SlideShare a Scribd company logo
1 of 12
Download to read offline
‫بنەپایە‬
‫و‬
‫بناغە‬
(
Footing and Foundation
)
‫خانوو‬ ‫بناغەی‬
(
Footing and Foundation
: )
‫دەکەوێتە‬ ‫کە‬ ‫پایەیەی‬ ‫بنە‬ ‫یان‬ ‫دیوارە‬ ‫بەشە‬ ‫لەو‬ ‫بریتییە‬
‫ژێ‬
‫سەر‬ ‫لە‬ ‫رەوە‬
‫زەوی‬ ‫بۆ‬ ‫قورسای‬ ‫گواستنەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫هۆکارئکە‬ ‫تاکە‬ ‫دانراون‬ ‫زەوی‬
.
‫بناغە‬ ‫ئەرکی‬
(
Function of Foundation
: )
‫کارو‬
‫بناغە‬ ‫ئەرکی‬
‫و‬ ‫سەنگ‬ ‫ئەو‬ ‫لەوەی‬ ‫بریتییە‬ ‫تر‬ ‫بینایەکی‬ ‫هەر‬ ‫یان‬
‫زەوی‬ ‫سەر‬ ‫بیگەیەنێتە‬ ‫و‬ ‫هەڵبگرێت‬ ‫هەمویان‬ ‫هاتووە‬ ‫خۆیەوە‬ ‫سەروو‬ ‫پایەکانی‬ ‫دیوارو‬ ‫لە‬ ‫کە‬ ‫هێزانەی‬ ‫و‬ ‫قورسای‬
‫شێوە‬ ‫بەئاسانترین‬ ‫و‬ ‫دروست‬ ‫بەشێوەیەکی‬
.
‫بەهێزبێت‬ ‫پتەو‬ ‫بناغە‬ ‫دەبێت‬ ‫مەبەستە‬ ‫ئەم‬ ‫بۆ‬
(
Strength
)
‫جێگ‬ ‫توانای‬
‫و‬ ‫یری‬
‫هەبێت‬ ‫چەسپاویەتی‬
(
Stability
)
‫نیشتن‬ ‫ە‬ ‫ڕۆچون‬ ‫وەک‬ ‫ڕوبدات‬ ‫ژیرەوە‬ ‫خاکەکەی‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫لە‬ ‫گۆرانکاریەک‬ ‫هەر‬ ‫بەمانای‬
‫لەئەنجامدا‬ ، ‫زەرەرمەندبێت‬ ‫یان‬ ‫بجوڵێت‬ ‫خانوەکە‬ ‫ببناغەی‬ ‫کە‬ ‫ئەوەی‬ ‫هۆی‬ ‫ببێتە‬ ‫نابێت‬ ‫ئاوسان‬ ‫ە‬ ‫قەبارەگۆڕین‬ ‫و‬ ‫جواڵندن‬ ‫و‬
‫دراوسێک‬ ‫خانوەکانی‬ ‫یان‬ ‫خانوەکە‬ ‫دیواری‬
‫ببەن‬ ‫درز‬ ‫انی‬
‫پێبگەیەنێت‬ ‫دی‬ ‫زیانێکی‬ ‫هەر‬ ‫یان‬ ‫بروخێن‬ ‫یان‬
.
‫توانای‬ ‫بناغەکە‬ ‫وە‬
‫ڕۆچونی‬ ، ‫کاریتێنەکات‬ ‫شێوەیەک‬ ‫بەهیچ‬ ‫پتەوبێت‬ ‫ئەوەندە‬ ‫ڕویدا‬ ‫خاکەکەدا‬ ‫لە‬ ‫سروشتی‬ ‫رۆچونی‬ ‫ئەگەر‬ ‫هەبێت‬ ‫ئەوەی‬
‫چونکە‬ ‫لێناگیرێت‬ ‫ڕێگەی‬ ‫سەد‬ ‫لەسەدا‬ ‫و‬ ‫ڕودەدات‬ ‫بیناکەدا‬ ‫کێشی‬ ‫لەژێر‬ ‫زۆرلە‬ ‫تا‬ ‫کەم‬ ‫سروشتی‬
‫تەنها‬ ‫خاکێک‬ ‫جۆرە‬ ‫هەموو‬
‫دەکشێت‬ ‫و‬ ‫دەنیشت‬ ‫سەر‬ ‫بخیتە‬ ‫قورسای‬ ‫چۆن‬ ‫الستیک‬ ‫هەرواکو‬ ‫سەنگەدا‬ ‫ئەو‬ ‫لەژێر‬ ‫دەبێت‬ ‫کرژ‬ ‫و‬ ‫دەنیشێت‬ ‫نەبێت‬ ‫بەرد‬
.
‫خانوو‬ ‫بناغەی‬ ‫ژێر‬ ‫زەوی‬
‫بەگشتی‬ ‫زەوی‬
‫دەکرێت‬ ‫پۆلێن‬ ‫سەرەکی‬ ‫جۆری‬ ‫دوو‬ ‫لە‬
:
١
-
‫بەرد‬
(
Rock
)
٢
-
‫خاک‬
(
soil
)
١
-
‫بەرد‬
(
Rock
)
‫کەرەستەیەکی‬ ‫بەرد‬
، ‫نوساون‬ ‫بەیەکەوە‬ ‫پتەو‬ ‫و‬ ‫هێز‬ ‫بە‬ ، ‫پێکهاتووە‬ ‫جۆر‬ ‫و‬ ‫جۆرا‬ ‫خاکی‬ ‫و‬ ‫گڵ‬ ‫زۆر‬ ‫لە‬ ‫پتەوە‬ ‫زۆر‬ ‫سروشتی‬
‫هەیە‬ ‫جیاوازی‬ ‫جۆری‬ ‫زۆر‬
.
‫یان‬ ‫بەزەحمەت‬ ‫زۆر‬ ‫دا‬ ‫کێش‬ ‫یان‬ ‫سەنگ‬ ‫و‬ ‫قورسای‬ ‫پاڵەپەستۆی‬ ‫لەژێر‬ ‫بەرد‬ ‫زۆری‬ ‫زۆربەی‬
‫بۆ‬ ‫دادەنرێت‬ ‫زەوی‬ ‫بنکەی‬ ‫بەباشترین‬ ‫بۆیە‬ ‫دەشکێت‬ ‫کام‬ ‫زۆر‬
‫بناغە‬
‫خانو‬
‫ڕاستەوخۆ‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫ەکە‬
‫بناغە‬
‫لەسەر‬ ‫ی‬
‫بواردا‬ ‫لەزۆر‬ ، ‫بێهێز‬ ‫شکاو‬ ‫لەوردەبەردی‬ ‫نەبێت‬ ‫بریتی‬ ‫وە‬ ‫پتەوبێت‬ ‫زەویەکە‬ ‫سەرەوەی‬ ‫چینەکانی‬ ‫بەمەرجێک‬ ‫دابنرێت‬
‫بناغە‬
‫راستەوخۆ‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫ناکات‬ ‫پێویست‬ ‫کۆنکرێتی‬ ‫ی‬
‫بناغە‬
‫دروستبکرێت‬ ‫زەویەکە‬ ‫لەسەر‬ ‫دیوارەکە‬ ‫ی‬
.
٢
-
‫خاک‬
(
Soil
)
‫بەگشتی‬ ‫خاک‬
‫خۆڵی‬ ، ‫ورد‬ ‫خۆڵی‬ ‫و‬ ‫گڵ‬ ‫واک‬ ‫سروشتی‬ ‫پێکهاتووە‬ ‫کۆمەڵێک‬ ‫تێکەاڵوی‬ ‫یان‬ ‫جۆر‬ ‫لەیەک‬ ‫هاتووە‬ ‫پێک‬
‫چەو‬ ‫و‬ ‫لم‬ ، ‫درشت‬
(
Clay , Silt , Sand , Gravel
)
‫ئەنجامی‬ ‫لە‬ ‫تایبەتەوە‬ ‫ژینگەی‬ ‫و‬ ‫الفا‬ ‫و‬ ‫باران‬ ‫بەهۆی‬ ‫ئەمانە‬ ‫زۆربەی‬
‫کەرەست‬ ‫زەوی‬ ‫سەرەوای‬ ‫لەبەشت‬ ‫هەروەها‬ ،‫بوون‬ ‫درووست‬ ‫بەردەوە‬ ‫وردبوونی‬
‫هەیە‬ ‫زیندەی‬ ‫پێکهاتەی‬ ‫ەی‬
(
Organic
)
‫کۆنی‬ ‫زۆر‬ ‫پاشماوەی‬ ‫هەیە‬
‫زەوین‬ ‫سەر‬ ‫دارودرەختی‬ ‫و‬ ‫گیاندار‬
.
‫دەگۆڕێت‬ ‫خاکەکە‬ ‫پێکهاتەی‬ ‫بەپێی‬ ‫خاکەکە‬ ‫ئاوی‬
.
‫نەرمی‬ ‫و‬ ‫ڕەنگ‬ ‫وەک‬ ‫تاتبەتمەندیەکانە‬ ‫و‬ ‫کاراکتەر‬ ‫و‬ ‫سروشت‬ ‫هەروەها‬
‫توا‬ ‫و‬ ‫ئاوسان‬ ‫و‬ ‫فشەڵی‬ ‫و‬ ‫ڕۆچوون‬ ‫و‬ ‫نیشتن‬ ‫و‬ ‫پتەوی‬ ‫و‬ ‫درشتی‬ ‫و‬ ‫زبری‬ ‫و‬
‫دیکە‬ ‫شتی‬ ‫گەلێک‬ ‫و‬ ‫هەڵگرتن‬ ‫و‬ ‫قورسای‬ ‫نای‬
‫جۆری‬ ‫نیشانکردنی‬ ‫دەست‬ ‫لە‬ ‫هەیە‬ ‫گرنگیان‬ ‫ڕۆڵی‬
‫بناغە‬
‫ی‬
‫خانو‬
‫ئاو‬ ‫و‬ ‫ڕۆچون‬ ‫و‬ ‫پتەوی‬ ‫بەتایبەت‬ ‫ودا‬
‫سان‬
.
‫تا‬ ‫پێکهاتانە‬ ‫ئەو‬
‫باشترە‬ ‫لەیەکەوە‬ ‫نزیکتربن‬ ‫و‬ ‫لکاوتربن‬ ‫بەیەکەوە‬ ‫و‬ ‫بەهئزتر‬ ‫زیاتر‬
‫بۆ‬
‫بناغە‬
‫زیاتر‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫قورسای‬ ‫و‬ ‫کێش‬ ‫توانای‬ ‫و‬
‫دەبێ‬
‫ت‬
.
‫زەوی‬ ‫سەرەوەی‬ ‫بەشی‬
:
‫قواڵی‬ ‫تا‬ ‫زەوی‬ ‫سەرەوەی‬ ‫بەشی‬
(
٣٠
)
‫ئەژمار‬ ‫کشتوکاڵی‬ ‫چاندنو‬ ‫خاکی‬ ‫بە‬ ‫فشەڵ‬ ‫و‬ ‫بێهێز‬ ‫خاکی‬ ‫و‬ ‫خۆڵ‬ ‫لە‬ ‫پێکهاتووە‬ ‫سم‬
‫هەیە‬ ‫قوڵیان‬ ‫زۆر‬ ‫ڕەگی‬ ‫گەورانەی‬ ‫دارە‬ ‫لەو‬ ‫لەو‬ ‫بێجگە‬ ‫بەشدایە‬ ‫لەو‬ ‫درەخت‬ ‫دارو‬ ‫گیاو‬ ‫زۆری‬ ‫زۆربەی‬ ‫واتە‬ ‫دەکرێت‬
.
‫ئەگ‬ ‫زەوییە‬ ‫ئەوبەشەی‬ ‫دا‬ ‫سارد‬ ‫زۆر‬ ‫زستانی‬ ‫لە‬ ‫هەروەها‬
‫ئەمەش‬ ‫ڕوبدات‬ ‫تێیدا‬ ‫بەستن‬ ‫لەوانەیە‬ ‫تیابێت‬ ‫زۆر‬ ‫ئاوی‬ ‫ەر‬
‫زەوی‬ ‫هەاڵوسانی‬ ‫دەبنە‬ ‫هۆکارانەی‬ ‫لەو‬ ‫هۆکارێکە‬
.
‫زەوییە‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەو‬ ‫لەسەر‬ ‫جۆرێک‬ ‫بەهیچ‬ ‫نابێت‬ ‫لەبەرئەوە‬
‫بناغە‬
‫ی‬
‫قوڵی‬ ‫لە‬ ‫دەبێت‬ ‫بکرێت‬ ‫دروست‬ ‫خانوو‬
(
٣٠
)
‫بۆ‬ ‫الببرێت‬ ‫زەویە‬ ‫بەشە‬ ‫سمئەو‬
‫بناغە‬
‫کە‬
.
‫ز‬ ‫بەشە‬ ‫ئەو‬ ‫مانەوەی‬ ‫تەنانەت‬
‫ەویە‬
‫نزمبونەوەی‬ ‫و‬ ‫بەرزبونەوە‬ ‫هۆی‬ ‫دەبێتە‬ ‫وشکبونیدا‬ ‫و‬ ‫تەڕبون‬ ‫لەکاتی‬ ‫چونکە‬ ‫نییە‬ ‫باش‬ ‫خانوەکەشدا‬ ‫ناوەوەی‬ ‫ڕوبەری‬ ‫لە‬
‫خاکەکەوە‬ ‫ئاوی‬ ‫بەهۆی‬ ‫ژورەکان‬ ‫تەختی‬
.
‫زەوی‬ ‫ژێرەوەی‬ ‫بەشی‬
:
‫بەشەی‬ ‫لەو‬ ‫مەبەست‬
‫قواڵی‬ ‫لەخوار‬ ‫زەوییە‬
(
٣٠
)
‫بەدەگمەن‬ ‫بەشە‬ ‫ئەم‬ ‫خاکی‬ ، ‫سنیتمەترەوەیە‬
‫لەیەک‬
‫خۆڵ‬ ‫وەک‬ ‫پێکهاتەی‬
‫پێکهاتانە‬ ‫ئەو‬ ‫تێکەاڵوی‬ ‫لە‬ ‫بریتییە‬ ‫بەڵکو‬ ‫پێکهاتووە‬ ‫چەو‬ ‫یان‬ ‫لم‬ ‫یان‬
.
‫پتەوی‬ ‫خاکەکە‬ ‫زیاتربێت‬ ‫لمی‬ ‫چەوو‬ ‫ڕیژەی‬ ‫هەرچەندە‬
‫دەبێت‬ ‫کەمتر‬ ‫قورسایدا‬ ‫ژێر‬ ‫لە‬ ‫نیشتن‬ ‫و‬ ‫ڕۆچون‬ ‫و‬ ‫زیاتردەبیت‬
.
‫خانوو‬ ‫شوێنی‬ ‫پشکنینی‬
(
Site Investigation
)
‫جۆرە‬ ‫چ‬ ‫خانوو‬ ‫بزانین‬ ‫بۆئەوەی‬
‫بناغە‬
‫ئەستوری‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫و‬ ‫پێویستە‬ ‫یەکی‬
‫بناغە‬
‫یان‬ ‫هەیە‬ ‫بەشیش‬ ‫پێویستی‬ ‫یان‬ ‫بێت؟‬ ‫چەند‬ ‫کە‬
‫قورسای‬ ‫و‬ ‫سەنگ‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫وەتوانای‬ ‫چییە؟‬ ‫بزانرێت‬ ‫دەکرێت‬ ‫دروست‬ ‫لەسەر‬ ‫خانووەکەی‬ ‫خاکەی‬ ‫ئەو‬ ‫جۆری‬ ‫دەبێت‬ ، ‫نا‬
‫چەندە؟‬
(
Bearing Capacity
.)
‫ئامادەکرا‬ ‫لەخشتەی‬ ‫ئەوسا‬ ‫چییە‬ ‫خاکەکە‬ ‫جۆری‬ ‫کەزانرا‬
‫هەڵگرتنی‬ ‫توانای‬ ‫دەتوانین‬ ‫وەوە‬
‫ئاسای‬ ‫و‬ ‫نزم‬ ‫خانووی‬ ‫بۆ‬ ‫بەتایبەتی‬ ‫بکەین‬ ‫دیاری‬ ‫خاکەکە‬
.
‫ئەو‬ ‫ڕۆشنای‬ ‫لەسەر‬ ‫وەرگرین‬ ‫خاکە‬ ‫ئەو‬ ‫تایبەتمەندی‬ ‫دەبێت‬
‫ئەژمارکردنی‬ ‫و‬ ‫دیزاین‬ ‫تایبەتمەندییانە‬
‫بناغە‬
‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ی‬
...
‫خانووەکە‬ ‫شوێن‬ ‫خاکی‬ ‫لە‬ ‫وەرگرتن‬ ‫زانیاری‬ ‫بەمەبەستی‬
‫دەتوانرێ‬
‫زۆ‬ ‫لە‬ ‫سود‬ ‫ت‬
‫وە‬ ‫وەربگیرێت‬ ‫دی‬ ‫شتی‬ ‫ر‬
‫کو‬
، ‫بکە‬ ‫دراوسێی‬ ‫خانووەکانی‬ ‫سەیری‬ ‫شوێنە‬ ‫ئەو‬ ‫دەوروپشتی‬ ‫خانوەکانی‬
‫تێدایە‬ ‫درزیان‬ ‫یان‬ ‫پێگەشتووە‬ ‫زیانیان‬ ‫بزانە‬
.
‫بکە‬ ‫ماڵ‬ ‫خاوان‬ ‫لە‬ ‫پرسیار‬ ‫پاشان‬
‫جۆرە‬ ‫و‬ ‫خاکەکە‬ ‫چۆنییەتی‬ ‫لە‬
‫بناغە‬
‫ی‬
‫مەتری‬ ‫یەک‬ ‫چاڵی‬ ‫دەتوانیی‬ ‫خانووەکە‬ ‫لەشوێنی‬ ‫هەروەها‬ ‫خانووەکە‬
‫هە‬ ‫بچوک‬
‫و‬ ‫چاڵەکە‬ ‫شانی‬ ‫و‬ ‫خاکەکە‬ ‫سەیری‬ ‫و‬ ‫ڵبکەنین‬
‫هەڵکەندنی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫دەتوانرێت‬ ، ‫بکەین‬ ‫ژێرەوەی‬
‫بناغە‬
‫ڕۆشناییان‬ ‫لەسەر‬ ‫و‬ ‫بکریت‬ ‫سەراتایانە‬ ‫پشکنینە‬ ‫ئەو‬ ‫خانووەکەدا‬ ‫ی‬
‫پانی‬ ‫و‬ ‫قوڵی‬
‫بناغە‬
‫بگۆڕدرێت‬ ‫کە‬
.
‫ئەو‬ ‫دابێت‬ ‫تردا‬ ‫بەشکانی‬ ‫لەچاو‬ ‫هەبوو‬ ‫زۆری‬ ‫جیاوازی‬ ‫لەخاکەکە‬ ‫بەشێک‬ ‫ئەگەر‬ ‫یان‬
‫ژم‬ ‫بەشە‬
‫لە‬ ‫دەستکاری‬ ، ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫جیاوازی‬ ‫اردنی‬
‫بناغە‬
‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫کەدا‬
.
‫ناکات‬ ‫پێویست‬ ‫کەم‬ ‫نهۆمی‬ ‫بۆ‬ ‫ئاسای‬ ‫خانووی‬ ‫بۆ‬
‫بەزانینی‬
‫ئاستی‬ ‫ر‬ ‫خاکی‬ ‫جۆری‬ ‫خاکی‬ ‫جۆری‬
‫بناغە‬
‫کە‬ ‫نەبێت‬ ‫بوارەدا‬ ‫لەو‬ ‫تەنها‬ ،‫هەلکەندراو‬ ‫زەوی‬ ‫ئاستی‬ ‫خوارو‬ ‫واتە‬ ‫کە‬
‫ئاوەڕ‬ ‫چاڵ‬ ‫کۆنە‬ ‫یان‬ ‫پڕکراوەیە‬ ‫کە‬ ‫لێدەکرێت‬ ‫ئەوەی‬ ‫ترسی‬
‫کارێزە‬ ‫ۆ‬
.
‫بۆ‬ ‫ئەندازیاریانەی‬ ‫چارەسەری‬ ‫دەبێت‬ ‫بارەدا‬ ‫لەم‬
‫و‬ ‫بکریت‬
‫بناغە‬
‫دەوروبەری‬ ‫و‬ ‫خانووەکە‬ ‫شوێنی‬ ‫سەیری‬ ‫گشتی‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫پێویستە‬ ‫هەروەها‬ ، ‫بکرێت‬ ‫دەستکاری‬ ‫کە‬
‫ئەو‬ ‫ڕۆشنای‬ ‫تالەسەر‬ ، ‫دەگرێتەوە‬ ‫ناوچەیە‬ ‫ئەو‬ ‫الفاو‬ ‫چەند‬ ‫تا‬ ‫و‬ ‫دەڕوات‬ ‫لەکوێوە‬ ‫باراناو‬ ‫ڕێڕەوی‬ ‫بزانین‬ ‫تا‬ ‫بکرێت‬
‫زانیاریانە‬ ‫ئەو‬ ‫ڕۆشنای‬ ‫تالەسەر‬ ، ‫دەگرێتەوە‬ ‫ناوچەیە‬ ‫ئەو‬ ‫الفاو‬ ‫چەند‬ ‫تا‬ ‫بکرو‬ ‫بۆ‬ ‫ژماردنی‬ ‫باراناو‬ ‫ڕێڕەوی‬ ‫زانیاریانە‬
‫بەرزی‬ ‫گشتی‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ژماردنی‬ ‫باراناو‬ ‫ڕێڕەوی‬
‫بناغە‬
‫بێت‬ ‫پێویست‬ ‫بەگوێرەی‬ ‫خانووەکە‬ ‫و‬ ‫کە‬
‫ئەگەر‬ ،
‫زانیاری‬ ‫پێویستە‬ ‫نەکرابوون‬ ‫یەشتا‬ ‫شەقامەکان‬
‫ئاستی‬ ‫بزانرێت‬ ‫دەبێت‬ ‫و‬ ‫بخەمڵێنرێت‬ ‫باش‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫لەوبارەوە‬ ‫هەبێت‬
‫خاکەکەوە‬ ‫ئاستی‬ ‫کوێی‬ ‫دەکەوێتە‬ ‫شەقامەکە‬
.
‫خاک‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫توانای‬
‫تێبینی‬
‫هەڵگرتن‬ ‫توانای‬
‫تون‬
/
‫متر‬
٢
‫خاک‬ ‫یان‬ ‫بەرد‬ ‫جۆری‬
‫جۆر‬
‫بەمەرجێ‬
‫بناغە‬
‫کە‬
‫و‬ ‫پتە‬ ‫بەردی‬ ‫سەر‬ ‫گەشتبێتە‬
‫خۆگرتوو‬ ‫و‬ ‫ساغ‬
.
٤٠٠
٣٠٠
٢٠٠
‫زۆر‬ ‫بەردی‬
‫ساخ‬ ‫پتەو‬
.
‫پتەو‬ ‫ساندستۆن‬ ‫الیمستۆن‬
.
‫سلیت‬ ‫و‬ ‫شست‬
.
‫بەرد‬
‫پانی‬
‫بناغە‬
‫مەتر‬ ‫لەیەک‬ ‫کە‬
‫ئاوی‬ ‫ئاستی‬ ‫وە‬ ‫کەمترنەبێت‬
‫و‬ ‫خوار‬ ‫لە‬ ‫خاک‬ ‫ناو‬
‫بناغە‬
‫بێت‬ ‫کەوە‬
.
٢٠
‫بۆ‬
٤٠
٢٠
>
> ٣٠
١٠
‫بۆ‬
٣٠
<١٠
‫مامناوەند‬ ‫چڕ‬ ‫لمی‬ ‫چەو‬ ‫یان‬ ‫مامناوەند‬ ‫خڕ‬ ‫چەوی‬
.
‫یان‬ ‫فشەڵ‬ ‫چەوی‬
‫فشەڵ‬ ‫لمی‬ ‫چەو‬
.
‫کوتراو‬ ‫لمی‬
.
‫مامناوەند‬ ‫چڕ‬ ‫لمی‬
.
‫فشەڵ‬ ‫لمی‬
.
‫بێ‬ ‫خاکی‬
‫توانای‬
‫بەیەکەوە‬
‫یان‬ ‫نوسان‬
‫لکان‬
‫لەگەڵ‬ ‫ڕۆچونی‬ ‫ئەگەری‬
‫هەیە‬ ‫تەمەندا‬
.
٣٠
‫بۆ‬
٦٠
١٥
‫بۆ‬
٦٠
٧.٥
‫بۆ‬
١٥
٧.٥
>
‫بۆ‬ ‫نابێت‬
‫بناغە‬
‫خۆڵ‬
(
‫کالی‬
)
‫ڕەق‬ ‫پتەو‬ ‫زۆر‬
.
‫پتەو‬ ‫کالی‬
.
‫گرتوو‬ ‫خۆ‬ ‫کالی‬
.
‫سلت‬ ‫و‬ ‫نەرم‬ ‫کالی‬
.
‫کالی‬
‫سلت‬ ‫و‬ ‫نەرم‬ ‫زۆر‬
.
‫بە‬ ‫خاکی‬
‫توانای‬
‫بەیەکەوە‬
‫یان‬ ‫نوسان‬
‫لکان‬
‫بە‬ ‫بۆخانووی‬
‫پێدرا‬ ‫ئاماژەی‬ ‫لەسەرەوە‬ ‫ئەوانەی‬ ‫بێجگە‬ ، ‫نهۆم‬ ‫سێ‬ ‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫رزو‬
