MJD 1Biologie van Dieren
Biologie van Dieren MJD 2
Ethologie
LeerprocessenLeerprocessen
MJD 3Biologie van Dieren
Rijping
*Ontwikkeling van gedrag*Ontwikkeling van gedrag
loopt parallel metloopt parallel met
ont...
MJD 4Biologie van Dieren
Rijping
*Ontwikkeling van gedrag*Ontwikkeling van gedrag
loopt parallel metloopt parallel met
ont...
MJD 5Biologie van Dieren
Rijping
*Genen en omgeving*Genen en omgeving
interacteren in deinteracteren in de
ontwikkeling va...
MJD 6Biologie van Dieren
Genen en gedrag
Prairiewoelmuis -> paring -> vasopressine (neuropeptide)
gen x -> vasopressine r...
MJD 7Biologie van Dieren
Genen en genetisch bepaald gedrag
Muildierherten
fourageren in het
open veld als gevolg
van natuu...
MJD 8Biologie van Dieren
Genen en gedrag
MJD 9Biologie van Dieren
Genen en gedrag
u= ontdekselen
U= niet ontdekselen
MJD 10Biologie van Dieren
Genen en gedrag
u= ontdekselen
U= niet ontdekselen
r= verwijderen
R= niet verwijderen
MJD 11Biologie van Dieren
Genen en gedrag
u= ontdekselen
U= niet ontdekselen
r= verwijderen
R= niet verwijderen
MJD 12Biologie van Dieren
Genen en gedrag
u= ontdekselen
U= niet ontdekselen
r= verwijderen
R= niet verwijderen
MJD 13Biologie van Dieren
Nature/Innate behaviour:
Gedragingen die instinctief/aangeboren zijn:
Compleet gedrag volgens ee...
MJD 14Biologie van Dieren
Nature/Innate behaviour:
Gedragingen die instinctief/aangeboren zijn:
Compleet gedrag volgens ee...
MJD 15Biologie van Dieren
Nurture
Nurture/learning:
Gedragingen die geleerd worden vanuit
de omgeving:
Meer variabel gedra...
MJD 16Biologie van Dieren
Nurture
Nurture/learning:
Gedragingen die geleerd worden vanuit
de omgeving:
Meer variabel gedra...
MJD 17Biologie van Dieren
Leerprocessen: Habituatie
Niet-associatief
leren
Habituatie = niet meer
reageren op niet-
geleer...
MJD 18Biologie van Dieren
Habituatie: neural mechanimse
MJD 19Biologie van Dieren
Habituatie: neural mechanimse
MJD 20Biologie van Dieren
Leerprocessen
Klassiek leren: leren herkennen
Operant leren: leren handelen
Associatief
leren
MJD 21Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
videohttp://www.youtube.com/watch?v=nnYN5v5VTAA
MJD 22Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
videohttp://www.youtube.com/watch?v=nnYN5v5VTAA
MJD 23Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associati...
MJD 24Biologie van Dieren
Onvoorwaardelijke stimulus -> respons
Leerprocessen: Klassieke conditionering
Klassiek, associat...
MJD 25Biologie van Dieren
Onvoorwaardelijke stimulus -> respons
Leerprocessen: Klassieke conditionering
Klassiek, associat...
MJD 26Biologie van Dieren
Voorwaardelijke stimulus -> respons
Onvoorwaardelijke stimulus -> respons
Leerprocessen: Klassie...
MJD 27Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associati...
MJD 28Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
Video
http://www.youtube.com/watch?v=qKC8dtdxa-8
(2:55 –...
MJD 29Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
MJD 30Biologie van Dieren
Leerprocessen: Klassieke conditionering
MJD 31Biologie van Dieren
(Toevals)kenmerken in de omgeving leren(Toevals)kenmerken in de omgeving leren
associëren met st...
