Diem tin so52.doc

899 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
899
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
543
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Diem tin so52.doc

  1. 1. ĐIỂM TIN MẤY NGÀY QUA SỐ 52 Điếu Cày sẽ tuyệt thực đến chết để đòi công lý RFI – Việt ngữ. Thụy My. 20-07-2013 Audio phỏng vấn bà Dương Thị Tân Hôm nay 20/07/2013 sau khi lặn lội đến trại giam ở Nghệ An và chờ đợi suốt một ngày từ sáng sớm đến cuối buổi chiều, bà Dương Thị Tân vẫn không được cho tiếp xúc với chồng là ông Nguyễn Văn Hải tức blogger Điếu Cày, đã tuyệt thực đến hôm nay là ngày thứ 28. Chỉ có con trai bà Dương Thị Tân là Nguyễn Trí Dũng được gặp cha trong vòng 5 phút. Điếu Cày sức khỏe rất suy kiệt, cho biết ông tuyệt thực để phản đối lệnh biệt giam ba tháng vì ông không chịu ký vào bản nhận tội, và sẽ tiếp tục tuyệt thực để đòi công lý cho dù có phải chết. Vừa từ trại giam số 6, xã Hạnh Lâm, huyện Thanh Chương tỉnh Nghệ An về được hai phút, bà Dương Thị Tân cho RFI Việt ngữ biết như sau: Tôi lặn lội gần hai ngàn cây số để đến được đất Thanh Chương, Nghệ An, mà ngày 16 họ cũng đành đoạn để mẹ con tôi chờ hơn bốn tiếng đồng hồ ở ngoài cổng, sau đó họ đuổi về. Đến ngày hôm nay tôi chờ từ 9 giờ sáng cho đến tận 4 giờ chiều. Họ cũng giả vờ cho tôi qua cái cổng đấy. Mọi hôm thì họ để tôi đứng ở ngoài, nhưng hôm nay trời mưa rất là to. Tôi nghĩ là họ cho hai mẹ con tôi vào, nhưng tôi đâu biết là vào trong có một cái phòng làm việc, họ giam lỏng tôi ở đấy. Họ giải thích vòng vo việc này việc nọ, xong họ đi ra ngoài. 1
  2. 2. Chỉ có một mình cháu Dũng, tức con trai tôi được vào thăm bố, mà thời gian thì cũng không lâu. Tôi nghĩ là tối đa được 5 phút, vì tôi ngồi đấy với hai người kia được khoảng 15 phút thì tôi đã thấy con tôi ra rồi, mà từ cái chỗ cháu vào gặp bố cháu là đi khoảng một cây số. Từ hôm 16 đến giờ thì họ giở ra rất nhiều trò để bưng bít những thông tin về việc ông Hải tuyệt thực. Cho nên khi vào gặp thì bố cháu nói ngay là, cuộc gặp này sẽ rất ngắn, nên con lắng nghe bố đây – mặc dù sức khỏe rất yếu, ông nói với giọng nói thều thào thôi. Chắc cô biết là khi một người tuyệt thực tới gần ba chục ngày thì đâu còn sức lực nữa. Anh nói là, bố tuyệt thực vì một cái quyết định biệt giam ba tháng. Lý do là không ký vào bản nhận tội mà họ đưa cho. Tôi xin nhắc lại là việc nhận tội hay không nhận tội thì tòa án đã kết tội ông Hải, và tất cả những việc đó là của tòa án chứ không phải của công an trại giam. Bây giờ ông Hải là người đi thi hành án thì không có nghĩa là bắt ông một lần nữa lại nhận tội, khi vụ việc đã được xét xử công khai – theo như người ta nói. Thế nhưng đến giờ này họ vẫn ép buộc ông Hải ký vào cái bản nhận tội, mục đích là như thế nào thì tôi nghĩ công luận thừa sức để phán xét. Ông Hải không ký thì họ ra một quyết định biệt giam ba tháng. Trong khi quy định của Bộ Công an thì không có biệt giam nào tới ba tháng. Mỗi một lần bị kỷ luật phải biệt giam thì không quá mười ngày, và những trường hợp bị biệt giam hoặc là có bệnh truyền nhiễm, hoặc là vi phạm kỷ luật nhiều lần, lặp đi lặp lại, và một lý do gì đó nữa mà tôi không thể nhớ để viện dẫn ra đây. Nhưng ông Hải mới về trại giam này có hơn hai tháng, từ 26/4 cho đến hôm nay – gần ba tháng – thì làm sao có thể vi phạm tái đi tái lại nhiều lần ? Mà ông cũng không có bệnh truyền nhiễm để người ta có thể biệt giam ông. Lệnh biệt giam ba tháng cũng hoàn toàn trái với luật pháp, trái với quy định, mà luật pháp và những quy định do họ đề ra là của họ chứ chúng tôi cũng không tự vẽ ra được. Khi ông Hải nói đến đấy thì họ cắt, họ ồn ào nói là « Ông Hải không tuyệt thực, Ông Hải không tuyệt thực ! ». Nhưng ông Hải vẫn kiên quyết nói là « Bố tuyệt thực » – mặc dù giọng nói yếu ớt nhưng cực kỳ kiên quyết. Ông nói là đơn ông đã gởi lên Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Nghệ An ngày 24/6, tức là cách nay đã gần một tháng rồi, nhưng không thấy phản hồi. Ông chỉ còn cách phản kháng duy nhất là tuyệt thực. Và trước khi đứng lên ông nói rõ với con ông là bố sẽ vẫn thực hiện việc tuyệt thực này cho đến khi có phản hồi chính thức từ Viện Kiểm sát tỉnh Nghệ An. Nếu họ không đáp ứng, bố sẵn sàng chết chứ không thay đổi quyết định. Mặc dù cháu rất là đau xót khi thấy cái tình cảnh của bố cháu như thế, cháu nói là bố phải nghĩ đến sức khỏe của mình. Nhưng ông Hải thì tôi nghĩ là chắc tất cả bạn bè cũng như người Việt gần xa đều biết tính cách của con người đó. Ông vô cùng cương trực và sẵn sàng thực hiện ý định của mình, khi biết việc này là đúng đắn. Câu nói cuối cùng của ông Hải là, con nói với mọi người, với mẹ con, bố sẽ vẫn tiếp tục việc tuyệt thực nếu không có phản hồi của Viện Kiểm sát Nghệ An. Có thể là bố sẽ phải chết, nhưng bố sẽ không từ bỏ quyết định này. Đấy là toàn bộ những gì cháu thuật lại, và trong vòng năm phút ấy thì chỉ có bố cháu nói thôi. 2
  3. 3. Cháu cố gắng lắng nghe, nhưng khi ông Hải nói, tiếng nói thì rất yếu ớt nhưng xung quanh ông bốn người công an liên tục la hét, thậm chí nói lớn để át đi cho cháu khỏi nghe, cháu phải áp tai vào. Và bên cạnh ông Hải có hai tù nhân khác luôn luôn trừng mắt để hăm dọa con trai tôi. Tôi không hiểu quy định nào cho phép tù nhân canh giữ tù nhân. Việc canh giữ, giám sát thăm gặp là của cán bộ quản giáo chứ không phải của tù nhân. Lại một lần nữa họ vi phạm quy định của chính ngành công an của họ. Xin nói một điều nữa là sức khỏe của ông Hải đang gần cạn kiệt. Ông ngồi không thể thẳng người lên được, hai tay ông phải chống để đỡ lấy cái đầu. Con trai tôi khi đi ra, câu đầu tiên nói với tôi là : « Con không nhận ra bố con, mẹ ơi ! ». Hai hàng nước mắt cháu rưng rưng. Ông hoàn toàn khác hẳn sau 28 ngày tuyệt thực – ngày hôm nay là đúng 28 ngày. Tính mạng ông Hải đã nguy hiểm. Nguy hiểm đến mức con tôi lúc bấy giờ ra cũng không thể nói được. Tôi vừa dừng chân khoảng hai phút thôi thì cô gọi đó. Tôi mong mỏi mọi người hãy cùng gia đình tôi lên tiếng mạnh mẽ để bảo vệ mạng sống của ông Hải. Tù nhân lương tâm Nguyễn Văn Hải luôn luôn bị phân biệt đối xử, hành hạ rất dã man về thể chất cũng như tinh thần. Đây là trại giam thứ mười mà ông Hải phải đi đến, và ở trại giam nào cũng luôn luôn có bộ phận riêng biệt đàn áp ông Hải. Nguồn: RFI – Việt ngữ Việt Nam trên đe dưới búa Global Yale Có phải vì thất vọng với Trung Quốc mà Chủ tịch nước Trương Tấn Sang vội vã sang Washington?. Tác giả/ hiệu đính: David Brown. Người dịch: Huỳnh Phan 18-07-2013 Thường phải mất nhiều tháng để tổ chức các chuyến viếng thăm cho lãnh đạo quốc gia, nhưng chuyến đi Washington của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang sắp tới chỉ được thông báo trước một thời gian rất ngắn và ngay sau cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo Trung Quốc, rõ ràng là gây sốc. Có thể là các lãnh đạo Việt Nam đã quyết định chấp nhận cái giá mà Mỹ đòi hỏi phải trả cho quan hệ “đối tác chiến lược” chăng? 3
  4. 4. Đầu tháng 6, hai quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ nói với một tiểu ban Quốc hội rằng các quan hệ chặt chẽ hơn với Việt Nam, đặc biệt là việc mua bán vũ khí, sẽ bị đình lại cho đến khi có “sự cải thiện tiếp tục, thấy được rõ ràng và vững chắc về tình trạng quyền con người”. Họ đã công khai ghi lại những điều mà các nhà ngoại giao Mỹ đã đặt ra trong các cuộc tiếp xúc riêng trong vài năm qua. Lời xác nhận của họ trước tiểu ban Quốc Hội, ngoại trừ một số bài đăng lên BBC, RFA v.v… hầu như không được các báo chú ý. Điều trùng hợp là công an Việt Nam bắt giữ thêm một blogger nữa là ông Phạm Viết Đào, vào ngày 13 tháng 6, truy tố ông “lợi dụng quyền tự do ngôn luận xâm phạm lợi ích của Nhà nước”. Theo hãng tin AP, 43 nhà bất đồng chính kiến đã bị bắt giam trong năm nay, gấp đôi số lượng năm 2012. Hơn nữa, có bằng chứng cho thấy cục công an mạng Việt Nam (C15) đã triển khai công nghệ giám sát FinFisher – sản phảm của Gamma International (Anh) – để cấy phần mềm gián điệp vào máy tính và điện thoại thông minh của những người truy cập vào các blog bất đồng chính kiến. Hà Nội đã không hoan nghênh những thúc đẩy chuyển đổi của Mỹ về vấn đề quyền con người ở VN. Các đảng viên bảo thủ ngậm miệng trước những đòi hỏi để Việt Nam được tự do dân chủ hơn, sợ rằng mục tiêu thực sự của Washington là lật đổ chế độ. Việc đàn áp các blogger mới đây của chế độ dường như thể hiện xu hướng ngã về phía Trung Quốc, con ngáo ộp bị các nhà bất đồng chính kiến ghét cay ghét đắng. Trong nhiều năm qua, các blogger bất đồng chính kiến đã phê phán thậm tệ chế độ vì theo họ, đã không bảo vệ được quyền lợi của Việt Nam trước gã láng giềng khổng lồ phương Bắc. Bằng chứng là việc Trung Quốc từng bước củng cố tuyên bố “chủ quyền không thể tranh cãi” đối với gần hết Biển Đông, kể cả vùng biển ngoài khơi ngay sát bờ biển của Việt Nam. Lực lượng hải quân và không quân của Việt Nam, mặc dù không phải không đáng kể nhưng không sánh được với lực lượng của TQ. Thay vì đánh liều với nguy cơ xảy ra xung đột trong việc tranh giành các đảo đá và rạn san hô – và các mỏ dầu khí tiềm năng – các nhà lãnh đạo Việt Nam đã tìm cách kìm hãm bớt đà xâm lược của Trung Quốc bằng cách huy động sự ủng hộ của các đối tác ASEAN và thiết lập “quan hệ chiến lược” với các cường quốc ngoài khu vực, nhất là Hoa Kỳ. Kết quả của những nỗ lực ngoại giao này còn khiêm tốn. Mười thành viên của ASEAN có bàn thảo về “vị trí trọng tâm” trong các vấn đề khu vực, nhưng không lập ra được một mặt trận chung để đối phó với yêu sách lãnh thổ rộng quá đáng của Trung Quốc. Trong khi đó, cảnh giác sợ bị lôi kéo vào việc bảo vệ các đảo của Việt Nam hoặc Philippines, Hoa Kỳ đã nhắc đi nhắc lại là “không đứng về phía nào” trong các tranh chấp lãnh thổ. Cũng do lo ngại rằng siêu cường đang trỗi dậy sẽ trả đũa trong các lãnh vực khác, Washington và hầu hết những nước ASEAN đã tránh né thách thức trực tiếp tham vọng bá quyền của Bắc Kinh đối với vùng biển nằm giữa Hong Kong và Singapore. Yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh dựa trên các ghi chép trong sử sách về các chuyến đi lại trên biển của ngư dân nhiều thế kỷ trước. Ngược lại, Philippines, Malaysia, Brunei và Việt Nam dựa vào Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển và luật lệ quốc tế khác. Các chuyên gia chính sách ở Washington đồng ý rằng các yêu sách rối rắm đó phải được tháo gỡ bằng cách quy về những quy tắc pháp lý. Nhưng lập trường này bị suy yếu vì Mỹ đã lần lữa không chịu phê chuẩn UNCLOS và bốn nước ASEAN tuyến đầu vẫn chưa dàn xếp được các yêu sách mâu thuẫn giữa họ với nhau. 4
