Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
het machtigste leven op aarde 
Wiebe Sloot 
Hoofd laboratorium Micropia
opzet presentatie 
• heel klein…maar ook heel groot 
• …en met heel veel … en overal 
• de drie domeinen 
• ontstaan 
• bo...
heel klein
heel klein 
micrometer = 1/1000ste van een millimeter 
bacteriën 
punt van de 
naald 
bron:sciencefoto.de
heel klein 
De gemiddelde bacterie 
past 50 keer in de 
doorsnede van een 
mensenhaar.
heel groot en oud 
• Armillaria ostoyae (sombere honingzwam) 
1600 voetbalvelden 
2400 jaar oud
en met heel veel
en met heel veel 
• 60% van de biomassa op onze planeet 
• een nonillion (1 met 30 nullen) bacteriën op aarde 
• meer bact...
en met heel veel 
• 2/3 van het leven is onzichtbaar 
• 100 miljoen soorten microben
en overal 
• extromofielen 
Overleven bij een hoge en/of lage temperatuur, 
pH, zoutgehalte, druk, voeding, zuurstof, wate...
de drie domeinen
de drie domeinen 
Bacteria Archaea Eukarya 
‘karyon’ = kern 
‘pro’ = voor 
‘eu’ = echt
de drie domeinen 
prokaryoten: 
• Bacteria 
• Archaea 
eukaryoten: 
• Eukarya
de drie domeinen 
En virussen dan?
ontstaan
ontstaan 
En virussen dan?
ontstaan 
microben waren het eerste leven op aarde 
• ze ontstonden zo’n 3,5 miljard jaar geleden 
• 2 miljard jaar gelede...
ontstaan 
• 1,7 miljard jaar geleden de eerste meercellige 
• 600 miljoen jaar geleden het eerste zichtbare leven 
• 250.0...
bouw
bouw 
de prokaryote cel 
cytoplasma 
fimbria 
(bacteriehaar) 
plasmide 
celwand 
celmembraan 
DNA-streng 
ribosomen 
zweep...
bouw 
de eukaryote cel
ontdekking
Neerlands trots 
Antoni van Leeuwenhoek 
1674 voor het eerst 
‘kleijne diertgens’
Neerlands trots 
‘sonder sich te besoetelen’
onmisbaar
onmisbaar 
50% van de zuurstof in onze atmosfeer
onmisbaar 
ultieme recyclers 
Bodembacteriën en 
–schimmels breken 
organisch materiaal 
af en stellen de 
bouwstenen weer...
onmisbaar 
symbiose met planten 
92% van de onderzochte 
plantenfamilies werkt samen 
met mycorrhiza-schimmels 
Vlinderblo...
onmisbaar 
symbiose met de mens 
Honderdduizend 
miljard microben 
in je lichaam. 
14.000 keer het 
aantal mensen op 
aard...
op en in je lichaam
op en in je lichaam 
microbioom = het geheel van microben in en op je 
lichaam 
• 100.000.000.000.000 bacteriën, schimmels...
op en in je lichaam 
heel belangrijk: 
• helpt bij spijsvertering 
• maakt vitaminen en 
hormonen 
• traint immuunsysteem ...
op en in je lichaam 
genetische revolutie 
Veel sneller en duizend keer goedkoper genetisch 
onderzoek naar microbioom.
op en in je lichaam 
vijf interessante gebieden: 
• mond 
• neus en luchtwegen 
• huid 
• maag-darmkanaal 
• geslachtsdele...
op en in je lichaam 
mond
op en in je lichaam 
neus en luchtwegen 
Staphylococcus 
aureus 
Staphylococcus 
epidermis
op en in je lichaam 
huid 1,8 m2 met 1.5 biljoen microben 
Propionibacterium 
acnes
op en in je lichaam 
maag-darmkanaal 
• 1,5 kilo microben 
• 100 miljard per ml 
• diversiteit vrij stabiel 
• wel afhanke...
op en in je lichaam 
geslachtsdelen - vagina 
• lage zuurgraad in vagina door melkzuurbacteriën 
• lage pH tegen schadelij...
op en in je lichaam 
geslachtsdelen - penis 
• microbensamenstelling uniek per persoon 
• afhankelijk van leeftijd en seks...
microbiologie en biotechnologie
microbiologie
biotechnologie 
‘het gebruik van het leven’ 
• bestaat al duizenden jaren 
• recent steeds meer aandacht voor microben
biotechnologie 
drie generaties: 
• klassiek (eeuwen oud, zoals bier en kaas) 
• industrieel (op grote schaal, zoals antib...
produceren en conserveren van voedsel
Door de ontdekking van Alexander 
Fleming waren veel ziektes niet meer 
dodelijk. 
medicijnen 
Alexander Fleming
biobrandstoffen
toekomst?
Micro-organismen, de machtigste 
organismen op aarde. 
Zonder hen kunnen we niet leven.
Onzichtbaar en onmisbaar
Onzichtbaar en onmisbaar
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Onzichtbaar en onmisbaar