MJD 32Biologie van Dieren
(Toevals)kenmerken in de omgeving leren(Toevals)kenmerken in de omgeving leren
associëren met st...
MJD 33Biologie van Dieren
Klassieke conditionering: neural mechanisme
MJD 34Biologie van Dieren
Neuraal mechanisme van leren (LTP)
MJD 35Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner):
Het asso...
MJD 36Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
ht...
MJD 37Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
MJD 38Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
MJD 39Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
MJD 40Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner):
Het asso...
MJD 41Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Toevallige eigen gedragingen (trial en error)Toevallige e...
MJD 42Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
Vi...
MJD 43Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
MJD 44Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
MJD 45Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
MJD 46Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
MJD 47Biologie van Dieren
Leerprocessen: Operante conditionering
Toevallige eigen gedragingen (trial en error)Toevallige e...
MJD 48Biologie van Dieren
Leerprocessen : Smaakaversie
Smaakaversie:Smaakaversie: leren van een stimulus die ziekleren van...
MJD 49Biologie van Dieren
Leerprocessen : Smaakaversie
Smaakaversie:Smaakaversie: leren van een stimulus die ziekleren van...
MJD 50Biologie van Dieren
Leerprocessen : Smaakaversie
Smaakaversie:Smaakaversie: leren van een stimulus die ziekleren van...
MJD 51Biologie van Dieren
Leerprocessen
ExtinctieExtinctie: afname van de gedrag wanneer de beloning/strafafname van de ge...
MJD 52Biologie van Dieren
Leerprocessen
ExtinctieExtinctie: afname van de gedrag wanneer de beloning/strafafname van de ge...
MJD 53Biologie van Dieren
Leerprocessen
ExtinctieExtinctie: afname van de gedrag wanneer de beloning/strafafname van de ge...
MJD 54Biologie van Dieren
Dansende beer
Operante
conditionering
met negative
reinforcer en
muziek als
discriminant
(= klas...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Gedragsbiologie (3)

2,731 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,731
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
26
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • http://www.youtube.com/watch?v=qKC8dtdxa-8
  • http://www.youtube.com/watch?v=qKC8dtdxa-8
  • http://www.youtube.com/watch?v=qKC8dtdxa-8
  • http://www.youtube.com/watch?v=CC7q6wE89yE
  • http://www.youtube.com/watch?v=VSSgNT7FIT8
  • Gedragsbiologie (3)

    1. 1. MJD 1Biologie van Dieren
    2. 2. Biologie van Dieren MJD 2 Ethologie LeerprocessenLeerprocessen
    3. 3. MJD 3Biologie van Dieren Rijping *Ontwikkeling van gedrag*Ontwikkeling van gedrag loopt parallel metloopt parallel met ontwikkeling van hetontwikkeling van het zenuwstelselzenuwstelsel (synapsen en(synapsen en myeline)myeline) en spierstelsel=en spierstelsel= ‘‘maturation/rijping’maturation/rijping’ stimulatie!stimulatie!
