Kringloopwijzer als kans!
een beter milieu en een hoger financieel saldo
Presentatie 2 juli 2013www.boerenverstand.org
ir....
Wie en wat is Boerenverstand?
€ 0
€ 5
€ 10
€ 15
€ 20
€ 25
€ 30
PrijsA-brokper100kgbijlevering8tonbulk
Standaard A-brok fluctuaties 1992 - 2012
Hoogste m...
€ -
€ 100.00
€ 200.00
€ 300.00
€ 400.00
€ 500.00
€ 600.00
PrijsSojaper100kggroothandel
Soja fluctuaties 1992 - 2012
Hoogst...
€ 0
€ 5
€ 10
€ 15
€ 20
€ 25
€ 30
€ 35
€ 40
€ 45
PrijsKASper100kgbijlevering8toninbulk
Prijs fluctuaties KAS 1992 - 2012
Ho...
20 €
25 €
30 €
35 €
40 €
45 €
50 €
Melkprijsineuroper100kg
Melkprijs fluctuaties 1992 - 2012
Hoogste maandprijs
Gemiddelde...
Natura 2000 (provinciaal)
Wet Ammoniak & Veehouderij (provinciaal –
gemeentelijk)
Kader Richtlijn Water (waterschap)
Nitra...
Kan dat niet anders?
Het gaat nog steeds om N, P en C!
P (fosfor) redelijk eenvoudig
P aanvoer (kracht)voer
P afvoer
melk + vlees
P (kunst)mest
P overschot = bodem
Per hectare
P...
Variatie in P-efficiëntie(input/output)
Drenthe potentie verlaging
Fosfaat overschot =
1056 ton P2O5/jaar
(top 20% ligt 16...
N (stikstof) lastiger
N aanvoer (kracht)voer
N afvoer
melk + vlees
N (kunst)mest
N binding/depositie
N overschot =
NH3/NH4...
Variatie in N
kg N/ha (top 20% NH3): N-NH3 48 + N-bodem177 = 225
kg N/ha (prijswinnaar): N-NH3 56 + N-bodem80 = 136
Drenth...
C (koolstof) nog lastiger
C aanvoer (kracht)voer
C afvoer
melk + vlees
C (kunst)mest/
compost
C overschot =
Opbouw/afbraak...
Variatie in C (CO2 uitstoot)
0.40
0.50
0.60
0.70
0.80
0.90
1.00
0 2 4 6 8 10 12
kgCO2/100kgMM
jv/10 mk
CO2uitstoot/intensi...
N, P en C in de kringloopwijzer
Variatie in C (OS opbouw)
Resultaten vanuit het Drenthe project:
+ 0,7% hoger organische stof gehalte in grasland Dit is
e...
Zit de oplossing in de bodem?
17
Minder input, meer opbrengst?
Intensiteit kg melk/ha
kgdrogestof/ha
19
331 DMS-bedrijven (2010)
90 kg/ha
Koester uw bodem als uw vrouw
(tenminste als u ze over 10 jaar nog naast u in bed wilt hebben liggen!)
 Geen insporing/bo...
Ploegen? korte termijn winst, lange termijn verlies?
Organische Stof gehalte
Organische N gehalte
Mais in continuteelt Ges...
Hoeksma – Drogeham (Fr)
nitraat-gemiddeld 2009
100
26
0,9 0,5
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
meetnet provincie Bedreven Bedrijven
Drenthe
NO...
Zit de oplossing bij de koe? 26
De koe in de kringloop
aankoop voer
eigen ruwvoer
melk en vlees
VEM behoefte van het vee voor melk en onderhoud
-VEM aankoop (krachtvoer en bijpr...
Hoeveel vreet de koe van eigen land?
Uitdaging?
Netto
kVEM benutting/ha
Bron: 60 melkveehouders in Achtkarspelen (Fr)
Hoe benut de koemeervan eigen land?
Minder krachtvoer voeren ….en van ruwvoer tekort naar
ruwvoeroverschot? Onze uitdaging...
In welke situatie zit u?
grasland &
voedergewassen
100% grasland
intensief
extensief
Bedrijven met grasland genoeg, veelal...
Situatie ruwvoer: Aanvulling:
Graskuil vochtig, hoog RE, laag suiker Eiwit traag, FOS snel
Graskuil droog, hoog RE, normaa...
Optimaal rantsoen beredeneren
Snelle
koolhydraten
Laag eiwit
Hoog eiwit
Dikke mest
Donkere mest
Lichte mest
Dunne mest
Tra...
GOED hooi winnen altijd goed!!
