to przede wszystkim wzrost kosztów operacyjnych, wynikający z rosnących kosztów pracowniczych oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.

Published in: Economy & Finance
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

CFO Survey H1 2018 - Rosnące koszty pracy stają się głównym wyzwaniem dla polskich firm

  1. 1. Deloitte CFO Survey 2018H1 Wyniki badania dla Polski oraz Polski na tle krajów europejskich 5 czerwca 2018
  2. 2. 2CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 2 Witamy Piotr Świętochowski Partner, Co-leader CFO Program w Deloitte E-mail: pswietochowski@deloittece.com Robert Nowak Partner, Co-leader CFO Program w Deloitte E-mail: rnowak@deloittece.com Julia Patorska Lider zespołu ds. analiz ekonomicznych w Deloitte E-mail: jpatorska@deloittece.com
  3. 3. 3CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 3 • O badaniu • Ocena obecnej sytuacji makroekonomicznej • Prognozy CFO na 12 miesięcy:  Ocena niepewności ekonomicznej  Prognoza zmiany poziomu kosztów prowadzenia biznesu  Poziom optymizmu wśród CFO  Predykcje dotyczące poziomu bezrobocia, inflacji i kursu walutowego  Predykcje dotyczące poziomu przychodów, marż i CAPEX  Priorytety i obawy CFO  Ocena źródeł finansowania • Średnioterminowe prognozy CFO • Wyzwania cyfryzacji • Globalne zagrożenia • Podsumowanie Spis treści Prognozy CFO dla Polski na rok 2018
  4. 4. 4CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 4 O badaniu European CFO Survey • Raport Deloitte European CFO Survey przedstawia wyniki badania przeprowadzonego przez firmy członkowskie Deloitte w 20 krajach: Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Niemczech, Irlandii, Islandii, we Włoszech, w Holandii, Norwegii, Polsce, Portugalii, Rosji, Hiszpanii, Szwecji, Szwajcarii, Turcji i Wielkiej Brytanii. • W tegorocznej edycji badania przeprowadzonym w okresie od lutego do kwietnia 2018 roku uczestniczyło ponad 1.600 dyrektorów finansowych. • Badanie prowadzone jest przy wykorzystaniu anonimowej ankiety internetowej opartej na platformie Confirmit, gwarantującej zachowanie poufności danych. • Podobne badania cykliczne prowadzone są przez firmę Deloitte na całym świecie.
  5. 5. 5CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 5 Perspektywa makro
  6. 6. 6CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 6 Deloitte Global CFO Signals Optymizm netto CFO w USA wzrósł, choć gospodarka zaczyna lekko spowalniać Wykres 1. Optymizm CFO • Trudno się dziwić optymizmowi CFO z USA. Sytuacja gospodarcza jest od kilku kwartałów bardzo dobra – wzrost PKB utrzymuje się powyżej 2% w ujęciu rocznym. Cięcia w podatkach przeforsowane przed D. Trumpa oraz obietnice dalszych wydatków zbrojeniowych pozytywnie przyczynią się do wzrostu w kolejnych kwartałach, aż do momentu wyeliminowania efektu bazowego. Z drugiej strony, czynnikiem ryzyka są rosnące stopy procentowe i powiązana z tym możliwa korekta na rynkach finansowych, które zawsze silnie oddziałują na realną gospodarkę USA.
  7. 7. 7CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 7 Polska na tle globalnych wyzwań Prognozy dyrektorów finansowych dobrze się sprawdzały • Prognozy Międzynarodowego Funduszu Walutowego dla świata i dla Polski są pozytywne – stabilna kontynuacja wzrostu. • Polska od kilku lat rozwija się nieco wolniej niż wynosi średnia światowa. Prognozy wskazują, że może osiągnąć ten poziom w roku 2019 (poprzednio oczekiwały zrównania w 2018 roku). • MFW prognozuje następujące wzrosty PKB w 2018 roku:  Świat – 3,93%,  Gospodarki rozwinięte – 2,25%,  Gospodarki wschodzące – 5,37%,  Polska – 3,59%. • Historycznie obserwujemy korelację pomiędzy optymizmem CFO a wzrostem PKB w Polsce. Co więcej, nastroje CFO są wskaźnikiem wyprzedzającym dla zmian PKB. • Historycznie CFO w badaniu trafnie również przewidywali wzrost PKB Polski. -6.00% -4.00% -2.00% 0.00% 2.00% 4.00% 6.00% 8.00% 10.00% Wykres 2. Wzrost PKB na świecie Wzrost PKB wg MFW Świat Gospodarki rozwinięte Gospodarki wschodzące Polska Wykres 3. Optymizm CFO a PKB Czy CFO dobrze przewidują zmiany we wzroście PKB? -1.00% 0.00% 1.00% 2.00% 3.00% 4.00% 5.00% 6.00% -40% -30% -20% -10% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Optymizm netto PKB
  8. 8. 8CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 8 Prognozy na rok 2018
  9. 9. 9CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 9 Poziom niepewności ekonomicznej w Polsce wzrósł W strefie Euro poziom niepewności spada • Niepewność ekonomiczna nie jest tym samym co ryzyko - występuje w przypadku pojawienia się sytuacji nowej, istotnie złożonej, której elementy nie są mierzalne i trudne do przewidzenia. • Poziom niepewności ekonomicznej w Polsce w pierwszej połowie roku 2018 wzrósł do poziomu 46% z 44% w drugiej połowie 2017 r. Jednak ponad 54% CFO uważa, że mamy do czynienia z niskim lub normalnym poziomem niepewności. • Ocena poziomu niepewności nie zmieniła się w Europie. Wśród 20 krajów Europy średnio 52% CFO odczuwało wysoki poziom niepewności. Jest to ten sam poziom, co pół roku temu. W strefie euro poziom poczucia niepewności zmalał aż o 13pp. • Z historii wiemy, że polscy CFO są bardziej przyzwyczajeni do niepewności i inaczej oceniają poziom niepewności niż zachodni koledzy. 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 13% 12% 13% 8% 12% 12%11.71% 29% 10% 9% 5% 30% 70% 53% 30% 56% 26% 28% 15% 44%42.34% 54% 52% 40% 41% 44% 15% 36% 20% 0% 0% 0% 0% 0%0.00% 11% 28% 47% 50% 24% 13% 11% 27% 27% 49% 59% 56% 41%40.54% 7% 10% 4% 3% 2% 2% 0% 10% 6% 11% 5% 15% 3%5.41% 0 0.2 0.4 0.6 0.8 1 Wykres 4. Niepewność ekonomiczna w Polsce Poziom niepewności ekonomicznej zdaniem CFO Bardzo niski Niski Standardowy Ponad standardowy Wysoki Bardzo wysoki 7% 7% 5% 12% 41% 44% 37% 42% 52% 48% 57% 46% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Średnia Euro Non-Euro Polska Wykres 5. Niepewność ekonomiczna w Europie zdaniem CFO Wysoki poziom niepewności Standardowy poziom niepewności Niski poziom niepewności +2pp 0pp -13pp
  10. 10. 10CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 10 Poczucie niepewności gospodarczej w Europie Wykres 6. Ocena niepewności gospodarczej w Europie według CFO
  11. 11. 11CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 11 Poczucie niepewności gospodarczej w Europie – sektory 42% europejskich dyrektorów finansowych ocenia poziom zewnętrznej niepewności finansowej i gospodarczej jako wysoki, 48% jako normalny i 10% jako niski.31% Średnia 10% 5% 11% 3% 16% 10% 10% 11% 9% 10% 16% 12% 12% 48% 43% 31% 48% 29% 45% 46% 47% 52% 52% 40% 49% 50% 42% 52% 57% 49% 55% 44% 44% 42% 39% 38% 44% 39% 38% Średnia Dobra konsumpcyjne Branża samochodowa Transport i logistyka Turystyka Ochrona zdrowia Usługi finansowe Branża budowlana TMT Produkty przemysłowe i usługi Handel detaliczny Energetyka i wydobycie Usługi profesjonalne Low Normalne Wysokie 31% 47% Net balance 46% 46% 39% 34% 33% 31% 29% 28% 28% 27% 26% Wykres 7. Ocena niepewności gospodarczej w Europie według CFO - sektory