    4. 4. MJD 4Biologie van Dieren Rijping *Ontwikkeling van gedrag*Ontwikkeling van gedrag loopt parallel metloopt parallel met ontwikkeling van hetontwikkeling van het zenuwstelselzenuwstelsel (synapsen en(synapsen en myeline)myeline) en spierstelsel=en spierstelsel= ‘‘maturation/rijping’maturation/rijping’ stimulatie!stimulatie! *tot 25 jaar toename grijze*tot 25 jaar toename grijze stof, daarna nog tot 40 jaarstof, daarna nog tot 40 jaar toename witte stoftoename witte stof
    5. 5. MJD 5Biologie van Dieren Rijping *Genen en omgeving*Genen en omgeving interacteren in deinteracteren in de ontwikkeling van elkontwikkeling van elk gedraggedrag *Ontwikkeling van gedrag*Ontwikkeling van gedrag loopt parallel metloopt parallel met ontwikkeling van hetontwikkeling van het zenuwstelselzenuwstelsel (synapsen en(synapsen en myeline)myeline) en spierstelsel=en spierstelsel= ‘‘maturation/rijping’maturation/rijping’ stimulatie!stimulatie! *tot 25 jaar toename grijze*tot 25 jaar toename grijze stof, daarna nog tot 40 jaarstof, daarna nog tot 40 jaar toename witte stoftoename witte stof
    6. 6. MJD 6Biologie van Dieren Genen en gedrag Prairiewoelmuis -> paring -> vasopressine (neuropeptide) gen x -> vasopressine receptor Socio-sexueel gedrag: paarbinding, agressie
    7. 7. MJD 7Biologie van Dieren Genen en genetisch bepaald gedrag Muildierherten fourageren in het open veld als gevolg van natuurlijke selectie door predatiedruk in het bos, ondanks kosten van minder voedsel Eten van bananenslakken door slangen als gevolg van mutatie in chemoperceptie waardoor de slang de slak herkend als voedsel Mutatie in orienteringmechanisme kan veroorzaken dat de vogels een andere richting vliegen. Milieuomstandigheden bepalen of ze daar kunnen overleven of niet
    8. 8. MJD 8Biologie van Dieren Genen en gedrag
    9. 9. MJD 9Biologie van Dieren Genen en gedrag u= ontdekselen U= niet ontdekselen
    10. 10. MJD 10Biologie van Dieren Genen en gedrag u= ontdekselen U= niet ontdekselen r= verwijderen R= niet verwijderen
    11. 11. MJD 11Biologie van Dieren Genen en gedrag u= ontdekselen U= niet ontdekselen r= verwijderen R= niet verwijderen
    12. 12. MJD 12Biologie van Dieren Genen en gedrag u= ontdekselen U= niet ontdekselen r= verwijderen R= niet verwijderen
    13. 13. MJD 13Biologie van Dieren Nature/Innate behaviour: Gedragingen die instinctief/aangeboren zijn: Compleet gedrag volgens een vast patroon dat optreedt zonder dat het individu in aanraking is geweest met specifieke stimuli of andere individuen (FAP) Nature
    14. 14. MJD 14Biologie van Dieren Nature/Innate behaviour: Gedragingen die instinctief/aangeboren zijn: Compleet gedrag volgens een vast patroon dat optreedt zonder dat het individu in aanraking is geweest met specifieke stimuli of andere individuen (FAP) Nature > genen, < omgeving
    15. 15. MJD 15Biologie van Dieren Nurture Nurture/learning: Gedragingen die geleerd worden vanuit de omgeving: Meer variabel gedrag. Externe en interne stimuli beïnvloeden de ontwikkeling en het gedrag.
    16. 16. MJD 16Biologie van Dieren Nurture Nurture/learning: Gedragingen die geleerd worden vanuit de omgeving: Meer variabel gedrag. Externe en interne stimuli beïnvloeden de ontwikkeling en het gedrag. > omgeving, < genen
    17. 17. MJD 17Biologie van Dieren Leerprocessen: Habituatie Niet-associatief leren Habituatie = niet meer reageren op niet- geleerde stimuli
    18. 18. MJD 18Biologie van Dieren Habituatie: neural mechanimse
    19. 19. MJD 19Biologie van Dieren Habituatie: neural mechanimse
    20. 20. MJD 20Biologie van Dieren Leerprocessen Klassiek leren: leren herkennen Operant leren: leren handelen Associatief leren
    21. 21. MJD 21Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering videohttp://www.youtube.com/watch?v=nnYN5v5VTAA
    22. 22. MJD 22Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering videohttp://www.youtube.com/watch?v=nnYN5v5VTAA
