Bedrijven lopen voorop, consu-
menten volgen slechts aarzelend
en de overheid verstoort meer dan
ze stimuleert met haar zi...
HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014
31
voelbaar dan in 1973, toen het ‘Rapport van
de Club van Rome’ voor heel wat slapeloze
nachten had gezorgd en het vooruitzi...
HAAGSE FOCUS
Wie vormen die antilobby? Daar is geen
eenduidig antwoord op te geven. “Zijn het
Shell en Opel, die al in de ...
te bevorderen.” Rob Warmerdam was het
daar volledig mee eens. “Toen Emile Roemer
voorstelde het in ieder geval bij de corp...
DE MYTHEVAN HET ONUITPUTTELIJKE SCHALIEGAS:
EENWINNING ZONDERWINST
Jeremy Legget is een Britse geoloog en oliedeskundige d...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Rondetafel mvo duurzaamheid ondernemersbelang zuid hollandse eilanden hoeksche waard 0314

339 views

Published on

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
339
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Rondetafel mvo duurzaamheid ondernemersbelang zuid hollandse eilanden hoeksche waard 0314

  1. 1. Bedrijven lopen voorop, consu- menten volgen slechts aarzelend en de overheid verstoort meer dan ze stimuleert met haar zigzaggende subsidie- beleid. Ondernemers hebben echter ook de sleutel in handen het proces te versnellen en verdiepen, op voorwaarde dat ze daarbij meer samenwerken. Sinds de Arabische olieboycot van 1973, toen ons land kennismaakte met het fenomeen ‘autoloze zondag’, is het besef doorgedron- gen dat we voor onze energievoorziening niet enkel afhankelijk zijn van het gasveld in Slochteren. “Als ik rondloop op onze afdeling trading zie ik hoe internationaal de energiemarkt geworden is”, zei Katja Langen, directeur onshore wind bij Eneco. “Het sluiten van een kerncentrale in Duitsland, onrust in Oekraïne – elke gebeurtenis heeft direct effect op onze prijzen voor gas en elektriciteit. De fossiele brandstoffen raken onherroepelijk op en onze afhankelijkheid van foute regimes is politiek niet wenselijk. Op termijn hebben we geen andere keuze dan verduurzamen. “ SENSE OF URGENCY Katja Langen is een van de twaalf ondernemers en managers die Hét Ondernemersbelang uitnodigde voor een ge- sprek in het Carlton Oasis Hotel in Spijkenisse om de noodzaak van snellere verduurzaming toe te lichten. Haar collega Monique Sweep, directeur van Coöperatie Deltawind, voegde daaraan toe dat windenergie momenteel de belangrijkste alternatieve bron vormt, “maar over tien jaar zal dat naar verwachting zonne- energie zijn. De zon is een onuitputtelijke bron. Ze straalt in één uur tijd meer energie op aarde dan wij in een heel jaar nodig heb- ben. De kunst wordt om die energie te gaan vangen. Maar ik merk ook dat veel mensen denken: ‘de technologie lost die problemen met energie en CO2 wel op.’ De sense of urgency ontbreekt om nu iets te doen in plaats van passief de ontwikkelingen af te wachten.” DE PRIJSVASTZETTEN De energiecrisis is inderdaad veel minder PIEKOLIE, POETIN EN PRIJSVERHOGING: Harde argumenten voor de energietransitie We bevinden ons midden in een energietransitie van fossiel naar duurzaam. Over zes jaar moet energie uit hernieuwbare bronnen veertien procent van het totaal uitmaken, binnen enkele decennia mogen fossiele brandstoffen geen rol van betekenis meer spelen. Het streven is mooi, de werkelijkheid is weerbarstig. De transitie verloopt trager dan zou moeten. JOHAN ROOBOL Directeur van sociale werkvoorziening WHW-bedrijven in de