  12. 12. 12CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 12 Największe ryzyka dla biznesu w Polsce na rok 2018 są związane z poziomem kosztów operacyjnych, brakiem pracowników oraz zmianami w prawie gospodarczym • Największym ryzykiem dla działalności gospodarczej w 2018 roku będzie wzrost kosztów operacyjnych (blisko 55% - wzrost o 7pp), który między innymi może wynikać ze wzrostu kosztów pracowniczych (brak wykwalifikowanych pracowników, zmiana płacy minimalnej, wzrost obciążeń daninami publicznymi, efekt programu 500+). • Przedsiębiorcy dalej obawiają się braku wykwalifikowanych pracowników (53%), • Presja na obniżkę cen jest zdecydowanie niższa niż pół roku temu (19%), • Zmienne prawo gospodarcze (29%), nadal stanowi duży obszar ryzyka, ale pozostaje na zbliżonym poziomie do okresu sprzed pół roku. Zmiana 6 mies. 2.70% 3.60% 3.60% 3.60% 3.60% 8.11% 9.91% 15.32% 17.12% 17.12% 18.92% 19.82% 23.42% 28.83% 53.15% 54.95% 0.00% 10.00% 20.00% 30.00% 40.00% 50.00% 60.00% Cyberryzyko Inne Brak kapitału Ryzyko stóp procentowych Przełomowe technologie Problemy z płynnością Ryzyko kursowe Ryzyko geopolityczne Spadek popytu krajowego lub recesja Wzrost konkurencji Presja cenowa Spadek popytu zagranicznego lub recesja Wzrost regulacji Zmienne prawo gospodarcze i podatkowe Brak wykwalifikowanych pracowników Wzrost kosztów operacyjnych Wykres 8. Czynniki ryzyka Jakie czynniki ryzyka CFO postrzegają jako najistotniejsze? ++7% +3% +1% +6% -2% -12% +2% 0% -1% -7% +6% -3% +3% -3% +3% +3%
  13. 13. 13CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 13 Dyrektorzy prognozują, że w 2018 roku nastąpi wzrost kosztów operacyjnych napędzany rosnącymi kosztami pracy • Jednym z kluczowych obszarów ryzyka jest wzrost kosztów operacyjnych. • Dyrektorzy finansowi wskazali, że wzrost ten będzie w szczególności dotyczył wzrostu kosztów zatrudnienia ale również zmiany będą dotyczyły kosztów produkcji, transportu, wykorzystania powierzchni oraz usług zamawianych z zewnątrz. • Prognozowany wzrost kosztów wynika z powstających niedoborów na rynku w pierwszej kolejności w zakresie zasobów rynku pracy, a te przekładają się na inne obszary. Równocześnie dobra koniunktura w gospodarce napędza popyt wewnętrzny, co może powodować dodatkowy impuls w zakresie presji na wynagrodzenia. Wykres 9. Przewidywania wzrostu kosztów w Polsce 68.47% 9.91% 5.41% 14.41% 17.12% 21.62% 28.83% 39.64% 63.96% 61.26% 74.77% 66.67% -20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Koszty pracy Odpisy na wierzytelności Koszty nieruchomości Koszty usług biznesowych (księgowość, doradztwo) Ogólne koszty produkcji/usług Koszty transportu Znacznie wzrośnie Nieznacznie wzrośnie Nieznacznie zmaleje Znacznie zmaleje
  14. 14. 14CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 14 …oraz kosztów środowiska biznesowego… Należy oczekiwać wzrostu kosztów finansowania i obciążeń podatkowych Dyrektorzy finansowi przewidują, że koszty prowadzenia biznesu w Polsce również będą rosnąć: • wzrost kosztów finansowania długiem (38% dyrektorów) • Wzrost kosztów kapitału • Wzrost obciążeń CIT • Wzrost obciążeń VAT Przez ponad 77 proc. CFO koszty związane z VAT nie są postrzegane, jako te, które wzrosną w najbliższym czasie, co wynika z już relatywnie wysokiej stawki podstawowej stosowanej w Polsce Większe obawy budzą koszty związane z CIT, a także dotyczące finansowania. Nieco zaskakująca może być obawa CFO przed rosnącymi kosztami długu podczas gdy NBP zapowiada utrzymywanie stóp procentowych na obecnym poziomie jeszcze przez kilka kolejnych kwartałów. Być może odpowiedzi wynikają z konieczności zaciągania długu na rynkach poza Polską i poza eurolandem (w Wielkiej Brytanii, USA w ostatnim czasie stopy procentowe wzrosły). Być może jednak CFO dostrzegają prawdopodobieństwo konieczności podniesienia stóp przez NBP z powodu przegrzania gospodarki. 0 1 2 3 4 5 6 210 230 250 270 290 310 330 350 Wykres 11. Udzielone kredyty Wielkość należności banków od przedsiębiorstw Borrowing WIBOR 3M 1.80% 1.80% 11.71% 3.60% 58.56% 48.65% 33.33% 18.02% 37.84% 48.65% 51.35% 77.48% -20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Koszt długu Koszt kapitału własnego Podatek CIT VAT Wykres 10. Przewidywane zmian kosztów prowadzenia biznesu w Polsce Znacznie wzrośnie Nieznacznie wzrośnie Nie zmieni się Nieznacznie zmaleje Znacznie zmaleje
  15. 15. 15CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 15 Poziom optymizmu w Polsce zaczął znowu spadać Optymizm dyrektorów spada w całej Europie • Po wzroście optymizmu netto w drugiej połowie 2017 roku nastroje się pogorszyły. Wskaźnik optymizmu spadł aż o 14pp do poziomu 12%. 37% CFO uważa, że pespektywy finansowe ich przedsiębiorstw będą lepsze lub znacznie lepsze w najbliższej przyszłości. Optymizm netto, rozumiany jako odsetek osób wskazujących, że perspektywy finansowe ich firm są optymistyczne pomniejszony o odsetek wskazujących na pogorszenie sytuacji, spadł do poziomu 12% (26% rok temu). • Nieznaczny spadek nastrojów nastąpił w całej Europie, w strefie euro to 3pp. Optymizm netto ważony skalą PKB poszczególnych krajów wynosi 26% (-6pp) dla krajów badanych Europy. -21% -10%-11%-19%-18%-18%-19%-24%-20%-17%-22.52% 34% 35% 38% 42% 23% 32% 37% 34% 40% 40%37.84% 43% 47% 38% 30% 41% 35% 36% 28% 33% 34%31.53% 2% 8% 13% 9% 18% 15% 7% 14% 5% 9% 5.41% 24% 45% 40% 20% 41% 32% 21% 18% 17% 25% 12% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% -40% -20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Wykres 12. Perspektywy ekonomiczne w Polsce Jak w porównaniu z sytuacją sprzed sześciu miesięcy oceniacie Państwo perspektywy finansowe Państwa spółki? Bardzo pesymistycznie Raczej pesymistycznie Bez zmian Raczej optymistycznie Bardzo optymistycznie Optymizm netto 38% 43% 30% 37% 50% 49% 53% 38% 12% 8% 17% 25% 26% 35% 13% 12% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Średnia Euro Non-Euro Polska Wykres 13. Perspektywy ekonomiczne w Europie Jak w porównaniu z sytuacją sprzed sześciu miesięcy oceniacie Państwo perspektywy finansowe Państwa spółki? Bardziej optymistycznie Bez zmian Mniej optymistycznie Optymizm netto
  16. 16. 16CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 16 Spadek optymizmu netto CFO w Europie - kraje Wykres 14. Optymizm netto dyrektorów finansowych w poszczególnych krajach Europy • Pojawia się jednak coraz więcej symptomów rozgrzania gospodarki, co może niebawem przełożyć się na spowolnienie. To tłumaczy spadający optymizm w poszczególnych krajach.
