Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Ethiek en dierproeven

3,625 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Ethiek en dierproeven

  1. 1. Dierproef & Proefdier: Heiligt elk didactisch doel het middel? Frans R. Stafleu Ethiek Instituut Universiteit Utrecht
  2. 2. Inhoud <ul><li>Geschiedenis dierproeven (kort) </li></ul><ul><li>Dierethiek en dierproeven </li></ul><ul><li>Dierproeven en onderwijs nader bekeken </li></ul>
  3. 3. Geschiedenis <ul><li>Voor Christus: </li></ul><ul><ul><li>(6e eeuw)Alcmeon </li></ul></ul><ul><ul><li>(4e eeuw) Hippocrates (darmen/hart) </li></ul></ul><ul><ul><li>(2e eeuw) Galenus (zenuwen strottehoofd) </li></ul></ul><ul><li>16e eeuw (Renaissance) </li></ul><ul><ul><li>Vesalius (Anatomie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Harvey </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>bloedsomloop, iv injecties, kwantitatief onderzoek </li></ul></ul></ul>
  4. 4. Geschiedenis <ul><ul><li>Bacon </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>inductie-deductie, experiment als methode </li></ul></ul></ul><ul><li>Descartes </li></ul><ul><ul><li>dualisme, ziel-machine </li></ul></ul><ul><ul><li>Wellicht verkeerd begrepen (maar ja…..) </li></ul></ul><ul><li>17e eeuw </li></ul><ul><ul><li>De Graaf en van Leeuwenhoek </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  5. 5. Geschiedenis <ul><li>18e-19e eeuw </li></ul><ul><ul><li>Magendie (ruggemerg) </li></ul></ul><ul><ul><li>Bell stopte met dierproeven </li></ul></ul><ul><ul><li>Bernard </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Eerste proefdierdeskundige </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Curare en ether gebruik (mens naar dier!) </li></ul></ul></ul><ul><li>20e Eeuw </li></ul><ul><ul><ul><li>explosieve groei </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  6. 6. Geschiedenis conclusie <ul><li>Medische/biologische wetenschap methodologisch op experiment gebaseerd </li></ul><ul><li>Dierproeven (onmisbare) methode </li></ul><ul><li>Onderwijs weerspiegelt de methode </li></ul><ul><ul><li>Niet alleen leren uit boeken, zelf empirisch bezig zijn! </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Dierproeven in studenten trajecten (prijsvragen!) </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  7. 7. Ethiek <ul><li>Kritiek op dierproeven op twee niveaus: </li></ul><ul><ul><li>Basale dier-ethische niveau </li></ul></ul><ul><ul><li>Op (didacties) doel- middelen niveau </li></ul></ul><ul><li>Basale niveau </li></ul><ul><ul><li>Utilisme </li></ul></ul><ul><ul><li>Deontologie </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  8. 8. Theorieën Utilisme <ul><li>Utilisme </li></ul><ul><ul><li>Consequentialistisch: alleen kijken naar gevolgen van handelingen (handelingstheorie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Geluk/lijden (waardetheorie) </li></ul></ul><ul><ul><li>Goed is die handeling die maximaal geluk over ongeluk oplevert </li></ul></ul><ul><ul><li>Onpartijdig! Lijden = lijden </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  9. 9. Theorieën Utilisme <ul><li>Peter Singer </li></ul><ul><ul><li>Lijden van dier = lijden van de mens </li></ul></ul><ul><ul><li>Geen mens proeven, dus ook geen dierproeven (rechtvaardigheid) </li></ul></ul><ul><ul><li>Bewustzijn? </li></ul></ul><ul><ul><li>Dierproeven: Wat levert het op!? </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  10. 10. Theorieën Utilisme <ul><li>Nadelen Utilisme: </li></ul><ul><ul><li>Opofferen individu </li></ul></ul><ul><ul><li>Berekening? </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>5 veel ongerief versus 20 gering ongerief? </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Alleen het lijden/geluk telt: als een dier er geen last van heeft? </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Genetisch modificatie </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  11. 11. Theorieën: Deontologie <ul><li>De handeling telt, niet het gevolg! </li></ul><ul><ul><li>Voorbeeld: liegen </li></ul></ul><ul><ul><li>Conflict van plichten </li></ul></ul><ul><li>Basis: respect voor rationele mens (Kant) </li></ul>Ethiek Instituut