  5. 5. Lập trường đó khiến khó thấy đâu là lối mà Washington sẽ theo nếu Bắc Kinh tiếp tục kiểu gặm nhắm từng chút một, tạo thành việc đã rồi. Khi căng thẳng gia tăng, một số người ngoài Đảng và một nhóm đáng kể trong Đảng Cộng sản đã thúc giục liên minh kinh tế và quân sự trên thực tế với Hoa Kỳ. Cũng đã có những tiến bộ trong quy trình Việt Nam gia nhập vào tổ chức Quan hệ đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ đứng đầu. Mặc dù nhiều lãnh đạo đảng vẫn còn hoài nghi về ý định của Mỹ nhưng các cuộc tham vấn với quân đội Mỹ đã gia tăng rõ rệt trong bốn năm qua. Chẳng hạn, trong tháng 6, một phái đoàn cao cấp của Tổng Tham mưu quân đội Việt Nam đã đi tham quan nhiều căn cứ ở Mỹ. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta thăm cảng Cam Ranh Mùa xuân này, một lần nữa các lực lượng trên biển của Bắc Kinh lại diễu võ dương oai. Trái với thường lệ, Hà Nội hầu như không phản ứng. Hồi tháng 5, Hà Nội đã đưa ra phản đối chiếu lệ về việc Trung Quốc đối xử thô bạo với ngư dân Việt Nam, và bác bỏ một báo cáo của PetroVietnam rằng tàu Trung Quốc đã quấy rối một tàu khảo sát. Tới ngày 14 tháng 6, mọi chuyện mới rõ ràng, khi Hà Nội công bố rằng Chủ tịch Trương Tấn Sang sẽ có chuyến viếng thăm Trung Quốc cấp nhà nước. Chuyến đi ngày 19-21 tháng 6 của ông Sang, là chuyến đi đầu tiên của một nhà lãnh đạo chóp bu Việt Nam sau khi ông Tập Cận Bình được đưa lên làm chủ tịch hồi tháng 3, rầm rộ với các nghi thức và ý nghĩa tích tụ hơn ngàn năm về các phái đoàn như thế. Người Việt Nam rất tự hào về truyền thống kháng chiến chống quân xâm lược Trung Quốc. Ngoài ra trong suốt chiều dài lịch sử, họ đã thường cảm hóa Trung Quốc tôn trọng quyền tự chủ của Việt Nam qua việc tỏ vẻ phục tùng. Tháng trước, Hà Nội đã cúi đầu quy luỵ. Việc điều phối chuyến đi của ông Sang cho thấy rằng mặc dù có những va chạm nhưng các nhà lãnh đạo Việt Nam vẫn hy vọng rằng lãnh đạo Trung Quốc sẽ không phản lại một Đảng cầm quyền giống như Đảng của chính họ. Theo thông lệ, “mối quan hệ chiến lược toàn diện” của hai nước được nhấn mạnh. Một loạt thỏa thuận bình thường được đóng dấu. Ngoài lời động viên nghe đầy tai, ông Sang dường như đã không mang về được gì nhiều từ chuyến đi Bắc Kinh. Tập Cận Bình hứa rằng Trung Quốc sẽ tích cực thực hiện “các biện pháp mạnh mẽ và hiệu quả” nhằm thu hẹp mức mất cân đối $16 tỉ trong cán cân thương mại song phương. Lời hứa như vậy đã từng được đưa ra trước đây mà chưa có hiệu quả lớn nào. Về vấn đề Biển Đông, ông Sang cũng chẳng cho thấy gì ngoài thỏa thuận về một đường dây nóng để trao đổi các sự cố liên 5
  6. 6. quan đến ngư dân. Trung Quốc không chấp nhận đề cập đến UNCLOS, mà cả hai quốc gia này đều tham gia ký kết và các quy định khác của luật pháp quốc tế như là nền tảng của việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ. Như vậy, Bắc Kinh đã bước ra khỏi các bảo đảm mà họ đã dành cho Việt Nam 20 tháng trước, khi Hà Nội đồng ý đàm phán song phương về chủ quyền khu vực quần đảo Hoàng Sa, những đảo mà Trung Quốc giành lấy từ miền Nam Việt Nam vào năm 1974. Những cuộc đàm phán đó đã không đạt được tiến bộ có thể thấy được. Thừa nhận tới mức đó, Ông Bình và ông Sang đồng ý sẽ tăng cường các cuộc đàm phán này. Quyết định của Bộ Chính trị cử ông Sang đi Washington cho cảm giác rằng các nhà lãnh đạo Việt Nam đã cảm thấy lung lay bởi những điều các đồng chí Trung Quốc nói riêng với ông Sang và do vậy họ sẵn sàng để đi tới thoả thuận với Mỹ về một quan hệ quốc phòng thân thiết hơn. Hai ngày trước khi chuyến đi của ông Sang được công bố, Hà Nội đã hoãn lại phiên tòa dự định xử Lê Quốc Quân, một nhà bất đồng chính kiến được nhiều người ở Mỹ biết đến. Có thể các nhà lãnh đạo Việt Nam hy vọng rằng Tổng thống Barack Obama sẽ hài lòng với những cử chỉ hời hợt bề ngoài như vậy. Nếu quả đúng thế, có nhiều khả năng là họ đã nhầm. Như chính phủ Hoa Kỳ thừa nhận trước Quốc hội hồi tháng trước, “dân chúng Hoa Kỳ sẽ không ủng hộ một sự nâng cấp nổi bật trong các quan hệ song phương nếu không có những tiến bộ thấy được về quyền con người”. Thật ra, để bảo vệ lợi ích của mình ở biển Đông, Hoa Kỳ không cần phải có quan hệ quân sự sâu xa hơn với Việt Nam. Hoa Kỳ có đủ sức để theo đuổi một quan điểm dài hạn và làm kinh ngạc những kẻ hoài nghi bằng cách kiên định về vấn đề quyền con người. Với hai cựu chiến binh chiến tranh Việt Nam, John Kerry và Chuck Hagel, hiện đang trông coi chính sách ngoại giao và quốc phòng thì có thể các chính sách này sẽ đúng y như những gì Mỹ sẽ làm. David Brown là nhà báo tự do và là nhà ngoại giao Hoa Kỳ nghỉ hưu, đã từng làm việc nhiều năm tại Việt Nam. Ghi chú: Một vài chỗ trong bài đã được tác giả làm rõ nghĩa, không hoàn toàn chính xác như bản gốc, nhưng ý nghĩa không thay đổi. TUYÊN BỐ CỦA MẠNG LƯỚI BLOGGER VIỆT NAM Tuyên bố 258 VIỆT NAM PHẢI SỬA ĐỔI PHÁP LUẬT ĐỂ CHỨNG MINH CAM KẾT TRANH CỬ VÀO HỘI ĐỒNG NHÂN QUYỀN LIÊN HỢP QUỐC Hội đồng Nhân quyền Liên HiệpQuốc (HĐNQ) có trách nhiệm tăng cường việc xúc tiến và bảo vệ nhân quyền trên toàn thế giới, giải quyết tình trạng vi phạm nhân quyền và đưa ra khuyến nghị. 6
  7. 7. Là một ứng cử viên vào HĐNQ nhiệm kỳ 2014-2016, Việt Nam phải chứng minh các cam kết của mình nhằm hợp tác với HĐNQ và duy trì “những chuẩn mực cao nhất trong việc xúc tiến và bảo vệ nhân quyền”. Những nghĩa vụ và trách nhiệm này không chỉ được áp dụng trên bình diện quốc tế, mà còn trong nội bộ Việt Nam. Chính quyền Việt Nam cũng cần xem xét ại tình trạng vi phạm nhân quyền trên đất nước họ và nhân dân Việt Nam cũng phải có quyền tự do tư tưởng và biểu đạt, kể cả các vấn đề nhân quyền. Để cải thiện việc bảo vệ nhân quyền ở Việt Nam, chúng tôi sẽ thực thi các nguyên tắc của HĐNQ như những hướng dẫn cho các hành động của chúng tôi, vốn cũng đồng thời tuân thủ các nghĩa vụ của Việt Nam theo luật nhân quyền quốc tế. Chúng tôi sẽ: - Tiếp tục xúc tiến và truyền đạt đến người dân Việt Nam về các quyền của họ bằng cách phân phối công khai bản Tuyên ngôn nhân quyền, tổ chức các diễn đàn công khai để thảo luận về nhân quyền ở Việt Nam và vận động cho những sự cải thiện cần thiết trong việc tôn trọng và bảo vệ nhân quyền. - Tiếp tục giám sát, báo cáo và bình luận công khai về sự cải thiện, thụt lùi hay vi phạm nhân quyền ở Việt Nam, với sự tập trung vào vấn đề chính sách và thực thi chính sách ảnh hưởng đến nhân quyền do nhà chức trách Việt Nam tiến hành. Để hoàn thành những hành động có trách nhiệm này, chúng tôi kêu gọi chính quyền Việt Nam và HĐNQ xem xét lại Điều 258 của Bộ luật Hình sự năm 1999, sửa đổi năm 2009 – “tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân”. Trong tháng Năm năm 2013, hai blogger đã bị tạm giữ ngay sau khi họ phân phát bản Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền và cảnh sát cáo buộc họ “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước”. Chỉ vài tuần sau đó, hai blogger khác cũng bị tam giữ sau khi tham gia một cuộc dã ngoại để thảo luận về các nội dung của Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền. Gần đây nhất, trong tháng Năm và tháng Sáu năm 2013, điều 258 đã được sử dụng để bắt blogger Trương Duy Nhất, Phạm Viết Đào và Đinh Nhật Uy vì đã thực hiện quyền tự do biểu đạt bằng các đăng tải các bài viết ôn hoà lên blog của họ. Điều này vi phạm điều 19 của Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền: “Mọi người đều có quyền tự do tư tưởng và biểu đạt. Quyền này bao gồm sự tự do tư tưởng mà không bị cản trở, được tự do tìm kiếm, thu nhận và quảng bá tin tức và ý kiến qua mọi phương tiện truyền thông bất kể biên giới”. Sẽ là một trọng trách khi phụng sự như một quốc gia thành viên của HĐNQ, và là cơ hội để thúc đẩynhân quyền ở trong cũng như ngoài quốc gia đó. Để thành công trong việc ứng cử vào HĐNQ, chúng tôi tin rằng Việt Nam phải bãi bỏ hoặc sửa đổi điều 258 để đảm bảo rằng nhân dân Việt Nam được tự do để tự học hỏi về nhân quyền cũng như thúc đẩy nhân quyền. 7
  8. 8. Chúng tôi hy vọng rằng Việt Nam sẽ xem xét việc huỷ bỏ điều 258 để chứng tỏ cam kết của mình và đóng góp cho việc xúc tiến và bảo vệ nhân quyền, và chúng tôi hy vọng các thành viên Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc sẽ thúc đẩy Việt Nam thực hiện điều đó trong thời gian vận động tranh cử. Chúng tôi yêu cầu Việt Nam thể hiện các cam kết về nhân quyền của họ như một ứng cử viên tốt trước cuộc bầu cử, để tạo điều kiện cho các thành viên Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đánh giá các cam kết nhân quyền của họ. Việc bãi bỏ điều 258 phải là một trong các cam kết đó. Như Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon đã nói – “Tất cả các nạn nhân của việc vi phạm nhân quyền có thể trông cậy vào Hội đồng nhân quyền như một diễn đàn và một bàn đạp cho các hành động”. Là những người vận động cho tự do biểu đạt ở Việt Nam và là nạn nhân của các vi phạm nhân quyền vì các hoạt động của mình, chúng tôi xem việc ứng cử của Việt Nam vào Hội đồng Nhân quyền như một cơ sở cho các cuộc thảo luận có tính xây dựng về nhân quyền ở đất nước chúng tôi. DANH SÁCH CÁC BLOGGER KÝ BẢN TUYÊN BỐ (List of the Vietnamese Bloggers Signing the Statement) 1. Võ Quốc Anh – Nha Trang 2. Huỳnh Ngọc Chênh – Sài Gòn 3. Phạm Lê Vương Các – Sài Gòn 4. Nguyễn Thảo Chi – Sài Gòn 5. Nguyễn Đắc Hải Di – Oslo, Norway 6. Lê Dũng – Hà Nội 7. Hoàng Văn Dũng – Sài Gòn 8. Nguyễn Văn Dũng – Hà Nội 8
