Zorg Dichtbij: antwoord op sterk oplopende uitgaven, ineffectiviteit en hervorming zorgstelsel

5,056 views

Published on

Dit whitepaper beschrijft de visie van BMC op het onderwerp Zorg Dichtbij en biedt opdrachtgevers in de lokale overheid handvatten bij de uitvoering van hun groeiend takenpakket en hun hernieuwde rol in de organisatie en sturing van zorg en ondersteuning. We bundelen actuele informatie met onze praktijkervaring en presenteren oplossingsrichtingen, in de overtuiging dat er forse besparingen mogelijk zijn als we tot herontwerp van bestaande processen bereid zijn en investeren in de versterking van de eerste- en anderhalvelijnszorg.

BMC ondersteunt op meer dan 250 plekken in Nederland bij zowel de transitie (invoering van wettelijke taken per decentralisatie) als de transformatie (vernieuwende en samenhangende aanpak voor de ombouw) van het sociale domein en het zorgdomein.

Wilt u meer informatie, neem dan contact op met Jan Roose, directeur Zorg en programmamanager ‘Zorg Dichtbij’ en Transitie Sociaal Domein, via e-mail: janroose@bmc.nl.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
5,056
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2,720
Actions
Shares
0
Downloads
23
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Zorg Dichtbij: antwoord op sterk oplopende uitgaven, ineffectiviteit en hervorming zorgstelsel

