Ambitie: meer uit minder
De kringloop centraal!

Frank Verhoeven
www.boerenverstand.nl
Inhoud
Na 2015 moet er nog meer melk uit gras
Welke koe hoort daarbij ?
13:00 – 15:30 uur
- Duurzame melkveehouderij?
- Du...
Boerenverstand:
praktisch aan de slag met duurzaamheid!
Duurzame melk?

Blije koeien: Koe Kompas

Blije aarde: Kringloop Kompas

Blije boeren: Boer Kompas
Blije aarde: kringloop!
De overheid regelt “blije aarde”
GLB
Verplicht 7% braakleggen
Verplicht wisselteelt
Verplicht permanent grasland

Wet Ammo...
Fosfaat: 1e limiterende productiefactor?
N input dierlijke mest/ha (kg N)
EU  NL wetgeving
• Max 170 kg mest N per ha voor EU -> vertaald vanaf max
nitraat uitspoeling, nitraat richtlijn(< 50 mg ...
EU  NL wetgeving
•
•
•
•
•

Ammoniak
Broeikasgassen
Maximale fosfaat excretie (2002)
Mestoverschot (uitgedrukt in fosfaat...
Voerprijzen stijgen
A-brok 1992 - 2013
Prijs A-brok per 100 kg bij levering 8 ton bulk

€ 30

€ 25

€ 20

Hoogste maandpri...
Sojaprijzen stijgen
Soja 1992 - 2013

Prijs Soja per 100 kg groothandel

€ 600

€ 500

€ 400
Hoogste maandprijs
€ 300

Jaa...
De melkprijs?
Melkprijs 1992 - 2013
€ 50

Melkprijs in euro per 100 kg

€ 45

€ 40
Hoogste maandprijs

€ 35

Jaargemiddeld...
Wie verdienen (veel) geld?
Voerkosten (€ / 100 kg melk) vs melkproductie/koe
12.00

Voerkosten

10.00
8.00
6.00
4.00

4 ct...
Centraal: hoe verhoog ik de
efficiëntie? en beperkt ik verliezen!
Veel winst te halen
Drogestof benutting per
hectare

Hoeveel kg droge stof per hectare?

Bron: 350
melkveehouders
DMS (201...
Veel winst te halen
Hoeveel kg melk uit 1 kg droge stof ?
De uitdagingen in de kringloop
Rantsoen efficientie

Benutting
eigen voer

Benutting mest

Bodem
BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet)
N en P
Aanvoer
(kracht)voer

N en P
Benutting
eigen voer
BEREKEND

N en P
Afvoer
...
BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet)

Gelderse Vallei, 155 BEX-en verzameld:
193.600 kg N & 76.900 kg P2O5 minder
excr...
BEA (verliezen naar de lucht beperken)
N en P
Aanvoer
(kracht)voer

N en P
Benutting
eigen voer
BEREKEND

N emissie
(BEA)
...
BEA (verliezen naar de lucht beperken)
- Stalsysteem
maar ook:
- % Weide
- N gehalte rantsoen
- Lagere N excretie
- Mestaa...
BEN & BEP (nitraat & fosfaat)
N emissie
(BEA)
N en P
Aanvoer
(kracht)voer

N en P OVERSCHOT
- N BEA (NH3)
= N en P BODEMOV...
Melk per ha – Fosfaatonttrekking
51% van de bedrijven heeft in 2015 een BEP voordeel

100 kg

gem. BEP: 83 kg/ha
norm 2015...
BEC (organische stof, broeikasgassen)
CH4 (methaan)

N2 (lachgas)

C = klimaat
= bodem OS!

OS opbouw / afbraak
BEC (klimaat)
• Convenanten (zoals Schone en Zuinige Agrosectoren)
– 30% reductie broeikasgassen (2020 t.o.v. 1990)

• Con...
filmpje
Intentieverklaring
Kringloopwijzer!
www.mijnkringloopwijzer.nl
Kringloopwijzer!
www.mijnkringloopwijzer.nl
Kringloopwijzer!
www.mijnkringloopwijzer.nl
Voorbeeld resultaat
KringloopWijzer: bedrijf scoren
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