‫و‬ ‫خانووەکە‬ ‫ڕوبەری‬ ‫بەگوێرەی‬ ‫پێویستە‬
‫ئامێری‬ ‫بە‬ ‫یان‬ ‫بەدەست‬ ‫چالێک‬ ‫چەند‬ ‫بیناکە‬ ‫گرنگی‬
(
Pits Test
)
‫خاکەکە‬ ‫لە‬ ‫نمونە‬ ‫مەتر‬ ‫چوار‬ ‫سێ‬ ‫قواڵی‬ ‫تا‬ ‫لێبدرێت‬
‫و‬ ‫دیزاین‬ ‫مەبەستی‬ ‫بۆ‬ ‫بزانریت‬ ‫تایبەتمەندییەکانی‬ ‫هەموو‬ ‫تا‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫پشکنینیان‬ ‫خاکدا‬ ‫تاقیگەکانی‬ ‫لە‬ ‫و‬ ‫وەربگیرێت‬
‫ژمارکردنی‬
‫بناغە‬
‫کە‬
.
‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫واتە‬ ‫زۆربوو‬ ‫نهۆمەکانی‬ ‫ژمارەی‬ ‫خانوەکە‬ ‫ئەگەر‬
(
٥
–
٦
)
‫ز‬ ‫چاڵی‬ ‫پیویستە‬ ‫بوو‬ ‫نهۆم‬
‫ۆت‬
‫قووڵ‬
(
Bore Holes
)
‫قواڵی‬ ‫تا‬ ‫هەڵبکەنرێت‬ ‫تایبەتی‬ ‫بەئامێری‬
(
١٠
–
١٥
)
‫و‬ ‫مەتر‬
‫هەموو‬
(
٢
-
٣
)
‫قواڵی‬ ‫مەترێک‬
‫بدرێت‬ ‫ئەنجام‬ ‫بۆ‬ ‫پشکنینی‬ ‫لەتاقیگە‬ ، ‫لێوەربگیرێت‬ ‫خاکی‬ ‫نمونەی‬
.
‫و‬ ‫جۆر‬ ‫و‬ ‫گرنگی‬ ‫بە‬ ‫پابەندە‬ ‫چااڵنە‬ ‫ئەو‬ ‫قوڵی‬ ‫و‬ ‫ژمارە‬
‫بیناکەوە‬ ‫بەرزی‬
.
‫تەنها‬ ‫بواردا‬ ‫لەزۆر‬
(
١
-
٢
)
‫چاڵ‬
‫قواڵی‬ ‫تا‬
١٥
‫بەمەرجێک‬ ‫دێنێت‬ ‫بەدەست‬ ‫پێویست‬ ‫زانیاری‬ ‫مەتر‬
‫چاڵەکە‬
٢٥
‫نەبن‬ ‫دوور‬ ‫لەیەکەوە‬ ‫زیاتر‬ ‫مەتر‬
.
‫لە‬ ‫نهۆمەکان‬ ‫ژمارەی‬ ‫ئەگەر‬ ‫بەاڵم‬
(
١٠
)
‫پشکنینی‬ ‫بەتایبەتی‬ ، ‫زیاتربوو‬ ‫نهۆم‬
‫زیاترە‬ ‫بەقواڵی‬ ‫پێویستیان‬ ‫چاڵەکان‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬
.
‫خانوو‬ ‫شوێنی‬ ‫ئامادەکردنی‬
(
Site Preparation
)
‫جێگەی‬
‫بناغە‬
:
‫پێویستە‬
‫بەقواڵی‬
٣٠
‫گژوگیا‬ ‫و‬ ‫درەخیت‬ ‫دارو‬ ‫ڕەگی‬ ‫هەرچی‬ ‫و‬ ‫الببرێت‬ ‫کشتوکاڵیەکەی‬ ‫بێهێزە‬ ‫زەویە‬ ‫سم‬
‫بگەیەنێ‬ ‫ژورەکان‬ ‫و‬ ‫خاکەکە‬ ‫بە‬ ‫زیان‬ ‫و‬ ‫نەژێنەوە‬ ‫لەداهاتودا‬ ‫بۆئەوەی‬ ‫هەلبکەندرێت‬ ‫هەیە‬
.
‫مسەخۆرەکان‬ ‫گیانەوەرە‬ ‫دژە‬ ‫دەرمانی‬
:
‫دەبێت‬
‫بە‬ ‫خانووەکە‬ ‫روبەری‬
‫دژە‬ ‫دەرمانی‬
‫مسەخۆرەکان‬ ‫گیانەوەرە‬
، ‫برشێندرێت‬
‫تەواوبوونی‬ ‫دوای‬ ‫کارە‬ ‫ئەم‬ ‫دەتوانرێت‬
‫بناغە‬
‫بکرێت‬ ‫کە‬
.
‫باراناو‬ ‫ئاوی‬ ‫ڕاڕەوی‬
:
‫پێویستە‬
‫باراناو‬ ‫ئاوی‬ ‫ڕاڕەوی‬
‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ژماردنی‬ ‫دەوروپشتیشی‬ ‫زەویەکانی‬ ‫وە‬ ‫خاکەکەدا‬ ‫ناو‬ ‫لە‬
‫بە‬ ‫زیان‬ ‫خاکەکەو‬ ‫ناو‬ ‫نەیەتەوە‬ ‫ئاوەکە‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬
‫بناغە‬
‫بگەیەنێ‬ ‫کە‬
.
‫کە‬
‫خانوو‬ ‫دروستکردنی‬ ‫رەستەی‬
:
‫چەو‬ ‫وەک‬ ‫خانوو‬ ‫دروستکردنی‬ ‫بۆ‬ ‫پێویستە‬ ‫کەرەستانەی‬ ‫ئەو‬
‫و‬
‫چیمەنتۆ‬ ‫و‬ ‫بەرد‬ ‫و‬ ‫لم‬
‫و‬ ‫شێش‬
....
‫تاد‬
.
‫دابنرێت‬ ‫خانووەکە‬ ‫دروستی‬ ‫شوێنێکی‬ ‫ولە‬ ‫ئامادەبکرێت‬ ‫پێویست‬ ‫بەگوێرەی‬
.
‫هەڵکەندنی‬
‫بناغە‬
‫کان‬
(
Excavation Foundations
)
:
‫بناغە‬
‫جۆراوجۆری‬ ‫بەمادەی‬ ‫دیاریکراودا‬ ‫لەقواڵییەکی‬ ‫و‬ ‫سروشتی‬ ‫زەوی‬ ‫ئاستی‬ ‫لەژێر‬ ‫باوە‬ ‫وەک‬ ‫کە‬ ‫بنیاتە‬ ‫بەسەی‬ ‫ئەو‬
‫پتەو‬ ‫بلۆکی‬ ‫و‬ ‫بەرد‬ ‫یان‬ ‫و‬ ‫پتە‬ ‫و‬ ‫چڕ‬ ‫خشتی‬ ‫و‬ ‫شیش‬ ‫بی‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫و‬ ‫شیشدار‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫وەک‬
....
‫دەنرێت‬ ‫بنیات‬ ‫تاد‬
‫چەند‬
‫هەڵکەندنی‬ ‫لەکاتی‬ ‫تێبینییەک‬
‫بناغە‬
‫دا‬
:
١
-
‫درێژی‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫گوێرەی‬ ‫بە‬ ‫چاڵەکان‬ ‫درێژی‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫دەبێت‬
‫بناغە‬
‫کە‬
‫بێت‬
.
٢
-
‫دەرەوە‬ ‫بۆ‬ ‫کراوەبن‬ ‫یان‬ ‫شاقولیبن‬ ‫لێوارەکانی‬ ‫پێکبێت‬ ‫و‬ ‫ڕیک‬ ‫زۆر‬ ‫خەندەکەکان‬ ‫دەبێت‬
.
٣
-
‫دوربکەویتەوە‬ ‫داڕوخان‬ ‫لەمەترسی‬ ‫تا‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫پالپشتی‬ ‫بەدار‬ ‫پێویستە‬ ‫ئەوا‬ ‫هەبوو‬ ‫داڕمابی‬ ‫ترسی‬ ‫خاکەکە‬ ‫ئەگەر‬
.
٤
-
‫پێویس‬
‫هاتوچۆی‬ ‫ڕێگەی‬ ‫بەجۆریک‬ ‫بخرێتەوە‬ ‫دوور‬ ‫چالەکان‬ ‫لەقەراخی‬ ‫مەترێک‬ ‫کەمەوە‬ ‫بەالیەنی‬ ‫هەلکەندراو‬ ‫گڵی‬ ‫تە‬
‫بڕژێتە‬ ‫گڵ‬ ‫ئەوەی‬ ‫بێ‬ ‫هەبێت‬ ‫دەستییەوە‬ ‫بەعەرەبانەی‬ ‫کەسێک‬
‫بناغە‬
‫کەوە‬
.
٥
-
‫بەکۆنکریتی‬ ‫زیان‬ ‫چاڵەکان‬ ‫بۆناو‬ ‫پاشماوە‬ ‫و‬ ‫گڵ‬ ‫کەوتنەخوارەوەی‬
‫بناغە‬
‫دەگەیەنیت‬ ‫کە‬
.
٦
-
‫لە‬ ‫ئاو‬ ‫ئەگەر‬
‫لە‬ ‫دوور‬ ‫شوێنێکی‬ ‫بۆ‬ ‫ڕاکێشانی‬ ‫یان‬ ‫دەربکرێت‬ ‫مۆتۆڕ‬ ‫بە‬ ‫پێویستە‬ ‫پەیدابوو‬ ‫چاڵەکاندا‬
‫بناغە‬
‫بەمەبەستی‬ ‫کە‬
‫هەڵکەندراوەکان‬ ‫خاکە‬ ‫ناو‬ ‫گڵی‬ ‫شێوانی‬ ‫لە‬ ‫ڕێگریکردن‬
.
٧
-
‫کوتەر‬ ‫بەئامیری‬ ‫چالەکان‬ ‫کوتینەوەی‬
(
Compactor
)
‫چاڵەکان‬ ‫تەختکردنی‬ ‫و‬ ‫تەواوکردن‬ ‫پاش‬
.
٨
-
‫جۆرێک‬ ‫بەهیچ‬ ‫نابێت‬
‫بناغە‬
‫تێبپەرێنر‬ ‫دەبێت‬ ‫بەلکو‬ ، ‫دابنرێت‬ ‫کشتوکالی‬ ‫زەوی‬ ‫لەسەر‬
‫مادەی‬ ‫فشەڵەو‬ ‫چونکە‬ ، ‫ێت‬
‫ئەستورییەکی‬ ‫بە‬ ‫چینێک‬ ‫پێویستە‬ ‫بۆیە‬ ،‫سلیمانی‬ ‫شاری‬ ‫ڕاپەڕێنی‬ ‫و‬ ‫بەکرەجۆ‬ ‫ناوچەکانی‬ ‫لە‬ ‫ئەوەی‬ ‫وەک‬ ‫تێدایە‬ ‫ئۆرگانی‬
‫نەبێت‬ ‫کەمتر‬ ‫دیاریکراو‬
١.٢
‫ڕابخرێت‬ ‫و‬ ‫بەرد‬ ‫چەو‬ ‫تێکەڵەی‬ ‫بە‬ ‫بگۆردرێت‬ ‫م‬
‫چین‬ ‫بەشێوەی‬
(
Layers
)
‫هەر‬ ‫بەمەرجێک‬
‫لە‬ ‫چینێک‬
٢٥
‫نەبێت‬ ‫ئەستورتر‬ ‫سم‬
.
٩
-
‫کۆنکریتکردنی‬ ‫لە‬ ‫پەلەکردن‬
‫بناغە‬
‫ڕاستەوخۆ‬ ‫کان‬
‫کەش‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫هەڵکەندنیان‬ ‫دوای‬
‫سەر‬ ‫کارنەکاتە‬ ‫هەوا‬
‫گڵی‬
‫بناغ‬
‫ەک‬
‫ە‬
.
‫ژێر‬ ‫چینی‬
‫بناغە‬
(
Hardcore Layer
)
‫ئەگەر‬
‫چاڵی‬
‫بناغە‬
‫سا‬ ‫زەوی‬ ‫سەر‬ ‫گەشتنە‬ ‫کان‬
‫غ‬
‫بنا‬ ‫ڕاستەوخۆ‬ ‫دەتوانرێت‬
‫غ‬
‫بەاڵم‬ ، ‫بکرێت‬ ‫دروست‬ ‫لەسەر‬ ‫ەکەی‬
‫بنا‬ ‫ڕاستەوخۆ‬ ‫ناتوانرێت‬ ‫زەوی‬ ‫تری‬ ‫لەجۆرەکانی‬
‫غ‬
‫بەکەرەستە‬ ‫دیە‬ ‫چینێکی‬ ‫بەدانانی‬ ‫پێویستی‬ ‫بەڵکو‬ ‫دروستبکرێت‬ ‫ە‬
‫ی‬
‫کەم‬ ‫ئەستوریەکی‬ ‫بە‬ ‫بەهێز‬
‫بنا‬ ‫ئینجا‬ ‫خاکەکە‬ ‫لەسەر‬
‫غ‬
‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫سودەکانی‬ ، ‫دابنرێت‬ ‫لەسەر‬ ‫کۆنکریتەکەی‬ ‫ەکە‬
:
١
-
‫بنا‬ ‫و‬ ‫الوازەکە‬ ‫خاکە‬ ‫نێوان‬ ‫لە‬ ‫بەهێز‬ ‫چینێکی‬ ‫دروستکردنی‬
‫غ‬
‫کۆنکریتیەکا‬ ‫ە‬
.
٢
-
‫گڵەکە‬ ‫و‬ ‫کۆنکریتیەکە‬ ‫گیراوە‬ ‫تێکەڵبوونی‬ ‫نەهێشتنی‬
.
٣
-
‫بنا‬ ‫بۆ‬ ‫شێ‬ ‫ئاو‬ ‫لەسەرکەوتنی‬ ‫دەکات‬ ‫رێگری‬
‫غ‬
‫ەکە‬
.
٤
-
‫بنا‬ ‫ناو‬ ‫شیشی‬ ‫پاراستنی‬
‫غ‬
‫ەکە‬
.
٥
-
‫چینە‬ ‫بەم‬ ‫چاڵەکان‬ ‫تەرازکردنی‬
.
‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫لەسەر‬ ‫تێبینیەک‬ ‫چەند‬
:
*
‫بەکردێن‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫بۆ‬ ‫کەرەستانەی‬ ‫ئەو‬ ‫گرنگترین‬ ، ‫نەبن‬ ‫پێس‬ ‫و‬ ‫بن‬ ‫پتەو‬ ‫پێویسە‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫کەرەستەکانی‬
:
(
‫پارچە‬
، ‫خشت‬
‫کاشی‬
،
‫بەرد‬
‫چەو‬ ، ‫شکێنراو‬ ‫کۆنکریتی‬ ،
)
*
‫بەکارهێنانی‬ ‫یان‬
‫الواز‬ ‫کۆنکریتی‬
(
Lean Concrete
)
‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫بنیاتنانی‬ ‫بۆ‬
.
*
‫هەندێک‬ ‫ئەگەر‬ ‫باشە‬ ‫زۆر‬ ‫وە‬ ‫بگرن‬ ‫خۆیان‬ ‫جێگەی‬ ‫پارچەکان‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫گرنگە‬ ‫زۆر‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫کوتانەوەی‬
‫مونە‬ ‫چیمەنتۆی‬
(
‫وچیمەنتۆ‬ ‫لم‬
)
‫هەروەها‬ ،‫کوتراوەکە‬ ‫چینە‬ ‫جوڵەی‬ ‫لە‬ ‫رێگری‬ ‫بۆ‬ ‫بکرێت‬ ‫چینەدا‬ ‫ئەم‬ ‫بەسەر‬
‫بنا‬ ‫تێکردنی‬ ‫کەلەکاتی‬ ‫ڕویەک‬ ‫دروستکردنی‬
‫غ‬
‫ەکەدا‬
‫درزی‬ ‫بۆناو‬ ‫چیمەنتۆکە‬ ‫شلەی‬ ‫لەرۆشتنی‬ ‫دەکات‬ ‫ڕێگری‬
‫بنا‬ ‫لەهێزی‬ ‫تا‬ ‫خوارەوە‬ ‫کەرەستەکانی‬ ‫پارچە‬
‫غ‬
‫نەکاتەوە‬ ‫کەم‬ ‫ەکە‬
.
‫بنا‬ ‫قواڵی‬ ‫گشتی‬ ‫بەشێوەیەکی‬
‫غ‬
‫ئەمانەن‬ ‫گرنگترینیان‬ ‫کە‬ ‫دەبەستێت‬ ‫هۆکارێک‬ ‫چەند‬ ‫بە‬ ‫پشت‬ ‫ە‬
:
١
-
‫هەڵگرتنی‬ ‫بۆ‬ ‫لەبارەکانی‬ ‫چینە‬ ‫و‬ ‫زەویەکە‬ ‫سروشتی‬
(
‫بەرگەگرتنی‬
)
‫بنیات‬ ‫بارەکانی‬
.
٢
-
‫دۆخەکانی‬
‫بنا‬ ‫بەسەر‬ ‫هاتنەوەیەک‬ ‫و‬ ‫کشان‬ ‫و‬ ‫بەستن‬ ‫کاریگەریی‬ ‫و‬ ‫هەوا‬ ‫و‬ ‫کەش‬
‫غ‬
‫ەکانەوە‬
.
٣
-
‫بنا‬ ‫دانانی‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫ژێر‬ ‫ئاوی‬ ‫ئاستی‬
‫غ‬
‫ئاستە‬ ‫ئەو‬ ‫لەسەر‬ ‫ەکان‬
.
٤
-
‫بنا‬
‫غ‬
‫و‬ ‫دەوروبەر‬ ‫خانووەکانی‬ ‫و‬ ‫باڵەخانە‬ ‫ەی‬
‫بنا‬ ‫قواڵی‬ ‫بەسەر‬ ‫کاریگەرییان‬ ‫سەریان‬ ‫بارەکانی‬
‫غ‬
‫نوێیەکانەوە‬ ‫ە‬
.
٥
-
‫بنا‬ ‫قواڵی‬
‫غ‬
‫دەکەین‬ ‫مانەوەیان‬ ‫ئارەزووی‬ ‫کە‬ ‫نەکات‬ ‫ڕازاندنەوە‬ ‫دارانەی‬ ‫لەو‬ ‫کار‬ ‫بێت‬ ‫بەجۆرێک‬ ‫ەکان‬
.
٦
-
‫بنا‬ ‫جۆرەکانی‬
‫غ‬
‫ە‬
(
Types of Foundation
)
‫بنا‬
‫غ‬
‫جۆرەوە‬ ‫دوو‬ ‫بە‬ ‫دەکرێت‬ ‫گشتی‬ ‫بە‬ ‫ە‬
:
‫یەکەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫قووڵ‬ ‫ەی‬
(
Deep Foundation
)
‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫غ‬
‫ێت‬ ‫بەکارد‬ ‫کاتێک‬ ‫ەیە‬
‫بەهیز‬ ‫چینێکی‬ ‫بگەینە‬ ‫نەتوانین‬ ‫خاکدا‬ ‫هەڵکەندنی‬ ‫لەکاتی‬
(
‫سا‬ ‫چینێکی‬
‫غ‬
)
‫کەتوانای‬
‫پیویستە‬ ‫بۆیە‬ ، ‫هەبێت‬ ‫قورساییەکانی‬ ‫هەڵگرتنی‬
‫بنا‬ ‫بنیادنانی‬ ‫بۆ‬ ‫قووڵەکان‬ ‫چینە‬ ‫بۆ‬ ‫خوارەوە‬ ‫بچینە‬
‫غ‬
‫لەسەری‬ ‫ە‬
.
‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫بەگشتی‬
‫غ‬
‫لە‬ ‫قووڵیەکەی‬ ‫ەیەک‬
١٠
‫بنا‬ ‫بە‬ ‫زیاتربوو‬ ‫م‬
‫غ‬
‫هەژماردەکرێت‬ ‫قووڵ‬ ‫ەی‬
.
‫دووەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫ڕوکە‬ ‫یان‬ ‫کەم‬ ‫قووڵی‬ ‫ەی‬
‫ش‬
(
Shallow or Surface Foundation
)
‫تەرزاگی‬ ‫گەورە‬ ‫توێژەری‬
(
Terzaghi
)
‫ساڵی‬ ‫لە‬ ‫بوو‬ ‫کەس‬ ‫یەکەم‬
(
١٩٤٣
)
‫بە‬ ‫سەبارەت‬ ‫ڕوو‬ ‫خستە‬ ‫فراوانی‬ ‫بیردۆزێکی‬
‫خاک‬ ‫بەرگەگرتنی‬ ‫توانای‬
(
Soil Bearing Capacity
)
‫بۆ‬
‫بنا‬ ‫جۆری‬
‫غ‬
‫ە‬
‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫بیردۆزە‬ ‫بەو‬ ‫بەستن‬ ‫بەپشت‬ ، ‫ڕوکەش‬ ‫ی‬
-
‫غ‬
‫ە‬
‫قوڵیەکەی‬ ‫یەک‬
(
Df
)
‫پانیەکەی‬ ‫بە‬ ‫یەکسانبێت‬ ‫یان‬ ‫کەمتربێت‬
(
B
)
‫بنا‬ ‫بە‬
‫غ‬
‫ە‬
‫ی‬
‫چەند‬ ‫تەرزاگیش‬ ‫پاش‬ ، ‫دادەنرێت‬ ‫ڕوکەش‬
‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫ئەشێت‬ ‫کە‬ ‫کردووە‬ ‫پێشنیاریان‬ ‫نوێ‬ ‫توێژەرێکی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫قوڵیەکەی‬ ‫یەک‬
(Df)
‫بیت‬ ‫یەکسان‬
(
٣
-
٤
)
‫پانیەکەی‬ ‫ئەوەندەی‬
(
(B
‫بنا‬ ‫بە‬ ‫هەر‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دابنرێت‬ ‫ڕوکەش‬ ‫ی‬
.
‫دەڵیت‬ ‫هەیە‬ ‫تریش‬ ‫بۆچونێکی‬
:
‫بنا‬ ‫هەر‬
‫غ‬
‫ە‬
‫لە‬ ‫کەمتربوو‬ ‫قوڵیەکەی‬ ‫یەک‬
١٠
‫بنا‬ ‫بە‬ ‫م‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دادەنرێت‬ ‫ڕوکەش‬ ‫ی‬
.
‫بنا‬ ‫جۆرەکانی‬
‫غ‬
‫پایە‬ ‫بنە‬ ‫و‬ ‫ڕوکەش‬ ‫ەی‬
(
Types of shallow Foundation and Footing
)
‫یەکەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫ەی‬
‫درێژکۆلە‬
(
Strip Foundation
)
‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫غ‬
‫ە‬
‫بنا‬ ‫ئەوترێت‬ ‫پێشی‬ ‫یە‬
‫غ‬
‫ە‬
