ХЭЦ-ийн өөрийн
үнэлгээний хэрэгслийн
бүтэц
УБ, Налайх
2013
МУБИС, БСС, БСАЗТ
С.Энхтүвшин
Агуулга
 Үнэлгээний хэрэгсэл
 Үнэлгээнд оролцогч субъектүүд
 ХЭЦ-ийн өөрийн үнэлгээний
хэрэгслийн бүтэц
 Үнэлгээний хэ...
Үнэлгээний хэрэгсэл
 Хэрэгсэл
Юмыг хийж бүтээхэд шууд ашиглагдах эд
зүйл, багаж зэвсэг
 Үнэлгээний хэрэгсэл
Тухайн зүйли...
Үнэлгээний хэрэглүүр
 Хэрэглүүр
... харилцаанд хэрэглэгдэх зүйл.
Сурах, сургах үйлд ашиглагдаж буй бүх
төрлийн зүйлс.
 Ү...
Шалгуур, үзүүлэлтүүд
Жишээ
Чиглэл-5: Гэр бүл,
олон нийтийн оролцоо
Үнэлгээний хэрэгсэл
Миний
оролцоо Х
Тайл-
бар
79. Миний хүү/охины
хөгжилд ямар ахиц
өөрчлөлт гарч байгаа
талаар цэцэрлэг н...
Үнэлгээний хэрэгслийн бүтэц
 Үнэлгээний хуудас
 Эцэг эхийн бүлэгтэй
хийх ярилцлагын чиглэл
 Эцэг эхтэй хийх
ганцаарчилс...
Үнэлгээний хэрэгслийн бүтэц
Тоон ба чанарын арга
Тоон
• Тодорхой үр дүнг
хэмжих
• Бүтээгдэхүүн
• Бодитой
• Хэмжигдэхүйц
• Урьдчилж хэлэх боломж
• Олон...
Тоон ба чанарын арга
Тоон
• Хэр олон?
• Хэр их?
• Аль?
• Ямар?
• Дедуктив
Чанарын
• Яагаад ?
• Хэрхэн?
• Яаж?
• Өөр юу бай...
Тоон аргын сул тал
• Хэний үзэл бодол вэ?
• Өөр юу болсон бэ?
• Өөр юу хийсэн бэ? Сурсан бэ?
• Юу тус болж байна вэ? Саад ...
Судалгааны аргуудын
зориулалт
Ажиглалтын арга
• Энэ аргын зориулалт нь сургалтын үйл явц дахь
тодорхой үзэгдэл, баримтыг бүртгэн авахад
оршдог.
• Судалж...
Шинжлэх ухааны ажиглалтын
ялгаа
Судалгаанд зайлшгүй шаардлагатай
мэдээлэл олж авахын тулд зориуд
төлөвлөж, тодорхой систем...
Ажиглалтын төрөл хэлбэр
1. Ажиглалтын үед судалгааны объектыг хянаж болох эсэх
– Хяналттай ба хяналтгүй
1. Ажиглагч оролцо...
Ярилцлагын арга
 Үндсэн зориулалт нь урьдчилан бэлдсэн
тодорхой асуултуудын тусламжтайгаар амаар
мэдээлэл авах
 Тодорхой...
Ямар боломжийг танд олгох вэ?
Ямар бэрхшээлтэй вэ?
Ярилцлагын хэлбэрүүд
Ганцаарчилсан ярилцлага
• Цэцэрлэг, орон нутгийн удирдлага
• Эцэг эх
Ярилцлагаар авсан мэдээллийн
чанарт юу нөлөөлөх вэ?
Ярилцлага авагчийн эв дүй, ур
чадвар
• Гадаад дүр төрх (хувцаслалт, үс, нүүр царай),
биеэ авч явах байдал нь хэт албархаг,...
Сайн ярилцагчийн шинжүүд
• Судалж буй зүйлийнхээ талаар гүнзгий
мэдлэгтэй (онолын ба бодит амьдралын)
• Ярилцага нь систем...
Респондентийн хэв шинж
Ярилцлага явуулах орчин
нөхцөл
• Ярилцлагын нөхцөл:
– Хаана? (Ярилцлага хийх байр)
– Хэзээ? (Ярилцлага хийх цаг, өглөө, ор...
Фокус бүлгийн ярилцлага
Фокус бүлгийн судалгааны үндсэн үе
шат
Фокус бүлгийн судалгааны зохион
байгуулалт
• Фокус бүлгийн үргэлжлэх хугацаа (1 цаг 30 мин – 2
цаг,тал өдөр)
• Оролцогчдын...
Анхаарах зүйлс
• Мэдээ баримтыг олон субъектээс
цуглуулж байгаа
• Үнэлгээний хэрэгслийн бодомж
үзүүлэлттэй уялдаа холбоото...
