Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Cdv E Zine Presteren Onder Druk 2012

417 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Cdv E Zine Presteren Onder Druk 2012

  1. 1. Human Performance E-zine Een digitaal magazine over vraagstukken van ‘human performance’ Thema nummer: Presteren onder DrukIk ben van mening dat mensen het verschil maken. Vandaar dat mijn dienstverlening isgericht op het ontwikkelingsgericht vermogen en de „effectiviteit‟ van mensen, teamsen organisaties in het bedrijfsleven en in de (top)sportwereld. In dit nummer: In mijn praktijk merk ik dat het steeds meer gaat om het kunnen „presteren onder druk‟. In de sport  Topfit worden allerlei belangen groter, in het bedrijfsleven  Presteren onder Druk? lijkt verandering de enige constante te zijn en door  Symptomen van Stress de toename van technologieën en het steeds meer  “Heartmath” actief zijn in netwerken nemen snelheid, turbulentie en complexiteit alleen maar toe.In dit E-zine heb ik het thema vanuit meerdere invalshoeken belicht. Zoals is te lezen inde verschillende artikelen blijkt dat druk meerdere kanten heeft. Van positieve aanjagertot hefboom van ernstige stress. Echter, „best practises‟ met betrekking tot het themablijken in ieder geval te zijn:● zelfkennis en reflectie zijn belangrijke vaardigheden;● trainen, trainen en nog eens trainen t.b.v. de basis;● preventief ermee omgaan is beter dan later genezen;● een positieve levenshouding is een must!Veel leesplezier en inspiratie!Coen de Vries www.cdvcoaching-training.nl 1
  2. 2. Topfit?Om succesvol onder druk te kunnen presteren, is het nodig dat je je lichamelijke,mentale en persoonlijke kwaliteiten goed kent. Daarvoor is inzicht en zelfkennis nodigmet betrekking tot je persoonlijke profiel.In de door CDV Coaching & Training ontwikkelde programma‟s wordt op individueelen/of team niveau een vertaalslag gemaakt van de huidige naar de gewenste „topfit‟situatie zodat een succesvolle performance maximaal wordt ondersteund.Presteren onder Druk?Nico van Yperen, hoogleraar psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, doet al jarenonderzoek naar factoren die het menselijk presteren, ook onder druk, verklaren. Voorzover hij weet, is nog nooit onderzocht of koelbloedigheid al dan niet is aangeboren.„Maar dankzij onderzoek met eeneiige tweelingen hebben we wel inzicht in hoe deverhoudingen liggen voor concepten als intelligentie of muzikale aanleg.‟ Uit dergelijkeonderzoeken, die overigens nog wel ter discussie staan, komt naar voren dat dergelijketalenten voor vijftig procent aan genen, en voor vijftig procent aan omgevingsinvloedenzijn toe te schrijven. En mogelijk is dat met koelbloedigheid eveneens het geval, zospeculeert Van Yperen. Het is ook de vraag waar wetenschappers bij eentweelingenonderzoek naar zouden moeten zoeken. Een specifiek stofje in de hersenendat zorgt voor stalen zenuwen? „ Dat is evolutionair implausibel‟, zegt Eco de Geus,hoogleraar biologische psychologie aan de VU. „Zo simpel zitten hersenen gewoonwegniet in elkaar.Dat koelbloedigheid een biologisch component heeft, staat volgens De Geus buiten kijf.Als iemand in paniek raakt, zorgen stoffen als adrenaline onder andere voor een hogerehartslag. „Maar het relatieve belang ervan is niet glashelder aangetoond.‟ Bovendien ishet haast ondoenlijk in een lab de omstandigheden te simuleren om stalen zenuwen inactie te zien. De Geus: „Neem de druk die een piloot met driehonderd mensen aan boordtijdens een landing ervaart de zogenoemde „two minutes of terror‟ die is nauwelijks nate bootsen.‟ Van Yperen denkt overigens dat mensen die onder druk moeten presteren,beter niet te lang kunnen stilstaan bij de vraag of koelbloedigheid is aangeboren en inwelke mate zij erover beschikken. Waar dat toe kan leiden, zie je volgens hem bij dediscussie over leiderschapskwaliteiten: er zijn managers die denken dat je als leiderwordt geboren. www.cdvcoaching-training.nl 2