‫نبا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ، ‫بەردەوام‬ ‫ی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫هەڵگری‬ ‫قورسای‬ ‫دێوار‬ ‫کە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫کاتێک‬ ‫یە‬
‫بێت‬ ‫بیناکە‬ ‫سەرەکی‬
(
Bearing Wall
)
‫بنا‬ ‫لێدانی‬ ‫لەڕێگەی‬ ‫ئەویش‬ ،
‫غ‬
‫ە‬
‫دیوارەکان‬ ‫بەدڕێژای‬ ‫دەبێت‬ ‫وە‬
،
‫کاری‬ ‫فەلسەفەی‬
‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫غ‬
‫ە‬
‫پشت‬ ‫یە‬
‫ئەمەش‬ ،‫پرۆژەکە‬ ‫خاکی‬ ‫بۆ‬ ‫دیوارەکانەوە‬ ‫لەڕێگەی‬ ‫بیناکە‬ ‫قورسای‬ ‫گواستنەوەی‬ ‫بە‬ ‫دەبەستێت‬
‫بنا‬ ‫بەردەوامی‬ ‫بە‬ ‫پێویست‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەکا‬ ‫کان‬
‫دیوارێکدا‬ ‫هەر‬ ‫ژێر‬ ‫لە‬ ‫ت‬
‫ڕوبەری‬ ‫بەسەر‬ ‫قورساییەکانیش‬ ، ‫دی‬ ‫دێتە‬ ‫ئەوە‬ ‫دواجار‬ ‫کە‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫هەڵگرت‬ ‫توانای‬ ‫و‬ ‫بێت‬ ‫بێهێز‬ ‫خاکەکەی‬ ‫جۆری‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫دەبن‬ ‫دابەش‬ ‫کەدا‬
‫بنا‬ ‫پانی‬ ‫دەبێت‬ ‫بێت‬ ‫کەم‬ ‫سەنگی‬ ‫نی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫زۆر‬ ‫کە‬
‫خاکی‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫دابنرێت‬ ‫بۆ‬ ‫پۆاڵینی‬ ‫شیشی‬ ‫دەکات‬ ‫بەوە‬ ‫پێویست‬ ‫دەکات‬ ‫زیاد‬ ‫لەگەڵیدا‬ ‫ئەستورییەکەشی‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫زیاد‬
‫بنا‬ ‫ناکات‬ ‫پێویست‬ ‫تر‬ ‫بەشێکی‬ ‫بۆ‬ ‫بەشێکەوە‬ ‫لە‬ ‫جیاوازبێت‬ ‫زەویەکە‬
‫غ‬
‫ە‬
‫بێهێزەکە‬ ‫بەشە‬ ‫تەنها‬ ‫بەڵکو‬ ‫بێت‬ ‫یەکسان‬ ‫هەمووی‬ ‫کە‬
‫ب‬ ‫پانی‬
‫نا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دادەنرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ئاسنینی‬ ‫شیشی‬ ‫کات‬ ‫پێویس‬ ‫ئەگەر‬ ‫و‬ ‫دەکرێت‬ ‫زیاد‬ ‫کە‬
.
‫وێنانە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫درێژکۆلە‬ ‫ی‬
‫دووەم‬
:
‫بنا‬ ‫تاکە‬
‫غ‬
‫سەربەخۆ‬ ‫ەی‬
(
Spread or Isolated Footing
)
‫ئەم‬
‫ج‬
‫ب‬ ‫ۆرە‬
‫نا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫هەیکەلی‬ ‫بینای‬ ‫جێبەجێکردنی‬ ‫کاتی‬ ‫لە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫یە‬
(
Frame Building
)
، ‫دا‬
‫لە‬ ‫قورساییانەی‬ ‫ئەو‬ ‫بۆ‬ ‫واتە‬
‫دەبنەوە‬ ‫چڕ‬ ‫خاڵێکدا‬
(
Concentrated Load
)
‫پایەیەک‬ ‫قورسای‬ ‫وەک‬
(
Column
)
‫ژێر‬ ‫لە‬ ‫پایەیەک‬ ‫هەر‬ ‫بەجۆرێک‬ ،
‫بنا‬ ‫خۆیدا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫بنا‬ ‫ئەم‬ ‫قوڵی‬ ، ‫دەکرێت‬ ‫دروست‬ ‫بۆ‬ ‫ی‬
‫غ‬
‫دەویت‬ ‫ژێرزەویەوە‬ ‫لە‬ ‫مەتر‬ ‫یەک‬ ‫تەنها‬ ‫ئاسایدا‬ ‫و‬ ‫پتە‬ ‫خاکێکی‬ ‫لە‬ ‫انە‬
‫مەبەستی‬ ‫مەترەدا‬ ‫لو‬ ‫جونکر‬
‫کرابێت‬ ‫بۆ‬ ‫تەواوی‬ ‫دیزاینی‬ ‫بەمەرجێک‬ ‫دەکات‬ ‫جێبەجێ‬ ‫خۆی‬
.
‫ئەست‬ ‫و‬ ‫درێژی‬ ‫و‬ ‫پانی‬
‫وری‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫خاکەکەی‬ ‫هرڵگرتنی‬ ‫توانای‬ ‫بەگوێرەی‬ ‫سەری‬ ‫دیتە‬ ‫پایەکەوا‬ ‫لە‬ ‫قورساییانەی‬ ‫و‬ ‫سەنگ‬ ‫ئەو‬ ‫کێشی‬ ‫بە‬ ‫پایانە‬ ‫بنە‬ ‫ئەو‬ ‫ی‬
‫ژێری‬
.
‫بیت‬ ‫شیشبەند‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫دەبێت‬ ‫پایانە‬ ‫بنە‬ ‫ئەم‬
.
‫ب‬ ‫پایەکان‬ ‫سەری‬ ‫واباشترە‬
‫بەستراوە‬ ‫بەهۆی‬ ‫بەیەکاوە‬ ‫بەسترێتەوە‬
‫دەستەکی‬
(
Tie Beam
)
‫بەهێزکردنی‬ ‫بۆ‬ ‫بەند‬ ‫شیش‬ ‫ی‬
‫زەویاکە‬ ‫تەختی‬ ‫دیواری‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫و‬ ‫پایەکان‬
.
‫ئەم‬ ‫کاری‬ ‫فەلسەفەی‬
‫بنا‬ ‫جۆرە‬
‫غ‬
‫ە‬
‫پرد‬ ‫لەڕێگەی‬ ‫قورساییەکان‬ ‫گواستنەوەی‬ ‫بە‬ ‫دەبەستێت‬ ‫پشت‬ ‫یە‬
‫ە‬
‫کان‬
(
Beams
)
‫پایەکان‬ ‫بۆ‬ ‫وە‬
Columns)
)
‫لە‬
‫بنا‬ ‫بۆ‬ ‫وێشەوە‬
‫غ‬
‫ە‬
‫کە‬
‫بنا‬ ‫ئەم‬ ،
‫غ‬
‫ە‬
‫شێوەکانیشیان‬ ‫بەزۆری‬ ،‫دیکەدا‬ ‫جۆرەکانی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫بەبەراورد‬ ‫هەیە‬ ‫تێچونی‬ ‫کەمترین‬ ‫یە‬
‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫لەم‬ ‫کات‬ ‫زۆربەی‬ ، ‫بازنەییە‬ ‫یان‬ ‫چوارگۆشەی‬ ‫یان‬ ‫الکێشەی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫کۆنکریت‬ ‫قوڵی‬ ‫دا‬
‫دابەش‬ ‫یەکسان‬ ‫بەشێوەیەکی‬
‫دەکرێت‬
(
Single – Slab Footing
)
‫قوڵیەک‬ ‫هەرپاییەک‬ ‫ژێر‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫واتە‬
‫قوڵی‬ ‫کاتێک‬ ‫بەاڵم‬ ، ‫هەیە‬ ‫نرخی‬ ‫هەمان‬ ‫ەی‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
١٠٠
‫پێکهاتنەوە‬ ‫لەڕوی‬ ‫بێت‬ ‫زیاتر‬ ‫سم‬
(
Structure
)
‫ەوە‬
‫بنا‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫واباشترە‬
‫غ‬
‫ە‬
‫قەدەمە‬ ‫ی‬ ‫شێوە‬ ‫بە‬ ‫بکرێت‬ ‫کە‬
(
(Stepped Footing
‫الری‬ ‫شێوە‬ ‫یان‬
(
Slopped Footing
)
‫بڕەڕ‬ ‫هێزی‬ ‫زانراوە‬ ‫وەک‬ ‫چونکە‬
(
Shear Force
)
‫لە‬
‫وا‬ ‫هەیە‬ ‫نرخی‬ ‫زۆرترین‬ ‫پایەکاندا‬ ‫نزیک‬
‫تر‬ ‫لەبەشاکانی‬ ‫زیاتربێت‬ ‫پایەکانەوە‬ ‫نزیک‬ ‫لە‬ ‫کۆنکریت‬ ‫قوڵی‬ ‫دەکات‬ ‫پێویس‬
.
‫وێنانە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫پایە‬ ‫تاک‬ ‫ی‬
‫بنا‬ ‫تاکە‬ ‫لە‬ ‫جۆرێک‬ ‫چەند‬ ‫کە‬ ‫ئاماژەیە‬ ‫جێی‬
‫غ‬
‫ەی‬
‫سەربەخۆ‬
‫هەیە‬
:
‫یەکەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫پێکەوەی‬ ‫ی‬
(
(Combined Footing
‫ئەم‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەکات‬ ‫زیاد‬ ‫هەیکەلیدا‬ ‫بیایەکی‬ ‫لە‬ ‫بەش‬ ‫هەندێ‬ ‫قورسای‬ ‫کە‬ ‫کاردێت‬ ‫بە‬ ‫کاتێک‬ ‫یە‬
،
‫وا‬ ‫ئەمەش‬
‫پێویست‬
‫دەکات‬
‫کە‬
‫ڕوبەری‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫سەرەنجام‬ ، ‫گەورەتربکرێت‬ ‫پایەکان‬ ‫ی‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫هیڵ‬ ‫یەک‬ ‫سەر‬ ‫ئەکەونە‬ ‫کە‬ ‫زیاتر‬ ‫یان‬ ‫پایەیە‬ ‫دوو‬ ‫پایەکان‬ ‫ی‬
‫ئەبنەوە‬ ‫نزیک‬ ‫یەکتر‬ ‫لە‬ ‫زۆر‬
‫ئۆ‬ ‫ڕادەی‬ ‫ئەگاتە‬ ‫جار‬ ‫هەندێ‬ ‫کە‬
‫لە‬ ‫پایەیە‬ ‫چەند‬ ‫ئەو‬ ‫بۆیە‬ ، ‫فەرالپیش‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫پێکەوەیدا‬ ‫یەکی‬
‫کۆدەکرێنەوە‬
.
‫وێنانە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫پێکەوەی‬ ‫ی‬
‫دووەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫کانتلیفەر‬ ‫ی‬
(
(Cantilever Footing
‫بنا‬ ‫ئەم‬
‫غ‬
‫ە‬
‫ڕوی‬ ‫لەسەر‬ ‫هەبێت‬ ‫الواز‬ ‫خاڵێکی‬ ‫کە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫کاتێک‬ ‫یە‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫بنا‬ ‫نەتوانرێت‬ ‫کە‬ ‫کاندا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دروست‬ ‫لەسەر‬ ‫ی‬
‫بنا‬ ‫تیایدا‬ ، ‫بکرێت‬
‫غ‬
‫ە‬
‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫یان‬ ‫پایە‬ ‫دوو‬ ‫ی‬
‫هەمان‬ ‫رسەر‬
‫بن‬ ‫هیڵ‬
‫پرد‬ ‫شێوە‬ ‫هۆی‬ ‫بە‬ ‫یەکەوە‬ ‫بە‬ ‫ئەبەسترینەوە‬
(
Beam
)
‫ئەوتریت‬ ‫پێی‬ ‫کە‬ ‫ێک‬
(
Strap
)
.
‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫غ‬
‫ە‬
‫پەرژین‬ ‫وەک‬ ‫کەم‬ ‫لۆدی‬ ‫بونی‬ ‫کاتی‬ ‫لە‬
(
‫سیاج‬
)
‫بەکاردێت‬ ‫کراوە‬ ‫دیاری‬ ‫بەرزیەکەیان‬ ‫کە‬ ‫بینایانەی‬ ‫ئەو‬ ‫یان‬
.
‫وێنانە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫کانتلیفەر‬ ‫ی‬
‫یەم‬ ‫سێ‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫دراوسێ‬ ‫یان‬ ‫تەنیشتی‬ ‫ەی‬
(
Neighbor Footing
)
‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫غ‬
‫سنوور‬ ‫لەگەڵ‬ ‫بینایەک‬ ‫لێکەوتی‬ ‫حاڵەتی‬ ‫لە‬ ‫ەیە‬
‫تەنیشت‬ ‫بینای‬ ‫ی‬
(
‫دراوسێ‬
)
‫چونکە‬ ،‫بەکاردێت‬ ‫خۆیدا‬ ‫ی‬
‫خۆیدا‬ ‫تەنیشتی‬ ‫بینای‬ ‫لەگەڵ‬ ‫ببێت‬ ‫تێکەڵ‬ ‫بینایەک‬ ‫بەشی‬ ‫هیچ‬ ‫کە‬ ‫ئەستەمە‬
‫بنا‬ ‫ئەگەر‬ ‫تەنانەت‬
‫غ‬
‫ە‬
،‫بێت‬ ‫کانیشیان‬
‫ئەم‬ ‫بۆیە‬
‫بنا‬ ‫جۆرە‬
‫غ‬
‫بنا‬ ‫دەبێتە‬ ‫ە‬
‫غ‬
‫لەم‬ ‫بیناکەمان‬ ‫پایەیەکی‬ ‫چەند‬ ‫یان‬ ‫پایەیەک‬ ‫لەگەڵ‬ ‫دەرەکی‬ ‫پایەی‬ ‫چونکە‬ ‫پێکەوەی‬ ‫ەیەکی‬
‫جۆرە‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫نراوە‬ ‫ناو‬ ‫ناوەوە‬ ‫بەو‬ ‫بۆیەش‬ ‫و‬ ‫خۆیدا‬ ‫تەنیشتی‬ ‫زەوی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫لێکەوتی‬ ‫یەکەم‬ ‫ئەبێتە‬ ‫دواجار‬ ‫و‬ ‫کۆدەکرێنەوە‬ ‫ەدا‬
.
‫چوارەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫ەی‬
‫حەسیری‬
‫ڕ‬ ‫یان‬
‫ا‬
‫خراو‬
(
Mat or Raft Foundation
)
‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ەیە‬
‫بەکاردێت‬ ‫کاتێک‬
‫کە‬
‫توانای‬ ‫و‬ ‫زۆربێت‬ ‫بینایەک‬ ‫قورسای‬
‫خاکیش‬ ‫بەرگەگرتنی‬
‫زۆر‬
‫بێت‬ ‫کەم‬
.
‫جۆرە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫یە‬
‫هەموو‬ ‫بەسەر‬ ‫دەبێت‬ ‫دابەش‬ ‫خانوەکە‬ ‫هەموو‬ ‫سەنگی‬ ‫و‬ ‫داخراو‬ ‫فەرشێکی‬ ‫وەک‬ ‫دەگرێتەوە‬ ‫بیناکە‬ ‫ڕوبەری‬ ‫هەموو‬
‫ئەم‬ ،‫خاکەکە‬ ‫سەر‬ ‫دەچێتە‬ ‫کەم‬ ‫هێزێکی‬ ‫شێوەیە‬ ‫بەم‬ ‫ڕوبەرەکەدا‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫یە‬
‫حەسیریە‬
‫دروست‬ ‫شیشدار‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫لە‬ ‫ئەبێت‬
‫و‬ ‫بکرێت‬
‫کە‬
‫بەشێوەی‬
‫حەسیر‬
، ‫دادەنرێت‬ ‫بۆ‬ ‫شیشی‬ ‫خوارەوە‬ ‫لە‬ ‫و‬ ‫سەرەوە‬ ‫لە‬
‫لە‬ ‫نابێت‬ ‫ئەستوریەکەی‬
(
٢٠
-
٢٥
)
‫کەمتر‬ ‫سم‬
‫جۆرە‬ ‫لەم‬ ‫بەگشتی‬ ، ‫بێت‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ەیە‬
‫ڕۆچونیش‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫دەبێتەوە‬ ‫کەم‬ ‫ڕۆچوون‬ ‫بەمەش‬ ‫کەمە‬ ‫خاکەکە‬ ‫لەسەر‬ ‫پاڵەپەستۆ‬
‫بە‬ ‫کەم‬ ‫زیانێکی‬ ‫و‬ ‫ڕۆدەچێت‬ ‫یەکسانی‬ ‫بە‬ ‫خاکەکە‬ ‫هەموو‬ ‫ئەوا‬ ‫ڕوبدات‬
‫ی‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ، ‫دەگات‬ ‫خانووەکە‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫دەتوانرێت‬ ‫ە‬
‫الوازە‬ ‫زۆر‬ ‫خاکەکە‬ ‫زانرا‬ ‫ئەگەر‬ ‫وە‬ ،‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ئەندازیاری‬ ‫دیزاینی‬ ‫دەبێت‬ ‫بەاڵم‬ ‫بەکاربهێنرێت‬ ‫بەرزیش‬ ‫بۆباڵەخانەی‬
‫ب‬
‫بەکاربهێنرێت‬ ‫قوڵ‬ ‫پایەی‬ ‫پێویستە‬ ‫کاتەدە‬ ‫لەم‬ ‫ناگرێت‬ ‫قورساییەکان‬ ‫ەرگەی‬
.
‫وێنانە‬ ‫ئەم‬
‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬
‫غ‬
‫ە‬
‫ی‬
‫حەسیری‬
‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬
‫پێنجەم‬
:
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫لێژ‬ ‫زەوی‬ ‫لەسەر‬
(
Foundation on Sloping Ground
)
‫دەتوانرێت‬ ‫لێژ‬ ‫زەوی‬ ‫لەسەر‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫کۆنکریتی‬ ‫بەاڵم‬ ‫تەرازبن‬ ‫پلەکان‬ ‫دەبێت‬ ‫بەاڵم‬ ‫پلە‬ ‫بە‬ ‫پلە‬ ‫بکرێت‬ ‫دروست‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫دەبێت‬ ‫کە‬
‫درێژای‬ ‫بە‬
٣٠
‫و‬ ‫تێکەڵە‬ ‫بە‬ ‫پربکرێتەوە‬ ‫پێویست‬ ‫ئاستی‬ ‫تا‬ ‫لێژەکە‬ ‫زەویە‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫یان‬ ،‫ببەستێتەوە‬ ‫پلەکان‬ ‫سم‬
‫بنا‬
‫غ‬
‫ە‬
‫بۆ‬ ‫ی‬
‫بکرێت‬
.