Анхааралтай сонссонд
баярлалаа!!
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Tools

2,512 views

Published on

1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,512
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
621
Actions
Shares
0
Downloads
43
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • Аливаа мэдээллийн үнэ цэнэ, үнэн магадтай чанар нь мэдээлэл олж авах аргаас шууд хамаардаг. Шинжлэх ухааны танин мэдэхүйн ерөнхий аргын нэг нь ажиглалт юм. Манай ардын үгэнд байдаг дээрх мэргэн үгс нь энэ аргын давуу талыг үнэлсэн хэрэг юм. Малчин өвсний гхрцыг шинжиж малаа хариулна, эмч өвчтөний биеийн байдлыг ажиглаж оношоо тодруулна. Судлаач хүн судалж буй объектынхоо мөн чанарыг илэрхийлж буй шинжүүдийг ажиглаж танин мэдсэний үндсэн дээр шинэ шинэ баримт олж мэддэг. AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • ХХ зууны 20-иод оноос суурь ба хавсарга судалгааны зорилгоор хэрэглэсэн. Бүлгийн төрөл бүрийн ярилцлага зохион байгуулсан боловч тусгай арга гэж тооцогдоогүй. Фокус бүлгийн түүхэнд П.Лазарсфелд, Р.Мертон нар гол үүрэг гүйцэтгэсэн. Тухайн үедээ улс төр судлаач хэмээн нэрд гарсан П.Лазарсфелд дайны сэдвээр бүлгийн ярилцлагыг зохион байгуулж байв. Колумбийн их сургуульд ороод удаагүй байсан Р.Мертоныг ийм ярилцлагад урьснаар тэдний хамтын ажиллагаа эхэлсэн түүхтэй. Радио нэвтрүүлэг сонссон хүмүүсийн сэтгэгдлийн талаарх ярилцлагыг ажиглаж суусан Мертон респондентуудыг аль болох идэвхтэй болгох санал дэвшүүлж, П.Лазарсфелд түүнийг нь хүлээн авч, өөрийг нь хөтлөгч болгосноор фокус бүлгийн арга үүсжээ . Дэлхийн II дайны үеэс 70-аад он хүртэл зөвхөн маркетингийн судалгаанд ашиглажээ. Дэлхийн II дайны дараа 1956 онд Р.Мертон өөрийн хоёр шавь Патрисия Кендалл, Мерджори Фиске нартай ‘Focus interview’ ном бичиж нийтлүүлжээ. Р.Мертон өөрөө “Төвлөрсөн ярилцлага” гэсэн нэртэй өгүүллэг, ном 1946, 1956 онд хэвлэлд өгч байв. Тэдний тодорхойлсноор фокус ярилцлага нь: Оролцогчид тодорхой нөхцөл байдлаар адил байх /нэг кино үзсэн, нэг хөтөлбөрт хамрагдсан/ Судлаач нөхцөл байдлыг урьдчилж судлан таамаглал дэвшүүлсэн байна Хөтөлбөрөө боловсруулсан байна. Энэ үед фокус бүлгийг айлд явуулдаг байсан бөгөөд гэрийн эзэгтэй хүмүүсийг цуглуулах үүрэг хүлээж, цайгаар дайлдаг байжээ. 1988 онд Буш, Дукакис нарын сонгуулийн үед фокус бүлгийн үр дүнг сонгуулийн сурталчилгаанд амжилттай ашигласнаар уг арга улс төрийн компанит ажилд хэрэглэгдэх болжээ. AM Santasier, PT, PhD, OCS & MM Plack, PT, EdD
  • Tools

    1. 1. ХЭЦ-ийн өөрийн үнэлгээний хэрэгслийн бүтэц УБ, Налайх 2013 МУБИС, БСС, БСАЗТ С.Энхтүвшин
    2. 2. Агуулга  Үнэлгээний хэрэгсэл  Үнэлгээнд оролцогч субъектүүд  ХЭЦ-ийн өөрийн үнэлгээний хэрэгслийн бүтэц  Үнэлгээний хэрэгслийг ашиглахад анхаарах зүйлс
    3. 3. Үнэлгээний хэрэгсэл  Хэрэгсэл Юмыг хийж бүтээхэд шууд ашиглагдах эд зүйл, багаж зэвсэг  Үнэлгээний хэрэгсэл Тухайн зүйлийг үнэлэх зориулалттай ашиглахад зориулж зохион бүтээсэн хэмжих багаж.
    4. 4. Үнэлгээний хэрэглүүр  Хэрэглүүр ... харилцаанд хэрэглэгдэх зүйл. Сурах, сургах үйлд ашиглагдаж буй бүх төрлийн зүйлс.  Үнэлгээний хэрэглүүр Үнэлгээ, хяналт шинжилгээнд ашиглагдаж буй бүх төрлийн зүйлс.