  17. 17. 17CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 17 Deloitte Global CFO Signals Optymizm netto CFO w wybranych krajach na świecie Wykres 15. Udział CFO, którzy są zadowoleni w związku z finansowymi perspektywami swoich przedsiębiorstw w porównaniu do badania 3 miesiące temu
  18. 18. 18CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 18 12% 9% 8% 13% 13% 9% 12% 12% 15% 11% 12% 16% 13% 50% 34% 49% 39% 41% 51% 51% 52% 46% 58% 58% 52% 63% 38% 57% 43% 48% 46% 40% 36% 36% 38% 31% 30% 32% 24% Średnia Transport i logistyka Produkty przemysłowe i usługi Turystyka TMT Usługi finansowe Usługi profesjonalne Energetyka i wydobycie Ochrona zdrowia Branża budowlana Dobra konsumpcyjne Handel detaliczny Branża samochodowa Less optimistic Broadly unchanged More optimistic Poziom optymizmu w Europie – podział branżowy Optymizm dyrektorów w poszczególnych branżach 26% 48% Net balance 35% 35% 34% 30% 24% 24% 23% 19% 19% 17% 11% 38% dyrektorów finansowych bardziej optymistycznie patrzą na perspektywy finansowe swoich firm w porównaniu do poprzednich trzech (sześciu) miesięcy. 12% jest mniej optymistycznych, a 50% uważa, że sytuacja jest zasadniczo niezmienna. 26% Średnia Wykres 16. Zmiana nastrojów wśród dyrektorów finansowych w poszczególnych branżach
  19. 19. 19CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 19 Mimo niepewności firmy mają coraz większy apetyt na ryzyko i utrzymują lekki wzrost inwestycji • Skłonność do zwiększania ryzyka obciążającego bilans wskazuje na gotowość firm do rozwoju, otwartości na nowe pomysły i inwestycje. • W Polsce możemy obserwować dwie przeciwstawne siły – z jednej strony dobra koniunktura powoduje, ze CFO patrzą z optymizmem na otoczenie gospodarcze i najbliższą przyszłość, równocześnie niepewność regulacyjna może powodować ograniczenie skłonności do ryzyka i inwestycji w kraju. 55% 62% 64% 63% 61% 52% 52% 23% 33% 42% 43% 34% 33% 34% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 2015H1 2015H2 2016H1 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Wykres 17B. Niepewność i apetyt na ryzyko w Europie Niepewność Apetyt na ryzyko EMEA 7% 6% 5% 4%8% 8% 13% 11% 14% 35% 36% 28% 35% 34% 27% 21% 35% 29% 30% 30% 29% 18% 20% 18% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 2016H1 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Wykres 18. Prognoza dot. zmian CAPEX w Polsce Jak zdaniem CFO w Polsce zmienią się nakłady inwestycyjne ich firm? Znacznie wzrośnie Nieznacznie wzrośnie Nie zmieni się Nieznacznie zmaleje 34% 41% 24% 37% 66% 59% 76% 63% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Średnia Euro Non-Euro Polska Wykres 17A. Skłonność do ryzyka Czy teraz jest dobry czas na podejmowanie dodatkowego ryzyka? Tak Nie
  20. 20. 20CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 20 Prognozy dynamiki inwestycji CAPEX i zatrudnienia w podziale na kraje Jak zdaniem CFO zmienią się nakłady inwestycyjne i zatrudnienie? Wykres 19. Prognozy CFO dot. zmian nakładów inwestycyjnych i zatrudnienia w firmach w Europie (%) • Polska, z relatywnie dużym wzrostem PKB w ostatnich kwartałach wyróżnia się na tle pozostałych krajów niskimi inwestycjami. • Inne kraje z prognozami niskich nakładów to Hiszpania, Grecja, Portugalia i Wielka Brytania, czyli te, które już od dłuższego czasu borykają się z problemami strukturalnymi gospodarek oraz w przypadku Wielkiej Brytanii – niepewności związanej z Brexitem. • Ograniczenia podażowe na rynku pracy mogą powodować dalsze wstrzymywanie się z ponoszeniem dodatkowych nakładów inwestycyjnych w Polsce, co widać w postaci prognozowanych ograniczeń zatrudnienia (Polska na 4 miejscu wśród analizowanych krajów w zakresie największego planowanego ograniczenia zatrudnienia).