1 kg ds hooi bijvoeren/koe/dag
100 koeien = 10,5 ha hooien!!!
HOOIEN! (
Wat is hooi
• Vitamine D
• Grote rol bij vet mobilisatie
• Calcium en Fosfor metabolisme
• Positieve rol bij de voorkoming...
Hoe lossen we dit op: Broei
• Hoe voorkomen we hooi broei
• Geen jong gras hooien en niet teveel bemesten
• Kleine balen m...
Hoe lossen we dit op: weer
• Het weer is beperkt voorspelbaar
• Heb geduld, gras om te hooien dat een week of twee
langer ...
Hoe lossen we dit op: weer
• Wikkelen van balen
Hoe lossen we dit op: weer
• Warme lucht van ‘dubbel dak’ mechanisch het hooi mee
beluchten
• Warmte van koel aggregaat??
Hoe lossen we dit op: weer
• Grasdrogerij
Hoe lossen we dit op: voeren
• Hooiruif?
Hoe lossen we dit op: voeren
Hoe lossen we dit op: voeren
Hoe lossen we dit op: snede
• Welke snede
• De eerste snede is ongeschikt
• De tweede of derde snede wordt het meest gebru...
Hoe lossen we dit op: hectare’s
• Hoeveel hectare
• Jaarrond 1 kilo droge stof hooi per koe per dag
• 1 koe maal 365 dagen...
Hoe lossen we dit op: arbeid
• Arbeid
• Grote balen ipv kleine
• Kleine balen mbv mechanisatie
• Kleine balen op het erf p...
Grote spreiding in kostprijs
0.00
5.00
10.00
15.00
20.00
25.00
30.00
35.00
0 500000 1000000 1500000
kostprijs/100 kg melk ...
Hoge melkproductie tegen elke prijs?
0.00
2.00
4.00
6.00
8.00
10.00
12.00
4000 5000 6000 7000 8000 9000 10000 11000
Voerko...
Kunnen we verleiden tot
meerduurzaamheidswinst?
Prestaties per melkveehouder
Certificering
mogelijk
“green per definition” naast EKO in GLB
Maar ook:
• Maatwerk, ruimte voor de vakman
• Mest op de bedrijven houden in ruil ...
Belonen duurzaamste boer 2010, 2011 en 2012
2-7-2013
Bleker noemt Boerenverstand certificaat
(mei 2012)
Tabel equivalentie gepubliceerd
• Alleen duurzame groei na 2015?
•Certificaat als “green per definition” GLB
• Mestscheiding/kunstmestloos boeren regelen
...
Verdere aanscherping van regeltjes loopt vast,
grondstoffen raken op en worden duur
Maak werk van een stimuleringsbeleid
e...
@boerenverstand
Presentatie rfc zomeravond Niebert 2 juli 2013
Presentatie rfc zomeravond Niebert 2 juli 2013
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Presentatie rfc zomeravond Niebert 2 juli 2013

451 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
451
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Presentatie rfc zomeravond Niebert 2 juli 2013

  1. 1. Kringloopwijzer als kans! een beter milieu en een hoger financieel saldo Presentatie 2 juli 2013www.boerenverstand.org ir. Frank Verhoeven
  2. 2. Wie en wat is Boerenverstand?
  3. 3. € 0 € 5 € 10 € 15 € 20 € 25 € 30 PrijsA-brokper100kgbijlevering8tonbulk Standaard A-brok fluctuaties 1992 - 2012 Hoogste maandprijs Laagste maandprijs Jaargemiddelde Voerprijzen stijgen Bron: Wageningen UR-LEI, 2012
  4. 4. € - € 100.00 € 200.00 € 300.00 € 400.00 € 500.00 € 600.00 PrijsSojaper100kggroothandel Soja fluctuaties 1992 - 2012 Hoogste maandprijs Laagste maandprijs Jaar gemiddelde Sojaprijzen stijgen Bron: Wageningen UR-LEI, 2012
  5. 5. € 0 € 5 € 10 € 15 € 20 € 25 € 30 € 35 € 40 € 45 PrijsKASper100kgbijlevering8toninbulk Prijs fluctuaties KAS 1992 - 2012 Hoogste maandprijs Laagste maandprijs Jaargemiddelde Kunstmestprijzen stijgen Bron: Wageningen UR-LEI, 2012
  6. 6. 20 € 25 € 30 € 35 € 40 € 45 € 50 € Melkprijsineuroper100kg Melkprijs fluctuaties 1992 - 2012 Hoogste maandprijs Gemiddelde jaarprijs Laagste maandprijs De melkprijs? Bron: Wageningen UR-LEI, 2012
  7. 7. Natura 2000 (provinciaal) Wet Ammoniak & Veehouderij (provinciaal – gemeentelijk) Kader Richtlijn Water (waterschap) Nitraatrichtlijn(Europees, landelijk) BGM (besluit gebruik meststoffen, landelijk) Besluit milieu (> 200 melkkoeien) Besluit landbouw milieubeheer Besluit huisvesting/maatlat Duurzame Melkveehouderij NEC-richtlijn(gemeente, NH3) Schoon & zuinig convenant IPPC (klimaat,landelijk) De overheid houdt de sector in de tang met regels GLB Verplicht 7% braakleggen Verplicht wisselteelt Verplicht permanent grasland
  8. 8. Kan dat niet anders? Het gaat nog steeds om N, P en C!