- voeding/excretie N, P, C
- benutting N, P, C in voer
- gewas...
Voordelen KringloopWijzer
• Inzicht in functioneren bedrijf (basis voor verbetering, €):
– Mineralenstromen, benuttingen, ...
Nadelen KringloopWijzer
• Investeren in kuilanalyses
• Investeren in tijd voor invullen, analyse en mogelijk
verbeteren be...
€ voordeel KringloopWijzer
€ Voordeel via werken met KringloopWijzer
(> 16.000 kg melk per ha)
• Ca 5% hogere gewasopbreng...
Aanscherping mestbeleid = meer soja/import?
EENS
voldoende bemesten blijft noodzakelijk voor voldoende
opbrengsten en geha...
Bodem
MijnBodem conditi e:
K
MijnBodem conditi e: uilmeting
Kuilmeting

Wil je de BodemCond
itieScore online uitr
ekenen?
Ga dan...
Kringloopwijzer
PSW, WDE, EKB & FEP
Malestein
Gemeten in het voer

Water
Ruw As

Voedermiddel
Droge stof

Stikstof bevattend (RE)

Ruw vet

Organische
stof

Ruwe celsto...
Berekend in het voer
Berekend

Betekenis

VOS/VCOS%

Hoeveelheid verteerbare organische
stof

VEM

Voederwaardebegrip van ...
koeien voeren = pens voeren!
Uitgangspunt:
Wat ligt er voor de koeien?

of ?
Leer zelf te sturen
Echte kringloopboer:
sturen met je eigen voer!
SUIKERrijk
hooi 2e snede

bestendig
ZETMEEL
(hoog
afgehakselde
laat rijpe m...
Hoe voer ik het optimale rantsoen?
Gekneusde en gehakselde kuil

SUIKERrijk
Snelle Maiskuil
hooi 2e snede

Protical ++
Pow...
Welke koe past in de kringloop?
1) Vakmanschap (koeien voeren) belangrijker als fokkerij
2) Grasland en grondgebondenheid ...
Hoge melkprijs?
Investeer in een lange termijn hoge
ruwvoerbenutting ipv meer koeien!

bedankt voor uw aandacht!

www.boer...
Presentatie voor CRV 10 jan 2014
Presentatie voor CRV 10 jan 2014
Presentatie voor CRV 10 jan 2014
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Presentatie voor CRV 10 jan 2014

1,120 views

Published on

Over bedrijfsspecifieke oplossingen en oproep tot bedrijfsspecifieker fokken

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,120
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Presentatie voor CRV 10 jan 2014