  9. 9. 9. Mai Xuân Dũng – Hà Nội 10. Trương Văn Dũng – Hà Nội 11. Ngô Nhật Đăng – Hà Nội 12. Nguyễn Chí Đức – Hà Nội 13. Phạm Văn Hải – Nha Trang 14. Hoàng Thu Hà – Hà Nội 15. Bùi Thị Minh Hằng – Vũng Tàu 16. Vũ Sỹ Hoàng – Sài Gòn 17. Nguyễn Thị Hợi – Nam Định 18. Lê Anh Hùng – Quảng Trị 19. Trần Văn Huỳnh – Sài Gòn 20. Nguyễn Việt Hưng – Hà Nội 21. Đặng Thị Hường – Hà Nội 22. Nguyễn Xuân Kim – Nghệ An 23. Đặng Ngọc Lan – Hà Nội 24. Bùi Tuấn Lâm – Hà Nội 25. Nguyễn Thùy Linh – Hà Nội 26. Đào Trang Loan – Hà Nội 27. Lê Thăng Long – Sài Gòn 28. Nguyễn Tiến Nam – Yên Bái 29. Phạm Thanh Nghiên – Hải Phòng 30. Vũ Quốc Ngữ – Hà Nội 31. Đào Hữu Nghĩa Nhân – Sài Gòn 9
  10. 10. 32. Bùi Thị Nhung – Sài Gòn 33. Lê Hồng Phong – Hà Nội 34. Nguyễn Ngọc Như Quỳnh – Nha Trang 35. Trương Minh Tam – Hà Nội 36. Hồ Đức Thành – Hà Nội 37. Phạm Văn Thành – Pháp 38. Nguyễn Hồ Nhật Thành – Sài Gòn 39. Nguyễn Lân Thắng – Hà Nội 40. Châu Văn Thi – Sài Gòn 41. Khổng Hy Thiêm – Nha Trang 42. Võ Trường Thiện – Nha Trang 43. Linh mục Giuse Đinh Hữu Thoại – Sài Gòn 44. Nguyễn Tường Thụy – Hà Nội 45. Trịnh Kim Tiến – Sài Gòn 46. Phạm Toàn – Hà Nội 47. Lê Thu Trà – Hà Nội 48. Nghiêm Ngọc Trai – Hà Nội 49. Phạm Đoan Trang – Hà Nội 50. Nguyễn Thu Trang – Hà Nội 51. Hoàng Đức Trọng – Sài Gòn 52. Phạm Văn Trội – Hà Nội 53. Hoàng Anh Trung – Hà Nội 54. Nguyễn Anh Tuấn – Đà Nẵng 10
  11. 11. 55. Trịnh Anh Tuấn – Buôn Ma Thuột 56. Vũ Quốc Tú – Sài Gòn 57. Đặng Vũ Tùng – Thụy Sĩ 58. Nguyễn Chí Tuyến – Hà Nội 59. Nguyễn Hoàng Vy – Sài Gòn 60. Nguyễn Văn Viên – Hà Nội 61. Bùi Quang Viễn –Sài Gòn 62. Lê Công Vinh – Vũng Tàu 63. J.B Nguyễn Hữu Vinh – Hà Nội 64. Đặng Tuấn Vũ – Hà Nội 65. Huỳnh Thục Vy – Quảng Nam DANH SÁCH CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ NHẬN TUYÊN BỐ CỦA MẠNG LƯỚI BLOGGER VIỆT NAM (List of International Organizations Receiving the Statement) 1 Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights InfoDesk@ohchr.org 2 Asian Forum for Human Rights and Development (FORUM-ASIA) yap@forum-asia.org 3 Southeast Asian Press Alliance (SEAPA) seapa@seapa.org 4 Human Right Watch hrwpress@hrw.org 5 Freedom House info@freedomhouse.org 6 Committee to Protect Journalists (CPJ) info@cpj.org 7 International Freedom of Expression Exchange network (IFEX) campaigns@ifex.org media@ifex.org 8 International Federation for Human Rights (FIDH) amanet@fidh.org 9 Civil Rights Defenders info@civilrightsdefenders.org 11
  12. 12. 10 Amnesty International press@amnesty.org 11 Asian Forum for Human Rights and Development (FORUM-ASIA) info@forum-asia.org 12 Human Right Law Network contact@hrln.org 13 Southeast Asian Human Rights Studies Network (SEAHRN) http://www.seahrn.org/ 14 Southeast Asia Press Alliance(SEAPA) http://www.seapabkk.org/ 15 Swedish International Development Cooporation Agency (SIDA) sida@sida.se 16 Open Society Foundation (OSF) http://www.opensocietyfoundations.org/ 17 Front Line Defenders info@frontlinedefenders.org Nguồn: Tuyên bố 258 Luật sư Nguyễn Văn Đài lại bị công an bắt giữ Gia Minh, biên tập viên RFA 2013-07-20 Luật sư Nguyễn Văn Đài và Lê Thị Công Nhân tại phiên toà ở Hà Nội 11-5-2007. AFP Photo/Frank Zeller Luật sư nhân quyền Nguyễn Văn Đài bị lực lượng an ninh bắt đi vào lúc khoảng 11 giờ trưa nay 20 tháng 7 khi ông và vợ trên đường đi mua sắm từ siêu thị trở về. Ông Phạm Văn Trội, một cựu tù chính trị, vào lúc 2:30 chiều cùng ngày cho biết thông tin về việc bắt giữ đó như sau: 12
  13. 13. “Trưa nay vợ chồng luật sư Đài gọi báo cho tôi biết việc bị bắt như thế và từ đó đến lúc này chúng tôi gọi lại vẫn không được.” Xin phép được nhắc lại luật sư Nguyễn Văn Đài từng bị kết án 5 năm tù giam hồi tháng 5 năm 2007 về tội danh tuyên truyền chống nhà nước CHXHCNVN. Trong phiên phúc thẩm vào tháng 11 cùng năm, bản án giảm xuống còn 4 năm. Ông bị bắt lúc là trưởng văn phòng luật sư Thiên Ân tại Hà Nội. Ông được cho là có đóng góp đáng kể trong việc ra đời của Khối 8406 và Tuyên ngôn Tự do Dân chủ năm 2006. Sau khi mãn hạn tù, dù bị quản chế ông vẫn tiếp tục các hoạt động lên tiếng vì dân chủ nhân quyền tại Việt Nam. Gần đây, ông là người tham gia khởi xướng Hội Anh Em Dân chủ trên Facebook. Hồi tháng tư vừa qua, chỉ một ngày sau Đối thoại Nhân Quyền Việt- Mỹ lần thứ 17 diễn ra ở Hà Nội hồi ngày 12 tháng 4 năm 2013, ông và bác sĩ Phạm Hồng Sơn bị ngăn cản không thể đến gặp đại diện của phía Mỹ dẫn đầu đoàn đối thoại là phó trợ lý ngoại trưởng phụ trách về nhân quyền ông Daniel Baer. Chúng tôi tiếp tục theo dõi thông tin về vụ việc luật sư nhân quyền Nguyễn Văn Đài bị bắt ngày 20 tháng 7 để gửi đến quí vị những thông tin mới nhất. Việt Nam phản đối quyết liệt hành động của Trung Quốc ở Biển Đông Cập nhật lúc 20h44" , ngày 18/07/2013 VnMedia) - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị hôm nay đã lên tiếng phản đối quyết liệt việc Trung Quốc tổ chức cấp phát giấy chứng minh nhân dân và giấy cư trú ở cái gọi là “thành phố Tam Sa”, khẳng định đây là việc làm vô giá trị. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị 13
  14. 14. Tại cuộc họp báo thường kỳ tháng 7 diễn ra chiều nay (18/7) tại thủ đô Hà Nội, trả lời câu hỏi của các phóng viên về quan điểm của Bộ Ngoại giao Việt Nam trước việc mới đây phía Trung Quốc tổ chức cấp phát giấy chứng minh nhân dân và giấy cư trú đợt đầu cho người Trung Quốc ở cái gọi là “Thành phố Tam Sa”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị tuyên bố: “Lập trường của Việt Nam về cái gọi là “Thành phố Tam Sa” đã được nói rõ nhiều lần. Hành động trên của Trung Quốc đã vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và hoàn toàn vô giá trị”. Trước đó, ngày 17/7, tại đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, chính quyền Trung Quốc đã tổ chức buổi lễ cấp phát 10 giấy chứng minh thư nhân dân cho cư dân sống tại đây và 68 giấy cư trú dành cho nhân khẩu lưu động. Trung Quốc đang có tranh chấp lãnh hải ở khu vực Biển Đông với một loạt nước gồm Philippine, Việt Nam, Brunei, Malaysia và Vùng lãnh thổ Đài Loan. Biển Đông vốn là khu vực giàu dầu mỏ, khí đốt và là nơi có nhiều tuyến đường hàng hải chiến lược quan trọng. Vì tầm quan trọng của Biển Đông, Trung Quốc có tham vọng độc chiếm khu vực biển này. Trong vài năm trở lại đây, Trung Quốc liên tiếp có những bước đi hung hăng và đầy hiếu chiến nhằm tranh giành chủ quyền các vùng lãnh hải, lãnh thổ với các nước láng giềng. Hồi tháng 7 năm ngoái, Trung Quốc đã ngang nhiên thành lập cái gọi là “thành phố Tam Sa” với phạm vi quản lý hơn 200 đảo nhỏ, bãi cát và bãi đá ngầm ở 3 quần đảo lớn ở Biển Đông, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam. Trắng trợn hơn nữa, Trung Quốc còn cho lập một đồn lính trên quần đảo Hoàng Sa vốn thuộc chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam. Đây là một trong những động thái gây sóng gió lớn nhất ở Biển Đông của Trung Quốc trong năm 2012. Trong nửa năm nay, đã hai lần tàu Trung Quốc quấy nhiễu, truy đuổi tàu cá của Việt Nam hoạt động tại quần đảo Hoàng Sa. Khi được hỏi, tại sao Việt Nam chưa sử dụng đường dây nóng về nghề cá để giải quyết vụ 2 tàu cá của Việt Nam bị tàu Trung Quốc truy đuổi ở Hoàng Sa trong một vụ việc mới nhất gần đây, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị cho biết: “Hiện các cơ quan liên quan hai nước đang tiếp tục triển khai Thỏa thuận thiết lập đường dây nóng về các vụ việc phát sinh đột xuất của hoạt động nghề cá trên biển. Chúng tôi hy vọng khi đường dây nóng đi vào hoạt động, hai bên sẽ có thể nhanh chóng, kịp thời trao đổi thông tin và biện pháp xử lý các vụ việc phát sinh đột xuất liên quan đến nghề cá”. Nhân quyền Việt Nam và vòng tròn sáu năm RFA tiếng Việt Phạm Chí Dũng gửi RFA từ VN 19-7-2013 Phải chăng vì những mục tiêu chiến lược mà nước Mỹ đã cam chịu lắng giọng trước vòng tròn sáu năm? Còn nếu không phải như thế, liệu còn ẩn ý nào khác trong những tính toán cận cảnh và viễn cảnh của Hoa Kỳ đối với chính giới có dấu hiệu rạn nứt ở Việt Nam? Vòng tròn sáu năm 14
  15. 15. Bất chấp cuộc gặp Trương Tấn Sang – Barack Obama vào ngày 25/7/2013 nối tiếp buổi gặp gỡ còn dang dở sáu năm trước, hình ảnh một nguyên thủ nhà nước Việt Nam được tiếp đón trên thềm Nhà trắng vẫn thật tương phản với điểm trũng sâu nhất đang hiện hình tại quốc gia hình chữ S – trong mối liên đới quá thân hữu với một chữ S khác: Suy thoái kinh tế. Khác hẳn với không khí bắt tay có vẻ bằng vai phải lứa của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết với Tổng thống George Bush vào năm 2007 và cũng là thời điểm Việt Nam trở thành khách thể thứ 150 được phương Tây mời tham dự bàn tiệc WTO, vào lần này, điều được xem là triển vọng của Tổ chức thương mại thế giới đã lùi xa 6 năm về dĩ vãng, còn tòa Bạch ốc thì không giấu diếm mục đích “muốn nghe về vấn đề nhân quyền ở Việt Nam”. Vòng tròn sáu năm đã lộ diện. Một lần nữa, dường như người Việt Nam quay trở về điểm xuất phát của chính mình. Xếp trước cả chủ đề mang tính sống còn được giới lãnh đạo Việt Nam “kiến nghị” là lộ trình hoàn tất thủ tục thành viên của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), nhân quyền lại có vẻ là ưu tiên không tách rời trên bàn đàm phán, nếu có một cuộc đàm phán như vậy với vai “khách thể” thuộc về Việt Nam. Quay ngược về tháng 5/2013, cùng bối cảnh Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lần đầu tiên diễn cảm về “lòng tin chiến lược” tại Diễn đàn đối thoại an ninh quốc phòng Shangri-La ở Singapore, đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam là David