Hoeksche Waard: “Aan de ene kant geeft de overheid loonkostensubsidies, aan de andere kant verhoogt ze voortdurend de belasting op arbeid.” www.whw.nl MIKE DREISCH Lanceerde met Greenhuus het eerste volledig ecologische en verplaatsbare strandhuis: “Holistische duurzaam- heid betekent dat alle onderdelen van het business model verduurzaamd zijn, elkaar versterken en elkaar aanvullen.” www.greenhuus.nl KATJA LANGEN Verantwoordelijk voor alle onshore activiteiten van Eneco Wind, dus alle windmolenparken op land en niet die op zee: “De fossiele brandstoffen raken onherroepelijk op en onze afhankelijk- heid van foute regimes is politiek niet wenselijk. Op termijn hebben we geen andere keuze dan verduurzamen.” www.eneco.com MONIQUE SWEEP Directeur van Coöperatie Deltawind, één van de eerste en meest succesvolle windcoöperaties van Nederland, de Krammersluizen: “Windenergie vormt momenteel de belangrijkste alternatieve bron.” www.deltawind.nl DEELNEMERS HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014 30 RONDETAFEL Tekst: Jeroen Kuypers // Fotografie: Marco Magielse
  2. 2. HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014 31
  3. 3. voelbaar dan in 1973, toen het ‘Rapport van de Club van Rome’ voor heel wat slapeloze nachten had gezorgd en het vooruitzicht van benzine op de bon heel reëel leek. Anders dan veertig jaar terug is het fenomeen piekolie nu echter veel bedreigender. De bestaande velden raken leeg en de nieuwe die ontdekt worden zijn steevast veel kleiner en hebben een steeds hogere olieprijs nodig om renderend te kunnen worden geëxploiteerd. In de huidige sluipende crisis hebben we enkel het prijsme- chanisme, maar hogere kosten jagen ons niet uit de auto, terwijl de huidige benzineprijs twintig jaar terug nog een volksopstand had veroorzaakt. “In feite is de ener- gieprijs momenteel nog relatief laag”, stelde Katja Langen, “en alle studies wijzen erop dat ze dat de komende vijf tot tien jaar zal blijven. De kostprijs voor CO2 uitstoot is daarbij echter niet in- gecalculeerd en die volgt natuurlijk onherroepelijk.” Krijn Ratsma, voorzitter van Stichting Energieke Regio, voegde daaraan toe dat overstappen op duurzame energie de beste manier is om die huidige lage prijs vast te houden: “Investeren in zonnepanelen levert een stabiel rendement op van zeven tot tien procent per jaar. Bovendien impliceert die investering dat je de vijf cent van nu vastzet voor de komende vijfentwintig jaar. Denk niet dat die elektriciteitsprijs in de toekomst zal dalen. Zodra dat gebeurt springt de overheid in het gat met allerhande energie- belastingen.” SLECHTE RECLAME Piekolie, Poetin, Prijsverhoging – alle argu- menten pleiten voor verduurzaming. Hoe valt dat dan te rijmen met de reeks van faillissementen die de fabrikanten van zonnepanelen en uitbaters van windmolenparken heeft geteisterd? In Limburg ging bijvoorbeeld Scheuten Solar failliet en over de grens in Oostende Electrawinds. Daniël Poolman, van Navito, weet dit vooral aan opstartmoeilijkheden. “De marge per vierkante meter paneel is zeer gering. Bovendien heeft zo’n fabriek een groot marketing- en verkoopapparaat nodig om zijn producten bekend te maken en aan de man te brengen. Van de bedrijven die failliet ging had maar liefst 40 mensen op kantoor en slechts vierentwintig in de fabriek. Dat is natuurlijk een gigantische en onmogelijke overhead om te bekostigen. Geen wonder dat het mis ging, al heeft het bedrijf onderhand alles weer