  1. 1. Ambitie: meer uit minder De kringloop centraal! Frank Verhoeven www.boerenverstand.nl
  2. 2. Inhoud Na 2015 moet er nog meer melk uit gras Welke koe hoort daarbij ? 13:00 – 15:30 uur - Duurzame melkveehouderij? - Duurzaamheidsprogrammas melkfabrieken - Wet-en regelgeving - Kringloopwijzer - Cijfers en grondgebondenheid - Welke koe in welke situatie?  discussie
  3. 3. Boerenverstand: praktisch aan de slag met duurzaamheid!
  4. 4. Duurzame melk? Blije koeien: Koe Kompas Blije aarde: Kringloop Kompas Blije boeren: Boer Kompas
  5. 5. Blije aarde: kringloop!
  6. 6. De overheid regelt “blije aarde” GLB Verplicht 7% braakleggen Verplicht wisselteelt Verplicht permanent grasland Wet Ammoniak & Veehouderij (provinciaal – gemeentelijk) Besluit milieu (> 200 melkkoeien) Natura 2000 (provinciaal) NEC-richtlijn (gemeente, NH3) Besluit huisvesting/maatlat Duurzame Melkveehouderij Schoon & zuinig convenant BGM (besluit gebruik meststoffen, landelijk) IPPC (klimaat,landelijk) Besluit landbouw milieubeheer Nitraatrichtlijn (Europees, landelijk) Kader Richtlijn Water (waterschap)
  7. 7. Fosfaat: 1e limiterende productiefactor?
  8. 8. N input dierlijke mest/ha (kg N)
  9. 9. EU  NL wetgeving • Max 170 kg mest N per ha voor EU -> vertaald vanaf max nitraat uitspoeling, nitraat richtlijn(< 50 mg NO3/l) • Graasdieren N/ha: 250 kg (derogatie bij >70% gras) • Max werkzame N/ha: dierlijke en kunstmest (bodemtype en beweiding: zand: 320 - 250 kg/ha) • Fosfaat / ha (geen onderscheid dierlijke mest en kunstmest) • Om de vier jaar proberen te verlengen, actieprogramma nodig • Aanvullende maatregelen om EU-doelen te halen – Aanscherpen N-normen Zuid-Oost zand – Aanscherpen P2O5 normen – Hogere werkingscoefficient varkensmest – Bedrijfsspecifiek maatwerk
  10. 10. EU  NL wetgeving • • • • • Ammoniak Broeikasgassen Maximale fosfaat excretie (2002) Mestoverschot (uitgedrukt in fosfaat) Sector oplossen! geen voortgang in 2013 -> dierrechten!
  11. 11. Voerprijzen stijgen A-brok 1992 - 2013 Prijs A-brok per 100 kg bij levering 8 ton bulk € 30 € 25 € 20 Hoogste maandprijs Jaargemiddelde Laagste maandprijs € 15 € 10 €5 Bron: LEI Linear (Jaargemiddelde)
  12. 12. Sojaprijzen stijgen Soja 1992 - 2013 Prijs Soja per 100 kg groothandel € 600 € 500 € 400 Hoogste maandprijs € 300 Jaargemiddelde Laagste maandprijs Linear (Jaargemiddelde) € 200 € 100 €0 Bron: LEI
  13. 13. De melkprijs? Melkprijs 1992 - 2013 € 50 Melkprijs in euro per 100 kg € 45 € 40 Hoogste maandprijs € 35 Jaargemiddelde Laagste maandprijs € 30 Linear (Jaargemiddelde) € 25 € 20 € 15 Bron: LEI Quotum verruiming
  14. 14. Wie verdienen (veel) geld? Voerkosten (€ / 100 kg melk) vs melkproductie/koe 12.00 Voerkosten 10.00 8.00 6.00 4.00 4 ct x 800.000 kg = 1 inkomen! 2.00 0.00 4000 5000 6000 7000 8000 kg melk per koe/jaar 9000 10000 11000
  15. 15. Centraal: hoe verhoog ik de efficiëntie? en beperkt ik verliezen!
  16. 16. Veel winst te halen Drogestof benutting per hectare Hoeveel kg droge stof per hectare? Bron: 350 melkveehouders DMS (2012) Intensiteit in kg melk per hectare
  17. 17. Veel winst te halen Hoeveel kg melk uit 1 kg droge stof ?
  18. 18. De uitdagingen in de kringloop Rantsoen efficientie Benutting eigen voer Benutting mest Bodem
  19. 19. BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet) N en P Aanvoer (kracht)voer N en P Benutting eigen voer BEREKEND N en P Afvoer melk en vlees N en P excretie (BEX)
  20. 20. BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet) Gelderse Vallei, 155 BEX-en verzameld: 193.600 kg N & 76.900 kg P2O5 minder excretie dan norm = 45.660 kuub mest (309 m3/bedrijf) = 8 opleggers/bedrijf = 1140 opleggers minder op de weg!
  21. 21. BEA (verliezen naar de lucht beperken) N en P Aanvoer (kracht)voer N en P Benutting eigen voer BEREKEND N emissie (BEA) Ammoniak = NB wet = vergunning = provincie/EZ = PAS N en P Afvoer melk en vlees