Shear cũng ẩn dụ về một “đức tin TPP”: “Sẽ có rất nhiều người ở Quốc hội Mỹ đặt câu hỏi về vấn đề dân chủ, nhân quyền của Việt Nam khi chúng tôi trình hiệp ước đó lên, chúng tôi không thể tránh được thực tế chính trị đó”. Có lẽ từ thời điểm 2001 khi Việt Nam xác quyết “hòa nhập không hòa tan” vào mối quan hệ song phương Việt – Mỹ cho đến nay, chưa bao giờ dân chủ và nhân quyền trở thành một điều kiện mang tính thực chứng với một định chế kinh tế như TPP như lúc này. Lẽ đương nhiên, mọi chuyện đều có nguồn cơn của nó. Thời điểm hai tháng 5 và 6 của năm nay đã dấy lên một không khí bất an tệ hại đối với giới blogger lề dân ở Việt Nam: ít nhất 3 người bị bắt khẩn cấp bởi điều 258 về “lợi dụng quyền tự do dân chủ”, chưa kể một blogger khác bị “bắt hụt”. Chỉ trước đó không quá lâu, cuộc đối thoại nhân quyền Việt – Mỹ đã được nối lại vào trung tuần tháng 4/2013, sau khi bị Washington thể hiện tình cảm thất vọng vào cuối năm ngoái. Không hiểu phái đoàn đàm phán nhân quyền của Hoa Kỳ của Dan Baer đã nhận được lời hứa hẹn nào từ tập thể và cá nhân trong chính giới cao cấp Việt Nam, chỉ biết rằng mới đây Tổ chức phóng viên không biên giới phải một lần nữa phóng ra bản danh sách 35 blogger và cây bút tự do đang được tôn vinh là “tù nhân lương tâm” trong các trại giam chế độ. Một trong số tù nhân được coi là khả kính ấy – blogger Điếu Cày mà chính Tổng thống Obama đã nhắc tới vào tháng 5/2012 nhân ngày báo chí quốc tế – đang đành đoạn quyền tự do duy nhất của ông tại một trại giam ở quê hương của Xô viết nghệ tĩnh: tuyệt thực. 15
  16. 16. Những câu hỏi trầm mặc Dan Baer – trung niên và điển trai, người dẫn đầu đoàn đàm phán nhân quyền Việt – Mỹ, là một trong những gương mặt có vẻ nhiệt thành nhất đối với phong trào dân chủ và bảo vệ quyền con người còn manh nha tại đất nước của nạn suy thoái kinh tế và cả “suy thoái tư tưởng”. Cùng với nghị sĩ Christ Smith, viên phó trợ lý của ngoại trưởng Hoa Kỳ thường chiếm lĩnh diễn đàn để kêu gọi ủng hộ Đạo luật nhân quyền Việt Nam và Dự luật chế tài nhân quyền. Tại Hà Nội, ông đã thực thi nguyên tắc biến lời nói thành hành động bằng vào chuyến thăm bất thành hai nhân vật bất đồng chính kiến nổi bật là luật sư Nguyễn Văn Đài và bác sĩ Phạm Hồng Sơn. Tuy thế, như một tiết lộ hành lang, đã tồn đọng một khác biệt đáng quan ngại giữa các cơ quan nhân quyền và tôn giáo của Quốc hội Hoa Kỳ với chính Bộ ngoại giao của quốc gia này. Sau cuộc đối thoại nhân quyền Việt – Mỹ vào giữa tháng 4/2013, Dan Baer đã đột ngột chuyển từ thái độ hăng hái sang tâm trạng trầm lắng một cách khác thường. Lặng lẽ hơn rất nhiều so với khẩu khí quyết tâm tại cuộc điều trần tại Hạ nghị viện Hoa Kỳ một ngày trước khi diễn ra cuộc đối thoại nhân quyền Việt – Mỹ, ông Baer thậm chí còn không xuất hiện trước báo chí quốc tế để thông tin về kết quả cuộc họp này. Thay vào đó chỉ là sự hiện diện của Quyền phó phát ngôn thuộc Bộ ngoại giao Hoa Kỳ – Ventrell. “Hoa Kỳ và Việt Nam đã có đối thoại nhân quyền thẳng thắn và xây dựng hôm 12/4” – ông Ventrell cho các phóng viên biết trong một cuộc họp báo sau cuộc đối thoại trên – “Đối thoại hôm 12/4 với Việt Nam đề cập tới một số vấn đề, trong đó có tự do tôn giáo, pháp quyền, tù nhân lương tâm, quyền của người lao động và tự do biểu đạt”. Tất cả chỉ có thế. Hiển nhiên, chính trị luôn có những điều tế nhị và không phải luôn cần được tiết lộ. Sau cuộc đối thoại nhân quyền, tâm thế im lặng như miễn cưỡng của người Mỹ và của cả Hà Nội đã trở nên một đối trọng sâu thẫm, đối mặt với kiểu cách lớn tiếng không cần che giấu của Bắc Kinh. Không khí trầm mặc như thế giữa hai cựu thù đã khiến nảy sinh không ít dư luận ngày càng sôi trào về một thái độ lắng tiếng nào đó của chính quyền Obama, về câu hỏi phải chăng tổng thống thứ 44 của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã lãng quên chính cái nền tảng khai sinh ra lịch sử quốc gia này “Mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng…”, và tại sao Hoa Kỳ lại chịu lắng giọng trước một nhà nước Việt Nam không còn thế “cân bằng quyền lực” như mười năm trước, được minh chứng bởi cán cân hiện thời quá mỏng manh về ngoại thương, làn sóng thoái vốn đầu tư nước ngoài đang phổ cập và cả hiện tượng rạn nứt chưa từng thấy trong nội tình bởi một nhân tố X nào đó… 16
  17. 17. Người Mỹ chỉ nói suông? Hai tuần lễ trước cuộc gặp giữa hai người tương nhiệm Mỹ – Việt, một dân biểu của Đảng Cộng hoà – bang Virginia, đồng thời là một nhà vận động lâu năm cho nhân quyền và tự do tôn giáo toàn cầu – Frank Wolf – đã đưa ra bài phát biểu cáo buộc chính quyền Obama đã lơ là trong việc giải quyết tình trạng nhân quyền ngày càng tồi tệ tại Việt Nam. “Giữa làn sóng đàn áp chính trị, đối mặt với tình trạng bất đồng chính kiến ngày càng tăng, thì thay vì nhận được sự hỗ trợ bằng những tuyên bố mạnh mẽ và nhất quán từ Washington và đại sứ quán Mỹ, lại gặp phải sự im lặng… Đây chỉ là một cái nhìn sơ lược về tình hình nhân quyền đang ngày càng tồi tệ ở Việt Nam, vốn đòi hỏi sự lãnh đạo dũng cảm của Mỹ chứ không chỉ là lời nói suông” – Frank Wolf diễn từ tràn ngập tính tranh đấu – “Người dân Việt Nam và hàng triệu người Mỹ gốc Việt xứng đáng được hưởng điều kiện tốt hơn những gì mà đại sứ Shear và chính quyền này mang lại. Chính quyền Obama đã làm thất vọng mọi công dân Việt Nam và mọi công dân Mỹ gốc Việt vốn quan tâm đến nhân quyền và tự do tôn giáo”. Một bài học khác, và cả kinh nghiệm xương máu nữa, của giới nhân quyền Mỹ trong “đối tác toàn diện” với Hà Nội đã được đúc kết bởi một nhận định có tính hệ thống của Ủy ban tự do Tôn giáo Quốc tế. Từ sau Hiệp định thương mại song phương Việt – Mỹ, mặc dù nhiều lần được thúc giục bởi các tổ chức nhân quyền quốc tế, người Mỹ chỉ thực sự đưa Việt Nam vào danh sách CPC (quốc gia cần quan tâm đặc biệt về nhân quyền và tôn giáo) từ năm 2004 đến năm 2006. Như có “phép màu”, sau khi bị xếp vào CPC, tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam lại có những cải thiện mà trước đó quá đỗi hiếm hoi, như trả tự do cho một số tù nhân, mở rộng phạm vi bảo vệ của pháp luật đối với một số các cộng đồng tôn giáo được nhà nước thừa nhận… Ủy ban tự do Tôn giáo Quốc tế cũng ghi nhận phần lớn các lãnh đạo tôn giáo ở Việt Nam cho rằng những thay đổi tích cực này đến từ sức ép của CPC với Việt Nam. Nhưng vào năm 2013, điều khó hiểu đối với các định chế phương Tây như Quốc hội Mỹ, Tổ chức nhân quyền quốc tế, Tổ chức ân xá quốc tế, Tổ chức phóng viên không biên giới, Ủy ban tự do Tôn giáo Quốc tế … là Bộ ngoại giao Hoa Kỳ và Tổng thống Obama lại không đưa ra quyết định nào về “xếp hạng tín nhiệm” đối với Nhà nước Việt Nam trên bản danh sách vi phạm và tái phạm CPC. Một vớt vát còn lại cho thể diện Hoa Kỳ chỉ là lời “bào chữa” của đại sứ David Shea ở Hà Nội: “Không lên danh sách CPC không có nghĩa là tự do tôn giáo không phải là vấn đề cực kỳ quan trọng”. Với đa số nhà hoạt động nhân quyền luôn sốt ruột trước hiện tình, trong lúc họ không biết Nhà nước Việt Nam muốn gì thì cũng không thể chắc chắn về ý đồ thực chất của Hoa Kỳ. Nhưng với một số nhà quan sát độc lập, mọi sự khó hiểu có thể chỉ là suy diễn, và mọi suy diễn đều có thể trở nên sai lầm nếu không tương xứng với những chủ đích chiến lược. Phải chăng vì những mục tiêu chiến lược mà nước Mỹ đã cam chịu lắng giọng trước một đối thủ mà phương Tây luôn xem là chưa có một sự nhân nhượng đáng kể nào về cởi mở quyền con người? Còn nếu không phải như thế, liệu còn ẩn ý nào khác trong những tính toán cận cảnh và viễn cảnh của Hoa Kỳ đối với chính giới có dấu hiệu rạn nứt ở Việt Nam? http://208.83.223.238/2013/07/20/1908-nhan-quyen-viet-nam-va-vong-tron-sau-nam/#more- 110331 17
  18. 18. RFA 18-7-13 TPP và chuyến thăm Hoa Kỳ của Chủ tịch Việt Nam Vũ Hoàng, phóng viên RFA Một trong những nội dung của lịch trình Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang đến Hoa Kỳ lần này là đề cập đến Hiệp định thương mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà cả Việt Nam và Hoa Kỳ hiện đang là các đối tác đàm phán. Vậy nội dung này sẽ có ý nghĩa ra sao trong chuyến viếng thăm của ông Trương Tấn Sang, Vũ Hoàng trao đổi với ông Ernest Z. Bower, Cố vấn cao cấp, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á của Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Hoa Kỳ. Quan điểm của hai nước Vũ Hoàng: Trước hết cám ơn ông đã dành thời gian cho đài RFA, theo ông khi chủ tịch VN Trương Tấn Sang đến Hoa Kỳ liệu vấn đề TPP có phải là phần cốt lõi nhất hay không? Earnest Bower: Quan điểm của Washington là Việt Nam ngày càng trở thành một trong những quốc gia có tầm chiến lược trong khu vực Đông Nam Á. Việt Nam có những cam kết cấp cao về thương mại cũng như tăng cường sức mạnh cho khối ASEAN, vì thế, TPP có vai trò rất quan trọng trong chuyến thăm này của chủ tịch Trương Tấn Sang tới Hoa Kỳ. Việt Nam và Hoa Kỳ có cùng quan điểm là cần thiết phải tạo ra sự gắn kết chặt chẽ hơn nữa trong khu vực ASEAN, và đây cũng là một trong những nỗ lực để Trung Quốc thấy rằng khi họ tạo ra luật lệ cho các nước trong khu vực thì họ cũng phải tuân thủ những luật đó, chứ không thể áp đặt quan điểm của họ lên vùng chủ quyền lãnh thổ ngoài biển Đông. Tôi nghĩ rằng điều này cũng tạo ra một cảm giác an toàn về mặt kinh tế và chính trị trước Trung Quốc. An toàn trước Trung Quốc là những điều kiện cần thiết cho hòa bình và thịnh vượng cho khu vực Châu Á – TBD, Hoa Kỳ và Việt Nam đều chia sẻ quan điểm này. Cũng trên quan điểm đó, theo tôi, các chính trị gia của cả Hà Nội và Washington cần phải nỗ lực hơn để đưa ra những quyết định khó khăn về TPP, để hiệp định này có thể được thông qua trong vòng 2 năm tới. Vũ Hoàng: Báo chí cũng như nhiều luồng thông tin từ cả Việt Nam và Hoa Kỳ cho là hai phía đang ráo riết muốn kết thúc các vòng đàm phán vào tháng 10 năm nay. Theo ông liệu điều đó có khả thi không? 18