  21. 21. 21CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 21 Zmiany nakładów inwestycyjnych firm w Europie (CAPEX) – przekrój sektorowy 45% 57% 50% 52% 50% 48% 42% 40% 43% 38% 40% 46% 45% 15% 8% 7% 9% 14% 15% 14% 13% 20% 15% 18% 25% 26% Średnia Branża samochodowa Usługi finansowe Transport i logistyka Handel detaliczny Produkty przemysłowe i usługi Usługi profesjonalne Ochrona zdrowia Branża budowlana TMT Dobra konsumpcyjne Energetyka i wydobycie Turystyka <-SpadekWzrost-> Wzrost Spadek 45% dyrektorów finansowych oczekuje, że wydatki kapitałowe wzrosną w ciągu najbliższych 12 miesięcy, podczas gdy 15% spodziewa się, że spadną.31% Średnia 31% 49% Net balance 43% 43% 36% 33% 28% 27% 23% 23% 22% 21% 19% Wykres 20. Prognozy CFO dot. zmian nakładów inwestycyjnych firm (CAPEX) w podziale na branże w Europie
  22. 22. 22CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 22 Perspektywy zatrudnienia w Europie – przekrój sektorowy 43% 59% 62% 51% 45% 51% 47% 42% 44% 39% 29% 34% 29% 16% 9% 14% 5% 10% 18% 13% 15% 17% 14% 18% 23% 21% Średnia Branża samochodowa Usługi profesjonalne Transport i logistyka Ochrona zdrowia TMT Turystyka Produkty przemysłowe i usługi Handel detaliczny Branża budowlana Energetyka i wydobycie Usługi finansowe Dobra konsumpcyjne <-SpadekWzrost-> Wzrost Spadek 43% dyrektorów finansowych oczekuje, że liczba pracowników w ich firmie wzrośnie w ciągu najbliższych 12 miesięcy, a 16% spodziewa się spadku liczby pracowników. 27% Średnia 27% 50% Net balance 48% 46% 35% 33% 33% 27% 27% 25% 11% 10% 8% Wykres 21. Perspektywy zatrudnienia w podziale na branże w Europie
  23. 23. 23CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 23 Prognozy CFO dla Polski na rok 2018 Pozytywne prognozy ale nadal poniżej prognoz budżetu Państwa Poprawa nastrojów dyrektorów finansowych jest związana z lepszymi prognozami wzrostu ich przedsiębiorstw i Polski: • Wzrost PKB w roku 2018 w opinii CFO będzie niższy niż zakładany w budżecie. 62% CFO prognozuje, że wzrost nie przekroczy 3,5% PKB a 38% uważa, że przekroczy 3,5%. 34% CFO wskazuje na wzrost w przedziale 2,5- 3,5%. Prognozy CFO wskazują, że z perspektywy przedsiębiorstw w Polsce można oczekiwać wzrostu PKB na poziomie ponad 3%. • Rosną oczekiwania inflacyjne. Aż 63% CFO oczekuje inflacji w 2018 roku powyżej 2%. Dyrektorzy zakładają więc istotny impuls inflacyjny, który mógłby być efektem wzrostu kosztów płac wynikających z rosnących braków wykwalifikowanej kadry, podniesienia płacy minimalnej, obciążeń FUS czy też zwiększonego popytu wewnętrznego. PL 60% w owalach znajdują się założenia budżetowe na rok 2018 Instytucja/rok 2018 2019 2020 MFW 4,1 3,5 KE 4,2 3,6 Bank Światowy 4,0 3,5 3,1 NBP 4,2 3,8 3,6 OECD 4,2 3,7 Instytucja/rok 2018 2019 2020 KE 2,1 2,6 NBP 2,1 2,7 3,0 Prognoza PKB dla Polski w latach 2018-2020 wg poszczególnych instytucji Prognoza wartości wskaźnika inflacji (%) wg NBP i KE dla Polski w latach 2017-2019 Źródła danych: http://www.imf.org/external/index.htm http://ec.europa.eu/index_pl.htm http://www.worldbank.org/ http://www.nbp.pl/ http://www.oecd.org/ 10% 12% 36% 42% 0% 14.67% 13.33% 44% 25.33% 2.67% 6% 14% 27% 40% 14%6% 7% 14% 34% 38% 0.00% 20.00% 40.00% 60.00% <=0,5% 0,6% - 1,5% 1,6% - 2,5% 2,6% - 3,5% >3,5% Wykres 22. Prognoza PKB Jaka zdaniem CFO będzie dynamika PKB w roku 2018? 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 2,3% 3,8% 0.00% 20.00% 40.00% 60.00% 80.00% Deflacja 0-2% 2-3% 3-5% >5% Wykres 23. Prognoza inflacji Jaka zdaniem CFO będzie inflacja w roku 2018? 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1
  24. 24. 24CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 24 Prognozy CFO dla Polski na rok 2018 – zbyt ostrożne? Czy wzrost w przyszłym roku nadal może bazować na wzroście konsumpcji? • Prognozy CFO na rok 2018 i 2019 mogą wydawać się bardzo ostrożne mając na względzie zmniejszenie poziomu niepewności gospodarczej i bardzo wysokie wzrosty PKB w 3 kwartałach roku 2017. • Głównym źródłem wzrostu PKB w ostatnich 12 miesiącach był jednak silny wzrost krajowej konsumpcji, w tym wynikający m.in. ze wzrostu płac. • Zapewnienie dalszego wzrostu krajowej konsumpcji w kolejnych następnych kwartałach ponad wysoki poziom z poprzedniego roku może być trudne. • W efekcie PKB 2018 prognozowany przez dyrektorów finansowych na poziomie ok. 3,5% może więc być realny mając na względzie efekt wysokiej bazy. • W roku 2018 wzrost gospodarczy będzie jednak musiał napędzać również wzrost inwestycji, które w ostatnim kwartale zanotowały wzrosty. Wykres 24. Wzrost PKB Polski i jego struktura od strony wydatkowej w ujęciu rocznym (ceny stałe, wyrównane sezonowo) -4% -3% -2% -1% 0% 1% 2% 3% 4% 5% 6% 7% I kw. 2013 II kw. 2013 III kw. 2013 IV kw. 2013 I kw. 2014 II kw. 2014 III kw. 2014 IV kw. 2014 I kw. 2015 II kw. 2015 III kw. 2015 IV kw. 2015 I kw. 2016 II kw. 2016 III kw. 2016 IV kw. 2016 I kw. 2017 II kw. 2017 III kw. 2017 IV kw. 2017 Inwestycje w zapasy Eksport netto Inwestycje brutto w środki trwałe Konsumpcja ogółem PKB 0.5% 0.8% 1.9% 2.7% 3.5% 3.6% 3.3% 3.3% 3.8% 3.3% 3.6% 4.6% 3.1% 3.4% 2.7% 2.7% 4.4% 4.0% 5.2% 4.9% I kw. 2013 II kw. 2013 III kw. 2013 IV kw. 2013 I kw. 2014 II kw. 2014 III kw. 2014 IV kw. 2014 I kw. 2015 II kw. 2015 III kw. 2015 IV kw. 2015 I kw. 2016 II kw. 2016 III kw. 2016 IV kw. 2016 I kw. 2017 II kw. 2017 III kw. 2017 IV kw. 2017 Wykres 25. Wzrost PKB Polski w ujęciu rocznym (ceny stałe, wyrównane sezonowo)