  3. 3. Anderen vinden dat flauwekul en zijn ervan overtuigd dat de benodigde vaardighedenmet training te verbeteren zijn.‟ En dat verschil in benadering maakt in de praktijk nogalwat uit, aldus Van Yperen. Degenen die geloven dat leiderschapskwaliteiten in de genenzitten, worden namelijk doorgaans veel eerder en vaker nerveus, omdat zij elke prestatievan belang die ze moeten leveren, beschouwen als een test om te zien „of ze het in zichhebben.‟ Valt de uitkomst tegen, dan is dat onoverkomelijk. Wie gelooft dat hij zijnleidinggevende kwaliteiten kan trainen, zal beter met tegenslagen kunnen omgaan en zeals motivatie gebruiken om nog meer te leren, nog meer te oefenen. En zal minderzenuwachtig zijn, want de druk om te presteren is lager en de situatie derhalve minderbedreigend.Trainen, trainen, trainen.Eén ding staat vast: de basis van kunnen presteren onder druk is trainen, trainen,trainen. Om een handeling, ook als het erom spant, goed uit te voeren, zijn altijdbepaalde capaciteiten en vaardigheden nodig. Of het nu gaat om een tenniswedstrijd ofeen rijexamen: bekwaam wordt iemand alleen door er uren in te steken; door eindelooste oefenen en ervaring op te bouwen.Een veelgemaakte fout is dat mensen denken: ik weet hoe het moet, dus moet ik het ookkunnen. „En zo werkt het dus niet‟, zegt Van Yperen. Bovendien is training en ervaringnodig om te kunnen anticiperen op onverwachte situaties. Onder grote druk iets nieuwsverzinnen, kun je vergeten. En dat valt niet altijd mee, omdat veel mensen nogal waardehechten aan spontaniteit: het moet allemaal vanzelf gaan.Improviseren kunnen de meesten alleen wanneer ze stressvrij zijn, oftewel: goedvoorbereid. Controle is cruciaal onder stress: naarmate er te veel stressopwekkendeprikkels zijn, als er angst ontstaat, of zelfs paniek , dan komt het autonome zenuwstelselin het geweer. Het lichaam valt dan als het ware terug op wat het kent aanautomatismen.‟ En die moet je dan wel hebben. Automatismen zijn onontbeerlijk bij elkeprestatie die onder druk moet worden geleverd.Helaas is zelfs voor de echte uitblinkers de meest meedogenloze trainingsarbeid meestalniet genoeg om overal en onder alle omstandigheden een ijskonijn te blijven. Je richtenop de uitkomst van een prestatie, nadenken over het eindresultaat en vooral over wat ermis kan gaan is de grootste fout die je kunt maken. Niet alleen leidt dat vreselijk af,maar dergelijke gedachten zijn vrijwel altijd negatief: wie optimaal wil presteren, richtzich louter op „het hier en nu van de taak‟.Wie erin slaagt uitsluitend en alleen de taak van het moment voor ogen te houden, kandaar al zijn energie in steken en zelfs in een zogenoemde flow raken. Van Yperen: „In desport is dat effect van „taakgerichte oriëntatie‟ soms heel zichtbaar gedurende eencompacte tijdsperiode, de sporter raakt in de ultieme mentale toestand, waarin allesvanzelf lijkt te gaan.‟ www.cdvcoaching-training.nl 3
  4. 4. Mentale krachttraining.De taak zelf is te oefenen, door duizenden golfballen te slaan of eindeloos pirouettes temaken. Maar ook taakgericht presteren, is te trainen. Omdat je beter leert waarnemen,de juiste beslissingen leert te nemen en die vervolgens beter kunt uitvoeren. Mentaletraining begint met het opdoen van zelfkennis. Wat zijn iemands persoonlijkheids-kenmerken? Heb je behoefte aan spanning? Ben je een thrillseeker die zo laat mogelijkzijn parachute opent of moeten ze je juist het vliegtuig uit schoppen?Dergelijke inzichten geven al een bepaalde mate van rust. En vervolgens is het eenkwestie van het trainen van vijf vaardigheden waarvan we niet precies weten welke hetmeest effectief is, maar waarvan het wel zeker is dat de combinatie ervan werkt:● de juiste doelen stellen, Vooral de gedachtetraining is heel belangrijk, want het● spanningscontrole, is immers niet de gebeurtenis zelf die je uit je● visualisatietraining, evenwicht brengt, maar de manier waarop je ernaar● concentratietraining, kijkt. Een penalty nemen is op zichzelf niet zo eng, wel● gedachtetraining. de gedachte: wat als ik mis?