More Related Content

What's hot

BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm
BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm
BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm nataliej4
 
01 bolt and nut - r1
01 bolt and nut - r101 bolt and nut - r1
01 bolt and nut - r1MaloNe Wanger
 
TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018
TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018
TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018VOBAOTOAN
 
Design of steel structure as per is 800(2007)
Design of steel structure as per is 800(2007)Design of steel structure as per is 800(2007)
Design of steel structure as per is 800(2007)ahsanrabbani
 
Construction Materials site visit report
Construction Materials site visit report Construction Materials site visit report
Construction Materials site visit report Batoul Alshamali
 
Roof Truss Types
Roof Truss TypesRoof Truss Types
Roof Truss TypesScott Dryla
 
214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f
214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f
214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice fMOHAMMED SABBAR
 
Thực hành thí nghiệm cơ học đất
Thực hành thí nghiệm cơ học đấtThực hành thí nghiệm cơ học đất
Thực hành thí nghiệm cơ học đấtVcoi Vit
 
Soil mechanics and foundation engineering textbook by ARORA
Soil mechanics and foundation engineering textbook by ARORASoil mechanics and foundation engineering textbook by ARORA
Soil mechanics and foundation engineering textbook by ARORAsimeon
 
Class 3 (a) Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )
Class 3 (a)   Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )Class 3 (a)   Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )
Class 3 (a) Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )Hossam Shafiq I
 
Huong dan bai tap nen mong
Huong dan bai tap nen mongHuong dan bai tap nen mong
Huong dan bai tap nen mongThiên Đế
 
Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...
Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...
Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...Hossam Shafiq II
 
Application of Geosynthetics in Pavement Design
Application of Geosynthetics in Pavement DesignApplication of Geosynthetics in Pavement Design
Application of Geosynthetics in Pavement DesignIRJET Journal
 
sampling and testing of aggregates
sampling and testing of aggregatessampling and testing of aggregates
sampling and testing of aggregatesjairam131
 

What's hot (20)

BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm
BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm
BTL Tường Chắn Đất Dương Hồng Thẩm
 
01 bolt and nut - r1
01 bolt and nut - r101 bolt and nut - r1
01 bolt and nut - r1
 
TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018
TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018
TÍNH TOÁN CỐT ĐAI DẦM THEO TCVN 5574-2018
 
2.1 sfd, bmd
2.1 sfd, bmd2.1 sfd, bmd
2.1 sfd, bmd
 
Water tank
Water tankWater tank
Water tank
 
Design of steel structure as per is 800(2007)
Design of steel structure as per is 800(2007)Design of steel structure as per is 800(2007)
Design of steel structure as per is 800(2007)
 
Construction Materials site visit report
Construction Materials site visit report Construction Materials site visit report
Construction Materials site visit report
 
Roof Truss Types
Roof Truss TypesRoof Truss Types
Roof Truss Types
 
Janssen's theory
Janssen's theoryJanssen's theory
Janssen's theory
 
214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f
214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f
214.3 r 88 - simplified version of the recommended practice f
 
Thực hành thí nghiệm cơ học đất
Thực hành thí nghiệm cơ học đấtThực hành thí nghiệm cơ học đất
Thực hành thí nghiệm cơ học đất
 
Soil mechanics and foundation engineering textbook by ARORA
Soil mechanics and foundation engineering textbook by ARORASoil mechanics and foundation engineering textbook by ARORA
Soil mechanics and foundation engineering textbook by ARORA
 
Class 3 (a) Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )
Class 3 (a)   Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )Class 3 (a)   Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )
Class 3 (a) Soil Plasticity (Atterberg Limits) ( Geotechenical Engineering )
 
Bs 1881-part-116-83
Bs 1881-part-116-83Bs 1881-part-116-83
Bs 1881-part-116-83
 
Huong dan bai tap nen mong
Huong dan bai tap nen mongHuong dan bai tap nen mong
Huong dan bai tap nen mong
 
Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...
Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...
Lec02 Material Properties of Concrete and Steel (Reinforced Concrete Design I...
 