  9. 9. P (fosfor) redelijk eenvoudig P aanvoer (kracht)voer P afvoer melk + vlees P (kunst)mest P overschot = bodem Per hectare Per liter melk Per bedrijf
  10. 10. Variatie in P-efficiëntie(input/output) Drenthe potentie verlaging Fosfaat overschot = 1056 ton P2O5/jaar (top 20% ligt 16 kg/ha lager als gemidd
  11. 11. N (stikstof) lastiger N aanvoer (kracht)voer N afvoer melk + vlees N (kunst)mest N binding/depositie N overschot = NH3/NH4 (lucht) N2 (lucht) Nitraat/N uit-en afspoelen N organisch - bodemvoorraad N levering bodem
  12. 12. Variatie in N kg N/ha (top 20% NH3): N-NH3 48 + N-bodem177 = 225 kg N/ha (prijswinnaar): N-NH3 56 + N-bodem80 = 136 Drenthe potentie verlaging Bodem stikstof overschot= 4.224 ton N in Nitraat(NO3)/jaar top 20% met 91 kg/ha ligt 64 kg/ha lagertovgemiddelde 155 kg N/ha opschalen over 66.000 hectare Drenthe potentie verlaging Ammoniak emissie = 500 ton N in NH3/jaar (5 kg/10.000 kg x 1 miljard kg)
  13. 13. C (koolstof) nog lastiger C aanvoer (kracht)voer C afvoer melk + vlees C (kunst)mest/ compost C overschot = Opbouw/afbraak Organische Stof CO2 verliezen CH4 (methaan verliezen) CO2 verliezen
  14. 14. Variatie in C (CO2 uitstoot) 0.40 0.50 0.60 0.70 0.80 0.90 1.00 0 2 4 6 8 10 12 kgCO2/100kgMM jv/10 mk CO2uitstoot/intensiteit Stuks jongvee per 10 melkkoeien
  15. 15. N, P en C in de kringloopwijzer
  16. 16. Variatie in C (OS opbouw) Resultaten vanuit het Drenthe project: + 0,7% hoger organische stof gehalte in grasland Dit is een verrassend snelle stijging. De maatregel die dit kan verklaren is waarschijnlijk het minder scheuren of omploegen van grasland. + 0,2% organische stof in bouwland
  17. 17. Zit de oplossing in de bodem? 17
  18. 18. Minder input, meer opbrengst? Intensiteit kg melk/ha kgdrogestof/ha
  19. 19. 19
  20. 20. 331 DMS-bedrijven (2010) 90 kg/ha
  21. 21. Koester uw bodem als uw vrouw (tenminste als u ze over 10 jaar nog naast u in bed wilt hebben liggen!)  Geen insporing/bodemverdichting  Zo weinig mogelijk scheuren  Indien scheuren dan consequent en: vanggewassen inzetten, wisselbouw en organische mest (compost?)  Bollen? Korte termijn winst, lange termijn verlies?