    5. 5. Шалгуур, үзүүлэлтүүд
    6. 6. Жишээ Чиглэл-5: Гэр бүл, олон нийтийн оролцоо
    7. 7. Үнэлгээний хэрэгсэл Миний оролцоо Х Тайл- бар 79. Миний хүү/охины хөгжилд ямар ахиц өөрчлөлт гарч байгаа талаар цэцэрлэг надад мэдээлэл өгдөг. 
    8. 8. Үнэлгээний хэрэгслийн бүтэц  Үнэлгээний хуудас  Эцэг эхийн бүлэгтэй хийх ярилцлагын чиглэл  Эцэг эхтэй хийх ганцаарчилсан ярилцлагын асуулт  Үнэлгээний хуудас  Ганцаарчилсан ярилцлагын асуулт  Үнэлгээний хуудас  Бүлгийн ярилцлагын чиглэл  Ганцаарчилсан ярилцлагын асуулт  Ажиглалтын хуудас  Баримт бичигт Хэрэгсэл Хэрэгсэл Үр шимийг хүртэгчҮр шимийг хүртэгч Үйлчилгээ үзүүлэгч Эцэг эхЭцэг эх Нутгийн олон нийт (орон нутгийн удирдлага) Нутгийн олон нийт (орон нутгийн удирдлага) Багш, ажилтнууд Багш, ажилтнууд Цэцэрлэгийн удирдлага Цэцэрлэгийн удирдлага
    9. 9. Үнэлгээний хэрэгслийн бүтэц
    10. 10. Тоон ба чанарын арга Тоон • Тодорхой үр дүнг хэмжих • Бүтээгдэхүүн • Бодитой • Хэмжигдэхүйц • Урьдчилж хэлэх боломж • Олон хүнийг хамарна, ерөнхий дүгнэлт хийнэ • Судлаачийн байр суурь Чанарын • Бүтээгдэхүүн = процесс • Судалгаанд хамрагдаж хүний байр суурь • Үр дүнг хэмжихээс илүүтэй ойлгох
    11. 11. Тоон ба чанарын арга Тоон • Хэр олон? • Хэр их? • Аль? • Ямар? • Дедуктив Чанарын • Яагаад ? • Хэрхэн? • Яаж? • Өөр юу байна вэ? • Индуктив
    12. 12. Тоон аргын сул тал • Хэний үзэл бодол вэ? • Өөр юу болсон бэ? • Өөр юу хийсэн бэ? Сурсан бэ? • Юу тус болж байна вэ? Саад болж байна вэ? • Юу хэрэгтэй, ач холбогдолтой вэ?
    13. 13. Судалгааны аргуудын зориулалт
    14. 14. Ажиглалтын арга • Энэ аргын зориулалт нь сургалтын үйл явц дахь тодорхой үзэгдэл, баримтыг бүртгэн авахад оршдог. • Судалж буй үзэгдлийг хэрэгжиж буй ердийн нөхцөлд нь хүртэж харах, сонсох, тэмдэглэл хөтлөх, бичлэг хийх зэрэг үйлүүдээр хэрэгжинэ. • Ажиглагдаж буй объект, ажиглагч хоёр шууд холбогддогоороо онцлог. Зуу сонсохоор нэг удаа үз. Нүд үнэн, чих худал.
    15. 15. Шинжлэх ухааны ажиглалтын ялгаа Судалгаанд зайлшгүй шаардлагатай мэдээлэл олж авахын тулд зориуд төлөвлөж, тодорхой систем дэс дараалалтай явуулж буй үйл ажиллагаа. Энэ нь ажиглагчаас: • Сонгох •Хийсвэрлэх •Зохицуулах •Ангилах •Дүгнэх чадварыг шаардана.
    16. 16. Ажиглалтын төрөл хэлбэр 1. Ажиглалтын үед судалгааны объектыг хянаж болох эсэх – Хяналттай ба хяналтгүй 1. Ажиглагч оролцож байгаа эсэх – Оролцсон ба оролцоогүй 1. Ажиглалтын бүтэц, хэлбэржсэн байдал – Хэлбэршүүлсэн, хэлбэршүүлээгүй 1. Зохион байгуулалтын нөхцлөөр – Лабораторийн – Ердийн 1. Хэрхэн хэрэглэгдэж байгаагаар – Системчлэгдсэн – Системчлэгдээгүй – Зориудын – Санамсаргүй 1. Цаг хугацааны давтамжаар – Нэг удаагийн – Давтан хийх 1. Хэн ажиглаж байгаа – Өөрөө ба бусдаар
    17. 17. Ярилцлагын арга  Үндсэн зориулалт нь урьдчилан бэлдсэн тодорхой асуултуудын тусламжтайгаар амаар мэдээлэл авах  Тодорхой мэдээллийг цөөн тооны хүнээс цуглуулахад хэрэглэнэ.  Үйл явдлын талаар тодорхой төсөөлөл, ойлголт бий болгодог.  Бусад аргаар цуглуулсан баримт дээр тодорхой, дэлгэрэнгүй мэдээлэл олох (5-6%)  Анхны ярилцлагыг 1795 онд Англид Иден гэгч хүн авсан.  1911 онд АНУ-д явуулсан зах зээлийн судалгаанд анх хэрэглэсэн түүхтэй.