Strain
StrainStrain
Strain
 
Is 1343 2012
Is 1343   2012Is 1343   2012
Is 1343 2012
 
Application of Geosynthetics in Pavement Design
Application of Geosynthetics in Pavement DesignApplication of Geosynthetics in Pavement Design
Application of Geosynthetics in Pavement Design
 
sampling and testing of aggregates
sampling and testing of aggregatessampling and testing of aggregates
sampling and testing of aggregates
 

More from Bahzad5

دليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratory
دليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratoryدليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratory
دليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide LaboratoryBahzad5
 
2013 (Total Station & Civil 3D) فێرکاری
2013  (Total Station & Civil 3D) فێرکاری2013  (Total Station & Civil 3D) فێرکاری
2013 (Total Station & Civil 3D) فێرکاریBahzad5
 
Engineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاری
Engineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاریEngineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاری
Engineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاریBahzad5
 
(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی
(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی
(atmosphere correction) زانیاری دەربارەیBahzad5
 
(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا
(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا
(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بیناBahzad5
 
المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی (Municipal guidelines)
المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی  (Municipal guidelines)المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی  (Municipal guidelines)
المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی (Municipal guidelines)Bahzad5
 
CONDITIONS OF CONTRACT FOR WORKS OF CIVIL ENGINEERING CONSTRUCTION
CONDITIONS OF CONTRACT  FOR WORKS OF CIVIL  ENGINEERING CONSTRUCTIONCONDITIONS OF CONTRACT  FOR WORKS OF CIVIL  ENGINEERING CONSTRUCTION
CONDITIONS OF CONTRACT FOR WORKS OF CIVIL ENGINEERING CONSTRUCTIONBahzad5
 
Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)
Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)
Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)Bahzad5
 
الشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنية
الشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنيةالشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنية
الشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنيةBahzad5
 
GENERAL CONDITIONS FOR CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS
GENERAL CONDITIONS  FOR  CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS GENERAL CONDITIONS  FOR  CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS
GENERAL CONDITIONS FOR CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS Bahzad5
 
Soil Mechanics (Problems & solutions)
Soil Mechanics (Problems & solutions)Soil Mechanics (Problems & solutions)
Soil Mechanics (Problems & solutions)Bahzad5
 
ڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکان
ڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکانڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکان
ڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکانBahzad5
 
سەرەتاکانی دیزاین
سەرەتاکانی دیزاینسەرەتاکانی دیزاین
سەرەتاکانی دیزاینBahzad5
 
ڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیە
ڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیەڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیە
ڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیەBahzad5
 
پرۆژەی ناساندنی ئەندازیاری
پرۆژەی ناساندنی ئەندازیاریپرۆژەی ناساندنی ئەندازیاری
پرۆژەی ناساندنی ئەندازیاریBahzad5
 
slump test سڵەمپ تێست
slump test سڵەمپ تێستslump test سڵەمپ تێست
slump test سڵەمپ تێستBahzad5
 
Design of Storm Sewer System
Design of Storm Sewer SystemDesign of Storm Sewer System
Design of Storm Sewer SystemBahzad5
 
ڕۆنی بزوێنەر
ڕۆنی بزوێنەرڕۆنی بزوێنەر
ڕۆنی بزوێنەرBahzad5
 
فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری
فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاریفەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری
فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاریBahzad5
 
بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستان
بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستانبەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستان
بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستانBahzad5
 

More from Bahzad5 (20)

دليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratory
دليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratoryدليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratory
دليل تجارب الاسفلت المختبرية - Asphalt Experiments Guide Laboratory
 
2013 (Total Station & Civil 3D) فێرکاری
2013  (Total Station & Civil 3D) فێرکاری2013  (Total Station & Civil 3D) فێرکاری
2013 (Total Station & Civil 3D) فێرکاری
 
Engineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاری
Engineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاریEngineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاری
Engineering field knowledge -زانیاری بواری ئەندازیاری
 
(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی
(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی
(atmosphere correction) زانیاری دەربارەی
 
(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا
(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا
(Building Permit Guidelines ) ڕێنماییەکانی مۆڵەتی بینا
 
المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی (Municipal guidelines)
المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی  (Municipal guidelines)المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی  (Municipal guidelines)
المبادئ التوجيهية البلدية - ڕێنامەی شارەوانی (Municipal guidelines)
 
CONDITIONS OF CONTRACT FOR WORKS OF CIVIL ENGINEERING CONSTRUCTION
CONDITIONS OF CONTRACT  FOR WORKS OF CIVIL  ENGINEERING CONSTRUCTIONCONDITIONS OF CONTRACT  FOR WORKS OF CIVIL  ENGINEERING CONSTRUCTION
CONDITIONS OF CONTRACT FOR WORKS OF CIVIL ENGINEERING CONSTRUCTION
 
Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)
Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)
Lecture 1: Basics of trigonometry (surveying)
 
الشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنية
الشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنيةالشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنية
الشروط العامة لمقاولات اعمال الهندسة المدنية
 
GENERAL CONDITIONS FOR CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS
GENERAL CONDITIONS  FOR  CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS GENERAL CONDITIONS  FOR  CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS
GENERAL CONDITIONS FOR CONTRACTS OF CIVIL ENGINEERING WORKS
 
Soil Mechanics (Problems & solutions)
Soil Mechanics (Problems & solutions)Soil Mechanics (Problems & solutions)
Soil Mechanics (Problems & solutions)
 
ڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکان
ڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکانڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکان
ڕێبەری بەشە ئەندازیارییەکان
 
سەرەتاکانی دیزاین
سەرەتاکانی دیزاینسەرەتاکانی دیزاین
سەرەتاکانی دیزاین
 
ڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیە
ڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیەڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیە
ڕێبەری بەشەئەندازیارییەكانی زانكۆی كۆیە
 
پرۆژەی ناساندنی ئەندازیاری
پرۆژەی ناساندنی ئەندازیاریپرۆژەی ناساندنی ئەندازیاری
پرۆژەی ناساندنی ئەندازیاری
 
slump test سڵەمپ تێست
slump test سڵەمپ تێستslump test سڵەمپ تێست
slump test سڵەمپ تێست
 
Design of Storm Sewer System
Design of Storm Sewer SystemDesign of Storm Sewer System
Design of Storm Sewer System
 
ڕۆنی بزوێنەر
ڕۆنی بزوێنەرڕۆنی بزوێنەر
ڕۆنی بزوێنەر
 
فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری
فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاریفەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری
فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری
 
بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستان
بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستانبەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستان
بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە کوردستان
 