op orde.” Hendry Klooster, van Enerless, wees op de na-ijleffecten uit de jaren waarin het installeren van zonnepanelen zwaar gesubsidieerd werd: “Het op de markt brengen van PV-systemen leek toen makkelijk. Je verkocht ze bij wijze van spreken op je blauwe ogen. Dat heeft veel bedrijven verleid maar ook misleid. Toen de subsidies verdwenen ging het mis.” Mike Dreisch, van Greenhuus, was het daarmee eens: “Een van de misvattingen was dat het opzetten van een panelenfabriek hetzelfde was als het managen van een energiebedrijf. Dat is het niet. PV-systemen zijn in wezen een soort computerchips. De failliete ondernemers hadden zich beter aan die sector kunnen spiegelen. Maar hoe dan ook vormen dergelijke fail- lissementen slechte reclame voor de duurzame energievoorziening, tenzij we als sector duidelijk kunnen maken waaróm het in deze gevallen mis ging.” BURGERINITIATIEVEN Volgens Henk van den Berg, voorzit- ter van HoekscheWaardDuurzaam, is het uiteindelijk niet relevant wáár de zonnepanelen gefabriceerd worden: “In Europa of in andere landen – zolang dat maar duurzaam gebeurt. Overigens is het economisch gezien jammer dat wij in Europa niet in staat zijn om de panelen concurrerend te kunnen produceren. De energietransitie is ook veel meer een zaak van burgers en bedrijven dan van de overheden. Die laatste zijn nog steeds niet helemaal verlost van de illusie dat de samenleving maakbaar is, terwijl het juist burgerinitiatieven zijn die de verduurzaming van de grond tillen. Coöperaties als Deltawind maar ook het bekroonde Texelenergie bewijzen dat je én op hernieuwbare energiebronnen kunt overschakelen én daar winst mee kunt maken. Bij dergelijke initiatieven haken, naast particulieren, ook steeds meer bedrijven aan. De overheden moeten deze initiatieven veel meer faciliteren.” Mike Dreisch vond dat de overheid in ieder geval de plicht heeft die transitie te faciliteren. “Ik zie daarbij een groot verschil tussen de energiemarkt en de telecom- markt. De laatste is helemaal opengebroken, wat tot een hausse aan innovatie en decentralisatie heeft geleid, de eerste wordt nog steeds gedomineerd door een aantal reuzen, en dat terwijl we weten dat de energieproductie in de toekomst steeds decentraler en kleinschaliger zal plaatsvinden.” ANTILOBBY Katja Langen zei dat de transitie de markt ook transparanter maakt en de energiemaatschappij dichter bij haar klanten brengt. “We zien de opkomst van een ander business model, maar dat ontstaat niet van vandaag op morgen en ook niet zonder vallen of opstaan. Die fouten, zoals het faillissement van fabrikanten van zonnepanelen, moeten we accepteren, maar de antilobby vergroot ze uit met de bedoeling onze afhankelijkheid van olie en gas te blijven promoten.” DEELNEMERS RENÉ HUISMAN Directeur van de Regionale Afvalstoffendienst Hoeksche Waard: “De burger nog meer aanspreken op zijn milieubewustzijn heeft geen zin.” www.radhw.nl HENKVAN DEN BERG Directeur van stuurgroep Hoeksche Waard Duurzaam: “Beleid heeft ook steevast een reikwijdte van vier of vijf jaar. We denken in zittingsperiodes en nooit tot na de volgende verkiezingen. Ook daar moet eens een eind aan komen.” www.hoekschewaardduurzaam.nl KRIJN RATSMA Architect en voorzitter van Stichting Energieke Regio, een landelijk project dat ondernemers helpt te verdienen aan duurzaamheid: “Investeren in zonnepanelen levert een stabiel ren- dement op van zeven tot tien procent per jaar.” www.energiekeregio.nl BERTVAN REEUWIJK Bedrijfsleider bij Volkswagendealer Ames: “Nu internet zijn intrede doet in de auto krijgen chauffeurs maar ook werkgevers veel meer mogelijkheden om het rijgedrag te sturen.” www.ames.nl HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014 32 RONDETAFEL