    23. 23. MJD 23Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associatief leren (Pavlov): video
    24. 24. MJD 24Biologie van Dieren Onvoorwaardelijke stimulus -> respons Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associatief leren (Pavlov): video
    25. 25. MJD 25Biologie van Dieren Onvoorwaardelijke stimulus -> respons Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associatief leren (Pavlov): Onvoorwaardelijke stimulus + -> respons Voorwaardelijke stimulus video
    26. 26. MJD 26Biologie van Dieren Voorwaardelijke stimulus -> respons Onvoorwaardelijke stimulus -> respons Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associatief leren (Pavlov): Onvoorwaardelijke stimulus + -> respons Voorwaardelijke stimulus video
    27. 27. MJD 27Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek, associatief leren (Pavlov):Klassiek, associatief leren (Pavlov): Twee stimuli met elkaar associTwee stimuli met elkaar associëëren:ren: een neutrale stimulus en een stimuluseen neutrale stimulus en een stimulus die gerelateerd is aan een beloning ofdie gerelateerd is aan een beloning of strafstraf
    28. 28. MJD 28Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering Video http://www.youtube.com/watch?v=qKC8dtdxa-8 (2:55 – 6:03)
    29. 29. MJD 29Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering
    30. 30. MJD 30Biologie van Dieren Leerprocessen: Klassieke conditionering
    31. 31. MJD 31Biologie van Dieren (Toevals)kenmerken in de omgeving leren(Toevals)kenmerken in de omgeving leren associëren met stimuli die gerelateerd zijnassociëren met stimuli die gerelateerd zijn aan beloning/strafaan beloning/straf Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek leren in de natuur:Klassiek leren in de natuur: Video
    32. 32. MJD 32Biologie van Dieren (Toevals)kenmerken in de omgeving leren(Toevals)kenmerken in de omgeving leren associëren met stimuli die gerelateerd zijnassociëren met stimuli die gerelateerd zijn aan beloning/strafaan beloning/straf Leerprocessen: Klassieke conditionering Klassiek leren in de natuur:Klassiek leren in de natuur: Adaptieve waarde:Adaptieve waarde: Sneller stimulus herkennen en daardoorSneller stimulus herkennen en daardoor snellere reactiesnellere reactie Video
    33. 33. MJD 33Biologie van Dieren Klassieke conditionering: neural mechanisme
    34. 34. MJD 34Biologie van Dieren Neuraal mechanisme van leren (LTP)
    35. 35. MJD 35Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Het associHet associëëren van een gedrag/houdingren van een gedrag/houding (operant) die toevallig optreedt, met een(operant) die toevallig optreedt, met een beloning of strafbeloning of straf Video
    36. 36. MJD 36Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video http://www.youtube.com/watch?v=CC7q6wE89yE
    37. 37. MJD 37Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
    38. 38. MJD 38Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
    39. 39. MJD 39Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Video
    40. 40. MJD 40Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren (Skinner):Operant leren (Skinner): Het associHet associëëren van een gedrag/houdingren van een gedrag/houding (operant) die toevallig optreedt, met een(operant) die toevallig optreedt, met een beloning of strafbeloning of straf operant reinforcer/punishmentmeteen Video
    41. 41. MJD 41Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Toevallige eigen gedragingen (trial en error)Toevallige eigen gedragingen (trial en error) associassociëëren met beloning/strafren met beloning/straf Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur: Video bij
    42. 42. MJD 42Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur: Video bijhttp://www.youtube.com/watch?v=VSSgNT7FIT8
    43. 43. MJD 43Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