بناغە و بنەپایە Footing and Foundation

  • 1. ‫بنەپایە‬ ‫و‬ ‫بناغە‬ ( Footing and Foundation ) ‫خانوو‬ ‫بناغەی‬ ( Footing and Foundation : ) ‫دەکەوێتە‬ ‫کە‬ ‫پایەیەی‬ ‫بنە‬ ‫یان‬ ‫دیوارە‬ ‫بەشە‬ ‫لەو‬ ‫بریتییە‬ ‫ژێ‬ ‫سەر‬ ‫لە‬ ‫رەوە‬ ‫زەوی‬ ‫بۆ‬ ‫قورسای‬ ‫گواستنەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫هۆکارئکە‬ ‫تاکە‬ ‫دانراون‬ ‫زەوی‬ . ‫بناغە‬ ‫ئەرکی‬ ( Function of Foundation : ) ‫کارو‬ ‫بناغە‬ ‫ئەرکی‬ ‫و‬ ‫سەنگ‬ ‫ئەو‬ ‫لەوەی‬ ‫بریتییە‬ ‫تر‬ ‫بینایەکی‬ ‫هەر‬ ‫یان‬ ‫زەوی‬ ‫سەر‬ ‫بیگەیەنێتە‬ ‫و‬ ‫هەڵبگرێت‬ ‫هەمویان‬ ‫هاتووە‬ ‫خۆیەوە‬ ‫سەروو‬ ‫پایەکانی‬ ‫دیوارو‬ ‫لە‬ ‫کە‬ ‫هێزانەی‬ ‫و‬ ‫قورسای‬ ‫شێوە‬ ‫بەئاسانترین‬ ‫و‬ ‫دروست‬ ‫بەشێوەیەکی‬ . ‫بەهێزبێت‬ ‫پتەو‬ ‫بناغە‬ ‫دەبێت‬ ‫مەبەستە‬ ‫ئەم‬ ‫بۆ‬ ( Strength ) ‫جێگ‬ ‫توانای‬ ‫و‬ ‫یری‬ ‫هەبێت‬ ‫چەسپاویەتی‬ ( Stability ) ‫نیشتن‬ ‫ە‬ ‫ڕۆچون‬ ‫وەک‬ ‫ڕوبدات‬ ‫ژیرەوە‬ ‫خاکەکەی‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫لە‬ ‫گۆرانکاریەک‬ ‫هەر‬ ‫بەمانای‬ ‫لەئەنجامدا‬ ، ‫زەرەرمەندبێت‬ ‫یان‬ ‫بجوڵێت‬ ‫خانوەکە‬ ‫ببناغەی‬ ‫کە‬ ‫ئەوەی‬ ‫هۆی‬ ‫ببێتە‬ ‫نابێت‬ ‫ئاوسان‬ ‫ە‬ ‫قەبارەگۆڕین‬ ‫و‬ ‫جواڵندن‬ ‫و‬ ‫دراوسێک‬ ‫خانوەکانی‬ ‫یان‬ ‫خانوەکە‬ ‫دیواری‬ ‫ببەن‬ ‫درز‬ ‫انی‬ ‫پێبگەیەنێت‬ ‫دی‬ ‫زیانێکی‬ ‫هەر‬ ‫یان‬ ‫بروخێن‬ ‫یان‬ . ‫توانای‬ ‫بناغەکە‬ ‫وە‬ ‫ڕۆچونی‬ ، ‫کاریتێنەکات‬ ‫شێوەیەک‬ ‫بەهیچ‬ ‫پتەوبێت‬ ‫ئەوەندە‬ ‫ڕویدا‬ ‫خاکەکەدا‬ ‫لە‬ ‫سروشتی‬ ‫رۆچونی‬ ‫ئەگەر‬ ‫هەبێت‬ ‫ئەوەی‬ ‫چونکە‬ ‫لێناگیرێت‬ ‫ڕێگەی‬ ‫سەد‬ ‫لەسەدا‬ ‫و‬ ‫ڕودەدات‬ ‫بیناکەدا‬ ‫کێشی‬ ‫لەژێر‬ ‫زۆرلە‬ ‫تا‬ ‫کەم‬ ‫سروشتی‬ ‫تەنها‬ ‫خاکێک‬ ‫جۆرە‬ ‫هەموو‬ ‫دەکشێت‬ ‫و‬ ‫دەنیشت‬ ‫سەر‬ ‫بخیتە‬ ‫قورسای‬ ‫چۆن‬ ‫الستیک‬ ‫هەرواکو‬ ‫سەنگەدا‬ ‫ئەو‬ ‫لەژێر‬ ‫دەبێت‬ ‫کرژ‬ ‫و‬ ‫دەنیشێت‬ ‫نەبێت‬ ‫بەرد‬ . ‫خانوو‬ ‫بناغەی‬ ‫ژێر‬ ‫زەوی‬ ‫بەگشتی‬ ‫زەوی‬ ‫دەکرێت‬ ‫پۆلێن‬ ‫سەرەکی‬ ‫جۆری‬ ‫دوو‬ ‫لە‬ : ١ - ‫بەرد‬ ( Rock ) ٢ - ‫خاک‬ ( soil ) ١ - ‫بەرد‬ ( Rock ) ‫کەرەستەیەکی‬ ‫بەرد‬ ، ‫نوساون‬ ‫بەیەکەوە‬ ‫پتەو‬ ‫و‬ ‫هێز‬ ‫بە‬ ، ‫پێکهاتووە‬ ‫جۆر‬ ‫و‬ ‫جۆرا‬ ‫خاکی‬ ‫و‬ ‫گڵ‬ ‫زۆر‬ ‫لە‬ ‫پتەوە‬ ‫زۆر‬ ‫سروشتی‬ ‫هەیە‬ ‫جیاوازی‬ ‫جۆری‬ ‫زۆر‬ . ‫یان‬ ‫بەزەحمەت‬ ‫زۆر‬ ‫دا‬ ‫کێش‬ ‫یان‬ ‫سەنگ‬ ‫و‬ ‫قورسای‬ ‫پاڵەپەستۆی‬ ‫لەژێر‬ ‫بەرد‬ ‫زۆری‬ ‫زۆربەی‬ ‫بۆ‬ ‫دادەنرێت‬ ‫زەوی‬ ‫بنکەی‬ ‫بەباشترین‬ ‫بۆیە‬ ‫دەشکێت‬ ‫کام‬ ‫زۆر‬ ‫بناغە‬ ‫خانو‬ ‫ڕاستەوخۆ‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫ەکە‬ ‫بناغە‬ ‫لەسەر‬ ‫ی‬ ‫بواردا‬ ‫لەزۆر‬ ، ‫بێهێز‬ ‫شکاو‬ ‫لەوردەبەردی‬ ‫نەبێت‬ ‫بریتی‬ ‫وە‬ ‫پتەوبێت‬ ‫زەویەکە‬ ‫سەرەوەی‬ ‫چینەکانی‬ ‫بەمەرجێک‬ ‫دابنرێت‬ ‫بناغە‬ ‫راستەوخۆ‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫ناکات‬ ‫پێویست‬ ‫کۆنکرێتی‬ ‫ی‬ ‫بناغە‬ ‫دروستبکرێت‬ ‫زەویەکە‬ ‫لەسەر‬ ‫دیوارەکە‬ ‫ی‬ . ٢ - ‫خاک‬ ( Soil ) ‫بەگشتی‬ ‫خاک‬ ‫خۆڵی‬ ، ‫ورد‬ ‫خۆڵی‬ ‫و‬ ‫گڵ‬ ‫واک‬ ‫سروشتی‬ ‫پێکهاتووە‬ ‫کۆمەڵێک‬ ‫تێکەاڵوی‬ ‫یان‬ ‫جۆر‬ ‫لەیەک‬ ‫هاتووە‬ ‫پێک‬ ‫چەو‬ ‫و‬ ‫لم‬ ، ‫درشت‬ ( Clay , Silt , Sand , Gravel ) ‫ئەنجامی‬ ‫لە‬ ‫تایبەتەوە‬ ‫ژینگەی‬ ‫و‬ ‫الفا‬ ‫و‬ ‫باران‬ ‫بەهۆی‬ ‫ئەمانە‬ ‫زۆربەی‬ ‫کەرەست‬ ‫زەوی‬ ‫سەرەوای‬ ‫لەبەشت‬ ‫هەروەها‬ ،‫بوون‬ ‫درووست‬ ‫بەردەوە‬ ‫وردبوونی‬ ‫هەیە‬ ‫زیندەی‬ ‫پێکهاتەی‬ ‫ەی‬ ( Organic ) ‫کۆنی‬ ‫زۆر‬ ‫پاشماوەی‬ ‫هەیە‬ ‫زەوین‬ ‫سەر‬ ‫دارودرەختی‬ ‫و‬ ‫گیاندار‬ .
  • 2. ‫دەگۆڕێت‬ ‫خاکەکە‬ ‫پێکهاتەی‬ ‫بەپێی‬ ‫خاکەکە‬ ‫ئاوی‬ . ‫نەرمی‬ ‫و‬ ‫ڕەنگ‬ ‫وەک‬ ‫تاتبەتمەندیەکانە‬ ‫و‬ ‫کاراکتەر‬ ‫و‬ ‫سروشت‬ ‫هەروەها‬ ‫توا‬ ‫و‬ ‫ئاوسان‬ ‫و‬ ‫فشەڵی‬ ‫و‬ ‫ڕۆچوون‬ ‫و‬ ‫نیشتن‬ ‫و‬ ‫پتەوی‬ ‫و‬ ‫درشتی‬ ‫و‬ ‫زبری‬ ‫و‬ ‫دیکە‬ ‫شتی‬ ‫گەلێک‬ ‫و‬ ‫هەڵگرتن‬ ‫و‬ ‫قورسای‬ ‫نای‬ ‫جۆری‬ ‫نیشانکردنی‬ ‫دەست‬ ‫لە‬ ‫هەیە‬ ‫گرنگیان‬ ‫ڕۆڵی‬ ‫بناغە‬ ‫ی‬ ‫خانو‬ ‫ئاو‬ ‫و‬ ‫ڕۆچون‬ ‫و‬ ‫پتەوی‬ ‫بەتایبەت‬ ‫ودا‬ ‫سان‬ . ‫تا‬ ‫پێکهاتانە‬ ‫ئەو‬ ‫باشترە‬ ‫لەیەکەوە‬ ‫نزیکتربن‬ ‫و‬ ‫لکاوتربن‬ ‫بەیەکەوە‬ ‫و‬ ‫بەهئزتر‬ ‫زیاتر‬ ‫بۆ‬ ‫بناغە‬ ‫زیاتر‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫قورسای‬ ‫و‬ ‫کێش‬ ‫توانای‬ ‫و‬ ‫دەبێ‬ ‫ت‬ . ‫زەوی‬ ‫سەرەوەی‬ ‫بەشی‬ : ‫قواڵی‬ ‫تا‬ ‫زەوی‬ ‫سەرەوەی‬ ‫بەشی‬ ( ٣٠ ) ‫ئەژمار‬ ‫کشتوکاڵی‬ ‫چاندنو‬ ‫خاکی‬ ‫بە‬ ‫فشەڵ‬ ‫و‬ ‫بێهێز‬ ‫خاکی‬ ‫و‬ ‫خۆڵ‬ ‫لە‬ ‫پێکهاتووە‬ ‫سم‬ ‫هەیە‬ ‫قوڵیان‬ ‫زۆر‬ ‫ڕەگی‬ ‫گەورانەی‬ ‫دارە‬ ‫لەو‬ ‫لەو‬ ‫بێجگە‬ ‫بەشدایە‬ ‫لەو‬ ‫درەخت‬ ‫دارو‬ ‫گیاو‬ ‫زۆری‬ ‫زۆربەی‬ ‫واتە‬ ‫دەکرێت‬ . ‫ئەگ‬ ‫زەوییە‬ ‫ئەوبەشەی‬ ‫دا‬ ‫سارد‬ ‫زۆر‬ ‫زستانی‬ ‫لە‬ ‫هەروەها‬ ‫ئەمەش‬ ‫ڕوبدات‬ ‫تێیدا‬ ‫بەستن‬ ‫لەوانەیە‬ ‫تیابێت‬ ‫زۆر‬ ‫ئاوی‬ ‫ەر‬ ‫زەوی‬ ‫هەاڵوسانی‬ ‫دەبنە‬ ‫هۆکارانەی‬ ‫لەو‬ ‫هۆکارێکە‬ . ‫زەوییە‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەو‬ ‫لەسەر‬ ‫جۆرێک‬ ‫بەهیچ‬ ‫نابێت‬ ‫لەبەرئەوە‬ ‫بناغە‬ ‫ی‬ ‫قوڵی‬ ‫لە‬ ‫دەبێت‬ ‫بکرێت‬ ‫دروست‬ ‫خانوو‬ ( ٣٠ ) ‫بۆ‬ ‫الببرێت‬ ‫زەویە‬ ‫بەشە‬ ‫سمئەو‬ ‫بناغە‬ ‫کە‬ . ‫ز‬ ‫بەشە‬ ‫ئەو‬ ‫مانەوەی‬ ‫تەنانەت‬ ‫ەویە‬ ‫نزمبونەوەی‬ ‫و‬ ‫بەرزبونەوە‬ ‫هۆی‬ ‫دەبێتە‬ ‫وشکبونیدا‬ ‫و‬ ‫تەڕبون‬ ‫لەکاتی‬ ‫چونکە‬ ‫نییە‬ ‫باش‬ ‫خانوەکەشدا‬ ‫ناوەوەی‬ ‫ڕوبەری‬ ‫لە‬ ‫خاکەکەوە‬ ‫ئاوی‬ ‫بەهۆی‬ ‫ژورەکان‬ ‫تەختی‬ . ‫زەوی‬ ‫ژێرەوەی‬ ‫بەشی‬ : ‫بەشەی‬ ‫لەو‬ ‫مەبەست‬ ‫قواڵی‬ ‫لەخوار‬ ‫زەوییە‬ ( ٣٠ ) ‫بەدەگمەن‬ ‫بەشە‬ ‫ئەم‬ ‫خاکی‬ ، ‫سنیتمەترەوەیە‬ ‫لەیەک‬ ‫خۆڵ‬ ‫وەک‬ ‫پێکهاتەی‬ ‫پێکهاتانە‬ ‫ئەو‬ ‫تێکەاڵوی‬ ‫لە‬ ‫بریتییە‬ ‫بەڵکو‬ ‫پێکهاتووە‬ ‫چەو‬ ‫یان‬ ‫لم‬ ‫یان‬ . ‫پتەوی‬ ‫خاکەکە‬ ‫زیاتربێت‬ ‫لمی‬ ‫چەوو‬ ‫ڕیژەی‬ ‫هەرچەندە‬ ‫دەبێت‬ ‫کەمتر‬ ‫قورسایدا‬ ‫ژێر‬ ‫لە‬ ‫نیشتن‬ ‫و‬ ‫ڕۆچون‬ ‫و‬ ‫زیاتردەبیت‬ . ‫خانوو‬ ‫شوێنی‬ ‫پشکنینی‬ ( Site Investigation ) ‫جۆرە‬ ‫چ‬ ‫خانوو‬ ‫بزانین‬ ‫بۆئەوەی‬ ‫بناغە‬ ‫ئەستوری‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫و‬ ‫پێویستە‬ ‫یەکی‬ ‫بناغە‬ ‫یان‬ ‫هەیە‬ ‫بەشیش‬ ‫پێویستی‬ ‫یان‬ ‫بێت؟‬ ‫چەند‬ ‫کە‬ ‫قورسای‬ ‫و‬ ‫سەنگ‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫وەتوانای‬ ‫چییە؟‬ ‫بزانرێت‬ ‫دەکرێت‬ ‫دروست‬ ‫لەسەر‬ ‫خانووەکەی‬ ‫خاکەی‬ ‫ئەو‬ ‫جۆری‬ ‫دەبێت‬ ، ‫نا‬ ‫چەندە؟‬ ( Bearing Capacity .) ‫ئامادەکرا‬ ‫لەخشتەی‬ ‫ئەوسا‬ ‫چییە‬ ‫خاکەکە‬ ‫جۆری‬ ‫کەزانرا‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫توانای‬ ‫دەتوانین‬ ‫وەوە‬ ‫ئاسای‬ ‫و‬ ‫نزم‬ ‫خانووی‬ ‫بۆ‬ ‫بەتایبەتی‬ ‫بکەین‬ ‫دیاری‬ ‫خاکەکە‬ . ‫ئەو‬ ‫ڕۆشنای‬ ‫لەسەر‬ ‫وەرگرین‬ ‫خاکە‬ ‫ئەو‬ ‫تایبەتمەندی‬ ‫دەبێت‬ ‫ئەژمارکردنی‬ ‫و‬ ‫دیزاین‬ ‫تایبەتمەندییانە‬ ‫بناغە‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ی‬ ... ‫خانووەکە‬ ‫شوێن‬ ‫خاکی‬ ‫لە‬ ‫وەرگرتن‬ ‫زانیاری‬ ‫بەمەبەستی‬ ‫دەتوانرێ‬ ‫زۆ‬ ‫لە‬ ‫سود‬ ‫ت‬ ‫وە‬ ‫وەربگیرێت‬ ‫دی‬ ‫شتی‬ ‫ر‬ ‫کو‬ ، ‫بکە‬ ‫دراوسێی‬ ‫خانووەکانی‬ ‫سەیری‬ ‫شوێنە‬ ‫ئەو‬ ‫دەوروپشتی‬ ‫خانوەکانی‬ ‫تێدایە‬ ‫درزیان‬ ‫یان‬ ‫پێگەشتووە‬ ‫زیانیان‬ ‫بزانە‬ . ‫بکە‬ ‫ماڵ‬ ‫خاوان‬ ‫لە‬ ‫پرسیار‬ ‫پاشان‬ ‫جۆرە‬ ‫و‬ ‫خاکەکە‬ ‫چۆنییەتی‬ ‫لە‬ ‫بناغە‬ ‫ی‬ ‫مەتری‬ ‫یەک‬ ‫چاڵی‬ ‫دەتوانیی‬ ‫خانووەکە‬ ‫لەشوێنی‬ ‫هەروەها‬ ‫خانووەکە‬ ‫هە‬ ‫بچوک‬ ‫و‬ ‫چاڵەکە‬ ‫شانی‬ ‫و‬ ‫خاکەکە‬ ‫سەیری‬ ‫و‬ ‫ڵبکەنین‬ ‫هەڵکەندنی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫دەتوانرێت‬ ، ‫بکەین‬ ‫ژێرەوەی‬ ‫بناغە‬ ‫ڕۆشناییان‬ ‫لەسەر‬ ‫و‬ ‫بکریت‬ ‫سەراتایانە‬ ‫پشکنینە‬ ‫ئەو‬ ‫خانووەکەدا‬ ‫ی‬ ‫پانی‬ ‫و‬ ‫قوڵی‬ ‫بناغە‬ ‫بگۆڕدرێت‬ ‫کە‬ . ‫ئەو‬ ‫دابێت‬ ‫تردا‬ ‫بەشکانی‬ ‫لەچاو‬ ‫هەبوو‬ ‫زۆری‬ ‫جیاوازی‬ ‫لەخاکەکە‬ ‫بەشێک‬ ‫ئەگەر‬ ‫یان‬
  • 3. ‫ژم‬ ‫بەشە‬ ‫لە‬ ‫دەستکاری‬ ، ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫جیاوازی‬ ‫اردنی‬ ‫بناغە‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫کەدا‬ . ‫ناکات‬ ‫پێویست‬ ‫کەم‬ ‫نهۆمی‬ ‫بۆ‬ ‫ئاسای‬ ‫خانووی‬ ‫بۆ‬ ‫بەزانینی‬ ‫ئاستی‬ ‫ر‬ ‫خاکی‬ ‫جۆری‬ ‫خاکی‬ ‫جۆری‬ ‫بناغە‬ ‫کە‬ ‫نەبێت‬ ‫بوارەدا‬ ‫لەو‬ ‫تەنها‬ ،‫هەلکەندراو‬ ‫زەوی‬ ‫ئاستی‬ ‫خوارو‬ ‫واتە‬ ‫کە‬ ‫ئاوەڕ‬ ‫چاڵ‬ ‫کۆنە‬ ‫یان‬ ‫پڕکراوەیە‬ ‫کە‬ ‫لێدەکرێت‬ ‫ئەوەی‬ ‫ترسی‬ ‫کارێزە‬ ‫ۆ‬ . ‫بۆ‬ ‫ئەندازیاریانەی‬ ‫چارەسەری‬ ‫دەبێت‬ ‫بارەدا‬ ‫لەم‬ ‫و‬ ‫بکریت‬ ‫بناغە‬ ‫دەوروبەری‬ ‫و‬ ‫خانووەکە‬ ‫شوێنی‬ ‫سەیری‬ ‫گشتی‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫پێویستە‬ ‫هەروەها‬ ، ‫بکرێت‬ ‫دەستکاری‬ ‫کە‬ ‫ئەو‬ ‫ڕۆشنای‬ ‫تالەسەر‬ ، ‫دەگرێتەوە‬ ‫ناوچەیە‬ ‫ئەو‬ ‫الفاو‬ ‫چەند‬ ‫تا‬ ‫و‬ ‫دەڕوات‬ ‫لەکوێوە‬ ‫باراناو‬ ‫ڕێڕەوی‬ ‫بزانین‬ ‫تا‬ ‫بکرێت‬ ‫زانیاریانە‬ ‫ئەو‬ ‫ڕۆشنای‬ ‫تالەسەر‬ ، ‫دەگرێتەوە‬ ‫ناوچەیە‬ ‫ئەو‬ ‫الفاو‬ ‫چەند‬ ‫تا‬ ‫بکرو‬ ‫بۆ‬ ‫ژماردنی‬ ‫باراناو‬ ‫ڕێڕەوی‬ ‫زانیاریانە‬ ‫بەرزی‬ ‫گشتی‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ژماردنی‬ ‫باراناو‬ ‫ڕێڕەوی‬ ‫بناغە‬ ‫بێت‬ ‫پێویست‬ ‫بەگوێرەی‬ ‫خانووەکە‬ ‫و‬ ‫کە‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫زانیاری‬ ‫پێویستە‬ ‫نەکرابوون‬ ‫یەشتا‬ ‫شەقامەکان‬ ‫ئاستی‬ ‫بزانرێت‬ ‫دەبێت‬ ‫و‬ ‫بخەمڵێنرێت‬ ‫باش‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫لەوبارەوە‬ ‫هەبێت‬ ‫خاکەکەوە‬ ‫ئاستی‬ ‫کوێی‬ ‫دەکەوێتە‬ ‫شەقامەکە‬ . ‫خاک‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫توانای‬ ‫تێبینی‬ ‫هەڵگرتن‬ ‫توانای‬ ‫تون‬ / ‫متر‬ ٢ ‫خاک‬ ‫یان‬ ‫بەرد‬ ‫جۆری‬ ‫جۆر‬ ‫بەمەرجێ‬ ‫بناغە‬ ‫کە‬ ‫و‬ ‫پتە‬ ‫بەردی‬ ‫سەر‬ ‫گەشتبێتە‬ ‫خۆگرتوو‬ ‫و‬ ‫ساغ‬ . ٤٠٠ ٣٠٠ ٢٠٠ ‫زۆر‬ ‫بەردی‬ ‫ساخ‬ ‫پتەو‬ . ‫پتەو‬ ‫ساندستۆن‬ ‫الیمستۆن‬ . ‫سلیت‬ ‫و‬ ‫شست‬ . ‫بەرد‬ ‫پانی‬ ‫بناغە‬ ‫مەتر‬ ‫لەیەک‬ ‫کە‬ ‫ئاوی‬ ‫ئاستی‬ ‫وە‬ ‫کەمترنەبێت‬ ‫و‬ ‫خوار‬ ‫لە‬ ‫خاک‬ ‫ناو‬ ‫بناغە‬ ‫بێت‬ ‫کەوە‬ . ٢٠ ‫بۆ‬ ٤٠ ٢٠ > > ٣٠ ١٠ ‫بۆ‬ ٣٠ <١٠ ‫مامناوەند‬ ‫چڕ‬ ‫لمی‬ ‫چەو‬ ‫یان‬ ‫مامناوەند‬ ‫خڕ‬ ‫چەوی‬ . ‫یان‬ ‫فشەڵ‬ ‫چەوی‬ ‫فشەڵ‬ ‫لمی‬ ‫چەو‬ . ‫کوتراو‬ ‫لمی‬ . ‫مامناوەند‬ ‫چڕ‬ ‫لمی‬ . ‫فشەڵ‬ ‫لمی‬ . ‫بێ‬ ‫خاکی‬ ‫توانای‬ ‫بەیەکەوە‬ ‫یان‬ ‫نوسان‬ ‫لکان‬ ‫لەگەڵ‬ ‫ڕۆچونی‬ ‫ئەگەری‬ ‫هەیە‬ ‫تەمەندا‬ . ٣٠ ‫بۆ‬ ٦٠ ١٥ ‫بۆ‬ ٦٠ ٧.٥ ‫بۆ‬ ١٥ ٧.٥ > ‫بۆ‬ ‫نابێت‬ ‫بناغە‬ ‫خۆڵ‬ ( ‫کالی‬ ) ‫ڕەق‬ ‫پتەو‬ ‫زۆر‬ . ‫پتەو‬ ‫کالی‬ . ‫گرتوو‬ ‫خۆ‬ ‫کالی‬ . ‫سلت‬ ‫و‬ ‫نەرم‬ ‫کالی‬ . ‫کالی‬ ‫سلت‬ ‫و‬ ‫نەرم‬ ‫زۆر‬ . ‫بە‬ ‫خاکی‬ ‫توانای‬ ‫بەیەکەوە‬ ‫یان‬ ‫نوسان‬ ‫لکان‬ ‫بە‬ ‫بۆخانووی‬ ‫پێدرا‬ ‫ئاماژەی‬ ‫لەسەرەوە‬ ‫ئەوانەی‬ ‫بێجگە‬ ، ‫نهۆم‬ ‫سێ‬ ‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫رزو‬ ‫و‬ ‫خانووەکە‬ ‫ڕوبەری‬ ‫بەگوێرەی‬ ‫پێویستە‬ ‫ئامێری‬ ‫بە‬ ‫یان‬ ‫بەدەست‬ ‫چالێک‬ ‫چەند‬ ‫بیناکە‬ ‫گرنگی‬ ( Pits Test ) ‫خاکەکە‬ ‫لە‬ ‫نمونە‬ ‫مەتر‬ ‫چوار‬ ‫سێ‬ ‫قواڵی‬ ‫تا‬ ‫لێبدرێت‬ ‫و‬ ‫دیزاین‬ ‫مەبەستی‬ ‫بۆ‬ ‫بزانریت‬ ‫تایبەتمەندییەکانی‬ ‫هەموو‬ ‫تا‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫پشکنینیان‬ ‫خاکدا‬ ‫تاقیگەکانی‬ ‫لە‬ ‫و‬ ‫وەربگیرێت‬ ‫ژمارکردنی‬ ‫بناغە‬ ‫کە‬ . ‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫واتە‬ ‫زۆربوو‬ ‫نهۆمەکانی‬ ‫ژمارەی‬ ‫خانوەکە‬ ‫ئەگەر‬ ( ٥ – ٦ ) ‫ز‬ ‫چاڵی‬ ‫پیویستە‬ ‫بوو‬ ‫نهۆم‬ ‫ۆت‬ ‫قووڵ‬ ( Bore Holes ) ‫قواڵی‬ ‫تا‬ ‫هەڵبکەنرێت‬ ‫تایبەتی‬ ‫بەئامێری‬ ( ١٠ – ١٥ ) ‫و‬ ‫مەتر‬ ‫هەموو‬ ( ٢ - ٣ ) ‫قواڵی‬ ‫مەترێک‬ ‫بدرێت‬ ‫ئەنجام‬ ‫بۆ‬ ‫پشکنینی‬ ‫لەتاقیگە‬ ، ‫لێوەربگیرێت‬ ‫خاکی‬ ‫نمونەی‬ . ‫و‬ ‫جۆر‬ ‫و‬ ‫گرنگی‬ ‫بە‬ ‫پابەندە‬ ‫چااڵنە‬ ‫ئەو‬ ‫قوڵی‬ ‫و‬ ‫ژمارە‬