  4. 4. HAAGSE FOCUS Wie vormen die antilobby? Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. “Zijn het Shell en Opel, die al in de jaren dertig een zeer zuinige auto ontwikkelden maar die nooit op de markt brachten? En is dat dezelfde Shell dat zwaar investeert in alternatieve energiebronnen?” vroeg Henk van den Berg zich hardop af. Krijn Ratsma zei dat ook de overheid verdeeld lijkt: “Wij krijgen veel steun voor ons lokale initiatief vanuit het ministerie van Infrastructuur en Milieu. De typisch Haagse focus op het centralistisch denken is in ieder geval bij de staatssecretaris en de ambtenaren op dit ministerie verdwenen.” Monique Sweep ziet nog minder tegenstelling: “Natuurlijk moeten we evolueren naar nieuwe verdienmodellen maar vooralsnog kunnen we de oude niet overboord gooien. De uitdaging is momenteel veel meer hoe we oude en nieuwe modellen elkaar kunnen laten versterken.” STUREN OP RIJGEDRAG De energietransitie staat in Duitsland een stuk verder dan bij ons maar in sommige opzichten is Nederland wel degelijk het braafste jongetje van de klas. “We moeten ervoor zorgen dat nieuwe personenwagens in 2014 niet meer dan 113 gram CO2 per kilometer uitstoten en we zaten in 2013 al gemiddeld op 109 in Nederland”, zei Bert van Reeuwijk, bedrijfsleider bij Ames Autobedrijf BV. “Dat is bijzonder knap, in Europa ligt het gemiddelde 20 g/km hoger! En dat voor een land dat het op drie na dichtstbevolkte ter wereld is. Toch is dit niet alleen door milieubewustzijn tot stand gekomen. De consument die deze milieuvrien- delijke auto’s koopt kijkt grotendeels naar de bijtelling. Gelukkig verduurzamen steeds meer bedrijven hun wagenpark en kijken ze naast de aanschaf van het voertuig ook steeds vaker naar het gebruik ervan. We zien ook een indrukwekkende toename van de vraag naar elektrische auto’s, al hoop ik altijd dat de stroom waarop dan gereden wordt tenminste groen is. De auto is tegenwoordig een rijdende computer, en nu internet zijn intrede doet in de auto krijgen chauffeurs maar ook werkgevers veel meer mogelijkheden om het rijgedrag te sturen. Alle ritten kunnen namelijk uitgelezen worden. Met behulp van die gegevens kunnen chauf- feurs zichzelf corrigeren of laten corrigeren door hun managers.” KEURMERKFRAUDE De gedifferentieerde bijtelling is een voorbeeld van een sturende maatregel van de overheid, maar Rob Warmerdam, directeur van Enervatief, zag hier ook risico’s in. “We hebben dat in het verleden gezien met de invoering van het FSC keurmerk. De vraag in de bouw naar duurzaam hout nam enorm toe, explodeerde zelfs. Er was echter simpelweg niet voldoende hout uit duurzaam beheerde bossen, zodat het keurmerk uiteindelijk fraude in de hand werkte in landen als Indonesië en Maleisië. Vraag en aanbod moeten dus wel op elkaar zijn afgestemd als de overheid met zo’n maatregel komt.” FINANCIEEL PRIKKELEN En nog zo’n punt is de duur van dergelijke maatregelen. Hoe meer aanvragen, hoe sneller de subsidiepot leeg raakt en een open een groter gruwel dan klimaatopwarming. middel om consumenten tot duurzaamheid te bewegen. “Wij bieden de burgers van de Hoeksche Waard een uitgebreide service, met glasbakken, textielcontainers en