‟. Bewerking van artikel „Stalen Zenuwen‟, Intermediair.nl door Lorain O‟Mahoney , Mei 2006.Symptomen van stressStress kan omschreven worden als “het waargenomen verschil tussen eisen encapaciteiten”. Tussen uitdaging en vaardigheid waarbij de uitdaging groter is dan decapaciteit / vaardigheid. In verschillende situaties schatten mensen in wat ze kunnen enwat er van hen verwacht wordt. Als er een verschil ervaren wordt, is er sprake van stress. Dit treedt vooral op bij zaken die als moeilijk worden ervaren of zaken die voor de persoon in kwestie belangrijk zijn. Belangrijk om te weten is dat stress niet altijd negatief is, je hebt stress nodig om te (kunnen) presteren. Echter indien je teveel stress hebt, heeft dit een negatieve invloed op je presteren.Als je te weinig stress hebt, kun je ook niet optimaal presteren, omdat je dan te sloombent. Stress is één van de belangrijkste mentale prestatiebeïnvloedende factoren.Stresssymptomen hoeven niet altijd duidelijke welbekende symptomen te zijn. Het isgebleken dat het slachtoffer van psychische stress een gradatie van kwalen doorloopt ineen bepaalde orde en dat cumulatief.De eerste manifestatie van stress is een zekere spanning, prikkelbaarheid, nervositeit.Deze wordt alras vervoegd door een tweede: een blijvend gevoel van vermoeidheid. Rusthelpt niet. Bij de derde graad ontstaat hoofdpijn. En deze leidt tot de vierde graad:slapeloosheid. www.cdvcoaching-training.nl 4
  5. 5. Omdat deze symptomen ook door andere oorzaken kunnen verwekt worden, is het nodig,wil men van stress spreken, dat zij in die orde en vooral volledig optreden, d.w.z. zondereen symptoom in de goede orde over te slaan. In oorlogsomstandigheden en in gevallenvan zeer zware stress wordt de vijfde graad het ondervinden van zenuwinzinkingen, dezesde graad hartkloppingen, de zevende graad bevende handen en tenslotte de achtstegraad bezwijming. Deze symptomen vormen wat men genoemd heeft een schaal vanGuttman en dat is als het ware een meetschaal waarmee men de intensiteit van stresskan meten.Herkennen van stressIn de eerste seconden na hevige schrik sturen de hersenen stresssignalen viaruggenmerg en zenuwuiteinden van het sympatisch zenuwstelsel het lichaam in. Dezenuwuiteinden scheiden adrenaline en noradrenaline uit als stressveroorzakendemoleculen. Het lichaam maakt zich klaar voor een vlucht-, vecht- of angstreactie.Stress kun je herkennen aan vier soorten kenmerken: fysiologische (lichamelijke),psychologische, gedragsmatige en wedstrijdgedrag.Fysiologische kenmerken: Voorbeelden hiervan zijn een verhoging van de hartslag, debloeddruk, de bloedsuikerspiegel, de spierspanning en het adrenalineniveau. Verderkunnen voorkomen: zweten, veranderde EEG-activiteit (hersenactiviteit), pupilverwijdingin de ogen en een droge mond.Psychologische kenmerken: Voorbeelden zijn een vermindering van de concentratie, deaandacht en het controlegevoel. Verder kunnen voorkomen: het zich zorgen maken,besluiteloosheid, verward zijn, onzekerheid, angst, zwartgalligheid, en overweldigdvoelen.Gedragsmatige kenmerken: Voorbeelden zijn sneller praten, nagelbijten, knipperen,trillen, ijsberen, roken, drinken, eten en prikkelbaarder zijn.“Hartcoherentie”Er is een relatie tussen het hart en ons gevoelsleven. Een gezond lichaam is namelijk ookemotioneel gezond. Ondanks onze oprechte intenties zijn we eerder geneigd omongezonde, negatieve emoties voorrang te verlenen boven positieve. Hier is zelfs eenaannemelijke fysiologische basis voor. Hoewel veel mensen zeggen dat ze geven omanderen en het leven waarderen, lijkt dit meer een rationele dan een emotionele realiteitte zijn. Dit gaat gepaard met een lage hartcoherentie. Als een situatie vaak voorkomt,dan past ons lichaam zich aan en stelt de veelvoorkomende situatie als norm. Als er eenschommeling ontstaat in de situatie zal het lichaam proberen de balans te herstellen enterug te keren naar de uitgangspositie.De mate van regelmaat in de hartslagvariatie wordt hartcoherentie genoemd.Hartslagvariatie heeft een regelmaat bij positieve emoties, terwijl bij negatieve emotiesdit patroon verandert in chaos (zie tabel op de volgende pagina). Ons welzijn is gebaatbij een regelmatig sterk variërend hartslagbeeld. Mensen die doorgaans gelukkig zijn,hebben een hoge hartcoherentie. Het verhogen van deze hartcoherentie leidt tot eengezond emotionele balans. www.cdvcoaching-training.nl 5