  22. 22. Ploegen? korte termijn winst, lange termijn verlies? Organische Stof gehalte Organische N gehalte Mais in continuteelt Gescheurd Grasland Oud Grasland 8,9 % 0,37 % 4,8 % 0,23 % 80 ton/ha meer OS = 1,5 ton/ha meer N-org = 100 ton meer CO2 binding! 1 ton CO2 = ± 12 Euro waard? Zelfde grondsoort, ontwatering e.d. Maar verschillend management 1 ton CO2 is de hoeveelheid CO2 die vrijkomt bij 4000 kilometers rijden (benzine bij 10km/l) of bij het opwekken van de elektriciteit van 45 huishoudens een week lang of 12.500 kg melk
  23. 23. Hoeksma – Drogeham (Fr)
  24. 24. nitraat-gemiddeld 2009 100 26 0,9 0,5 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 meetnet provincie Bedreven Bedrijven Drenthe NO3(mg/l) grasland (zand) grasland (veen) nitraatnorm Nitraatuitspoeling 2-7-2013 25
  25. 25. Zit de oplossing bij de koe? 26
  26. 26. De koe in de kringloop
  27. 27. aankoop voer eigen ruwvoer melk en vlees VEM behoefte van het vee voor melk en onderhoud -VEM aankoop (krachtvoer en bijproducten) = VEM van eigen land (in ruwvoer) Kuilanalyses bepalen gehaltes VEM, N en P in eigen ruwvoer De basis: hoeveel vreet de koe?
  28. 28. Hoeveel vreet de koe van eigen land? Uitdaging? Netto kVEM benutting/ha Bron: 60 melkveehouders in Achtkarspelen (Fr)
  29. 29. Hoe benut de koemeervan eigen land? Minder krachtvoer voeren ….en van ruwvoer tekort naar ruwvoeroverschot? Onze uitdaging? • BSK syndroom voorkomen • De aandacht naar voederwinning en conservering • Beperkt voeren ipv onbeperkt voeren (structuur!) • Fokken op koeien die melk geven uit eigen voer • Meer weidegang? Stripgrazing? Pure graze? • Precies het goede bijvoeren (gemalen tarwe om de structuur in de brand te zetten)
  30. 30. In welke situatie zit u? grasland & voedergewassen 100% grasland intensief extensief Bedrijven met grasland genoeg, veelal ook een groot aandeel beheersland hebben Bedrijven met land genoeg, maar een groot deel van het eigen krachtvoer zelf verbouwen. Bedrijven met alleen grasland, maar veel koeien per hectare. Bedrijven die intensief zijn met veel akkerbouwmatig grondgebruik.
  31. 31. Situatie ruwvoer: Aanvulling: Graskuil vochtig, hoog RE, laag suiker Eiwit traag, FOS snel Graskuil droog, hoog RE, normaal suiker Eiwit sneller, FOS trager Graskuil vochtig, laag RE, laag suiker Eiwit trager, FOS snel Graskuil droog, laag RE, hoog suiker Eiwit snel, FOS traag Maiskuil vochtig, normaal zetmeel Eiwit trager, FOS trager Maiskuil droog, zetmeel hoog Eiwit sneller, FOS sneller Bron: Malenstein Gewenste aanvulling voor synchronisatie energie en eiwit
  32. 32. Optimaal rantsoen beredeneren Snelle koolhydraten Laag eiwit Hoog eiwit Dikke mest Donkere mest Lichte mest Dunne mest Trage Koolhydraten graskuil Mais Suiker Stro Soya Bierbostel Bieten pulp Aardappelproducten Lucerne Hooi Vogeltjeshooi Citrus pulp Koolzaad Tarwe Vers gras Geplet graan Mais gluten Krachtvoer GPS
  33. 33. GOED hooi winnen altijd goed!! 1 kg ds hooi bijvoeren/koe/dag 100 koeien = 10,5 ha hooien!!! HOOIEN! (
  34. 34. Wat is hooi • Vitamine D • Grote rol bij vet mobilisatie • Calcium en Fosfor metabolisme • Positieve rol bij de voorkoming van (slepende-) melkziekte • Mineralen • Laag in natrium en kali • Hoger in chloor en zwavel • Positieve balans kationen en anionen Perfecte voor droogstand en hoog productieve koeien!
  35. 35. Hoe lossen we dit op: Broei • Hoe voorkomen we hooi broei • Geen jong gras hooien en niet teveel bemesten • Kleine balen minimaal 78% droge stof • Grote balen minimaal 82% droge stof • Laatste keer schudden en harken moet het gras ‘kraken’ • Niet te lang voor het persen harken, vocht intreding vanuit de bodem bij nattere gronden • Balen niet ‘te vast’ in de opslag rijden, het moet kunnen ademen • Mechanisch drogen Bij twijfel de balen wikkelen • In de schuur • Laat de hooi balen meten • Sla een lange stalen pin in de balen (of druk met shovel erin) • Kan de pin na terug trekken niet vast gehouden worden dan is hij te warm! 2-7-2013 36
  36. 36. Hoe lossen we dit op: weer • Het weer is beperkt voorspelbaar • Heb geduld, gras om te hooien dat een week of twee langer staat is geen ramp • Niet droog genoeg? • Na-drogen • Gedwongen ventilatie door ronde balen
  37. 37. Hoe lossen we dit op: weer • Wikkelen van balen
  38. 38. Hoe lossen we dit op: weer • Warme lucht van ‘dubbel dak’ mechanisch het hooi mee beluchten • Warmte van koel aggregaat??