  19. 19. Earnest Bower: Theo tôi hiện tại Tòa Bạch Ốc đang rất muốn hoàn tất hiệp định về TPP trong năm nay, tuy vậy, tôi không biết liệu điều này có diễn ra vào tháng 10 năm nay hay không, là thời điểm mà Hội nghị thượng đỉnh Đông Á sẽ được tổ chức tại Brunei. Tôi nghĩ là Tổng thống Obama và Đại diện Thương mại mới là ông Mike Froman đang cam kết để Hiệp định này được Quốc Hội bước đầu thông qua vào năm 2014, ngay trước khi cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ diễn ra. Hiện tại, thì chính phủ Hoa Kỳ, Việt Nam cũng như các nước đàm phán khác đang nỗ lực để kết thúc các vòng đàm phán càng sớm càng tốt, đó là mục tiêu thực sự. Vũ Hoàng: Một trong những yếu tố thường được các đối tác đàm phán khi nhắc tới Việt Nam là “một nền kinh tế phi thị trường”, vậy quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào? Earnest Bower: Tôi nghĩ ở một khía cạnh nào đó, Việt Nam đang sử dụng TPP như một động lực để thúc đẩy hơn nữa tiến trình cải cách kinh tế của mình, cả Chính phủ lẫn đảng Cộng sản Việt Nam đang cố gắng đưa nền kinh tế của mình trở nên cạnh tranh hơn nữa. Thật khó để cải cách khối doanh nghiệp Nhà nước, là khu vực đang có vai trò chi phối trong nền kinh tế quốc gia nếu không có sự ủng hộ về mặt chính trị. Tôi nghĩ dưới góc độ này, TPP sẽ là một đòn bẩy quan trọng để cả Đảng Cộng sản và Chính phủ thay đổi khu vực doanh nghiệp NN trước những sức ép đòi hỏi từ bên ngoài, kể cả việc thu hút sự quan tâm của các dòng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Khối doanh nghiệp nhà nước Vũ Hoàng: Cũng liên quan đến chuyện này, hồi tháng 3, chúng tôi có được đọc bản tin của CSIS, ông nhận xét khá nhiều về khối doanh nghiệp Nhà nước VN, vậy, mối quan hệ của khu vực này trong việc đàm phán TPP của Việt Nam ra sao rồi thưa ông? Earnest Bower: Các doanh nghiệp NN của Việt Nam cũng giống với Trung Quốc là đang kéo nền kinh tế quốc gia đi xuống. Tôi nghĩ là tất cả các nhà kinh tế Việt Nam đều cho rằng khối doanh nghiệp Nhà nước phải đổi mới. Vì thế, một lần nữa đàm phán TPP sẽ mang lại cơ hội chiến lược, cộng với sức ép đổi mới từ bên ngoài và những đòi hỏi đổi mới chính trị kinh tế từ các nước đối tác đàm phán, buộc Việt Nam phải thay đổi khối doanh nghiệp này. Ngoài ra, thông qua TPP cũng khiến Việt Nam hội nhập hơn nữa với Châu Á, ý tôi muốn nói là những nỗ lực về hội nhập kinh tế, đảm bảo Việt Nam tiếp tục tiến lên chứ không bị tụt hậu, nhất là khi Việt Nam muốn trở nên cạnh tranh hơn và đối mặt với những sức ép ngày càng tăng từ Trung Quốc. Vũ Hoàng: Thưa ông, TPP ngoài các điều khoản về đàm phán “nền kinh tế thị trường” thì còn nhiều yếu tố khác nữa như bảo vệ sở hữu trí tuệ, quyền người lao động rồi cả tham nhũng nữa. Vậy đến lúc này, những điều khoản trên đã được đàm phán ra sao rồi? Earnest Bower: Tôi chỉ muốn nhắc anh cũng như muốn để thính giả hiểu rằng, việc đàm phán không chỉ là giữa 2 quốc gia Việt Nam và Hoa Kỳ mà là giữa 11 quốc gia đàm phán. Tôi nghĩ các vòng đàm phán bao gồm cả những cam kết về tính minh bạch và quản lý hay giám sát để tăng cường những cam kết về lao động và môi trường nữa. 19
  20. 20. Nếu để ý chúng ta có thể thấy người dân Việt Nam rất quan tâm đến việc cải thiện những lĩnh vực như chống tham nhũng, nước sạch, môi trường, an toàn lao động, an toàn thực phẩm…và đây cũng là những mối quan tâm giống với mọi quốc gia khác. Tôi nghĩ rằng Chính phủ Việt Nam đã truyền tải và đưa những mối quan tâm này của người dân vào trong tiến trình đàm phán và như vậy là chính phủ Việt Nam đang mang lại cuộc sống tốt hơn cho người dân. Vũ Hoàng: Vâng cám ơn lời nhắc nhở của ông về 11 nước đang tham gia đàm phán, câu hỏi cuối cùng của chúng tôi chỉ liên quan đến 2 đối tác Hoa Kỳ và Việt Nam là: Việt Nam đặt trọng tâm nhiều đến việc đàm phán lĩnh vực may mặc và giày dép khi xuất sang Hoa Kỳ trong khi đó, Hoa Kỳ lại ưu tiên đến hàng nông sản khi xuất sang thị trường Việt Nam. Vậy đánh giá của ông về việc điều hòa những khác biệt trong các ưu tiên này ra sao? Earnest Bower: Hoa Kỳ, Việt Nam cũng như mọi quốc gia đàm phán khác đều có những quan tâm cụ thể đến từng lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn, Việt Nam quan tâm nhiều đến tiếp cận thị trường cho hàng dệt may, giày dép và cá tra. Tôi nghĩ đặt các ưu tiên khác nhau cũng là bản chất của quá trình đàm phán, nếu Hoa Kỳ muốn thấy được Hiệp định TPP vào mùa thu năm nay thì Hoa Kỳ cần phải hiểu được những yêu cầu trong chính trị nội bộ Việt Nam là họ đang cần những gì. Nói thực lòng, ngay cả tôi hay bất cứ một người nào khác ở thời điểm này, đều không biết được khi kết thúc đàm phán thì Hiệp định sẽ ra sao. Những người đàm phán và cả các nhà lãnh đạo quốc gia đều hiểu rằng cả 2 phía phải có những hi sinh nhiều hơn những gì mà họ muốn để có thể có được Hiệp định TPP thành hình. Vũ Hoàng: Xin cám ơn ông rất nhiều. Toàn cảnh kinh tế Việt Nam 20-7-2013 By Min Min 20-7-2013 (VF) — Những quan sát chính rút ra từ dòng thời sự theo ngày của VietFin.net, được cập nhật liên tục từ sáng tới khuya. * Tài chính – Ngân hàng: NHNN cho biết sẽ tiếp tục tổ chức đấu thầu vàng miếng phiên thứ 45 vào ngày 22-7. Tổng khối lượng vàng miếng được chào thầu ở phiên này sẽ là 26.000 lượng vàng SJC. Giá tham chiếu để tính giá trị đặt cọc dự kiến là 37,70 triệu đồng/lượng. Tỷ lệ đặt cọc là 10% (VOV, 20-7). Hiện bộ máy nhân sự, các chương trình hành động cụ thể của Công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (VAMC) đã được lên kế hoạch sẵn sàng. VAMC sẽ chính thức khai trương vào 26- 7 tới (Dân việt, 20-7). Từ ngày 19-7, NHNN hạ lãi suất OMO từ 6% xuống còn 5,5% (Dân việt, 19-7). 20
  21. 21. Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Ngô Văn Khánh, thanh tra đang hoàn thiện kết luận cuộc thanh tra Ngân hàng NN&PTNT. Theo đó, ở cả 3 nội dung hoạt động tín dụng, đầu tư tài chính, đầu tư xây dựng cơ bản đều phát hiện sai phạm (Dân trí, 20-7). * Bất động sản: Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NHNN tại TP HCM cho biết, đến ngày 15-7, 19 hợp đồng tín dụng đã được ký trong khuôn khổ gói 30.000 tỷ đồng, gồm 18 khách hàng cá nhân và một khách hàng doanh nghiệp với tổng hạn mức khoảng 12,2 tỷ đồng. Bình quân mỗi khách hàng cá nhân được vay 660 triệu đồng. Đến nay, ngân hàng đã giải ngân được 6 hồ sơ (VnExpress, 20-7). UBND TP. Hà Nội đã phê duyệt phương án xây dựng khu nhà ở cho người có thu nhập thấp tại khu đô thị Bắc Cổ Nhuế-Chèm, với diện tích khoảng 17.900 m2, tổng mức đầu tư 645 tỷ đồng. Dự án do CTCP Đầu tư và Thương mại Thủ đô phối hợp với Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Vinaconex phối hợp triển khai (VnMedia, 20-7). * Tiền tệ: Sáng 20-7, giá vàng SJC trong nước tiếp tục tăng thêm 150.000 đồng/lượng so với ngày 19-7. Theo đó, vàng SJC được niêm yết tại thị trường TP.HCM giao dịch trong khoảng 37,50 – 37,90 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra). Tại Hà Nội, vàng SJC niêm yết ở mức 37,50 – 37,92 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra). Biên độ giá giao dịch mua, bán đang ở mức 400.000 đồng/lượng. Theo tỷ giá ngoại tệ tại Vietcombank ngày hôm nay, vàng thế giới hiện quy đổi tương đương 33,17 triệu đồng/lượng, thấp hơn giá vàng trong nước 4,73 triệu đồng/lượng (TBCK, 20-7). * Thị trường chứng khoán (HOSE/HNX): Ngày 19-7, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) đã tổ chức phiên đấu thầu trái phiếu Chính phủ do Kho bạc Nhà nước phát hành với khối lượng gọi thầu 3.000 tỷ đồng, cho 3 loại kỳ hạn 2 năm, 3 năm và 5 năm mỗi loại gọi thầu 1.000 tỷ đồng. Kết quả, đã có 450 tỷ đồng trái phiếu 2 năm được huy động với lãi suất trúng thầu 7,15%/năm. Trái phiếu kỳ hạn 3 năm và 5 năm không có lãi suất trúng thầu. (VN+, 19-7). Theo số liệu của VCBS và HNX, giá trị trái phiếu phát hành trên thị trường sơ cấp trong T6.2013 đạt 11.456 tỷ đồng, giảm 52,7% so với cùng kỳ năm trước, ghi nhận mức thấp nhất kể từ T11- 2012. VCBS cho rằng, tình hình kém sôi động một phần do động thái rút vốn ồ ạt của nhà đầu tư nước ngoài khỏi các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam. Ngoài ra, một nguyên nhân khác đó là do lãi suất trái phiếu thấp hơn kỳ vọng của các NHTM (VnExpress, 19-7). Từ ngày 23-7, cổ phiếu SGT của Công ty Công nghệ Viễn thông Sài Gòn (Saigontel) không được phép tiếp tục giao dịch trên sàn TP HCM do lỗ 2 năm liên tiếp (VnExpress, 19-7). Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM vừa ra quyết định hủy niêm yết bắt buộc đối với cổ phiếu NTB của CTCP Đầu tư Xây dựng và Khai thác Công trình giao thông 584. Thời hạn có hiệu lực từ ngày 23-7 (VnExpress, 19-7). 21