  6. 6. Als een lage hartcoherentie de uitgangspositie is, zal het lichaam daar dus naar streven.Het trainen van de hartcoherentie moet er voor zorgen dat een hoge hartcoherentie denieuwe uitgangspositie wordt.Het oprecht kunnen ervaren van liefde of waardering voor het leven zorgt voor eengezonde hartcoherentie en daarmee ook een gezond lichaam en een gezonde geest.Hoe beïnvloedt men nu de hartcoherentie, vraag je je wellicht af? Het antwoord is doormiddel van emotiemanagement. De bekende technieken zoals positief denken en ritmischademhalen zijn respectievelijk psychologische en fysiologische manieren vanhartcoherentie beïnvloeden. Emotiemanagement gaat veel verder. Positief denken zonderpositieve gevoelens zijn vaak geen lang leven beschoren. Bovendien wordt steedsduidelijker dat emoties veel sneller reizen dan gedachten en frequent het lineairedenkproces omzeilen. Dat betekent dus dat emoties meestal niet de gedachten volgen,maar geheel onafhankelijk van het rationele brein en daarmee onze gedachtenbeïnvloeden. Al vaker is geopperd dat genomen beslissingen onderbouwd worden doorachteraf verzonnen argumenten. De sleutel tot beïnvloeden van de hartcoherentie is nietpositief denken, maar positief voelen en daarvoor kunnen we putten uit het emotionelegeheugen. Het beroemde Heartmath instituut ontwikkelde feedback apparatuur enmethodieken om positieve gevoelens op te roepen en daarmee de hartcoherentie tetrainen. Een snelle en effectieve manier gaat in drie stappen:1. Sluit je ogen en adem regelmatig.2. Verplaats je aandacht naar je hart en voel het kloppen. Concentreer je en stel vast of je je hart beter voelt wanneer je in- of uitademt.3. Denk vervolgens aan iets of iemand waar je blij van wordt of blij voor kunt zijn en ga terug naar een situatie waarin dat ook gebeurde. Beleef opnieuw deze situatie en voel die blijheid. Probeer het vast te houden.Gevoelens van liefde, onbezorgdheid, oprechte waardering, etc. lijken het beste tewerken. Deze psychofysiologische techniek is veel effectiever gebleken dan klassiekmediteren of positief denken. Veel mensen beginnen met deze techniek zodra ze wakkerworden en herhalen deze tijdens stressvolle gebeurtenissen. Ze proberen het gevoelzolang mogelijk vast te houden zodat het lichaam zich in kan stellen op een hogehartcoherentie.De resultatenDit mooie verhaal zou weinig waard zijn als deze in praktijk niet op wetenschappelijkewijze getoetst zou zijn. Een onderzoek uit 1998 wees uit dat een interventie van 30dagen van emotiemanagement zoals voorheen beschreven, de cortisol (stresshormoon)niveaus met 23% deed dalen en de DHEA (opbouwende hormoon) met 100% deedstijgen. Zo is verlaging van de bloeddruk waargenomen, daling van depressiesymptomen bij hartpatiënten, een verbetering van de levenskwaliteit bij diabetes-patiënten. Algemene verbeteringen van de gezondheidsindicatoren zijn terug te vinden in www.cdvcoaching-training.nl 6
  7. 7. talloze casus verslagen bij o.a. hartkloppingen, chronisch vermoeidheidssyndroom,depressies, posttraumatische stress syndroom, etc.Uit onderzoek bij diverse grote organisaties onder duizenden managers blijkt deze vormvan emotiemanagement positieve gevolgen te hebben op productiviteit, personeels-tevredenheid en communicatieve effectiviteit.Ook zijn er onderzoeken verricht bij kinderen, tieners en studenten: zij konden allenbeter functioneren in de groep, beter concentreren en hadden minder last vanexamenvrees.ConclusieEmotie staat dichter bij de fysiologie dan bij het rationele brein en daarom zal hetbeïnvloeden van de fysiologie en vooral de hartcoherentie, een positief effect hebben opons emotioneel welzijn en als gevolg daarvan ons fysieke welzijn.Mediteren en positief denken dragen daartoe bij, maar het oprecht hebben van positievegevoelens zet echt aan tot een (emotioneel) gezond lichaam. Het succes van elke vormvan therapie is direct gerelateerd aan het emotionele welzijn van de cliënt / patiënt.Daarbij is hartcoherentie een duidelijke, betrouwbare en beïnvloedbare indicator. www.cdvcoaching-training.nl 7

×