    18. 18. Ямар боломжийг танд олгох вэ?
    19. 19. Ямар бэрхшээлтэй вэ?
    20. 20. Ярилцлагын хэлбэрүүд
    21. 21. Ганцаарчилсан ярилцлага • Цэцэрлэг, орон нутгийн удирдлага • Эцэг эх
    22. 22. Ярилцлагаар авсан мэдээллийн чанарт юу нөлөөлөх вэ?
    23. 23. Ярилцлага авагчийн эв дүй, ур чадвар • Гадаад дүр төрх (хувцаслалт, үс, нүүр царай), биеэ авч явах байдал нь хэт албархаг, хямсгар, дүнсгэр биш байх • Ярилцлагынхаа эхлэл чиглэлийг зөв гаргах, гол зүйлээ богино хугацаанд мэдэх • Хариулагчийн ярианд анхаарал тавих, гол мэдээллээ тогтоох, бичиж тэмдэглэх, ярианд хяналт тавих үйлийг хамтад нь гүйцэтгэх • Ярилцагчийн сонирхсон асуултын талаар товч тодорхой хариулт өгч, түүний итгэл хүндэтгэлийг хүлээх
    24. 24. Сайн ярилцагчийн шинжүүд • Судалж буй зүйлийнхээ талаар гүнзгий мэдлэгтэй (онолын ба бодит амьдралын) • Ярилцага нь системтэй байдаг • Асуулт нь тодорхой • Эелдэг • Мэдрэмжтэй (хувийн шинжтэй асуулт) • Нээлттэй (явцын дунд шинэ асуулт) • Ой тогтоолт сайн • Шүүмжлэлтэй хандана.
    25. 25. Респондентийн хэв шинж
    26. 26. Ярилцлага явуулах орчин нөхцөл • Ярилцлагын нөхцөл: – Хаана? (Ярилцлага хийх байр) – Хэзээ? (Ярилцлага хийх цаг, өглөө, орой, ажлын цагаар, амралтын болон бусад үе) – Ямар нөхцөлд асуух вэ? (тохь тух) • Ярилцлага явуулах байр нь: – Дуу чимээ, хөл хөдөлгөөн багатай, респондентийн анхаарал сарних, айдас болгоомжлол, биеэ барих явдал төрүүлэхгүй байх – Гуравдагч хүний нөлөөллийг харгалзах
    27. 27. Фокус бүлгийн ярилцлага
    28. 28. Фокус бүлгийн судалгааны үндсэн үе шат
    29. 29. Фокус бүлгийн судалгааны зохион байгуулалт • Фокус бүлгийн үргэлжлэх хугацаа (1 цаг 30 мин – 2 цаг,тал өдөр) • Оролцогчдын тоо (8-12 эсвэл 5-7) – Ярих хугацаа багасах, ахлах захирагдах харьцаа – Хөтлөгч хатуу захиран ажиллах шаардлага – Ярих ээлж хүн бүрд олдохгүй байх – Мэдээллийн чанар, хэмжээнд нөлөөлөх • Бүлгийн хэмжээг хэрхэн тогтоох вэ? – Зорилгыг баримжаална. Шинэ санаа авах ёстой бол том бүлгийг сонгоно. Харин гүн хандлага, оролцогч бүрээс тодорхой санал авах бол жижиг бүлгийг сонгоно. • Уулзах байр: Аудио, видео техник, толь-ажиглах өрөө • Суудал: Дугуй ширээний ярилцлага хэлбэрээр
    30. 30. Анхаарах зүйлс • Мэдээ баримтыг олон субъектээс цуглуулж байгаа • Үнэлгээний хэрэгслийн бодомж үзүүлэлттэй уялдаа холбоотой, гэвч... • Үнэлгээ хийгч – судлаачдад бус оролцогчдод зориулж боловсруулсан. – Бүтэц нь өөр (Миний хүүхдийн хөгжил, миний ажил үйлчилгээний чанар...) • Мэдэхгүй (X) тэмдэглэгээг хийлгэнэ. • Тайлбар, нээлттэй асуултын хариулт !!
    31. 31. Анхааралтай сонссонд баярлалаа!!

    ×