ophaalrondes. Toch blijven we met veel restafval zitten, dat grotendeels bestaat uit materiaal dat eigenlijk gerecy- cled had kunnen worden”, zei René Huisman, directeur van de RAD Hoeksche Waard. “De burger nog meer aanspreken op zijn milieu- beloning bieden in de vorm van gedifferen- tieerde tarieven voor optimaal scheiden van zijn afval wel. Dat gaan we nu doen.” KWETSBARE GROEPEN Bovendien wordt de rekening toch altijd gepresenteerd, ook als de subsidie wordt afgeschaft. “Duurzaamheid betekent ook de kwetsbare groepen in onze samenleving een kans op werk bieden”, aldus Johan Roobol, directeur van WHW Bedrijven. “Aan de ene kant geeft de overheid loonkostensubsidies, aan de andere kant ver- hoogt ze voortdurend de belasting op arbeid. Maar als dat beleid het voor bedrijven te duur maakt werknemers uit de kwetsbare groepen in dienst te nemen komen die mensen thuis achter de geraniums te zitten. En linksom of rechtsom zullen ze aan het eind van de maand toch een inkomen moeten hebben om van rond te komen. Ze in staat stellen daarvoor te werken is per saldo altijd voordeliger.” DENKEN IN ZITTINGSPERIODES ”Beleid heeft ook steevast een reikwijdte van vier of vijf jaar”, merkte Henk van den Berg tenslotte op. “De bestuurders denken in zittingsperiodes en nooit tot na de volgende verkiezingen. Ook daar moet eens een eind kabinet bijvoorbeeld aan de woningbouw- corporaties heeft opgelegd wordt nu gebruikt om het tekort terug te dringen, een korte- termijndoelstelling, terwijl het had kunnen worden benut om duurzaamheid in de bouw ROBWARMERDAM Directeur van Boeter Bouwbedrijf en onder de naam Enervatief actief op het gebied van duurzaamheid: “Burgers uit de lagere inkomensgroepen kunnen geen zonnepanelen en isolering bekos- tigen. Toch is dat voor de energietran- sitie een belangrijke doelgroep.” www.boeterbouw.nl HENDRY KLOOSTER Werkzaam bij Enerless, een organisa- tie die adviseert bij energiebesparing: “Het leek lange tijd of je PV-systemen bij wijze van spreken op je blauwe ogen kon verkopen. Dat heeft veel bedrijven verleid maar ook misleid.” www.enerless.nl DANIËL POOLMAN Werkzaam bij Navito, gespecialiseerd in het leveren en installeren van zon- nepanelen: “De marge per vierkante meter paneel is zeer gering.” www.navito.nl BOYD BARTELS Projectmanager bij Ecoplanet BV: “Duurzame maatregelen nemen zon- der strategie daarachter werkt alleen maar kostenverhogend en uiteindelijk teleurstellend.” www.ecoplanet.nl HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014 33
  5. 5. te bevorderen.” Rob Warmerdam was het daar volledig mee eens. “Toen Emile Roemer voorstelde het in ieder geval bij de corporaties te laten op voorwaarde dat die het daarvoor zouden gebruiken was ik bijna bereid SP te stemmen. Bijna. Het idee was om meerdere redenen goed. Ten eerste komt een deel van dat geld via BTW en loonbelasting toch terug in de schatkist, ten tweede kunnen de burgers uit de lagere inkomensgroepen geen zonne- panelen en isolering bekostigen. Dat moeten de corporaties waarvan ze huren voor hen regelen. Voor de energietransitie is dat een belangrijke doelgroep. Het gaat alles bij elkaar snel om een vijfde van de bevolking.” DUURZAAM OVERLEVEN De hamvraag is inmiddels: hebben bedrijven en burgers de overheid nog nodig om de energietransitie tot een goed einde te brengen? Mike Dreisch leek geneigd met ‘nee’ te ant- woorden: “Duurzaamheid is voor de meeste ondernemers veel meer dan enkele symboli- sche maatregelen. Je