906 views

Published on

Natuur, Wetenschap en Techniekconferentie Actie=Reactie, 21 november 2014 | Biologie Plus | www.biologieplus.nl
Door Wiebe Sloot - Natura ARTIS Magistra

Laat je leerlingen kennis maken met de onzichtbare natuur. Micropia toont de kleinste en machtigste organismen op onze planeet en geeft je leerlingen inzicht in de betekenis van microben voor mens en natuur. Ontdek tijdens deze lezing meer over de microwereld en ervaar praktische en leuke manieren om microbiologie te behandelen voor de bovenbouw.

Je ziet ze niet, maar ze zijn er wel. Ze zitten op je, ze zitten in je, en jij alleen hebt er al meer dan honderdduizend miljard. Ze zijn er als je eet, als je ademt en als je zoent. Ze zitten overal, op je handen en in je buik. En ze bemoeien zich met alles. Zij bepalen hoe onze wereld eruitziet: wat je ruikt en wat je proeft; of je ziek wordt of juist beter. Ze kunnen ons redden of vernietigen.

Microben, de kleinste en machtigste organismen op onze planeet. We weten nog maar weinig van ze af, maar kunnen veel van ze leren. Over onze gezondheid, alternatieve energiebronnen en wie weet wat nog meer. Als je de wereld van héél dichtbij bekijkt, gaat er een nieuwe voor je open. Mooier en bijzonderder dan je je ooit hebt kunnen voorstellen.

Microben zijn niet weg te denken uit ons leven. Ondanks het belang van microben is er vaak nog weinig aandacht voor deze onzichtbare en onmisbare wereld in de klas. Tijdens deze lezing zal Wiebe Sloot, hoofd laboratorium Micropia en voormalig docent, meer vertellen over de verborgen wereld van de microben.
Wiebe Sloot zal laten zien dat de onzichtbare microwereld ook voor bovenbouwleerlingen van primair onderwijs toegankelijk is. Hij geeft voorbeelden van leuke interactieve proefjes voor in de klas. Verder zal hij de dagelijkse context gebruiken om microbiële concepten te verklaren. Ook laat hij je kennis maken met het unieke onderwijsprogramma van Micropia en de mogelijkheden voor een bezoek met de klas.

Micropia: de grootste microbeleving ter wereld, midden in Amsterdam.
Meer informatie is te vinden op www.micropia.nl