  • 4. ‫بیناکەوە‬ ‫بەرزی‬ . ‫تەنها‬ ‫بواردا‬ ‫لەزۆر‬ ( ١ - ٢ ) ‫چاڵ‬ ‫قواڵی‬ ‫تا‬ ١٥ ‫بەمەرجێک‬ ‫دێنێت‬ ‫بەدەست‬ ‫پێویست‬ ‫زانیاری‬ ‫مەتر‬ ‫چاڵەکە‬ ٢٥ ‫نەبن‬ ‫دوور‬ ‫لەیەکەوە‬ ‫زیاتر‬ ‫مەتر‬ . ‫لە‬ ‫نهۆمەکان‬ ‫ژمارەی‬ ‫ئەگەر‬ ‫بەاڵم‬ ( ١٠ ) ‫پشکنینی‬ ‫بەتایبەتی‬ ، ‫زیاتربوو‬ ‫نهۆم‬ ‫زیاترە‬ ‫بەقواڵی‬ ‫پێویستیان‬ ‫چاڵەکان‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ . ‫خانوو‬ ‫شوێنی‬ ‫ئامادەکردنی‬ ( Site Preparation ) ‫جێگەی‬ ‫بناغە‬ : ‫پێویستە‬ ‫بەقواڵی‬ ٣٠ ‫گژوگیا‬ ‫و‬ ‫درەخیت‬ ‫دارو‬ ‫ڕەگی‬ ‫هەرچی‬ ‫و‬ ‫الببرێت‬ ‫کشتوکاڵیەکەی‬ ‫بێهێزە‬ ‫زەویە‬ ‫سم‬ ‫بگەیەنێ‬ ‫ژورەکان‬ ‫و‬ ‫خاکەکە‬ ‫بە‬ ‫زیان‬ ‫و‬ ‫نەژێنەوە‬ ‫لەداهاتودا‬ ‫بۆئەوەی‬ ‫هەلبکەندرێت‬ ‫هەیە‬ . ‫مسەخۆرەکان‬ ‫گیانەوەرە‬ ‫دژە‬ ‫دەرمانی‬ : ‫دەبێت‬ ‫بە‬ ‫خانووەکە‬ ‫روبەری‬ ‫دژە‬ ‫دەرمانی‬ ‫مسەخۆرەکان‬ ‫گیانەوەرە‬ ، ‫برشێندرێت‬ ‫تەواوبوونی‬ ‫دوای‬ ‫کارە‬ ‫ئەم‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫بناغە‬ ‫بکرێت‬ ‫کە‬ . ‫باراناو‬ ‫ئاوی‬ ‫ڕاڕەوی‬ : ‫پێویستە‬ ‫باراناو‬ ‫ئاوی‬ ‫ڕاڕەوی‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ژماردنی‬ ‫دەوروپشتیشی‬ ‫زەویەکانی‬ ‫وە‬ ‫خاکەکەدا‬ ‫ناو‬ ‫لە‬ ‫بە‬ ‫زیان‬ ‫خاکەکەو‬ ‫ناو‬ ‫نەیەتەوە‬ ‫ئاوەکە‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫بناغە‬ ‫بگەیەنێ‬ ‫کە‬ . ‫کە‬ ‫خانوو‬ ‫دروستکردنی‬ ‫رەستەی‬ : ‫چەو‬ ‫وەک‬ ‫خانوو‬ ‫دروستکردنی‬ ‫بۆ‬ ‫پێویستە‬ ‫کەرەستانەی‬ ‫ئەو‬ ‫و‬ ‫چیمەنتۆ‬ ‫و‬ ‫بەرد‬ ‫و‬ ‫لم‬ ‫و‬ ‫شێش‬ .... ‫تاد‬ . ‫دابنرێت‬ ‫خانووەکە‬ ‫دروستی‬ ‫شوێنێکی‬ ‫ولە‬ ‫ئامادەبکرێت‬ ‫پێویست‬ ‫بەگوێرەی‬ . ‫هەڵکەندنی‬ ‫بناغە‬ ‫کان‬ ( Excavation Foundations ) : ‫بناغە‬ ‫جۆراوجۆری‬ ‫بەمادەی‬ ‫دیاریکراودا‬ ‫لەقواڵییەکی‬ ‫و‬ ‫سروشتی‬ ‫زەوی‬ ‫ئاستی‬ ‫لەژێر‬ ‫باوە‬ ‫وەک‬ ‫کە‬ ‫بنیاتە‬ ‫بەسەی‬ ‫ئەو‬ ‫پتەو‬ ‫بلۆکی‬ ‫و‬ ‫بەرد‬ ‫یان‬ ‫و‬ ‫پتە‬ ‫و‬ ‫چڕ‬ ‫خشتی‬ ‫و‬ ‫شیش‬ ‫بی‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫و‬ ‫شیشدار‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫وەک‬ .... ‫دەنرێت‬ ‫بنیات‬ ‫تاد‬ ‫چەند‬ ‫هەڵکەندنی‬ ‫لەکاتی‬ ‫تێبینییەک‬ ‫بناغە‬ ‫دا‬ : ١ - ‫درێژی‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫گوێرەی‬ ‫بە‬ ‫چاڵەکان‬ ‫درێژی‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫دەبێت‬ ‫بناغە‬ ‫کە‬ ‫بێت‬ . ٢ - ‫دەرەوە‬ ‫بۆ‬ ‫کراوەبن‬ ‫یان‬ ‫شاقولیبن‬ ‫لێوارەکانی‬ ‫پێکبێت‬ ‫و‬ ‫ڕیک‬ ‫زۆر‬ ‫خەندەکەکان‬ ‫دەبێت‬ . ٣ - ‫دوربکەویتەوە‬ ‫داڕوخان‬ ‫لەمەترسی‬ ‫تا‬ ‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫پالپشتی‬ ‫بەدار‬ ‫پێویستە‬ ‫ئەوا‬ ‫هەبوو‬ ‫داڕمابی‬ ‫ترسی‬ ‫خاکەکە‬ ‫ئەگەر‬ . ٤ - ‫پێویس‬ ‫هاتوچۆی‬ ‫ڕێگەی‬ ‫بەجۆریک‬ ‫بخرێتەوە‬ ‫دوور‬ ‫چالەکان‬ ‫لەقەراخی‬ ‫مەترێک‬ ‫کەمەوە‬ ‫بەالیەنی‬ ‫هەلکەندراو‬ ‫گڵی‬ ‫تە‬ ‫بڕژێتە‬ ‫گڵ‬ ‫ئەوەی‬ ‫بێ‬ ‫هەبێت‬ ‫دەستییەوە‬ ‫بەعەرەبانەی‬ ‫کەسێک‬ ‫بناغە‬ ‫کەوە‬ . ٥ - ‫بەکۆنکریتی‬ ‫زیان‬ ‫چاڵەکان‬ ‫بۆناو‬ ‫پاشماوە‬ ‫و‬ ‫گڵ‬ ‫کەوتنەخوارەوەی‬ ‫بناغە‬ ‫دەگەیەنیت‬ ‫کە‬ . ٦ - ‫لە‬ ‫ئاو‬ ‫ئەگەر‬ ‫لە‬ ‫دوور‬ ‫شوێنێکی‬ ‫بۆ‬ ‫ڕاکێشانی‬ ‫یان‬ ‫دەربکرێت‬ ‫مۆتۆڕ‬ ‫بە‬ ‫پێویستە‬ ‫پەیدابوو‬ ‫چاڵەکاندا‬ ‫بناغە‬ ‫بەمەبەستی‬ ‫کە‬ ‫هەڵکەندراوەکان‬ ‫خاکە‬ ‫ناو‬ ‫گڵی‬ ‫شێوانی‬ ‫لە‬ ‫ڕێگریکردن‬ . ٧ - ‫کوتەر‬ ‫بەئامیری‬ ‫چالەکان‬ ‫کوتینەوەی‬ ( Compactor ) ‫چاڵەکان‬ ‫تەختکردنی‬ ‫و‬ ‫تەواوکردن‬ ‫پاش‬ .
  • 5. ٨ - ‫جۆرێک‬ ‫بەهیچ‬ ‫نابێت‬ ‫بناغە‬ ‫تێبپەرێنر‬ ‫دەبێت‬ ‫بەلکو‬ ، ‫دابنرێت‬ ‫کشتوکالی‬ ‫زەوی‬ ‫لەسەر‬ ‫مادەی‬ ‫فشەڵەو‬ ‫چونکە‬ ، ‫ێت‬ ‫ئەستورییەکی‬ ‫بە‬ ‫چینێک‬ ‫پێویستە‬ ‫بۆیە‬ ،‫سلیمانی‬ ‫شاری‬ ‫ڕاپەڕێنی‬ ‫و‬ ‫بەکرەجۆ‬ ‫ناوچەکانی‬ ‫لە‬ ‫ئەوەی‬ ‫وەک‬ ‫تێدایە‬ ‫ئۆرگانی‬ ‫نەبێت‬ ‫کەمتر‬ ‫دیاریکراو‬ ١.٢ ‫ڕابخرێت‬ ‫و‬ ‫بەرد‬ ‫چەو‬ ‫تێکەڵەی‬ ‫بە‬ ‫بگۆردرێت‬ ‫م‬ ‫چین‬ ‫بەشێوەی‬ ( Layers ) ‫هەر‬ ‫بەمەرجێک‬ ‫لە‬ ‫چینێک‬ ٢٥ ‫نەبێت‬ ‫ئەستورتر‬ ‫سم‬ . ٩ - ‫کۆنکریتکردنی‬ ‫لە‬ ‫پەلەکردن‬ ‫بناغە‬ ‫ڕاستەوخۆ‬ ‫کان‬ ‫کەش‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫هەڵکەندنیان‬ ‫دوای‬ ‫سەر‬ ‫کارنەکاتە‬ ‫هەوا‬ ‫گڵی‬ ‫بناغ‬ ‫ەک‬ ‫ە‬ . ‫ژێر‬ ‫چینی‬ ‫بناغە‬ ( Hardcore Layer ) ‫ئەگەر‬ ‫چاڵی‬ ‫بناغە‬ ‫سا‬ ‫زەوی‬ ‫سەر‬ ‫گەشتنە‬ ‫کان‬ ‫غ‬ ‫بنا‬ ‫ڕاستەوخۆ‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫غ‬ ‫بەاڵم‬ ، ‫بکرێت‬ ‫دروست‬ ‫لەسەر‬ ‫ەکەی‬ ‫بنا‬ ‫ڕاستەوخۆ‬ ‫ناتوانرێت‬ ‫زەوی‬ ‫تری‬ ‫لەجۆرەکانی‬ ‫غ‬ ‫بەکەرەستە‬ ‫دیە‬ ‫چینێکی‬ ‫بەدانانی‬ ‫پێویستی‬ ‫بەڵکو‬ ‫دروستبکرێت‬ ‫ە‬ ‫ی‬ ‫کەم‬ ‫ئەستوریەکی‬ ‫بە‬ ‫بەهێز‬ ‫بنا‬ ‫ئینجا‬ ‫خاکەکە‬ ‫لەسەر‬ ‫غ‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫سودەکانی‬ ، ‫دابنرێت‬ ‫لەسەر‬ ‫کۆنکریتەکەی‬ ‫ەکە‬ : ١ - ‫بنا‬ ‫و‬ ‫الوازەکە‬ ‫خاکە‬ ‫نێوان‬ ‫لە‬ ‫بەهێز‬ ‫چینێکی‬ ‫دروستکردنی‬ ‫غ‬ ‫کۆنکریتیەکا‬ ‫ە‬ . ٢ - ‫گڵەکە‬ ‫و‬ ‫کۆنکریتیەکە‬ ‫گیراوە‬ ‫تێکەڵبوونی‬ ‫نەهێشتنی‬ . ٣ - ‫بنا‬ ‫بۆ‬ ‫شێ‬ ‫ئاو‬ ‫لەسەرکەوتنی‬ ‫دەکات‬ ‫رێگری‬ ‫غ‬ ‫ەکە‬ . ٤ - ‫بنا‬ ‫ناو‬ ‫شیشی‬ ‫پاراستنی‬ ‫غ‬ ‫ەکە‬ . ٥ - ‫چینە‬ ‫بەم‬ ‫چاڵەکان‬ ‫تەرازکردنی‬ . ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫لەسەر‬ ‫تێبینیەک‬ ‫چەند‬ : * ‫بەکردێن‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫بۆ‬ ‫کەرەستانەی‬ ‫ئەو‬ ‫گرنگترین‬ ، ‫نەبن‬ ‫پێس‬ ‫و‬ ‫بن‬ ‫پتەو‬ ‫پێویسە‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫کەرەستەکانی‬ : ( ‫پارچە‬ ، ‫خشت‬ ‫کاشی‬ ، ‫بەرد‬ ‫چەو‬ ، ‫شکێنراو‬ ‫کۆنکریتی‬ ، ) * ‫بەکارهێنانی‬ ‫یان‬ ‫الواز‬ ‫کۆنکریتی‬ ( Lean Concrete ) ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫بنیاتنانی‬ ‫بۆ‬ . * ‫هەندێک‬ ‫ئەگەر‬ ‫باشە‬ ‫زۆر‬ ‫وە‬ ‫بگرن‬ ‫خۆیان‬ ‫جێگەی‬ ‫پارچەکان‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫گرنگە‬ ‫زۆر‬ ‫چینە‬ ‫ئەم‬ ‫کوتانەوەی‬ ‫مونە‬ ‫چیمەنتۆی‬ ( ‫وچیمەنتۆ‬ ‫لم‬ ) ‫هەروەها‬ ،‫کوتراوەکە‬ ‫چینە‬ ‫جوڵەی‬ ‫لە‬ ‫رێگری‬ ‫بۆ‬ ‫بکرێت‬ ‫چینەدا‬ ‫ئەم‬ ‫بەسەر‬ ‫بنا‬ ‫تێکردنی‬ ‫کەلەکاتی‬ ‫ڕویەک‬ ‫دروستکردنی‬ ‫غ‬ ‫ەکەدا‬ ‫درزی‬ ‫بۆناو‬ ‫چیمەنتۆکە‬ ‫شلەی‬ ‫لەرۆشتنی‬ ‫دەکات‬ ‫ڕێگری‬ ‫بنا‬ ‫لەهێزی‬ ‫تا‬ ‫خوارەوە‬ ‫کەرەستەکانی‬ ‫پارچە‬ ‫غ‬ ‫نەکاتەوە‬ ‫کەم‬ ‫ەکە‬ .
  • 6. ‫بنا‬ ‫قواڵی‬ ‫گشتی‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫غ‬ ‫ئەمانەن‬ ‫گرنگترینیان‬ ‫کە‬ ‫دەبەستێت‬ ‫هۆکارێک‬ ‫چەند‬ ‫بە‬ ‫پشت‬ ‫ە‬ : ١ - ‫هەڵگرتنی‬ ‫بۆ‬ ‫لەبارەکانی‬ ‫چینە‬ ‫و‬ ‫زەویەکە‬ ‫سروشتی‬ ( ‫بەرگەگرتنی‬ ) ‫بنیات‬ ‫بارەکانی‬ . ٢ - ‫دۆخەکانی‬ ‫بنا‬ ‫بەسەر‬ ‫هاتنەوەیەک‬ ‫و‬ ‫کشان‬ ‫و‬ ‫بەستن‬ ‫کاریگەریی‬ ‫و‬ ‫هەوا‬ ‫و‬ ‫کەش‬ ‫غ‬ ‫ەکانەوە‬ . ٣ - ‫بنا‬ ‫دانانی‬ ‫و‬ ‫زەوی‬ ‫ژێر‬ ‫ئاوی‬ ‫ئاستی‬ ‫غ‬ ‫ئاستە‬ ‫ئەو‬ ‫لەسەر‬ ‫ەکان‬ . ٤ - ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫و‬ ‫دەوروبەر‬ ‫خانووەکانی‬ ‫و‬ ‫باڵەخانە‬ ‫ەی‬ ‫بنا‬ ‫قواڵی‬ ‫بەسەر‬ ‫کاریگەرییان‬ ‫سەریان‬ ‫بارەکانی‬ ‫غ‬ ‫نوێیەکانەوە‬ ‫ە‬ . ٥ - ‫بنا‬ ‫قواڵی‬ ‫غ‬ ‫دەکەین‬ ‫مانەوەیان‬ ‫ئارەزووی‬ ‫کە‬ ‫نەکات‬ ‫ڕازاندنەوە‬ ‫دارانەی‬ ‫لەو‬ ‫کار‬ ‫بێت‬ ‫بەجۆرێک‬ ‫ەکان‬ . ٦ - ‫بنا‬ ‫جۆرەکانی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ( Types of Foundation ) ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫جۆرەوە‬ ‫دوو‬ ‫بە‬ ‫دەکرێت‬ ‫گشتی‬ ‫بە‬ ‫ە‬ : ‫یەکەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫قووڵ‬ ‫ەی‬ ( Deep Foundation ) ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫غ‬ ‫ێت‬ ‫بەکارد‬ ‫کاتێک‬ ‫ەیە‬ ‫بەهیز‬ ‫چینێکی‬ ‫بگەینە‬ ‫نەتوانین‬ ‫خاکدا‬ ‫هەڵکەندنی‬ ‫لەکاتی‬ ( ‫سا‬ ‫چینێکی‬ ‫غ‬ ) ‫کەتوانای‬ ‫پیویستە‬ ‫بۆیە‬ ، ‫هەبێت‬ ‫قورساییەکانی‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫بنا‬ ‫بنیادنانی‬ ‫بۆ‬ ‫قووڵەکان‬ ‫چینە‬ ‫بۆ‬ ‫خوارەوە‬ ‫بچینە‬ ‫غ‬ ‫لەسەری‬ ‫ە‬ . ‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫بەگشتی‬ ‫غ‬ ‫لە‬ ‫قووڵیەکەی‬ ‫ەیەک‬ ١٠ ‫بنا‬ ‫بە‬ ‫زیاتربوو‬ ‫م‬ ‫غ‬ ‫هەژماردەکرێت‬ ‫قووڵ‬ ‫ەی‬ . ‫دووەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ڕوکە‬ ‫یان‬ ‫کەم‬ ‫قووڵی‬ ‫ەی‬ ‫ش‬ ( Shallow or Surface Foundation ) ‫تەرزاگی‬ ‫گەورە‬ ‫توێژەری‬ ( Terzaghi ) ‫ساڵی‬ ‫لە‬ ‫بوو‬ ‫کەس‬ ‫یەکەم‬ ( ١٩٤٣ ) ‫بە‬ ‫سەبارەت‬ ‫ڕوو‬ ‫خستە‬ ‫فراوانی‬ ‫بیردۆزێکی‬ ‫خاک‬ ‫بەرگەگرتنی‬ ‫توانای‬ ( Soil Bearing Capacity ) ‫بۆ‬ ‫بنا‬ ‫جۆری‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫بیردۆزە‬ ‫بەو‬ ‫بەستن‬ ‫بەپشت‬ ، ‫ڕوکەش‬ ‫ی‬ - ‫غ‬ ‫ە‬ ‫قوڵیەکەی‬ ‫یەک‬ ( Df ) ‫پانیەکەی‬ ‫بە‬ ‫یەکسانبێت‬ ‫یان‬ ‫کەمتربێت‬ ( B ) ‫بنا‬ ‫بە‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫ی‬ ‫چەند‬ ‫تەرزاگیش‬ ‫پاش‬ ، ‫دادەنرێت‬ ‫ڕوکەش‬ ‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫ئەشێت‬ ‫کە‬ ‫کردووە‬ ‫پێشنیاریان‬ ‫نوێ‬ ‫توێژەرێکی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫قوڵیەکەی‬ ‫یەک‬ (Df) ‫بیت‬ ‫یەکسان‬ ( ٣ - ٤ ) ‫پانیەکەی‬ ‫ئەوەندەی‬ ( (B ‫بنا‬ ‫بە‬ ‫هەر‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دابنرێت‬ ‫ڕوکەش‬ ‫ی‬ .