  25. 25. 25CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 25 0.00% 20.00% 40.00% 60.00% 3,80 PLN - 3,89 PLN 3,90 PLN - 3,99 PLN 4,00 PLN - 4,09 PLN 4,10 PLN - 4,19 PLN 4,20 PLN - 4,29 PLN 4,30 PLN - 4,39 PLN 4,40 PLN - 4,49 PLN Powyżej 4,50 PLN Wykres 27. Prognoza kursu walutowego Jaki zdaniem CFO będzie kurs walutowy na koniec 2018? 2017H2 2018H1 0.00% 20.00% 40.00% 60.00% Zmniejszy się znacząco Zmniejszy się nieznacznie Bez zmian Zwiększy się nieznacznie Znacznie wzrośnie Wykres 26. Prognoza bezrobocia Jaka zdaniem CFO będzie stopa bezrobocia? 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Prognozy CFO dla Polski na rok 2018 Nadal malejące bezrobocie i nieco słabszy kurs PLN • Poziom bezrobocia w Polsce jest najniższy w historii i niższy niż w wielu rozwiniętych gospodarkach. Mimo to aż 51% dyrektorów finansowych prognozuje nieznaczne ale dalsze obniżenie stopy bezrobocia w 2018 roku. • Dyrektorzy finansowi przewidują, że kurs Euro będzie utrzymywał się na podobnym poziomie jak obecnie. 63% dyrektorów uważa, że będzie on się kształtował w przedziale 4,10-4,30 PLN/ Euro. Instytucja/rok 2018 2019 2020 MFW 4,1 4,0 KE 4,1 3,9 NBP 3,9 3,5 3,3 Prognoza wartości wskaźnika stopy bezrobocia (%) dla Polski wg NBP, KE i MFW w latach 2016-2018 w owalach znajdują się założenia budżetowe na rok 2018 Źródła danych: http://www.imf.org/external/index.htm http://ec.europa.eu/index_pl.htm http://www.nbp.pl/ 6,4% 4,25
  26. 26. 26CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 26 Priorytety i obawy CFO Wzrost przychodów, nowe produkty i redukcja kosztów priorytetami • Wzrost przychodów na obecnych rynkach, redukcja kosztów pośrednich i bezpośrednich to kluczowe strategie firm w Polsce na rok 2018. • W odpowiedzi na wyzwania związane ze wzrostem kosztów firmy zamierzają jednak podjąć działania w zakresie redukcji kosztów bezpośrednich i pośrednich. W co trzecim przypadku takiej inicjatywy oznaczać to może również restrukturyzację. • Inwestycje i działalność B-R bardzo rzadko stanowić będą kluczową strategię firmy. * Wykres prezentuje średnią wartość priorytetu danego obszaru (w skali 1-10) 0.00% 10.00% 20.00% 30.00% 40.00% 50.00% 60.00% Niedostępne finansowanie Cyberryzyko Inne Brak kapitału Ryzyko stóp procentowych Przełomowe technologie Problemy z płynnością Ryzyko kursowe Ryzyko geopolityczne Spadek popytu krajowego lub recesja Wzrost konkurencji Presja cenowa Spadek popytu zagranicznego lub recesja Wzrost regulacji Zmienne prawo gospodarcze i podatkowe Brak wykwalifikowanych pracowników Wzrost kosztów operacyjnych Wykres 28. Czynniki ryzyka według CFO Jakie czynniki ryzyka CFO postrzegają jako najistotniejsze? 3.68 4.45 4.78 4.96 5.30 6.12 6.27 6.56 6.60 7.58 0.00 2.00 4.00 6.00 8.00 Restrukturyzacja Działalność badawczo- rozwojowa Wzrost przychodów (nowe rynki) Zwiększenie CAPEX Nowe inwestycje Poprawa płynności Wprowadzenie nowych produktów/uslug Redukcja kosztów bezpośrednich Redukcja kosztów pośrednich Wzrost przychodów (obecne rynki) Wykres 29. Kluczowe strategie przedsiębiorstw na 2018 rok
  27. 27. 27CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 27 Kluczowe priorytety strategii przedsiębiorstw w Europie W Europie zaczynają dominować strategie ekspansywne rozwoju i podnoszenia przychodów • Strategie polskich CFO wydają się być dość ostrożnościowe. Rozwój firmy poprzez organiczny wzrost i redukcje kosztów nie prognozują rewolucyjnych zmian, co może zaskakiwać. Koniunktura bowiem jest na tyle dobra, że powodzenie śmiałych i wizjonerskich jest tym bardziej prawdopodobne.
  28. 28. 28CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 28 Prognozy CFO dla polskich firm Polskie firmy stale poprawiają dynamikę przychodów i marże • 74% przedsiębiorstw w Polsce planuje wzrost przychodów, a 36% również wzrost marż w roku 2018. • To bardzo dobry sygnał wskazujący, że przedsiębiorstwa w Polsce są coraz silne i stabilne finansowo. • W roku 2018 będzie kolejnym rokiem wzrostu inwestycji. 48% przedsiębiorstw planuje wzrost nakładów inwestycyjnych w porównaniu do 49% pół roku temu i 53% rok temu. 3% 0% 1% 1% 8% 6% 7% 8% 10% 16% 8% 16% 22% 15% 55% 55% 58% 52% 54% 21% 28% 18% 17% 20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 2016H1 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Wykres 30. Prognoza CFO dot. przychodów polskich firm Jak zdaniem CFO zmienią się przychody ich firm? Znacznie zmaleje Nieznacznie zmaleje Nie zmieni się Nieznacznie wzrośnie Znacznie wzrośnie 1% 1% 2% 1% 4% 18% 17% 15% 15% 22% 33% 33% 33% 31% 39% 41% 39% 38% 45% 30% 7% 9% 12% 8% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 2016H1 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Wykres 31. Prognoza CFO dot. marż polskich firm Jak zdaniem CFO zmienią się marże operacyjne ich firm? Znacznie zmaleje Nieznacznie zmaleje Nie zmieni się Nieznacznie wzrośnie Znacznie wzrośnie
  29. 29. 29CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 29 Prognozy dynamiki przychodów i marż w podziale na kraje Wykres 32. Prognozowany przez CFO wzrost przychodów i marży operacyjnej (%)• Największy wzrost w 2018 roku jest prognozowany dla Niemiec, Holandii, Finlandii, Szwecji i Irlandii. • Największe spadki są prognozowane dla Wielkiej Brytanii i Danii. • Wzrastająca presja kosztowo każe prognozować CFO w Polsce ograniczenie marży. Wydaje się jednak, że zyski będą rekompensowane zwiększeniem przychodów.