    44. 44. MJD 44Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
    45. 45. MJD 45Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
    46. 46. MJD 46Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur:
    47. 47. MJD 47Biologie van Dieren Leerprocessen: Operante conditionering Toevallige eigen gedragingen (trial en error)Toevallige eigen gedragingen (trial en error) associassociëëren met beloning/strafren met beloning/straf Adaptieve waarde:Adaptieve waarde: Snellere uitvoering van een gunstig gedragSnellere uitvoering van een gunstig gedrag of het niet meer uitvoeren van een ongunstigof het niet meer uitvoeren van een ongunstig gedraggedrag Operant leren in de natuur:Operant leren in de natuur: Video bij
    48. 48. MJD 48Biologie van Dieren Leerprocessen : Smaakaversie Smaakaversie:Smaakaversie: leren van een stimulus die ziekleren van een stimulus die ziek zijn veroorzaakt heeftzijn veroorzaakt heeft *one trial*one trial * stimulus en ziekte kunnen uren van elkaar* stimulus en ziekte kunnen uren van elkaar ‘‘gescheiden’ zijngescheiden’ zijn * werkt allen bij stimuli die relevant zijn* werkt allen bij stimuli die relevant zijn voor het dier:voor het dier:
    49. 49. MJD 49Biologie van Dieren Leerprocessen : Smaakaversie Smaakaversie:Smaakaversie: leren van een stimulus die ziekleren van een stimulus die ziek zijn veroorzaakt heeftzijn veroorzaakt heeft *one trial*one trial * stimulus en ziekte kunnen uren van elkaar* stimulus en ziekte kunnen uren van elkaar ‘‘gescheiden’ zijngescheiden’ zijn * werkt allen bij stimuli die relevant zijn* werkt allen bij stimuli die relevant zijn voor het dier:voor het dier: Rat: geur en smaakRat: geur en smaak
    50. 50. MJD 50Biologie van Dieren Leerprocessen : Smaakaversie Smaakaversie:Smaakaversie: leren van een stimulus die ziekleren van een stimulus die ziek zijn veroorzaakt heeftzijn veroorzaakt heeft *one trial*one trial * stimulus en ziekte kunnen uren van elkaar* stimulus en ziekte kunnen uren van elkaar ‘‘gescheiden’ zijngescheiden’ zijn * werkt allen bij stimuli die relevant zijn* werkt allen bij stimuli die relevant zijn voor het dier:voor het dier: Duif:kleurDuif:kleurRat: geur en smaakRat: geur en smaak
    51. 51. MJD 51Biologie van Dieren Leerprocessen ExtinctieExtinctie: afname van de gedrag wanneer de beloning/strafafname van de gedrag wanneer de beloning/straf niet meer gegeven wordtniet meer gegeven wordt
    52. 52. MJD 52Biologie van Dieren Leerprocessen ExtinctieExtinctie: afname van de gedrag wanneer de beloning/strafafname van de gedrag wanneer de beloning/straf niet meer gegeven wordtniet meer gegeven wordt DiscriminantDiscriminant: de beloning/straf alleen onder bepaaldede beloning/straf alleen onder bepaalde omstandigheden-> alleen reactie op bepaalde stimuliomstandigheden-> alleen reactie op bepaalde stimuli (klassieke conditionering)(klassieke conditionering)
    53. 53. MJD 53Biologie van Dieren Leerprocessen ExtinctieExtinctie: afname van de gedrag wanneer de beloning/strafafname van de gedrag wanneer de beloning/straf niet meer gegeven wordtniet meer gegeven wordt DiscriminantDiscriminant: de beloning/straf alleen onder bepaaldede beloning/straf alleen onder bepaalde omstandigheden-> alleen reactie op bepaalde stimuliomstandigheden-> alleen reactie op bepaalde stimuli (klassieke conditionering)(klassieke conditionering) Secundaire reinforcerSecundaire reinforcer: iets datiets dat normaal nietnormaal niet als beloning werkt kan doorals beloning werkt kan door associatie metassociatie met de echte reinforcer ook alsde echte reinforcer ook als reinforcer gaanreinforcer gaan werken (bijv. ‘braaf’ bij hond)werken (bijv. ‘braaf’ bij hond)
    54. 54. MJD 54Biologie van Dieren Dansende beer Operante conditionering met negative reinforcer en muziek als discriminant (= klassieke conditionering)

    ×