  • 7. ‫دەڵیت‬ ‫هەیە‬ ‫تریش‬ ‫بۆچونێکی‬ : ‫بنا‬ ‫هەر‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫لە‬ ‫کەمتربوو‬ ‫قوڵیەکەی‬ ‫یەک‬ ١٠ ‫بنا‬ ‫بە‬ ‫م‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دادەنرێت‬ ‫ڕوکەش‬ ‫ی‬ . ‫بنا‬ ‫جۆرەکانی‬ ‫غ‬ ‫پایە‬ ‫بنە‬ ‫و‬ ‫ڕوکەش‬ ‫ەی‬ ( Types of shallow Foundation and Footing ) ‫یەکەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ەی‬ ‫درێژکۆلە‬ ( Strip Foundation ) ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫بنا‬ ‫ئەوترێت‬ ‫پێشی‬ ‫یە‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫نبا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ، ‫بەردەوام‬ ‫ی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫هەڵگری‬ ‫قورسای‬ ‫دێوار‬ ‫کە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫کاتێک‬ ‫یە‬ ‫بێت‬ ‫بیناکە‬ ‫سەرەکی‬ ( Bearing Wall ) ‫بنا‬ ‫لێدانی‬ ‫لەڕێگەی‬ ‫ئەویش‬ ، ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دیوارەکان‬ ‫بەدڕێژای‬ ‫دەبێت‬ ‫وە‬ ، ‫کاری‬ ‫فەلسەفەی‬ ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫پشت‬ ‫یە‬ ‫ئەمەش‬ ،‫پرۆژەکە‬ ‫خاکی‬ ‫بۆ‬ ‫دیوارەکانەوە‬ ‫لەڕێگەی‬ ‫بیناکە‬ ‫قورسای‬ ‫گواستنەوەی‬ ‫بە‬ ‫دەبەستێت‬ ‫بنا‬ ‫بەردەوامی‬ ‫بە‬ ‫پێویست‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دەکا‬ ‫کان‬ ‫دیوارێکدا‬ ‫هەر‬ ‫ژێر‬ ‫لە‬ ‫ت‬ ‫ڕوبەری‬ ‫بەسەر‬ ‫قورساییەکانیش‬ ، ‫دی‬ ‫دێتە‬ ‫ئەوە‬ ‫دواجار‬ ‫کە‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫هەڵگرت‬ ‫توانای‬ ‫و‬ ‫بێت‬ ‫بێهێز‬ ‫خاکەکەی‬ ‫جۆری‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫دەبن‬ ‫دابەش‬ ‫کەدا‬ ‫بنا‬ ‫پانی‬ ‫دەبێت‬ ‫بێت‬ ‫کەم‬ ‫سەنگی‬ ‫نی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫زۆر‬ ‫کە‬ ‫خاکی‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫دابنرێت‬ ‫بۆ‬ ‫پۆاڵینی‬ ‫شیشی‬ ‫دەکات‬ ‫بەوە‬ ‫پێویست‬ ‫دەکات‬ ‫زیاد‬ ‫لەگەڵیدا‬ ‫ئەستورییەکەشی‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫زیاد‬ ‫بنا‬ ‫ناکات‬ ‫پێویست‬ ‫تر‬ ‫بەشێکی‬ ‫بۆ‬ ‫بەشێکەوە‬ ‫لە‬ ‫جیاوازبێت‬ ‫زەویەکە‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫بێهێزەکە‬ ‫بەشە‬ ‫تەنها‬ ‫بەڵکو‬ ‫بێت‬ ‫یەکسان‬ ‫هەمووی‬ ‫کە‬ ‫ب‬ ‫پانی‬ ‫نا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دادەنرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ئاسنینی‬ ‫شیشی‬ ‫کات‬ ‫پێویس‬ ‫ئەگەر‬ ‫و‬ ‫دەکرێت‬ ‫زیاد‬ ‫کە‬ .
  • 8. ‫وێنانە‬ ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫درێژکۆلە‬ ‫ی‬ ‫دووەم‬ : ‫بنا‬ ‫تاکە‬ ‫غ‬ ‫سەربەخۆ‬ ‫ەی‬ ( Spread or Isolated Footing ) ‫ئەم‬ ‫ج‬ ‫ب‬ ‫ۆرە‬ ‫نا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫هەیکەلی‬ ‫بینای‬ ‫جێبەجێکردنی‬ ‫کاتی‬ ‫لە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫یە‬ ( Frame Building ) ، ‫دا‬ ‫لە‬ ‫قورساییانەی‬ ‫ئەو‬ ‫بۆ‬ ‫واتە‬ ‫دەبنەوە‬ ‫چڕ‬ ‫خاڵێکدا‬ ( Concentrated Load ) ‫پایەیەک‬ ‫قورسای‬ ‫وەک‬ ( Column ) ‫ژێر‬ ‫لە‬ ‫پایەیەک‬ ‫هەر‬ ‫بەجۆرێک‬ ، ‫بنا‬ ‫خۆیدا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫بنا‬ ‫ئەم‬ ‫قوڵی‬ ، ‫دەکرێت‬ ‫دروست‬ ‫بۆ‬ ‫ی‬ ‫غ‬ ‫دەویت‬ ‫ژێرزەویەوە‬ ‫لە‬ ‫مەتر‬ ‫یەک‬ ‫تەنها‬ ‫ئاسایدا‬ ‫و‬ ‫پتە‬ ‫خاکێکی‬ ‫لە‬ ‫انە‬ ‫مەبەستی‬ ‫مەترەدا‬ ‫لو‬ ‫جونکر‬ ‫کرابێت‬ ‫بۆ‬ ‫تەواوی‬ ‫دیزاینی‬ ‫بەمەرجێک‬ ‫دەکات‬ ‫جێبەجێ‬ ‫خۆی‬ . ‫ئەست‬ ‫و‬ ‫درێژی‬ ‫و‬ ‫پانی‬ ‫وری‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫خاکەکەی‬ ‫هرڵگرتنی‬ ‫توانای‬ ‫بەگوێرەی‬ ‫سەری‬ ‫دیتە‬ ‫پایەکەوا‬ ‫لە‬ ‫قورساییانەی‬ ‫و‬ ‫سەنگ‬ ‫ئەو‬ ‫کێشی‬ ‫بە‬ ‫پایانە‬ ‫بنە‬ ‫ئەو‬ ‫ی‬ ‫ژێری‬ . ‫بیت‬ ‫شیشبەند‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫دەبێت‬ ‫پایانە‬ ‫بنە‬ ‫ئەم‬ . ‫ب‬ ‫پایەکان‬ ‫سەری‬ ‫واباشترە‬ ‫بەستراوە‬ ‫بەهۆی‬ ‫بەیەکاوە‬ ‫بەسترێتەوە‬ ‫دەستەکی‬ ( Tie Beam ) ‫بەهێزکردنی‬ ‫بۆ‬ ‫بەند‬ ‫شیش‬ ‫ی‬ ‫زەویاکە‬ ‫تەختی‬ ‫دیواری‬ ‫هەڵگرتنی‬ ‫و‬ ‫پایەکان‬ . ‫ئەم‬ ‫کاری‬ ‫فەلسەفەی‬ ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫پرد‬ ‫لەڕێگەی‬ ‫قورساییەکان‬ ‫گواستنەوەی‬ ‫بە‬ ‫دەبەستێت‬ ‫پشت‬ ‫یە‬ ‫ە‬ ‫کان‬ ( Beams ) ‫پایەکان‬ ‫بۆ‬ ‫وە‬ Columns) ) ‫لە‬ ‫بنا‬ ‫بۆ‬ ‫وێشەوە‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫کە‬ ‫بنا‬ ‫ئەم‬ ، ‫غ‬ ‫ە‬ ‫شێوەکانیشیان‬ ‫بەزۆری‬ ،‫دیکەدا‬ ‫جۆرەکانی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫بەبەراورد‬ ‫هەیە‬ ‫تێچونی‬ ‫کەمترین‬ ‫یە‬ ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫لەم‬ ‫کات‬ ‫زۆربەی‬ ، ‫بازنەییە‬ ‫یان‬ ‫چوارگۆشەی‬ ‫یان‬ ‫الکێشەی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫کۆنکریت‬ ‫قوڵی‬ ‫دا‬ ‫دابەش‬ ‫یەکسان‬ ‫بەشێوەیەکی‬ ‫دەکرێت‬ ( Single – Slab Footing ) ‫قوڵیەک‬ ‫هەرپاییەک‬ ‫ژێر‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫واتە‬ ‫قوڵی‬ ‫کاتێک‬ ‫بەاڵم‬ ، ‫هەیە‬ ‫نرخی‬ ‫هەمان‬ ‫ەی‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ١٠٠ ‫پێکهاتنەوە‬ ‫لەڕوی‬ ‫بێت‬ ‫زیاتر‬ ‫سم‬ ( Structure ) ‫ەوە‬ ‫بنا‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫واباشترە‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫قەدەمە‬ ‫ی‬ ‫شێوە‬ ‫بە‬ ‫بکرێت‬ ‫کە‬ ( (Stepped Footing ‫الری‬ ‫شێوە‬ ‫یان‬ ( Slopped Footing ) ‫بڕەڕ‬ ‫هێزی‬ ‫زانراوە‬ ‫وەک‬ ‫چونکە‬ ( Shear Force ) ‫لە‬ ‫وا‬ ‫هەیە‬ ‫نرخی‬ ‫زۆرترین‬ ‫پایەکاندا‬ ‫نزیک‬ ‫تر‬ ‫لەبەشاکانی‬ ‫زیاتربێت‬ ‫پایەکانەوە‬ ‫نزیک‬ ‫لە‬ ‫کۆنکریت‬ ‫قوڵی‬ ‫دەکات‬ ‫پێویس‬ .
  • 10. ‫بنا‬ ‫تاکە‬ ‫لە‬ ‫جۆرێک‬ ‫چەند‬ ‫کە‬ ‫ئاماژەیە‬ ‫جێی‬ ‫غ‬ ‫ەی‬ ‫سەربەخۆ‬ ‫هەیە‬ : ‫یەکەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫پێکەوەی‬ ‫ی‬ ( (Combined Footing ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دەکات‬ ‫زیاد‬ ‫هەیکەلیدا‬ ‫بیایەکی‬ ‫لە‬ ‫بەش‬ ‫هەندێ‬ ‫قورسای‬ ‫کە‬ ‫کاردێت‬ ‫بە‬ ‫کاتێک‬ ‫یە‬ ، ‫وا‬ ‫ئەمەش‬ ‫پێویست‬ ‫دەکات‬ ‫کە‬ ‫ڕوبەری‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫سەرەنجام‬ ، ‫گەورەتربکرێت‬ ‫پایەکان‬ ‫ی‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫هیڵ‬ ‫یەک‬ ‫سەر‬ ‫ئەکەونە‬ ‫کە‬ ‫زیاتر‬ ‫یان‬ ‫پایەیە‬ ‫دوو‬ ‫پایەکان‬ ‫ی‬ ‫ئەبنەوە‬ ‫نزیک‬ ‫یەکتر‬ ‫لە‬ ‫زۆر‬ ‫ئۆ‬ ‫ڕادەی‬ ‫ئەگاتە‬ ‫جار‬ ‫هەندێ‬ ‫کە‬ ‫لە‬ ‫پایەیە‬ ‫چەند‬ ‫ئەو‬ ‫بۆیە‬ ، ‫فەرالپیش‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫پێکەوەیدا‬ ‫یەکی‬ ‫کۆدەکرێنەوە‬ . ‫وێنانە‬ ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫پێکەوەی‬ ‫ی‬ ‫دووەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫کانتلیفەر‬ ‫ی‬ ( (Cantilever Footing ‫بنا‬ ‫ئەم‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫ڕوی‬ ‫لەسەر‬ ‫هەبێت‬ ‫الواز‬ ‫خاڵێکی‬ ‫کە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫کاتێک‬ ‫یە‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫بنا‬ ‫نەتوانرێت‬ ‫کە‬ ‫کاندا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دروست‬ ‫لەسەر‬ ‫ی‬ ‫بنا‬ ‫تیایدا‬ ، ‫بکرێت‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫لە‬ ‫زیاتر‬ ‫یان‬ ‫پایە‬ ‫دوو‬ ‫ی‬ ‫هەمان‬ ‫رسەر‬ ‫بن‬ ‫هیڵ‬ ‫پرد‬ ‫شێوە‬ ‫هۆی‬ ‫بە‬ ‫یەکەوە‬ ‫بە‬ ‫ئەبەسترینەوە‬ ( Beam ) ‫ئەوتریت‬ ‫پێی‬ ‫کە‬ ‫ێک‬ ( Strap ) . ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫پەرژین‬ ‫وەک‬ ‫کەم‬ ‫لۆدی‬ ‫بونی‬ ‫کاتی‬ ‫لە‬ ( ‫سیاج‬ ) ‫بەکاردێت‬ ‫کراوە‬ ‫دیاری‬ ‫بەرزیەکەیان‬ ‫کە‬ ‫بینایانەی‬ ‫ئەو‬ ‫یان‬ . ‫وێنانە‬ ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫کانتلیفەر‬ ‫ی‬
  • 11. ‫یەم‬ ‫سێ‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫دراوسێ‬ ‫یان‬ ‫تەنیشتی‬ ‫ەی‬ ( Neighbor Footing ) ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫غ‬ ‫سنوور‬ ‫لەگەڵ‬ ‫بینایەک‬ ‫لێکەوتی‬ ‫حاڵەتی‬ ‫لە‬ ‫ەیە‬ ‫تەنیشت‬ ‫بینای‬ ‫ی‬ ( ‫دراوسێ‬ ) ‫چونکە‬ ،‫بەکاردێت‬ ‫خۆیدا‬ ‫ی‬ ‫خۆیدا‬ ‫تەنیشتی‬ ‫بینای‬ ‫لەگەڵ‬ ‫ببێت‬ ‫تێکەڵ‬ ‫بینایەک‬ ‫بەشی‬ ‫هیچ‬ ‫کە‬ ‫ئەستەمە‬ ‫بنا‬ ‫ئەگەر‬ ‫تەنانەت‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ،‫بێت‬ ‫کانیشیان‬ ‫ئەم‬ ‫بۆیە‬ ‫بنا‬ ‫جۆرە‬ ‫غ‬ ‫بنا‬ ‫دەبێتە‬ ‫ە‬ ‫غ‬ ‫لەم‬ ‫بیناکەمان‬ ‫پایەیەکی‬ ‫چەند‬ ‫یان‬ ‫پایەیەک‬ ‫لەگەڵ‬ ‫دەرەکی‬ ‫پایەی‬ ‫چونکە‬ ‫پێکەوەی‬ ‫ەیەکی‬ ‫جۆرە‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫نراوە‬ ‫ناو‬ ‫ناوەوە‬ ‫بەو‬ ‫بۆیەش‬ ‫و‬ ‫خۆیدا‬ ‫تەنیشتی‬ ‫زەوی‬ ‫لەگەڵ‬ ‫لێکەوتی‬ ‫یەکەم‬ ‫ئەبێتە‬ ‫دواجار‬ ‫و‬ ‫کۆدەکرێنەوە‬ ‫ەدا‬ .
  • 12. ‫چوارەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ەی‬ ‫حەسیری‬ ‫ڕ‬ ‫یان‬ ‫ا‬ ‫خراو‬ ( Mat or Raft Foundation ) ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ەیە‬ ‫بەکاردێت‬ ‫کاتێک‬ ‫کە‬ ‫توانای‬ ‫و‬ ‫زۆربێت‬ ‫بینایەک‬ ‫قورسای‬ ‫خاکیش‬ ‫بەرگەگرتنی‬ ‫زۆر‬ ‫بێت‬ ‫کەم‬ . ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫یە‬ ‫هەموو‬ ‫بەسەر‬ ‫دەبێت‬ ‫دابەش‬ ‫خانوەکە‬ ‫هەموو‬ ‫سەنگی‬ ‫و‬ ‫داخراو‬ ‫فەرشێکی‬ ‫وەک‬ ‫دەگرێتەوە‬ ‫بیناکە‬ ‫ڕوبەری‬ ‫هەموو‬ ‫ئەم‬ ،‫خاکەکە‬ ‫سەر‬ ‫دەچێتە‬ ‫کەم‬ ‫هێزێکی‬ ‫شێوەیە‬ ‫بەم‬ ‫ڕوبەرەکەدا‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫یە‬ ‫حەسیریە‬ ‫دروست‬ ‫شیشدار‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫لە‬ ‫ئەبێت‬ ‫و‬ ‫بکرێت‬ ‫کە‬ ‫بەشێوەی‬ ‫حەسیر‬ ، ‫دادەنرێت‬ ‫بۆ‬ ‫شیشی‬ ‫خوارەوە‬ ‫لە‬ ‫و‬ ‫سەرەوە‬ ‫لە‬ ‫لە‬ ‫نابێت‬ ‫ئەستوریەکەی‬ ( ٢٠ - ٢٥ ) ‫کەمتر‬ ‫سم‬ ‫جۆرە‬ ‫لەم‬ ‫بەگشتی‬ ، ‫بێت‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ەیە‬ ‫ڕۆچونیش‬ ‫ئەگەر‬ ، ‫دەبێتەوە‬ ‫کەم‬ ‫ڕۆچوون‬ ‫بەمەش‬ ‫کەمە‬ ‫خاکەکە‬ ‫لەسەر‬ ‫پاڵەپەستۆ‬ ‫بە‬ ‫کەم‬ ‫زیانێکی‬ ‫و‬ ‫ڕۆدەچێت‬ ‫یەکسانی‬ ‫بە‬ ‫خاکەکە‬ ‫هەموو‬ ‫ئەوا‬ ‫ڕوبدات‬ ‫ی‬ ‫جۆرە‬ ‫ئەم‬ ، ‫دەگات‬ ‫خانووەکە‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫ە‬ ‫الوازە‬ ‫زۆر‬ ‫خاکەکە‬ ‫زانرا‬ ‫ئەگەر‬ ‫وە‬ ،‫بکرێت‬ ‫بۆ‬ ‫ئەندازیاری‬ ‫دیزاینی‬ ‫دەبێت‬ ‫بەاڵم‬ ‫بەکاربهێنرێت‬ ‫بەرزیش‬ ‫بۆباڵەخانەی‬ ‫ب‬ ‫بەکاربهێنرێت‬ ‫قوڵ‬ ‫پایەی‬ ‫پێویستە‬ ‫کاتەدە‬ ‫لەم‬ ‫ناگرێت‬ ‫قورساییەکان‬ ‫ەرگەی‬ . ‫وێنانە‬ ‫ئەم‬ ‫بنا‬ ‫چۆنییەتی‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫ی‬ ‫حەسیری‬ ‫دەکاتەوە‬ ‫ڕوون‬ ‫پێنجەم‬ : ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫لێژ‬ ‫زەوی‬ ‫لەسەر‬ ( Foundation on Sloping Ground ) ‫دەتوانرێت‬ ‫لێژ‬ ‫زەوی‬ ‫لەسەر‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫کۆنکریتی‬ ‫بەاڵم‬ ‫تەرازبن‬ ‫پلەکان‬ ‫دەبێت‬ ‫بەاڵم‬ ‫پلە‬ ‫بە‬ ‫پلە‬ ‫بکرێت‬ ‫دروست‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫دەبێت‬ ‫کە‬ ‫درێژای‬ ‫بە‬ ٣٠ ‫و‬ ‫تێکەڵە‬ ‫بە‬ ‫پربکرێتەوە‬ ‫پێویست‬ ‫ئاستی‬ ‫تا‬ ‫لێژەکە‬ ‫زەویە‬ ‫دەتوانرێت‬ ‫یان‬ ،‫ببەستێتەوە‬ ‫پلەکان‬ ‫سم‬ ‫بنا‬ ‫غ‬ ‫ە‬ ‫بۆ‬ ‫ی‬ ‫بکرێت‬ .