  30. 30. 30CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 30 72% 78% 84% 78% 75% 77% 77% 74% 72% 70% 72% 65% 55% 9% 2% 7% 6% 5% 7% 13% 11% 9% 8% 10% 17% 13% Średnia Branża samochodowa Ochrona zdrowia Handel detaliczny Transport i logistyka Produkty przemysłowe i usługi Turystyka Usługi profesjonalne Branża budowlana Dobra konsumpcyjne Usługi finansowe TMT Energetyka i wydobycie <-SpadekWzrost-> Wzrost Spadek Prognozy dynamiki przychodów w podziale na branże w Europie Jak zmienią się przychody Państwa firmy w najbliższych 12 miesiącach? 72% dyrektorów finansowych oczekuje, że ich przychody wzrosną w ciągu najbliższych 12 miesięcy, a 9% spodziewa się ich spadku. 63% Średnia 63% 76% Net balance 76% 72% 71% 70% 65% 63% 63% 63% 62% 49% 42% Wykres 33. Prognoza CFO dot. zmiany przychodów
  31. 31. 31CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 31 Rentowność – przekrój sektorowy Jak zmienią się przychody Państwa firmy w najbliższych 12 miesiącach? 48% 55% 54% 49% 58% 49% 47% 49% 52% 46% 43% 43% 36% 20% 13% 12% 13% 23% 19% 19% 21% 24% 24% 22% 28% 29% Średnia Produkty przemysłowe i usługi Transport i logistyka Ochrona zdrowia Turystyka Handel detaliczny Branża budowlana TMT Dobra konsumpcyjne Branża samochodowa Energetyka i wydobycie Usługi finansowe Usługi profesjonalne <-SpadekWzrost-> Wzrost Spadek 48% dyrektorów finansowych oczekuje, że marże operacyjne wzrosną w ciągu najbliższych 12 miesięcy, a 20% spodziewa się ich zmniejszenia. 28% Średnia 28% 42% Net balance 42% 36% 35% 30% 28% 28% 27% 22% 21% 15% 7% Wykres 34. Prognoza CFO dot. zmiany marż według branż
  32. 32. 32CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 32 Źródła finansowania Kredyt bankowy atrakcyjny i nadal dostępny dla polskich przedsiębiorstw • Kredyt bankowy jest zdecydowanie najatrakcyjniejszym zewnętrznym źródłem finansowania. Łącznie 52% badanych oceniło tę formę finansowania jako atrakcyjną (60% pół roku temu). Następny w kolejności to finansowanie wewnętrzne (50% w porównaniu do 63% pół roku temu). Obligacje i emisja akcji są stosunkowo najmniej atrakcyjnymi źródłami finansowania. • Maleje wysoka ocena dostępności kredytów. Tylko 11% uważa, że są łatwo dostępne. Ogółem jednak 97% dyrektorów uważa, że są one normalnie lub łatwo dostępne. Zjawiska związane z szeregiem zmian dotyczących sektora bankowego takich, jak podatek bankowy, przewalutowanie kredytów frankowych oraz upadłości banków spółdzielczych nie wpłynęły więc znacząco na dostępność kredytów i zacieśnienie polityki kredytowej banków. PL 63%-11% -11% -16% -20% -16% -22% -11% -1% -3% -1% -2% -7% -5% -5% 36% 65% 67% 28% 43% 43% 46% 43% 20% 14% 44% 27% 23% 35% 9% 2% 2% 6% 6% 7% 3% -40% -20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Kredyt bankowy Obligacje korporacyjne Emisja akcji Finansowanie wewnętrzne Pożyczka od akcjonariusza Instrumenty kapitałowe Fundusze europejskie Wykres 35. Ocena atrakcyjności źródeł finansowania Jaka jest atrakcyjność poszczególnych źródeł finansowania według CFO? Nieatrakcyjne Bardzo nieatrakcyjne Neutralne Atrakcyjne Bardzo atrakcyjne -13% -4% -5% -6% -9% -7% -11% -5% -3% 54% 64% 58% 32% 51% 60% 55% 73% 86% 33% 32% 37% 62% 40% 33% 35% 22% 11% -20% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 2014H1 2014H2 2015H1 2015H2 2016H1 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Wykres 36. Ocena dostępności kredytów Jak CFO oceniają dostępność kredytów? Trudno dostępne Normalnie dostępne Łatwo dostępne
  33. 33. 33CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 33 Źródła finansowania: kredyt bankowy Kredyt bankowy atrakcyjny w budownictwie, usługach profesjonalnych, energetyce i w sektorze publicznym 12% 15% 10% 15% 8% 13% 16% 7% 15% 30% 11% 26% 15% 22% 22% 25% 39% 32% 31% 27% 0% 26% 62% 70% 68% 63% 67% 48% 52% 63% 58% 70% 63% Średnia Usługi profesjonalne Branża budowlana Dobra konsumpcyjne Energetyka i wydobycie Usługi finansowe Ochrona zdrowia Produkcja Others Public Sector TMT Nieatrakcyjny Bez zdania Atrakcyjny 50% 55% 57% 48% 59% 35% 36% 57% 43% 40% 53% Net balance 62% europejskich dyrektorów finansowych ocenia pożyczkę bankową jako atrakcyjną formę zewnętrznego finansowania, 26% jest neutralna, a 12% uważa ją za nieatrakcyjną.50% Średnia Wykres 37. Ocena kredytu bankowego jako źródła finansowania dla firm
  34. 34. 34CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 34 Prognozy CFO dla Polski Aktywność M&A pozostanie w 2018 roku podobna jak w roku ubiegłym • 52% badanych dyrektorów finansowych prognozuje wzrost poziomu aktywności w zakresie fuzji i przejęć M&A w Polsce. Charakter prognozy pozostaje stabilny od dłuższego czasu. PL 63% 0% 0% 0% 0% 2% 7% 6% 4% 7% 3% 49% 41% 45% 48% 43% 37% 46% 37% 41% 42% 8% 7% 13% 4% 10% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 2016H1 2016H2 2017H1 2017H2 2018H1 Wykres 38. Zmiana poziomu M&A w Polsce Jakich zmian w poziomie fuzji i przejęć oczekują CFO? Znacznie wzrosną Zwiększą się nieznacznie Bez zmian Zmniejszą się nieznacznie
  35. 35. 35CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 35 Wyzwania cyfryzacji
  36. 36. 36CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 36 Wykorzystanie technologii i rozwiązań cyfrowych w strategicznych decyzjach Polskie firmy powoli adaptują się do rozwiązań cyfrowych • Najwyższy odsetek respondentów wskazał na wykorzystanie rozwiązań cyfrowych w obszarze usprawnienia procesów (37%), • Rozwiązania cyfrowe nie są jeszcze dostatecznie popularne w zakresie wdrażania nowych modeli biznesowych i wykorzystania zasobów ludzkich. PL 63% 11% 10% 15% 18% 27% 26% 34% 34% 35% 30% 23% 17% 7% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Usprawnienia procesów Odpowiedniego wykorzystania zasobów ludzkich Wdrażania nowych modeli biznesowych Wykres 39. W przypadku podejmowania strategicznych decyzji, w jakim stopniu Państwa firma wykorzystuje technologie i rozwiązania cyfrowe? W dużym stopniu W umiarkowanym stopniu W pewnym stopniu W niewielkim stopniu Wcale
  37. 37. 37CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 37 Lider Transformacji w polskich przedsiębiorstwach Prezesi i zarząd stanowią główny motor transformacji na poziomie strategicznym • Podczas gdy prezesi i zarząd są głównym motorem transformacji na poziomie strategicznym, samo wdrożenie jest domeną obszaru IT. Wiele organizacji posiada osobą jednostkę odpowiedzialną całościowo za projekty cyfryzacji. PL 63% 61 36 12 5 2 1 10 7 49 6 18 7 32 17 20 20 61 29 19 10 9 0 0 10 20 30 40 50 60 70 Wykres 40. Kto w Państwa organizacji kieruje procesem i projektami transformacji cyfrowej – jest Liderem Transformacji odpowiedzialnym za jej realizację? Strategia Wdrożenie
  38. 38. 38CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 38 Inwestycje w projekty cyfryzacji i procesy cyfrowe w polskich firmach Zdecydowana większość nie zamierza zwolnić tempa w projektach cyfryzacji • U około połowy respondentów nakłady inwestycyjne w projektach cyfryzacji pozostaną na podobnym poziomie. W szczególności w obszarze organizacji i usprawniania procesów biznesowych oraz szkoleń pracowników nakłady te wzrosną. PL 63% 43% 53% 23% 40% 37% 51% 44% 26% 12% 49% 32% 45% 31% 32% 12% 5% 22% 17% 10% 9% 7% 17% 27% 6% 11% 6% 6% 15% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Wykres 41. Jak zmieni się wartość inwestycji w projekty cyfryzacji i procesy cyfrowe w Państwa firmie w ciągu nadchodzących 12 miesięcy w porównaniu do roku bieżącego? Zdecydowanie się zmniejszą Zmniejszą się Nie zmienią się Wzrosną Znacznie wzrosną Nie prowadzi się projektów inwestycyjnych w zakresie cyfryzacji
  39. 39. 39CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 39 Obszary, gdzie inicjatywy cyfrowe wywarłyby największy wpływ Inicjatywy cyfrowe miałyby istotny wpływ zarówno na obszary front-office jak i back-office. • Największy wpływ inicjatyw cyfrowych jest oczekiwany w obszarze operacji, logistyki i utrzymania majątku oraz obsługi klienta, gdzie rozwijające się dynamicznie platformy IT dają nowe możliwości usprawnień. Innym istotnym obszarem są księgowość i finanse, które w obszarze inicjatyw cyfrowych mogły do tej pory nie być priorytetem PL 63% 1% 5% 16% 17% 18% 20% 29% 32% 34% 41% 42% 45% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% Inne Nie dotyczy HR Zaopatrzenie Badania i rozwój Marketing Rozwój produktu IT Sprzedaż Księgowość i finanse Obsługa klienta Operacje, logistyka i utrzymanie majątku Wykres 42. W których obszarach funkcjonalnych transformacja i inicjatywy cyfrowe wywarłyby największy wpływ na wyniki firmy w kontekście obecnej strategii Państwa organizacji?