komt er niet meer door enkel wat zonnepanelen op je dak te leggen of met een groen stickertje te zwaaien. Klanten en leveranciers verwachten dat je de hele bedrijfs- voering verduurzaamt. Ik noem dit ‘holistische duurzaamheid’, waarbij alle onderdelen van het business model verduur- zaamd zijn, elkaar versterken en el- kaar aanvullen.” Boyd Bartels, van Ecoplanet, voegde daar aan toe dat dit ook de enige manier is om dit geld te laten opleveren in plaats van kosten: “Duurzame maatregelen nemen zonder strategie daarachter werkt alleen maar kostenverhogend en uiteindelijk teleurstellend. Een duurzame bedrijfsvoering betekent ook – letterlijk genomen – dat het bedrijf er morgen en overmorgen nog is. Ondernemers kijken heel nuchter: waar zit het verschil? Als ze die duurzaamheid gezamenlijk kunnen bereiken, via collectieve afspraken over bijvoorbeeld afvalverwerking en energie-inkoop, zullen ze dat niet laten, als ze het individueel beter voor elkaar krijgen ook niet.” De overheid blijft waarschijnlijk zwalken, de consument laat zich (te) vaak sturen op terugverdientijden, maar het bedrijfsle- ven lijkt het point-of-no-return te zijn gepasseerd. Waar het de komende jaren op aankomt is al die individuele initiatieven beter op elkaar te laten aansluiten, zodat er via samenwerking in de keten indrukwekkende schaalvoordelen kunnen worden bereikt. Misschien zijn we dan straks niet enkel meer op het vlak van CO2 uitstoot van auto’s de beste leerling van de Europese klas. « RONDETAFEL HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014 34
  6. 6. DE MYTHEVAN HET ONUITPUTTELIJKE SCHALIEGAS: EENWINNING ZONDERWINST Jeremy Legget is een Britse geoloog en oliedeskundige die zich al jaren grote zorgen maakt over de dreiging van piekolie. Hij publiceerde daarover onder meer het onlangs vertaalde ‘Uit de Olie’. In een van de hoofdstukken gaat hij in op het verschijnsel schaliegas. De grote olie- en gasmaatschappijen ontkennen de onafwendbaarheid van piekolie niet maar verwachten dat de grote hoeveelheden schaliegas het dreigend tekort aan fossiele brandstoffen tot in de afzienbare toekomst zullen kunnen opvangen. Volgens Legget is dit een gevaarlijke illusie, in de eerste plaats omdat de realiteit van de hoeveelheden die worden gewonnen altijd lager is dan de schattingen, in de tweede plaats omdat die winning geen winst oplevert. “Schaliegasproducenten landaankopen, boringen en de afhandeling – en dat alles bij een aanhoudend lage gasprijs… Wallstreet had hen met de neus op de feiten moeten drukken. In plaats daarvan bleven ze maar cheques met vijf nullen schrijven… Het is erger dan bij een vastgoedzeepbel, want dit proces kun je niet stil leggen. De boringen moeten niet alleen doorgaan, maar gezien het snelle inzakken van de productie per put nog opgevoerd worden ook om het bestaande productieniveau te handhaven.” Daarnaast komt er zeer veel methaan vrij bij de winning van schaliegas, meer dan bij steenkool. “Met zijn ongecontroleerde methaanuitstoot neemt schaliegas inmiddels een verbijsterende twintig procent van de Amerikaanse CO2 uitstoot voor zijn rekening.” Legget citeert daarom een collega die zitting heeft in de Association for the Study of Peak Oil in Wenen: ‘Schaliegaswinning is geen revolutie of renaissance, maar een afscheidsfeestje.’ Jerremy Legget: ‘Uit de Olie’, vertaald door Gertjan Cobelens en uitgegeven door Jan van Arkel. 336 bladzijden. HÉT ONDERNEMERSBELANG // EDITIE 03 • 2014 35

×