  12. 12. Deontologie <ul><li>Intrinsieke waarde, verschillende betekenissen: </li></ul><ul><ul><li>Het dier is geen steen </li></ul></ul><ul><ul><li>Het dier verdient respect omdat het kan lijden </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Geen verschil met utilisme meer! </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Dier is waardevol vanwege zichzelf </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Dier niet als instrument behandelen </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  13. 13. Deontologie <ul><li>“ Subject of a life” </li></ul><ul><ul><li>Telos </li></ul></ul><ul><ul><li>“ Bloeien” </li></ul></ul><ul><ul><li>Zelfstandigheid/eigenheid </li></ul></ul><ul><li>“ Handen af” (respect) </li></ul><ul><ul><li>Stal aanpassen aan dier en niet andersom </li></ul></ul><ul><ul><li>GM: probleem ook al heeft het geen last </li></ul></ul><ul><ul><li>Dierproeven? (dier = instrument) </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  14. 14. Praktijk afweging dierproeven <ul><li>Afweging ongerief - belang lijkt Utilistisch, maar is het niet! </li></ul><ul><li>Antropocentrisch </li></ul><ul><ul><li>Bewustzijn als relevant verschil </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  15. 15. Geschiedenis dierproeven in het onderwijs <ul><li>Onderzoek cie van parlement (1907) </li></ul><ul><ul><li>Nut demonstaties in onderwijs geneeskunde? </li></ul></ul><ul><ul><li>Artsen: 55% nuttig, 22% niet nuttig, 13 twijfel (soms wel, soms niet), 9% geen mening. </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  16. 16. Geschiedenis dierproeven in het onderwijs <ul><li>Voorargumenten </li></ul><ul><ul><li>Nut voor leren. </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Fysiologie onderwijs zonder dierproeven is als anatomie zonder snij-practicum </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Nog geen film etc. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Basale filosofie: methode onderzoek = methode onderwijs </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  17. 17. Geschiedenis dierproeven in het onderwijs <ul><li>Tegenargumenten </li></ul><ul><ul><li>Te veel studenten, zien niks </li></ul></ul><ul><ul><li>Emoties studenten (verharding) </li></ul></ul><ul><ul><li>Veel proeven mislukten en dieren in abnormale toestand: je leerde niets (extra-polatie argument) </li></ul></ul>Ethiek Instituut
  18. 18. Overwegingen voor en tegen <ul><li>Basale dier-ethische overwegingen </li></ul><ul><li>Deugd ethiek: </li></ul><ul><ul><ul><li>Verharding </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Geen respect voor levende wezens </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Je rukt even een blik ratten los </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>In Utrecht: eis van Dec om in praktijk onderwijs aandacht aan ethiek te schenken </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  19. 19. Overwegingen voor en tegen <ul><li>nut </li></ul><ul><ul><li>Afweging doel-middelen (utilisme) </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Geen nieuwe kennis, doel didactisch, altijd alternatieven (studenten en ruimtevaart) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Leerstijlen verschillend, maar ervaring erg belangrijk </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Alleen het beste didactische middel, ook al kost het dieren? </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Je weet ook wat je niet wil! (zelf dieren doden!) </li></ul></ul></ul>Ethiek Instituut
  20. 20. Stellingen <ul><li>Studenten die dat willen moeten extra dierproeven kunnen doen </li></ul><ul><li>Als er een alternatief in onderwijs mogelijk is, dan is de dierproef dus niet nodig! </li></ul><ul><ul><li>Wetten! </li></ul></ul><ul><li>Dierproeven voor onderwijs mogen nooit meer dan matig ongerief opleveren </li></ul>Ethiek Instituut

×