  40. 40. 40CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 40 Działy finansowe a wyzwania transformacji cyfrowej Pracownicy finansów są gotowi do transformacji cyfrowej • Większość respondentów ocenia dobrze gotowość pracowników finansów do transformacji cyfrowej. Jest to ważne w kontekście wysokich oczekiwań wobec wpływu cyfryzacji na finanse i księgowość. PL 63% 6% 18% 59% 15% 1% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Bardzo słaby Słaby Dość dobry Dobry Bardzo dobry Wykres 43. Jak można ocenić stopień przygotowania pracowników działu finansów Państwa organizacji do nadchodzących wyzwań transformacji cyfrowej?
  41. 41. 41CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 41 Globalne zagrożenia
  42. 42. 42CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 42 Globalne zagrożenia nie stanowią najważniejszego problemu Atak terrorystyczny i cyberatak to realne zagrożenie • Globalne zagrożenia, które uznane są za najbardziej prawdopodobne, to większa polaryzacja i populizm, które wspólnie z niepokojami politycznymi mogą prowadzić do wzrostu protekcjonizmu w światowej gospodarce. • W dalszej kolejności widoczne są obawy związane z bezpieczeństwem, zarówno w przestrzeni cyfrowej jak i w życiu realnym. Duży atak terrorystyczny czy też cyberatak przewiduje ponad połowa respondentów. PL 63% 3% 3% 2% 1% 4% 2% 1% 1% 4% 3% 1% 9% 16% 24% 22% 22% 36% 11% 17% 5% 13% 15% 23% 41% 33% 42% 29% 35% 22% 24% 29% 20% 33% 32% 45% 39% 47% 29% 41% 37% 34% 46% 44% 50% 40% 41% 30% 10% 1% 2% 7% 5% 5% 17% 9% 23% 11% 9% 1% 1% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Kryzys długu publicznego dużej gospodarki Kryzys zadłużenia w sektorze prywatnym w państwie o… Nowy kryzys w strefie Euro Gwałtowny spadek cen aktywów prowadzący do… Twardy Brexit Wzrost protekcjonizmu Niepokoje polityczne w krajach zachodnich Większa polaryzacja i populizm Duży cyberatak na spółkę lub państwo Duży atak terrorystyczny w krajach zachodnich Zacieśnianie polityki monetarnej w nieodpowiednim… Gwałtowny wzrost inflacji w krajach zachodnich Wykres 44. Prognoza CFO - prawdopodobieństwo wystąpienia wymienionych niżej zagrożeń w światowej gospodarce w ciągu nadchodzących 1-2 lat Bardzo nieprawdopodobne Dość nieprawdopodobne Trudno powiedzieć Dość prawdopodobne Bardzo prawdopodobne
  43. 43. 43CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 43 Globalne zagrożenia nie stanowią najważniejszego problemu. Największy negatywny wpływ może mieć kolejny kryzys w strefie euro • CFO obawiają się również skutków masowej przeceny na rynkach finansowych, która doprowadzi do kryzysu. Istotnymi zagrożeniami według ankietowanych są także m.in. Gwałtowany wzrost inflacji, niepokoje polityczne w krajach zachodnich oraz wzrost protekcjonizmu. PL 63% 10% 11% 3% 3% 12% 2% 4% 3% 7% 12% 4% 4% 35% 32% 11% 27% 41% 30% 28% 34% 34% 35% 30% 25% 38% 36% 35% 29% 25% 40% 36% 40% 37% 34% 42% 38% 17% 20% 49% 38% 17% 25% 29% 21% 17% 16% 24% 31% 0% 1% 3% 4% 5% 4% 4% 3% 5% 3% 0% 3% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Kryzys długu publicznego dużej gospodarki Kryzys zadłużenia w sektorze prywatnym w Państwie o… Nowy kryzys w strefie Euro Gwałtowny spadek cen aktywów prowadzący do… Twardy Brexit Wzrost protekcjonizmu Niepokoje polityczne w krajach zachodnich Większa polaryzacja i populizm Duży cyberatak na spółkę lub państwo Duży atak terrorystyczny w krajach zachodnich Zacieśnianie polityki monetarnej w nieodpowiednim… Gwałtowny wzrost inflacji w krajach zachodnich Wykres 45. Prognoza CFO - wpływ możliwego wystąpienia wymienionych niżej zagrożeń w światowej gospodarce na perspektywy finansowe organizacji Bardzo niski wpływ lub brak wpływu Niski wpływ Średni wpływ Wysoki wpływ Bardzo wysoki wpływ
  44. 44. 44CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 44 Prognozy 3 lata
  45. 45. 45CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 45 Perspektywa długoterminowa Pozytywne perspektywy długoterminowe • Odsetek CFO uważających, że w długim terminie ich zdolność obsługi długu nieznacznie wzrośnie zaczął się istotnie obniżać jednak nadal pozostaje pozytywny (55%). Jest to pozytywna prognoza mając na względzie, że obecna sytuacja przedsiębiorstw w Polsce jest dobra. • Może to wynikać z oczekiwań co do wzrostu stóp procentowych. Net 39%Net 53%Net 37%Net 57%Net 65% 7% 0% 16% 2% 7% 3% 0% 9% 9% 5% 4% 8%7.00%4.50% 38% 31% 33% 26% 32% 29% 43% 42% 29% 50% 41% 51% 43.00% 54.95% 28% 54% 34% 57% 51% 55% 40% 39% 44% 33% 37% 29% 36.00% 24.32% 28% 14% 14% 16% 10% 13% 17% 9% 18% 10% 17% 11%14.00%14.43% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Wykres 46. Prognoza CFO dot. zdolności obsługi długu przez przedsiębiorstwa w Polsce Ocena 3-letniej perspektywy możliwości obsługi zadłużenia w Polsce Mocno spadnie Nieco spadnie Nie zmieni się Nieco wzrośnie Mocno wzrośnie