  22. 22. BEA (verliezen naar de lucht beperken) - Stalsysteem maar ook: - % Weide - N gehalte rantsoen - Lagere N excretie - Mestaanwending (verplicht zodebemesten) - Kunstmest - Minder jongvee/ minder koeien
  23. 23. BEN & BEP (nitraat & fosfaat) N emissie (BEA) N en P Aanvoer (kracht)voer N en P OVERSCHOT - N BEA (NH3) = N en P BODEMOVERSCHOT (BEN & BEP) N Afvoer melk en vlees Nitraat = derogatie! Fosfaat = mestwet = EZ = Brussel
  24. 24. Melk per ha – Fosfaatonttrekking 51% van de bedrijven heeft in 2015 een BEP voordeel 100 kg gem. BEP: 83 kg/ha norm 2015: 82 kg/ha
  25. 25. BEC (organische stof, broeikasgassen) CH4 (methaan) N2 (lachgas) C = klimaat = bodem OS! OS opbouw / afbraak
  26. 26. BEC (klimaat) • Convenanten (zoals Schone en Zuinige Agrosectoren) – 30% reductie broeikasgassen (2020 t.o.v. 1990) • Consumenten issue – Zuivel – Rabo – NGO‟s • Geen wet-en regelgeving, wel stimulering
  27. 27. filmpje
  28. 28. Intentieverklaring
  29. 29. Kringloopwijzer! www.mijnkringloopwijzer.nl
  30. 30. Kringloopwijzer! www.mijnkringloopwijzer.nl
  31. 31. Kringloopwijzer! www.mijnkringloopwijzer.nl
  32. 32. Voorbeeld resultaat
  33. 33. KringloopWijzer: bedrijf scoren 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. - voeding/excretie N, P, C - benutting N, P, C in voer - gewasopbrengst N, P, C, kVEM - benutting N, P, C in meststoffen - overschot N, P, C op bedrijfsbalans - overschot N, P, C op bodembalans - vervluchtiging ammoniak - nitraat in grondwater - vervluchtiging broeikasgassen CH4, N2O, CO2
  34. 34. Voordelen KringloopWijzer • Inzicht in functioneren bedrijf (basis voor verbetering, €): – Mineralenstromen, benuttingen, verliezen, gewasopbrengsten • Verbeteren economisch rendement, minder verliezen • Afwijken van generieke normen en regelgeving: – Gedifferentieerde gebruiksnorm, excretie – GLB, Natura 2000.... • Belonen vakmanschap, verbeteren vakmanschap • Kansen voor management veehouder en (voer)industrie • Bewijs dat melk op verantwoorde wijze is geproduceerd (verantwoording maatschappij, footprint, zuivel) • Sluit aan bij Brusselse ambities
  35. 35. Nadelen KringloopWijzer • Investeren in kuilanalyses • Investeren in tijd voor invullen, analyse en mogelijk verbeteren bedrijfsvoering („administratieve last‟) • (mogelijk) hulp / advies vragen aan derden • Sector: systeem van controle / borging organiseren • 1e resultaat kan tegenvallen („ik doe het niet zo goed als gedacht‟)
  36. 36. € voordeel KringloopWijzer € Voordeel via werken met KringloopWijzer (> 16.000 kg melk per ha) • Ca 5% hogere gewasopbrengst (+ € 75 / ha) • Minder mestafzet (BEX): 40% • Minder mestafzet (BEP): 10%
  37. 37. Aanscherping mestbeleid = meer soja/import? EENS voldoende bemesten blijft noodzakelijk voor voldoende opbrengsten en gehaltes. En soms beter kunstmest als soja. MAAR 1) Fosfaat is over < 50 jaar schaars! 2) in de bodem is nog heel veel te winnen 3) bij het voerspoor is nog VEEL MEER te winnen!
  38. 38. Bodem
  39. 39. MijnBodem conditi e: K MijnBodem conditi e: uilmeting Kuilmeting Wil je de BodemCond itieScore online uitr ekenen? Ga dan naar www.mij nbodem conditie.nl Wil je de BodemCond itieScore online uitr ekenen? Ga dan naar www.mij nbodem conditie.nl Dat um 1 Algemeen Naam bedrijf 1 Algemeen Naam uitvoerder Naam bedrijf Per ceel/volgnumm er [1] Naam Bodemt ype uitvoerder [2] Per ceel/volgnumm er [1] Bodemt [2] Beschrijving ype orie hist perceel Dat um Positie bodemk uil /GPS coor d. W 4 1 3 2 /GPS coor d. N Positie bod /GPS coor d. W Gewascode [3] emk uil 4 1 3 2 /GPS coor d. N Gewascode [3] Beschrijving hist orie perceel [1] Zie gecomnineerd e opgave gewassen Mini sterie EZ [2] 1 = Zwar e Klei 2 = Licht e Klei 3 = Zwak [1] Zie gecomnin Lem ig Zand [3] 259 = mais r otati eerde opgave gewassen Mini steri 4 = St erk Lem ig Zand 5 = Veen e, e [2] 1 = Zwar e Klei 259c = mais cont inue, 266 = tijde EZ 2 = Licht e Klei 3 = lijk Zwak Lem ig Zandgr as (< 6 jaar), 265 = perm anen 4 = St erk Lem ig Zand t