  1. 1. Zorg DichtbijEn wat het betekent voor uw burgers en uw gemeente
  2. 2. 1 ‘Zorg Dichtbij’ ‘Zorg Dichtbij’: antwoord op sterk oplopende uitgaven, ineffectiviteit en hervorming zorgstelsel
  3. 3. Betaalbaarheid zorgsector bereikt• Zonder de toegankelijkheid te verminderen wordt getracht het beroep op formele zorg te verminderen 350   Ontwikkeling kosten Inkomensgroei  • Grenzen verscherpen waarbinnen 300   intramurale zorg wordt verstrekt Ontwikkeling   zorgkosten   250  • Eigen financiële bijdragen burgers 200  • Het compensatiebeginsel komt voor de Wmo centraal te staan 150  • Gemeente krijgt ‘Poortwachtersrol’ 100   2010   2015   2020   2025   2030   2035   2040   Figuur 1. Ontwikkeling zorgkosten op 100 puntsschaal
  4. 4. Ontwikkelingen zorgsector (BMC, 2008) Krimp Anders en beter Zorg dichtbij Primaire proces Organiserend Nieuwe vermogen schaarste Duurzaamheid Uitvoeringskracht Verantwoordelijkheid Gezond opgroeien naar draagkracht en ouder worden Participatie Figuur 2. Maatschappelijke trends doorontwikkeld naar de zorgsector
  5. 5. • rotere rol gemeenten in de bekostiging, organisatie, inkoop en G beschikbaarheid van zorg en ondersteuning 57,8 21,9 12,5 7,8 0,0 Volledig mee Oneens Neutraal Eens Volledig mee oneens eens Figuur 3. Het invullen van de toenemende zorg en welzijnstaken wordt hét aandachtspunt in de gemeentelijke portefeuille (in %) Het invullen van de toenemende lokale zorgtaken wordt hét aan- (onderzoek onder gemeentesecretarissen. BMC, 2012) dachtspunt binnen de welzijn-, zorg-, en onderwijsportefeuille in
  6. 6. Drie redenen voor gemeenten om actiefbij te dragen aan ‘Zorg Dichtbij’1. burger heeft belang bij goed toegankelijke, beschikbare De en betaalbare zorg2. terke toename budgetverantwoordelijkheid en -risico’s voor S gemeenten3. aar verwachting neemt compensatieplicht voor extramurale zorg, N een verantwoordelijkheid van een samenwerkingsverband van gemeenten of een centrum­ emeente toe g
  7. 7. Gemeenten onderschrijven belang integraalgemeentelijk zorgbeleid 40,6 29,7 21,9 4,7 3,1 Volledig mee Oneens Neutraal Eens Volledig mee oneens eens Figuur 4. Onze gemeente kent de impact en risico’s van de van de nieuwe Onze gemeente kent de impact en risico’s nieuwe zorggeldstromen (in %) zorggeldstromen (in %). gemeentesecretarissen. BMC, 2012) (onderzoek onder
  8. 8. Gemeenten zien zichzelf als logischepartij, maar hebben nog geen helderbeeld van het ‘hoe’ en ‘wat’Mijn gemeente heeft een helder beeld van waar de grootste risico’s bij de transities liggen. Onze gemeente heeft een heldere routekaart voor de aanpak en besluitvorming van de transities. Het is noodzakelijk dat er een nieuw sturingsmodel komt voor de aanpak van zowel de transitie begeleiding als voor de drie decentralisaties.
  9. 9. Het zou voor gemeenten en hun burgers het best zijn als alle drie transities gelijktijdig worden ingevoerd. Figuur 5. Rol gemeente, aanpak en moment van invoering transities sociaal domein (onderzoek onder wethouders en hoofden Rol gemeente,managers van moment van invoering transities sociaal domein. sociale zaken en aanpak en sociale diensten, BMC en Binnenlands Bestuur, 2012)
  10. 10. 2 Bouwstenen voor ‘Zorg Dichtbij’
  11. 11. Vijf bouwstenen1. Nuldelijn; preventie, informatie, mantelzorg en zelfmanagement2. uisarts en gemeente als gezamenlijke poortwachter; H sleutelrol voor wijkverpleegkundige3. aagdrempelige zorg dichtbij huis L4. iagnose en laagcomplexe (para)medische behandeling in de eerste lijn; D (overhevelen van zorgelementen van de tweede naar de eerste lijn en de finetuning van deze herverkaveling)5. Effectieve koppeling met professionals en specialisten in de tweede lijn
  12. 12. Nuldelijnpreventie, informatie, mantelzorg en zelfmanagement• Zelfverantwoordelijkheid van de burger en zijn/haar omgeving staan centraal• te zetten middelen door gemeenten zijn informatie en preventie In 1• Gemeenten sturen aan op zelfmanagement en zorgen voor een optimale benutting van ondersteunings- en zorgpotentie
  13. 13. Huisarts en gemeente alsgezamenlijke poortwachtersleutelrol voor wijkverpleegkundige• Eerste lijn groeit naar forse anderhalvelijn• Intramurale zorg zo lang mogelijk uitstellen• Huisarts en gemeente vervullen een poortwachtersfunctie met wijkverpleegkundige
  14. 14. Laagdrempelige zorg dichtbij huis• Groter verschil tussen zorgverlening decentraal en centraal• GGZ-aanbieders gaan de wijk in• Ouderenzorg ordenen in en rond de wijk 3