  22. 22. * Vĩ mô: Tính đến hết T6.2013, nợ đọng thuế đã tăng 32% so với thời điểm 31-12-2012 và tăng 30,2% so với cùng kỳ. Một số địa phương có số nợ thuế tăng cao như: Đắc Nông tăng 152,8%, An Giang (132,9%), Bình Dương (16,9%), Lai Châu (103,2%), Bà Rịa – Vũng Tàu (83,5%), Trà Vinh (79,4%)… (VnEconomy, 19-7). Ngày 17-7, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 78/2013/NĐ-CP về minh bạch tài sản, thu nhập. Theo đó, có 9 nhóm đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập, kể cả tài sản ở nước ngoài. Các nhóm đối tượng này phải hoàn thành kê khai chậm nhất vào ngày 31-12 hàng năm. Nghị định có hiệu lực từ ngày 5- 9 tới (Vietnamnet, 19-7). * Thông tin thị trường/doanh nghiệp khác: Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ công bố sáng 19-7, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã có nhiều sai phạm về đầu tư mua sắm gây lãng phí vốn trong giai đoạn từ 2006- 2011, trong đó có sai phạm trong khoản đầu tư cho các dự án vệ tinh. Với dự án Vinasat I, II, tổng mức đầu tư của tập đoàn này là 9.280 tỷ đồng, nhưng đến năm 2011 chưa đảm bảo hiệu quả kinh doanh như kế hoạch được phê duyệt, lỗ vượt dự kiến 329 tỷ đồng (VnExpress, 19-7). Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam Nguyễn Văn Thanh cho biết, giá xăng dầu tăng đã ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp vận tải hành khách và hàng hóa bằng ô-tô, trong đó các doanh nghiệp kinh doanh taxi chịu ảnh hưởng nặng nhất. Theo dự báo của hiệp hội, giá cước vận tải có khả năng tăng từ 5 đến 7% so mức cước hiện tại (Nhân dân, 19-7). Cục Hàng không Việt Nam (Bộ GTVT) vừa có văn bản yêu cầu rà soát lại việc thực hiện kê khai giá, đăng ký chất lượng sản phẩm, dịch vụ phi hàng không của các đơn vị tham gia cung ứng dịch vụ phi hàng không tại Nội Bài. Cục yêu cầu, cảng Nội Bài phải khẩn trương chủ trì tổ chức hiệp thương thống nhất giá dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân kinh doanh tại cảng, đặc biệt là dịch vụ ăn uống nhằm bảo đảm một mặt bằng giá. Mức giá này phải dựa trên cơ sở hợp lý, tương xứng chất lượng dịch vụ và phù hợp với mặt bằng giá của thị trường. Kết quả công việc sẽ phải báo cáo về Cục Hàng không Việt Nam trước ngày 15-8 (Vietnamnet, 20-7). 6T.2013, TCty điện lực miền Nam đã thực hiện tốt công tác cấp điện tại 21 tỉnh, thành phía Nam. Số lượng điện thương phẩm đạt hơn 19,4 tỷ kWh, tăng 11,25% so với cùng kỳ năm 2012 và đạt 47,7% so với kế hoạch Tập đoàn giao. Sản lượng tiết kiệm điện đạt hơn 470 triệu kWh, tương đương 2,42% sản lượng điện thương phẩm. Tổng công ty đã đóng điện được 16 công trình lưới điện 110kV. Từ nay đến cuối năm, TCty Điện lực miền Nam sẽ đảm bảo cung cấp điện ổn định, liên tục phấn đấu đạt chỉ tiêu điện thương phẩm cả năm 40,6 tỷ kWh. Thực hiện tiết kiệm điện đạt 812 triệu kWh (VOV, 19-7). * Nông nghiệp và biến đổi khí hậu: Hiệp hội Lương thực Việt Nam VFA vừa công bố tăng giá xuất khẩu tối thiểu cho gạo 25% tấm lên mức 375 USD/tấn. Mức giá này tăng khoảng 3% so với mức 365 USD/tấn đã được ấn định trong T6.2013. Giá sàn mới có hiệu lực từ ngày 18-7 (VTV, 19-7). 22
  23. 23. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn vừa ký văn bản, đề nghị tăng cường kiểm soát buôn bán quốc tế mẫu vật thuộc Cites (Cơ quan quản lý Công ước về buôn bán quốc tế các loại động vật, thực vật hoang dã nguy cấp), trong đó có cá tầm (Tiền phong, 20-7). Ngày 19-7, ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) cho biết, niên vụ 2013-2014 tới, ngành mía đường tiếp tục gặp nhiều khó khăn do lượng đường tồn kho cao và đường nhập lậu chưa được kiểm soát (Pháp luật TP. HCM, 20-7). * Chính trị: Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn việc miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch tỉnh đối với ông Trần Khiêu – nguyên Chủ tịch UBND tỉnhTrà Vinh nhiệm kỳ 2011 – 2016 (VOV, 20-7). Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt đề án đầu tư trang bị cho bộ đội biên phòng khu vực biên giới biển với số vốn 7.500 tỷ đồng để đóng mới tàu thuyền và xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho lực lượng này (VnExpress, 19-7). * Xã hội: Hiện nay, trên thị trường đang lưu thông nhiều loại mỹ phẩm gây nguy hại lớn đến sức khỏe người sử dụng. Theo thống kê, trong năm 2012, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã phát hiện, xử lý hơn 13.000 vụ hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Q1.2013 đã phát hiện, xử lý hơn 3.000 vụ, trong đó mặt hàng hóa mỹ phẩm chiếm đến 50%. Tuy nhiên, so với số lượng hàng lưu thông trên thị trường thì số lượng mỹ phẩm kém chất lượng bị thu giữ vẫn còn rất ít (VOV, 20-7). Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa công bố đã phát hiện 5 mẫu thịt gà lấy trên thị trường có tồn dư kháng sinh cloramphenicol. Đó là kháng sinh độc hại, từ lâu đã bị cấm sử dụng trong chăn nuôi vì nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng. 6T.2013, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 768 vụ, thu giữ hơn 32 tấn gà lông 97 tấn gà thịt, gần 450.000 quả trứng, 96 tấn phụ phẩm gia cầm nhập lậu…(Dân Việt, 20-7). Chính phủ vừa ban hành Nghị định 72 về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Tổ chức, doanh nghiệp chỉ được thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp, thiết lập mạng xã hội khi có Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp, Giấy phép thiết lập mạng xã hội. Giấy phép này có thời hạn theo đề nghị của tổ chức, doanh nghiệp nhưng tối đa không quá 10 năm (VOV, 20-7). Từ 1-9, học sinh THPT vùng khó khăn chính thức được hỗ trợ chi phí ăn, ở. Các học sinh đủ điều kiện được hỗ trợ tối đa 9 tháng/năm học, mức hỗ trợ tiền ăn/tháng bằng 40% mức lương tối thiểu chung (CAND, 18-7). VIỆT NAM HƯỚNG TỚI THỊ TRƯỜNG TOÀN CẦU * Thương mại quốc tế: 23
  24. 24. Theo số liệu thống kê của Tổng Cục Hải quan, trong 6T.2013, thương mại song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ đạt 2,592 tỷ USD, tăng trưởng 40,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 1,160 tỷ USD, tăng 53,7% và nhập khẩu của Việt Nam từ Ấn Độ 1,432 tỷ USD, tăng 31,1%. Nhập siêu của Việt Nam từ Ấn Độ ở mức 272 triệu USD, giảm 19,5% so với cùng kỳ năm ngoái (NDHmoney, 19-7). * Địa Kinh tế: NHTW Trung Quốc (PBOC) vừa thông báo bỏ sàn lãi suất cho vay, hiện ở mức dưới 30% lãi suất cơ bản (6%). Tuy nhiên, trần lãi suất huy động vẫn được giữ do Trung Quốc thiếu hệ thống bảo hiểm tiền gửi. Sau thông báo trên, chỉ số MSCI World Index tăng 0,2% sáng nay 20-7 tại New York. Chỉ số Bloomberg China-US Equity theo dõi hầu hết các công ty Trung Quốc niêm yết tại Mỹ cũng tăng gần 0,1% (Bloomberg, 20-7). Tốc độ tăng trưởng kinh tế Q2.2013 của Trung Quốc chậm lại khiến đồng tiền của các nước đối tác, chuyên xuất khẩu sang thị trường này mất giá. Dẫn đầu là đồng rupiah của Indonesia, tỷ giá so với USD giảm 0,8% trong tuần này. Rupiah giảm 11 ngày liên tiếp và xuống dưới 10.000 rupiah/USD lần đầu tiên kể từ năm 2009. Đồng ringgit Malaysia cũng giảm 0,7%, đôla Đài Loan giảm 0,2%, NDT giảm 0,2% (Bloomberg, 20-7). IMF dự báo, Eurozone sẽ trở lại tăng trưởng dương với mức tăng 0,9% trong năm 2014 sau khi giảm 0,6% năm 2013. Dự báo lạc quan này được đưa ra dựa trên căn cứ vào tiến độ cải cách cơ cấu, dự án liên minh ngân hàng và các dự án khác ở châu Âu (TTVN, 19-7). Liên minh châu Âu (EU) chính thức khôi phục các điều khoản ưu đãi thương mại đối với Myanmar bắt đầu từ ngày 19-7, sau khi ghi nhận những nỗ lực cải cách tại quốc gia Đông Nam Á này. Những điều khoản ưu đãi thương mại dành cho Myanmar đồng nghĩa với việc các loại hàng hóa của Myanmar (trừ vũ khí) sẽ được quyền ưu tiên và miễn thuế khi tiếp cận thị trường EU (VTV, 19-7). Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew có trụ sở tại Washington đối với 38.000 người ở 39 quốc gia, một lượng lớn số người được hỏi cho rằng Trung Quốc đã hoặc sẽ vượt mặt Mỹ để trở thành siêu cường hàng đầu thế giới. Theo đó, chỉ 47% số lượng người Mỹ tin tưởng rằng nước này sẽ tiếp tục dẫn trước Trung Quốc. Trong khi đó, khoảng 2/3 số người Trung Quốc cho rằng nước này đã hoặc sẽ vượt qua Mỹ (VnExpress, 19-7). * Địa Chính trị: Phó tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ có chuyến thăm kéo dài một tuần tới Ấn Độ và Singapore. Đây sẽ là dịp để Mỹ tái khẳng định cam kết đối với chính sách chuyển trọng tâm chiến lược sang châu Á. Chuyến thăm bắt đầu vào ngày 21-7 tới (AFP, 20-7). Một liên minh mới gồm các nhóm người khác nhau tại Philippines đã công bố kế hoạch tổ chức biểu tình trên toàn cầu vào ngày 24-7 nhằm phản đối các hành động của Trung Quốc tại những vùng biển mà Manila có tuyên bố chủ quyền (VnExpress, 20-7). 24
  25. 25. Tổng thống Mỹ Barack Obama có thể sẽ hủy kế hoạch công du tới Nga để hội đàm cùng Tổng thống Putin vào tháng 9 tới, do những bất đồng gần đây về cựu điệp viên CIA Edward Snowden (New York Times, 19-7). Mỹ tuyên bố sẵn sàng tham gia đối thoại với Triều Tiên khi nước này chuẩn bị đàm phán “thật sự” cũng như cam kết từ bỏ chương trình hạt nhân (Reuters, 19-7). Cơ Quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) đang tiến hành thực hiện các biện pháp bảo mật mới, sau khi tiết lộ của Edward Snowden đã phơi bày các bí mật của cơ quan này. Theo đó, NSA sẽ áp dụng chế độ “hai người quản trị” giống như mô hình bảo vệ vũ khí hạt nhân và sẽ nghiên cứu đưa ra các quy định mới nhằm hạn chế quyền truy cập vào các dữ liệu nhạy cảm (Tân Hoa xã, 19-7). Ngày 18-7, các nhà lãnh đạo thuộc Ủy ban phân bổ ngân sách thuộc Hạ viện Mỹ phụ trách viện trợ nước ngoài đã đề xuất duy trì viện trợ quân sự cho Ai Cập ở mức 1,3 tỷ USD trong tài khóa 2014 (VN+, 19-7). Tỉnh giấc mơ vàng Huỳnh Bửu Sơn Kể từ giữa tháng 4 cho đến cuối tháng 6 năm nay, vàng đã mất giá đến 17% và vào ngày 27-6 gíá vàng đã chạm mức 1.186 USD/ounce, mức thấp nhất trong vòng 30 tháng qua. Ngân hàng Thụy Sĩ UBS - một ngân hàng rất uy tín trong lĩnh vực kinh doanh vàng trên toàn thế giới - dự kiến năm 2013 giá vàng sẽ giảm đến 23%. Trong xu hướng này, UBS cũng đã điều chỉnh dự báo của họ về giá vàng trong hai năm 2014 và 2015, theo đó giá vàng năm 2014 chỉ còn 1.325 USD/ounce và đến năm 2015 giá vàng có thể chạm đáy 1.200 USD/ounce. (Một ounce vàng tương đương 31,1 gram, trong khi một lượng (lạng) vàng tương đương 37,5 gram). Vàng lao dốc? Như vậy, những tiên đoán của các chuyên gia kinh tế vào đầu năm 2013 rằng một sự hồi phục của nền kinh tế thế giới sẽ đưa đến sự sụp đổ giá vàng nay đã dần trở nên hiện thực, nhất là sau khi Ben Bernanke, Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ, tuyên bố cắt giảm 85 tỉ USD mỗi tháng trong kế hoạch mua công trái của Chính phủ Mỹ, một động thái cho thấy chính sách tiền tệ sẽ bớt nới lỏng hơn, đồng thời cho biết có thể tăng nhẹ lãi suất đồng USD khi tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ xuống dưới 7%. Đang có những tín hiệu cho thấy thị trường chứng khoán Mỹ mạnh mẽ hơn, trong khi lãi suất công trái Mỹ đang tăng. Nhưng liệu giá vàng sẽ chỉ rơi xuống mức 1.200 USD/ounce trong năm 2015 như UBS dự báo? Kinh nghiệm thị trường cho thấy rằng kỳ vọng về sự xuống giá của một loại sản phẩm được đầu cơ luôn tạo ra một áp lực tâm lý cộng hưởng bầy đàn lây lan rất nhanh trên thị trường, khiến cho áp lực đẩy giá xuống sẽ trở nên mạnh hơn và phi lý hơn. Nếu điều đó xảy ra, không loại trừ kịch bản giá vàng thế giới có thể tiến gần sát với giá thành sản xuất của nó, tức khoảng 1.000 USD/ounce. Đâu đó đã có những lời khuyên được truyền tai trong giới kinh 25