  46. 46. 46CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 46 Podsumowanie: Stabilny wzrost i optymizm pomimo podniesienia kosztów prowadzenia biznesu i pojawiających się problemów z dostępnością wykwalifikowanych pracowników • CFO przez lata trafnie przewidywali wzrost PKB Polski, np. w roku 2013 - ok. 1,5% PKB (1,6%), 2014 - ok. 3% (3,4%), 2015 - ok.3% (3,6%) sprawdziły się, 2016 – ok. 3,0% (2,7%). Prognozy na rok 2018 na poziomie około 3% wydają się bardzo ostrożne, jednak przybywa czynników ryzyka – np. niestabilność polityczna we Włoszech oraz rosnące ceny paliw. • W Polsce nieznacznie wzrosło poczucie niepewności gospodarczej. Poziom niepewności ekonomicznej w Polsce w pierwszej połowie 2018 r. wzrósł do poziomu 46% z 44% w drugiej połowie 2017 r. Jednak ponad 54% CFO uważa, że mamy do czynienia z niskim lub normalnym poziomem niepewności. • Ocena niepewności gospodarczej w Polsce jest tylko nieznacznie wyższa niż w Europie. 52% europejskich dyrektorów finansowych ocenia poziom zewnętrznej niepewności finansowej i gospodarczej jako wysoki. • Największym ryzykiem dla działalności gospodarczej w Polsce w 2018 roku będzie wzrost kosztów operacyjnych (blisko 55% - wzrost o 7pp), który między innymi może wynikać ze wzrostu kosztów pracowniczych. Przedsiębiorcy dalej obawiają się braku wykwalifikowanych pracowników (53%), natomiast oczekiwana presja na obniżkę cen jest zdecydowanie niższa niż pół roku temu (19%). Zmienne prawo gospodarcze (29%) nadal stanowi duży obszar ryzyka, ale pozostaje na zbliżonym poziomie do okresu sprzed pół roku. • Największym wyzwaniem dla polskich firm w 2018 r. będzie niedostatek wykwalifikowanych pracowników i presja płacowa. Aż 68,5% ankietowanych CFO w Polsce spodziewa się, że koszty pracy w 2018 r. wzrosną znacznie. Ponad 20% oczekuje też znacznego wzrostu kosztów transportu. Niemal 64% przedsiębiorców spodziewa się nieznacznego wzrostu kosztów nieruchomości. • Mimo sygnałów makroekonomicznych o nadchodzącym spowolnieniu w Europie, większość firm spodziewa się poprawy przychodów. Blisko 72% dyrektorów finansowych w Europie oczekuje, że ich przychody wzrosną w ciągu najbliższych 12 miesięcy, a 9% spodziewa się ich spadku. Największy wzrost w 2018 roku jest prognozowany dla Niemiec, Holandii, Finlandii, Szwecji i Irlandii. Największe spadki są prognozowane dla Wielkiej Brytanii i Danii. • Również w Polsce zdecydowana większość firm spodziewa się kontynuacji fazy wzrostu. 74% przedsiębiorstw w Polsce planuje wzrost przychodów, a 36% również wzrost marż w roku 2018. W roku 2018 będzie kolejnym rokiem wzrostu inwestycji. 48% przedsiębiorstw planuje wzrost nakładów inwestycyjnych, choć to nieco mniej w porównaniu do pół roku temu (49%).
  47. 47. 47CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 47 Zapraszamy do lektury naszych publikacji dla CFO http://www.Deloitte.com/pl/cfo Pełen raport z badania obejmujący dane w podziale na wszystkie kraje oraz wyniki poprzednich badań można znaleźć na stronie http://www.Deloitte.com/pl/cfo
  48. 48. 48CFO Survey 2018H1© 2018 Deloitte Polska 48 O badaniu Dlaczego analiza opinii CFO jest istotna? • Deloitte CFO Survey jest jednym z niewielu regionalnych badań opinii liderów firm w Europie i przedstawia unikatową perspektywę dyrektorów finansowych. • CFO mają własny punkt widzenia i odrębną ocenę sytuacji gospodarczej oraz sytuacji i perspektyw swoich przedsiębiorstw i branży. • CFO są zainteresowani opinią i priorytetami innych CFO. • CFO mogą dać dodatkową perspektywę, jak ocena gospodarki przekłada się na strategie przedsiębiorstw. • Opinia CFO może uzupełniać perspektywę dostarczaną przez analityków rynkowych:  Opinia publiczna otrzymuje szereg informacji o trendach i prognozach od analityków.  CFO odpowiadają bezpośrednio za sytuację finansową i decyzje inwestycyjne swoich podmiotów, mają też bezpośrednią styczność z warunkami rynkowymi (np. dostępność finansowania) – są praktykami, których opinie oraz doświadczenia mogą być odmienne niż oceny analityków.  Perspektywa CFO jest warta szczególnej uwagi, gdyż gruntownie znają oni perspektywę wewnętrzną swoich firm (wyniki, strategie i prognozy finansowe) oraz zewnętrzną (perspektywę banków i analityków bankowych, perspektywę inwestorów i analityków inwestycyjnych).
  49. 49. Nazwa Deloitte odnosi się do jednej lub kilku jednostek Deloitte Touche Tohmatsu Limited, prywatnego podmiotu prawa brytyjskiego z ograniczoną odpowiedzialnością i jego firm członkowskich, które stanowią oddzielne i niezależne podmioty prawne. Dokładny opis struktury prawnej Deloitte Touche Tohmatsu Limited oraz jego firm członkowskich można znaleźć na stronie www.deloitte.com/pl/onas. Deloitte świadczy usługi audytorskie, konsultingowe, doradztwa podatkowego i finansowego klientom z sektora publicznego oraz prywatnego, działającym w różnych branżach. Dzięki globalnej sieci firm członkowskich obejmującej 150 krajów oferujemy najwyższej klasy umiejętności, doświadczenie i wiedzę w połączeniu ze znajomością lokalnego rynku. Pomagamy klientom odnieść sukces niezależnie od miejsca i branży, w jakiej działają. Ponad 264 000 pracowników Deloitte na świecie realizuje misję firmy: wywierać pozytywny wpływ na środowisko i otoczenie, w którym żyją i pracują. Deloitte Central Europe to regionalna jednostka działająca w ramach Deloitte Central Europe Holdings Limited, członka Deloitte Touche Tohmatsu Limited w Europie Środkowej. Usługi świadczą spółki zależne i stowarzyszone z Deloitte Central Europe Holdings Limited, które stanowią odrębne i niezależne podmioty prawne. Spółki zależne i stowarzyszone z Deloitte Central Europe Holdings Limited to jedne z wiodących firm świadczących usługi profesjonalne; zatrudniają łącznie ponad 6 000 pracowników w 41 biurach w 17 krajach Europy Środkowej. © 2018 Deloitte Polska.

×