gr as [3] 259 = mais r otati 5 = Veen e, 259c = mais cont inue, 266 = tijdelijk gr as (< 6 jaar), 265 = perm anent gr as 2 Bodemanalyse Zuurgraad (pH) [4] 2 Bodemana Organischeb St of (%) lyse [4] Zuurgraad (pH) [4] Organischeb St of (%) [4] [4] Zie bodemanal yse perceel, indien aanw ezig, ander s inschatten [4] Zie bode manal yse perceel, indien aanw ezig, ande 3 Bodem Conditie Sc r s inschatten ore (BCS) 3 Bodem Conditie Sc Wegings ore (BCS) fact or 1 Zuurgraad (pH) 2 Bodemstructuur 1 Zuurgraad 3 Regenworm en (pH) 2 Bodemstruc 4 Aantal gek leur de tuur vlek ken 3 Regenw 5 Beworteling orm en 4 Aantal gek leur de vlek ken 6 Kleur 5 Bew 7 Ploegzoolorteling 6 Kleur 8 Gewasbedekking 7 Ploegzool 8 Gew Totaal BCSasbedekking Totaal BCS 2 Wegingsfact or 3 2 3 3 2 3 3 2 2 3 3 2 2 3 2 Scor e: (0 = onvoldoe nde, 1 = matig, [score] [score x wegingsfact or] [score] [score x wegingsfact or] 2 = goed) Scor e: (0 = onvoldoende, 1 = matig, 4 Aanvullende waarn emingen Vochtigheid 4 Aanvullende waarn emingen Plasvorm ing 2 = goed) Vochtig Scheuren heid Plasvorm Spoorvorming ing Scheuren / vert r apping Spoorvorming / vert r apping Beoordeling: (0 = geen, 1 = matig, 2 = v eel) 5 Resul taten 5 Resul taten Score: Score: Beoordeling: (0 = geen , 1 = matig, 2 = 0 8 0 6 Opmerkingen 16 8 Slecht 6 Opmerkingen v eel) Slecht 24 16 Onvoldoende Onvoldoende 32 24 Mat ig Mat ig 32 Goed Goed Zeer Goed Zeer Goed
  40. 40. Kringloopwijzer
  41. 41. PSW, WDE, EKB & FEP
  42. 42. Malestein
  43. 43. Gemeten in het voer Water Ruw As Voedermiddel Droge stof Stikstof bevattend (RE) Ruw vet Organische stof Ruwe celstof Stikstofvrij Koolhydraten Overige Koolhydraten
  44. 44. Berekend in het voer Berekend Betekenis VOS/VCOS% Hoeveelheid verteerbare organische stof VEM Voederwaardebegrip van netto energie FOS Hoeveelheid energie die op pensniveau beschikbaar komt DVE Microbieel eiwit + bestendig eiwit OEB Balans hoeveelheid eiwit beschikbaar voor microbieel eiwit SW Structuurwaarde berekend aan de hand van ruwe celstof VW Verzadigingswaarde Fermenteerbare Organische Stof = voor de pens beschikbaar) FOS = VOS - RVET - (RE x %BRE/100) - (ZET x %BZET/100) - 0,50 x FP Maar wat verteerd de koe?= Fermentatie producten OS * VC = Verteerbare Organische stof (VCOS)
  45. 45. koeien voeren = pens voeren!
  46. 46. Uitgangspunt: Wat ligt er voor de koeien? of ?
  47. 47. Leer zelf te sturen
  48. 48. Echte kringloopboer: sturen met je eigen voer! SUIKERrijk hooi 2e snede bestendig ZETMEEL (hoog afgehakselde laat rijpe mais) weidegang traag bestendig EIWITrijk kort gemaaid droog balen (soja) STRUCTUUR beheersland DROGE KOEIEN voer
  49. 49. Hoe voer ik het optimale rantsoen? Gekneusde en gehakselde kuil SUIKERrijk Snelle Maiskuil hooi 2e snede Protical ++ Powerbrok (hoog Soja bestendig afgehakselde laat Raap rijpe mais) Tarwevoermeel traag Bierborstel bestendig EIWITrijk Mineralenmix kortMelasse gemaaid droog in balen Gehakselde lucerne bestendig Productie ZETMEEL STRUCTUUR beheersland
  50. 50. Welke koe past in de kringloop? 1) Vakmanschap (koeien voeren) belangrijker als fokkerij 2) Grasland en grondgebondenheid zal centraal blijven staan 3) Lijn kiezen in het bedrijf  lange termijn doen! - De vakman wil een koe die beter past in zijn specifieke situatie - Bedrijfsspecifiek fokkerijbeleid stimuleren! Moeder = 50% 4) Niet te veel energie uit bestendig zetmeel (mais) = ongezond 5) Persoonlijk: gras of graaskoeien fokken! Geen maiskoe - Koeien die graag willen weiden (maar misschien meer wennen dan fokken?) - Op gehaltes fokken (dikke liters = eco-efficiency?) - Hoge voerefficiency vanuit gras (Nieuw Zeelandse stieren?)  Kringlooplijn? Maiskoe? Grondgebonden koe? Koeien van Spruit voor de veenweide koe? Koeien van Eggink in Laren (droog zand) Hoeksma drogeham (nat zand)  Etc..
  51. 51. Hoge melkprijs? Investeer in een lange termijn hoge ruwvoerbenutting ipv meer koeien! bedankt voor uw aandacht! www.boerenverstand.nl

×