  26. 26. doanh vàng quốc tế rằng mọi người nên sớm tỉnh giấc mơ vàng. Người chậm chân có thể lâm vào hoàn cảnh trớ trêu “kẻ ăn ốc, người đổ vỏ” và phá sản như chơi. Donald Selkin, người giúp quản lý 3 tỉ USD tài sản với tư cách chiến lược gia thị trường của National Securities Corp. tại New York trong tuần qua đã trả lời Bloomberg News rằng: “Người ta đã nhận thức rằng vàng đã không còn được cần đến như một nơi trú ẩn an toàn nữa. Lạm phát đã chấm dứt, mọi người đang nhìn về thị trường chứng khoán và đang ngây ngất. Và họ tự hỏi: Mình cần vàng để làm gì đây?”. Thị trường vàng Việt Nam: thực và ảo Nhưng tại thị trường vàng Việt Nam, mọi người vẫn đang chậm chân một cách khó hiểu. Vào cuối tháng 6 vừa qua, khi giá vàng thế giới đang trên đà giảm mạnh, người dân tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh vẫn chen chân mua vàng bất chấp mức giá chênh lệch trên 6 triệu đồng mỗi lượng so với giá vàng thế giới (tương đương 24%), khi nghe tin tỷ giá đồng bạc Việt Nam được chính thức điều chỉnh giảm 1% so với đồng đôla Mỹ. Sự tuột dốc của giá vàng thế giới đang làm lộ rõ những nhược điểm của thị trường vàng Việt Nam, những nhược điểm gây thiệt đơn thiệt kép cho cả người tiêu dùng lẫn nền kinh tế. Trên tiến trình phát triển kinh tế và khi thu nhập của người dân thành thị tăng lên nhanh chóng, nhu cầu vàng trong nước gia tăng liên tục và trở nên ảo. Gọi là ảo vì người ta không cần vàng để phục vụ nhu cầu có thực như trang sức hay nguyên liệu trong công nghiệp mà chủ yếu làm nơi trú ẩn giá trị. Nhưng để thỏa mãn nhu cầu ảo này, nước ta đã bỏ ra gần 30 tỉ USD để nhập khẩu hàng trăm tấn vàng trong hai thập niên qua, biến Việt Nam thành nước có tỷ lệ dự trữ vàng trong dân so với GDP thuộc vào hàng cao nhất thế giới (29%). Không phải là không có lý do mà nhiều chuyên gia kinh tế đã cảnh báo từ lâu về các tác hại của tình trạng vàng hóa nền kinh tế Việt Nam khiến nguồn vốn tiết kiệm được của toàn nền kinh tế đã và đang bị “đông cứng” dần. Khi nguồn vốn khả dụng trong nước cần thiết cho đầu tư phát triển ngày càng suy yếu theo tốc độ vàng hóa ngày càng tăng, nền kinh tế ngày càng tùy thuộc nhiều hơn vào ngoại lực, nợ nước ngoài gia tăng. Và một khi ngoại lực suy giảm do ảnh hưởng chung của suy thoái toàn cầu, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế nước ta buộc phải chững lại. Những năm vừa qua đã kiểm chứng thực tế này. Hơn nữa, khi nhu cầu ảo về vàng trong nước tăng lên mạnh, giá vàng trong nước cũng tăng lên theo kiểu bong bóng. Điều này khiến cho mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới có xu hướng dãn rộng ra. Hiện tượng này gây thiệt thòi không nhỏ cho người tiêu dùng Việt Nam và càng làm cho nghiệp vụ kinh doanh vàng miếng tại Việt Nam trở nên quá béo bở. Huy động vàng: bài học đắt giá Một nước đang phát triển, cần vốn đầu tư lại có xu hướng vàng hóa nguồn tiết kiệm trong dân của mình là một nghịch lý khó thể chấp nhận. Nhưng đề xuất huy động nguồn vốn vàng trong dân vào hệ thống ngân hàng và kinh doanh nó như một đồng bạc thứ hai, không những không phải là giải pháp đúng mà còn khiến cho vấn đề trở nên phức tạp hơn, gây rủi ro lớn cho các ngân hàng. Có một khác biệt giữa huy động tiền đồng và huy động vàng mà ít ai quan tâm, một khác biệt mang tính nguyên tắc, vốn là cơ sở cho sự an toàn về thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng thương mại. Đó là Ngân hàng Trung ương khi thực hiện vai trò người cho vay ở giai đoạn cuối nhằm hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng thương mại những khi cấp bách, chỉ có thể phát hành tiền giấy chứ không thể phát hành vàng. Trong thời gian qua, các ngân hàng thương mại huy động vàng trong dân (ước lượng lên đến 160 tấn) rồi bán ra và dùng nguồn vốn đó vào những mục đích kinh 26
  27. 27. doanh khác nhau nhưng đều chịu lỗ lã nặng nề do giá vàng quốc tế biến động khó lường. Hậu quả là các ngân hàng thương mại đều lâm vào tình trạng khiếm hụt thanh khoản vàng, không đủ vàng để hoàn trả cho người gởi vàng theo cam kết ban đầu và không thể tự lo cân đối trạng thái vàng do những quy định hạn chế gần đây. Do vậy, chỉ riêng trong vài tháng đầu năm 2013, Ngân hàng Nhà nước đã phải nhập khẩu và bán ra trên thị trường nội địa gần 40 tấn vàng, chủ yếu nhằm giúp các ngân hàng thương mại cân đối trạng thái vàng. Công tác “cứu trợ khẩn cấp” này khiến phải tiêu tốn hàng tỉ USD ngoại tệ dự trữ quốc gia. Đây chắc hẳn là một bài học kinh nghiệm đắt giá cho việc huy động tiền gởi vàng. Chi phí phải trả cho việc bảo đảm uy tín cho các ngân hàng là quá lớn so với chi phí in ấn tiền đồng. Đó cũng sẽ là một bài học cần rút ra cho việc huy động tiền gởi ngoại tệ. Cần sớm chấm dứt hiện tượng vàng hóa Tình trạng vàng hóa hiện nay nguy hiểm hơn cách đây nhiều năm. Trước đây, vàng còn được sử dụng như một phương tiện thanh toán cho những loại hàng hóa có giá trị cao, như nhà đất, xe cộ. Khi thực hiện chức năng thanh toán, ít ra vàng còn có chút hữu dụng cho sự vận hành và phát triển của nền kinh tế. Ngày nay, khi đồng bạc đã đủ sức đảm đương trọn vẹn chức năng thanh toán, vàng chỉ là một nơi trú ẩn an toàn cho tài sản của những thành viên được ưu đãi hơn trong xã hội, làm nới rộng hơn khoảng cách giàu nghèo. Đối với đồng bạc, vàng không còn là một người bạn đồng hành mà trở thành một sát thủ. Một chính sách về vàng đúng đắn phải đảo ngược thành công tiến trình vàng hóa, bằng cách tạo nên những động cơ kinh tế mạnh mẽ, hấp dẫn người dân sẵn sàng bán số vàng dự trữ lấy tiền đồng mang đầu tư hay chí ít là gởi ngân hàng. Mong ước là thế nhưng kết quả hoàn toàn ngược lại. Cho dù có sự sắp xếp lại và hạn chế sản xuất vàng miếng, có việc chọn lựa thương hiệu vàng miếng chính thức duy nhất… nhưng tất cả những động thái đó vẫn không làm giảm sụt khối lượng dự trữ vàng miếng trong dân, không làm giảm sụt khối lượng vàng miếng nhập khẩu. Nhu cầu vàng ảo vẫn được thỏa mãn và đặc biệt trong thời gian nhá nhem này, trước triển vọng siết chặt kinh doanh vàng miếng trong một tương lai gần, nhu cầu ảo lại càng gia tăng, nhất là khi kỳ vọng giá vàng tăng vẫn là kỳ vọng chung của cả giới kinh doanh vàng lẫn người tiêu dùng và nhà đầu cơ vàng trong nước. Sự lao dốc của giá vàng thế giới hiện nay có thể làm bong bóng giá vàng trong nước tan vỡ và điều đó có thể là cơ hội lớn để nền kinh tế nước ta chấm dứt nhu cầu ảo về vàng. Khoảng cách chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới sẽ thu hẹp lại theo quy luật thị trường. Nhiều khả năng chúng ta cũng sẽ chứng kiến một điều đảo ngược khác, tích cực hơn. Để bình ổn giá vàng trong nước, Ngân hàng Nhà nước sẽ đứng ra mua lại số vàng trong dân để củng cố dự trữ ngoại hối quốc gia. Đảo ngược được tiến trình vàng hóa của nền kinh tế sẽ là một điều đáng mơước, một sứ mệnh tuy khó khăn nhưng vẫn có thể khả thi với điều kiện mọi người chúng ta cùng tỉnh giấc mơ vàng, cùng nhau biến số tiết kiệm khổng lồ đang bị bất động thành nguồn lợi hữu dụng và hiệu quả không những cho bản thân mà còn cho nền kinh tế đất nước. Theo Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần 19-7-2013 19/07/2013 | 06:53 27
  28. 28. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A: “Kinh tế Việt Nam đứng thứ 42 là quá yếu!” Dân Việt - "Với quy mô dân số thứ 13 thế giới, tương xứng ở mức trung bình thôi thì Việt Nam cũng phải là nền kinh tế lớn thứ 13 mới quý. Còn đứng thứ 42 theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới (WB) thì là quá yếu". Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A nhấn mạnh như vậy khi trả lời phỏng vấn của phóng viên NTNN xung quanh công bố Bảng xếp hạng 177 nền kinh tế của WB mới đây. Thưa ông, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tính theo ngang giá sức mua tương đương 322 tỷ USD, kinh tế Việt Nam đã được WB xếp đứng thứ 6 trong khu vực Đông Nam Á (sau Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Philippines, Singapore) và thứ 42 trên thế giới. Điều này có ý nghĩa như thế nào? Lao động từ các DN công nghiệp chưa tạo ra nhiều giá trị gia tăng cho nền kinh tế (ảnh minh họa). - Nước mình đứng về quy mô dân số hiện đứng thứ 13 trên thế giới, nên tương xứng thì nền kinh tế Việt Nam cũng phải xếp thứ 13 trên thế giới mới phải, nhưng Việt Nam lại xếp tận thứ 42 thì cho thấy nền kinh tế Việt Nam quá yếu kém. Cụ thể là yếu kém như thế nào, thưa ông? - Nước càng đông dân thì thường là GDP càng lớn. WB tính bằng tổng GDP. GDP nói chung (tổng) có một ý nghĩa là nó thể hiện sức mạnh kinh tế nói chung của một quốc gia. GDP mà WB đưa vào tính không phản ánh người dân nước đó giàu hay nghèo, các chính sách kinh tế vận hành hiệu quả hay không hiệu quả. Khi xếp hạng, họ đánh giá GDP/đầu người. Mà "đầu người" ở Việt Nam đứng thứ 13 lẽ ra tương xứng thì Việt Nam cũng phải đứng thứ 13 về GDP. Singapore có dân số thấp hơn nhiều so với Việt Nam nhưng họ vẫn đứng trên Việt Nam về xếp hạng, thưa ông? - Singapore có dân số chỉ 6 triệu người nhưng GDP tính trên đầu người của họ là 50.000 USD/người, còn Việt Nam hiện là 1.500 USD. Điều này chứng tỏ Singapore hơn hẳn chúng ta, sức mạnh kinh tế nói chung hơn hẳn chúng ta. Xếp hạng này cho thấy một vị trí tương đối của giá trị tuyệt đối của GDP. 28