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Onzichtbaar en onmisbaar

  1. 1. het machtigste leven op aarde Wiebe Sloot Hoofd laboratorium Micropia
  2. 2. opzet presentatie • heel klein…maar ook heel groot • …en met heel veel … en overal • de drie domeinen • ontstaan • bouw • ontdekking • onmisbaar • op en in je lichaam • microbiologie en biotechnologie
  3. 3. heel klein
  4. 4. heel klein micrometer = 1/1000ste van een millimeter bacteriën punt van de naald bron:sciencefoto.de
  5. 5. heel klein De gemiddelde bacterie past 50 keer in de doorsnede van een mensenhaar.
  6. 6. heel groot en oud • Armillaria ostoyae (sombere honingzwam) 1600 voetbalvelden 2400 jaar oud
  7. 7. en met heel veel
  8. 8. en met heel veel • 60% van de biomassa op onze planeet • een nonillion (1 met 30 nullen) bacteriën op aarde • meer bacteriën op aarde dan sterren in het universum een miljoen bacteriën en tien miljoen virussen
  9. 9. en met heel veel • 2/3 van het leven is onzichtbaar • 100 miljoen soorten microben
  10. 10. en overal • extromofielen Overleven bij een hoge en/of lage temperatuur, pH, zoutgehalte, druk, voeding, zuurstof, water en straling.
  11. 11. de drie domeinen
  12. 12. de drie domeinen Bacteria Archaea Eukarya ‘karyon’ = kern ‘pro’ = voor ‘eu’ = echt
  13. 13. de drie domeinen prokaryoten: • Bacteria • Archaea eukaryoten: • Eukarya
  14. 14. de drie domeinen En virussen dan?
  15. 15. ontstaan
  16. 16. ontstaan En virussen dan?
  17. 17. ontstaan microben waren het eerste leven op aarde • ze ontstonden zo’n 3,5 miljard jaar geleden • 2 miljard jaar geleden de eerste eukaryoten via endosymbiose
  18. 18. ontstaan • 1,7 miljard jaar geleden de eerste meercellige • 600 miljoen jaar geleden het eerste zichtbare leven • 250.000 jaar geleden de moderne mens
  19. 19. bouw
  20. 20. bouw de prokaryote cel cytoplasma fimbria (bacteriehaar) plasmide celwand celmembraan DNA-streng ribosomen zweephaar
  21. 21. bouw de eukaryote cel
  22. 22. ontdekking
  23. 23. Neerlands trots Antoni van Leeuwenhoek 1674 voor het eerst ‘kleijne diertgens’
  24. 24. Neerlands trots ‘sonder sich te besoetelen’
  25. 25. onmisbaar
  26. 26. onmisbaar 50% van de zuurstof in onze atmosfeer
  27. 27. onmisbaar ultieme recyclers Bodembacteriën en –schimmels breken organisch materiaal af en stellen de bouwstenen weer ter beschikking.
  28. 28. onmisbaar symbiose met planten 92% van de onderzochte plantenfamilies werkt samen met mycorrhiza-schimmels Vlinderbloemigen werken samen met Rhizobium-bacteriën die wortelknobbeltjes maken.
  29. 29. onmisbaar symbiose met de mens Honderdduizend miljard microben in je lichaam. 14.000 keer het aantal mensen op aarde.
  30. 30. op en in je lichaam
  31. 31. op en in je lichaam microbioom = het geheel van microben in en op je lichaam • 100.000.000.000.000 bacteriën, schimmels, archaea en virussen • 10x meer dan lichaamscellen • weegt bij elkaar 1,5 kilo • unieke samenstelling
  32. 32. op en in je lichaam heel belangrijk: • helpt bij spijsvertering • maakt vitaminen en hormonen • traint immuunsysteem • concurreert met schadelijke microben van buitenaf Het microbioom wordt vaak gezien als extra orgaan
  33. 33. op en in je lichaam genetische revolutie Veel sneller en duizend keer goedkoper genetisch onderzoek naar microbioom.
  34. 34. op en in je lichaam vijf interessante gebieden: • mond • neus en luchtwegen • huid • maag-darmkanaal • geslachtsdelen
  35. 35. op en in je lichaam mond
  36. 36. op en in je lichaam neus en luchtwegen Staphylococcus aureus Staphylococcus epidermis
  37. 37. op en in je lichaam huid 1,8 m2 met 1.5 biljoen microben Propionibacterium acnes
  38. 38. op en in je lichaam maag-darmkanaal • 1,5 kilo microben • 100 miljard per ml • diversiteit vrij stabiel • wel afhankelijk van dieet • 10x meer bacterievirussen
  39. 39. op en in je lichaam geslachtsdelen - vagina • lage zuurgraad in vagina door melkzuurbacteriën • lage pH tegen schadelijke microben • melkzuurbacteriën tijdens geboorte overgedragen op baby  helpen bij vertering moedermelk • zonder balans: bacteriële vaginose
  40. 40. op en in je lichaam geslachtsdelen - penis • microbensamenstelling uniek per persoon • afhankelijk van leeftijd en seksuele activiteit • grootste effect door besnijdenis  minder anaerobe bacteriën
  41. 41. microbiologie en biotechnologie
  42. 42. microbiologie
  43. 43. biotechnologie ‘het gebruik van het leven’ • bestaat al duizenden jaren • recent steeds meer aandacht voor microben
  44. 44. biotechnologie drie generaties: • klassiek (eeuwen oud, zoals bier en kaas) • industrieel (op grote schaal, zoals antibiotica) • modern (genetische modificatie) Let op: veel overlap!
  45. 45. produceren en conserveren van voedsel
  46. 46. Door de ontdekking van Alexander Fleming waren veel ziektes niet meer dodelijk. medicijnen Alexander Fleming
  47. 47. biobrandstoffen
  48. 48. toekomst?
  49. 49. Micro-organismen, de machtigste organismen op aarde. Zonder hen kunnen we niet leven.

×