  39. 39. Hoe lossen we dit op: weer • Grasdrogerij
  40. 40. Hoe lossen we dit op: voeren • Hooiruif?
  41. 41. Hoe lossen we dit op: voeren
  42. 42. Hoe lossen we dit op: voeren
  43. 43. Hoe lossen we dit op: snede • Welke snede • De eerste snede is ongeschikt • De tweede of derde snede wordt het meest gebruikt • Tweede heeft als risico dat er wat langer gewacht moet worden op mooi weer • Derde heeft weer risico dat er onvoldoende gras staat als er mooi weer is • Ook bepaald door tijdstip eerste snede (!) • Herfstgras drogen? • Welk perceel • Oude grasmat • Niet te zwaar bemest (liefst specifiek bemest) • Hoge lichte gronden (droogt sneller)
  44. 44. Hoe lossen we dit op: hectare’s • Hoeveel hectare • Jaarrond 1 kilo droge stof hooi per koe per dag • 1 koe maal 365 dagen is nodig • 365kg maal 100 melkkoeien is 36.500kg hooi • 36.500kg gedeeld door opbrengst per hectare van 3.500kg • 10,5 hectare nodig om te hooien 100 koeien jaarrond 1 kilo hooi per dag betekend 10,5 hectare hooien…. ….en hooi voor jongvee en voldoende opslag!
  45. 45. Hoe lossen we dit op: arbeid • Arbeid • Grote balen ipv kleine • Kleine balen mbv mechanisatie • Kleine balen op het erf persen (filmpje) • Maak er 1 groot hooi feest van!!
  46. 46. Grote spreiding in kostprijs 0.00 5.00 10.00 15.00 20.00 25.00 30.00 35.00 0 500000 1000000 1500000 kostprijs/100 kg melk vs totaal kg melk geleverd Zelfde quotum: 10ct winst = INKOMEN!
  47. 47. Hoge melkproductie tegen elke prijs? 0.00 2.00 4.00 6.00 8.00 10.00 12.00 4000 5000 6000 7000 8000 9000 10000 11000 Voerkosten (€ / 100 kg melk) vs melkproductie/koe
  48. 48. Kunnen we verleiden tot meerduurzaamheidswinst?
  49. 49. Prestaties per melkveehouder
  50. 50. Certificering mogelijk
  51. 51. “green per definition” naast EKO in GLB Maar ook: • Maatwerk, ruimte voor de vakman • Mest op de bedrijven houden in ruil voor minder kunstmest • Mest naar eigen inzicht, met eigen machines (DuoSpray) •Mestscheiding/kunstmestloos boeren regelen •Derogatie(verantwoord meer mest op het eigen bedrijf houden) • Ruimte binnen PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) • Waterschap (herverdeling lasten) • Onderbouwen duurzaamheidspremies vanuit melkfabriek • Lagere uitvoeringskosten, meer maatwerk op gebiedsniveau • Nieuwe financiering – gebiedsfondsen, banken, etc. Certificaat (een geborgde kringloopwijzer/ kringloopkompas) biedt kansen Kg melk/ha? Wij zijn klaar voorcertificering!
  52. 52. Belonen duurzaamste boer 2010, 2011 en 2012 2-7-2013
  53. 53. Bleker noemt Boerenverstand certificaat (mei 2012)
  54. 54. Tabel equivalentie gepubliceerd
  55. 55. • Alleen duurzame groei na 2015? •Certificaat als “green per definition” GLB • Mestscheiding/kunstmestloos boeren regelen •Derogatie(verantwoord meer mest op het eigen bedrijf houden) • Ruimte binnen PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) • Onderbouwing premies vanuit melkfabriek • Waterschap (herverdeling lasten) • Minder ambtenaren, meer maatwerk • Nieuwe financiering – fondsen, banken en andere voordelen! ZUIVEL – OVERHEDEN – GEBIEDEN - MELKVEEHOUDERS PILOT LOOPT Certificaat biedt veel meer kansen!
  56. 56. Verdere aanscherping van regeltjes loopt vast, grondstoffen raken op en worden duur Maak werk van een stimuleringsbeleid en beloon met maatwerk en voor efficiëntere bedrijfsvoeringen OOK in het GLB! www.boerenverstand.org
  57. 57. @boerenverstand

×