  29. 29. Nói như vậy thì xếp hạng này không có nhiều ý nghĩa, thưa ông? - Rất có ý nghĩa là khác. Đó là ý nghĩa về vị thế, độ lớn của nền kinh tế mỗi nước. Dân số lớn mà GDP thấp thì nước đó yếu và ngược lại. Lãnh đạo các nước chỉ cần hiểu một cách tổng thể như thế là đủ và họ sẽ tự hoạch định các chính sách cho phát triển đất nước. Quay trở lại quan điểm của ông là Việt Nam quá yếu, theo ông thì Việt Nam phải làm thế nào để cải thiện thứ hạng tương xứng với quy mô dân số? - Chúng ta hoàn toàn có thể cải thiện được thứ hạng của mình trong vài năm tới để có GDP ở mức 1.000 tỷ USD (bằng 1/8 Trung Quốc - nước có khoảng 1,3 tỷ dân). Ví dụ, các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam đầu tư rất nhiều, đóng góp rất nhiều cho GDP nhưng cái mà người dân Việt Nam được hưởng chỉ là lương đi làm thuê thôi. FDI phải tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế Việt Nam, cho người dân Việt Nam thì đóng góp vào GDP của họ mới thực sự tốt. Việt Nam phải tạo cho mình chính sách này chứ không ai làm thay được. Phải làm sao để tổng GDP của VN ngày càng lớn hơn. Xin cảm ơn ông! Huy động trí tuệ và đồng thuận toàn dân ►Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan đề cập đến “8 căn bệnh của nền kinh tế Việt Nam”... THIỆN AN “Thách thức lớn nhất của kinh tế Việt Nam hiện nay là chúng ta còn đang rất khó khăn, lúng túng trong khi thế giới lại đang thay đổi. Tụt hậu đang diễn ra trên nước chúng ta. Làm gì để kinh tế phát triển nhanh và bền vững đang là mối quan tâm của nhiều người”, chia sẻ của ông Vũ Khoan, nguyên Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ. Xin ông điểm qua vài nét khái quát về kinh tế Việt Nam? Theo cảm nhận của tôi thì hiện nay nền kinh tế nước ta cùng một lúc đối mặt với ba loại vấn đề. Về ngắn hạn - nói là ngắn hạn nhưng cũng đã trên dưới 6 năm rồi - là kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, lấy lại đà tăng trưởng. Về trung hạn là làm sao để 7 năm nữa, tức là tới 2020 nước ta về cơ bản trở thành nước công nghiệp. Và về dài hạn là tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi mô hình phát triển. Theo bảng xếp hạng được Ngân hàng Thế giới (World Bank) công bố cuối tuần trước, Mỹ vẫn là nền kinh tế lớn nhất thế giới với GDP (tính theo ngang giá sức mua) năm ngoái đạt gần 15.700 tỷ USD. Theo sau là Trung Quốc với khoảng 12.500 tỷ USD, Ấn Độ - 4.800 tỷ USD và Nhật Bản - 4.500 tỷ USD. Nga đã vượt qua Đức (3.300 tỷ USD) để chiếm vị trí nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới với 3.400 tỷ USD. Tại khu vực Đông Nam Á, nước có xếp hạng cao nhất là Indonesia (16) với hơn 1.223 tỷ USD. Theo sau là Thái Lan (21) với hơn 655 tỷ USD, Malaysia (26), Philippines (29) và Singapore (39). 29
  30. 30. Ba vấn đề đó đều phức tạp và lồng ghép nhau, tác động qua lại lẫn nhau, cái này là tiền đề cho cái kia. Về lý thuyết thì như vậy nhưng làm thế nào để cùng một lúc giải quyết cả ba vấn đề là chuyện không dễ chút nào, nhất là trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới còn ẩn chứa biết bao điều bất trắc. Bởi vậy muốn hay không thì có lẽ vẫn cần phải ưu tiên xử lý tình hình trước mắt vì kinh tế không ổn định thì làm sao đẩy mạnh được công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa? Làm sao chuyển sang mô hình phát triển hiệu quả và bền vững? Các phương cách xử lý các vấn đề ngắn hạn cần gắn với các yêu cầu trung và dài hạn chứ không cản trở hoặc đi ngược lại. Ví dụ việc xử lý nợ xấu không chỉ nhắm “đánh thông cục máu đông” mà phải góp phần tái cấu trúc ngành tài chính-ngân hàng để nó an toàn hơn, hiệu quả hơn, hiện đại hơn, đồng thời góp phần thúc đẩy quá trình tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế thông qua hệ thống tín dụng lành mạnh. Hoặc là, viêc xử lý tình trạng khó khăn trong tiêu thụ lúa gạo và một số nông sản khác... phải được đặt trong khuôn khổ tái cấu trúc cơ cấu sản xuất và tổ chức nền sản xuất nông nghiệp. Kinh tế Việt Nam chỉ có thể đứng lên từ nội lực. Ông có bình luận gì về nhận định này? Liệu kinh tế của ta có thể phát triển nhanh và bền vững? Một cháu bé tập đi thì nội lực của nó vẫn là chính. Một con người làm nên sự nghiệp hay không thì nỗ lực bản thân vẫn là quyết định, trừ trường hợp “chạy”. Một nên kinh tế chỉ có thể vươn lên nếu biết phát huy đầy đủ nội lực của mình. Sở dĩ ta cần tái cấu trúc và chuyển đổi mô hình phát triển là vì nền kinh tế nước ta có một số khuyết tật. Ông Vũ Khoan Khi nói đến “nội lực” nên hiểu cả lực vật chất lẫn lực tinh thần hay nói một cách khác là cả nội lực “cứng” lẫn nội lực “mềm”. Đó là trí tuệ biết chọn lựa và điều khiển cách đi phù hợp với tiềm năng và điều kiện của mình và xu thế của thế giới, tạo dựng và động viên được sự đồng tâm hiệp lực của cả dân tộc, biết huy động được cả nguồn lực bên ngoài phục vụ hiệu quả cho sự phát triển của mình. Nói như vậy để thấy nội lực là chính nhưng ngoại lực rất quan trọng, nhất là nước ta đã hội nhập với thế giới đang được toàn cầu hóa ở trình độ cao. Vấn đề là sử dụng ngoại lực ấy để mình mạnh lên chứ không để mất mình. Kinh nghiệm các cuộc chiến tranh giữ nước và công cuộc đổi mới cho thấy điều đó. Hoàn cảnh ngày nay cũng không khác. Nếu làm tốt những điều nói trên thì nước ta hoàn toàn có thể phát triển nhanh và bền vững. Xung quanh câu chuyện kích cầu hay kích cung để kinh tế phát triển. Theo ông nên như thế nào? Hiện nay chúng ta đang đứng trước một nghịch lý: không thắt chặt tiền tệ - thông qua cả ba kênh chủ yếu là phát hành, tín dụng và đầu tư, kể cả qua ngân sách - thì không kiềm chế được lạm phát 30
  31. 31. hai con số đã hoành hành từ năm 2007, trừ năm 2009 và 2012. Tác dụng phụ của đơn thuốc này là cả đầu vào - là vốn cho sản xuất - lẫn đầu ra - là tiêu dùng của toàn xã hội - đều thu hẹp, sản xuất đi xuống. Nhưng nếu nới lỏng tiền tệ, cả ngân sách và đầu tư, quá mức thì nguy cơ tái lạm phát lại gia tăng. Vậy làm thế nào? Xem ra trong giới quản lý và khoa học đang có hai luồng ý kiến: gia tăng các biện pháp hỗ trợ sản xuất, thực tế là kích cung, hay kích thích tổng cầu. Theo thiển ý của tôi, cung-cầu có mối quan hệ qua lại lẫn nhau. Hỗ trợ sản xuất tức là tạo ra việc làm và gia tăng thu nhập, từ đó kích cầu. Ngược lại kích thích tiêu dùng sẽ thúc đẩy sản xuất. Vấn đề là liều lượng hợp lý để không bùng phát lạm phát cao - còn lạm phát ở mức nào thì trước mắt chúng ta đành chấp nhận do yếu kém nội tại của nền kinh tế và sự biến động của thị trường trong và ngoài nước - và kích thích đúng kênh, đúng đối tượng, chủ yếu vào “kinh tế thực” chứ không vào “kinh tế ảo”. Nhất quyết không tạo nên bong bóng một lần nữa. Ông từng nhắc tới 8 căn bệnh của nền kinh tế Việt Nam, cụ thể đó là những căn bệnh gì và theo ông cần làm gì để gỡ những bệnh đó? Sở dĩ ta cần tái cấu trúc và chuyển đổi mô hình phát triển là vì nền kinh tế nước ta có một số khuyết tật. Đó phải chăng là: - Phát triển dựa chủ yếu vào đồng vốn và lao động, năng suất lao động tổng hợp thấp. Nói một cách khác là phát triển theo chiều rộng. - Nền kinh tế không hiệu quả thể hiện ở hiệu quả sử dụng đồng vốn kém, tiêu hao nhiều. - Kinh tế phát triển chưa bền vững. Tuy đạt được tiến bộ đáng kể về xóa đói giảm nghèo nhưng sự phân hóa giữa các tầng lớp dân cư và vùng miền có xu hướng doãng ra. Còn tồn tại nhiều vấn đề xã hội, kể cả chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa; môi trường bị hủy hoại. - Cơ cấu kinh tế, nhất là đi sâu vào từng ngành, tiểu ngành, sản phẩm còn rất lạc hậu. Khả năng cạnh tranh quốc gia, doanh nghiệp cũng như hàng hóa và dịch vụ còn kém. Sự tụt hậu xa hơn - chứ không chỉ là “nguy cơ” - so với nhiều nước trong khu vực là nhãn tiền. Ông Vũ Khoan - Kinh tế chưa thực sự đứng vững trên đôi chân của mình, còn tùy thuộc quá nhiều vào bên ngoài cả về vốn lẫn công nghệ, thị trường. - Thể chế còn quá nhiều bất cập. - Chất lượng nguồn nhân lực cả trong quản lý lẫn sản xuất còn thấp kém. - Hạ tầng sản xuất (bao gồm cà điện nước) và xã hội đều chưa đồng bộ, chất lượng thấp. 31
  32. 32. Thiết nghĩ quá trình tái cấu trúc và chuyển đỏi mô hình phát triển phải nhắm chỉnh sửa tất cả những khuyết tật này mới có thể có được một nền kinh tế có hiệu quả và bền vững, có khả năng cạnh tranh cao. Có hai luồng ý kiến trái chiều. Một cho rằng tình hình kinh tế hiện đang rất nguy hiểm, không thể bình tĩnh. Ý kiến khác cho rằng cứ từ từ mà đi. Câu chuyện này còn đang gây tranh cãi. Ý kiến ông thế nào? Tôi nghĩ kinh tế nước ta hiện nay chưa đến mức khủng hoảng hay suy thoái, vì dù sao đi nữa tăng trưởng vẫn còn “dương”. Nhưng rõ ràng trong những năm qua nó đã phải đối mặt với nhiều sự bất ổn và suy giảm ở mức đáng lo ngại. Sự tụt hậu xa hơn (chứ không chỉ là “nguy cơ”) so với nhiều nước trong khu vực là nhãn tiền. Đó là chưa kể những khuyết tật vốn có tạm liệt kê ở trên. Chúng ta đã có cả một bộ máy đồ sộ dẫn dắt, điều hành nền kinh tế. Vấn đề chỉ là làm sao huy động được trí tuệ và sự đồng thuận của toàn xã hội, làm sao dân yên và vào cuộc - chứ không chỉ “hệ thống chính trị vào cuộc” - vì như Bác Hồ và thực tế cách mạng nước ta cho thấy rõ, “khó vạn lần dân liệu cũng xong”. (Nguồn: Thời báo Kinh tế Việt Nam) Doanh nghiệp FDI thâu tóm thị trường cà phê Việt (HQ Online)- Trong tình hình nhiều doanh nghiệp (DN) cà phê trong nước lâm vào tình cảnh “thoi thóp” vì nợ nần thì các DN đầu tư nước ngoài (FDI) như Nescafé, Mondelz International… không ngừng tăng vốn đầu tư vào thu mua, sản xuất, chế biến và xuất khẩu cà phê. Các chuyên gia cho rằng sự cạnh tranh giữa DN FDI và DN nội trong lĩnh vực cà phê hiện không cân xứng. Ảnh: S.T Thu mua trực tiếp Ngày 9-7, Công ty Nestlé Việt Nam đã khánh thành nhà máy chế biến cà phê mới đặt tại KCN Amata TP. Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai với tổng vốn đầu tư 238 triệu USD, sản xuất Nescafé cho cả nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Nhà máy cà phê mới tại Việt Nam là một phần trong dự án 32

×