  15. 15. Diagnose en laagcomplexe (para)medischebehandeling in de eerste lijn(overhevelen van zorgelementen van de tweede naar de eerste lijn en de ‘finetuning’van deze herverkaveling)• Ruime anderhalvelijns zorgcentra, die (para)medische beroepen bundelen• Doorverwijzing in beperkte mate• Extramurale zorg bieden en coördineren vanuit het zorgcentrum• Gemeenten en zorgverzekeraars stimuleren en faciliteren gezamenlijk de zorgcentra
  16. 16. Effectieve koppeling met professionalsen specialisten in de tweede lijn• Grote ziekenhuizen en intramurale zorgvoorzieningen zijn niet meer nodig• Deel van de bekostiging van ziekenhuizen en intramurale 5 zorgvoorzieningen verhuizen naar de wijk• Ziekenhuizen en intramurale zorgvoorzieningen worden verplicht zich te richten op de kerntaken op medisch specialistisch gebied
  17. 17. Terugloop van zorgkostenen zorgconsumptie Regionaal ziekenhuis • Sturing ziekenhuis gaat richting facilitymanagement, zorgverlening en acilitering ervan worden ontkoppeld (alleen f facilitaire contractering) • Maatschappen doen direct zaken met zorgverzekeraar (medische contractering) • Specialisten in ziekenhuis worden ontlast • Kennis en en expertise wordt optimaal benut • Versterking 2e lijn gebeurt door realisatie Bovenregionaal schaalvoordelen en concentratie op ziekenhuis specialistische gestandaardiseerde zorg • Kwaliteit en doelmatigheid van specialistische Gezondheidscentrum • Op strategische plekken in zorg verbetert Nederland • Verbetering reactievermogen op gedifferen- • Opvang van toename • Zeer hoogwaardige tieerde decentrale behoeften in regio laagcomplexe zorgconsumptie complexe zorg • Recovery functie geen core business en • Veel laagcomplexe behandelingen uitbesteed aan (zorg)hotels vinden dichtbij en direct plaats • Versterking 1e lijn: Huisarts werkt samen met maatschappelijk werk, diëtist, apotheek, tandarts, Zorghotel fysiotherapeut en wijk- verpleegkundige (thuiszorg) • N azorg in lokale setting, • Lagere doorstroom naar duurdere bv zorghotel ziekenhuiszorg, winst ten minste • H alvering kosten per zorgdag 1 miljard op diagnositiek • V erbetering welbevinden in hotelformule • ansluiting tussen cure A SPECIALIST en care NAZORG GEZONDHEIDSCENTRUM THUISZORG Figuur 6. Weergave versterking eerste en anderhalve lijnszorg en specialisatie tweedelijnszorg
  18. 18. • Ingrijpende veranderingen in Jeugdzorg, Wmo, AWBZ en Zorgverzekeringswet• Zelfredzaamheid en verantwoordelijkheid van patiënten en burgers wordt gestimuleerd• Zorg Dichtbij als antwoord: burgers organiseren zorg zoveel mogelijk zelf in eigen omgeving• Voorwaarde: integrale aanpak en afstemming tussen alle domeinen (één gezin, één plan, één budget, één aanspreekpunt)• Centrale rol voor gemeenten bij organisatie Zorg Dichtbij
  19. 19. Ziekenhuisbestuurders verwachtenook verandering in marktwerking de  doelstellingen  om  de  betaalbaarheid  van  betaalbaarheid de doelstellingen om de de  curaeve  zorg   50,0   van de curatieve zorg te borgen? te  borgen?   50,0   de  inhoud  en  uitgangspunten  uitgangspunten van de   de inhoud en van  de  marktwerking  in   de 29,2   marktwerking in de curatieve sector? curaeve  sector?   70,8   de inhoud en uitgangspunten ten aanzien van de de  inhoud  en  uitgangspunten  ten  aanzien  van  de  gedachten   54,2   gedachten dat zorgorg  dichtbij  moet  zijn? dat  z dichtbij moet zijn?   45,8   Nee   het optimaliseren vanan  kostenbewaking  door  versterking  van   het  opmaliseren  v kostenbewaking door versterking 58,3   Ja   van de poortwachtersfunctie in ide e  eerste  llijn? de  poortwachtersfunce   n  d eerste ijn?   41,7   het optimaliseren van de van  de  eerstelijn  door  de  substue  van  de   het  opmaliseren   eerstelijn door de substitutie van de diagnostiek naar de eerstelijn en directe behandeling van   54,2   diagnosek  naar  de  eerstelijn  en  directe  behandeling  van laagcomplexe zorg in ide e  eerstelijn?   laagcomplexe  zorg   n  d eerstelijn? 45,8   het versterken van dean  de  tweedelijn  door  specialisaes,   het  versterken  v tweedelijn door specialisaties, 45,8   concentraes  en  regionalisering  regionalisering van concentraties en van  gecompliceerdere   gecompliceerdere curatieve zorg? curaeve  zorg?   54,2   0   10   20   30   40   50   60   70   80   90   100   Figuur 7. Reacties ziekenhuisbestuurders op de vraag ‘Verwacht u binnen het nieuwe kabinet een standpuntverandering ten aanzien van .. ?’ (in %) (onderzoek onder ziekenhuisbestuurders, BMC, 2012)
  20. 20. 3 Scenario’s voor organisatie en sturing
  21. 21. Eerst ambitie, dan organisatie-inrichtingen sturing Scenariomodel van vier ontwikkelrichtingen Visie op organisatie Gefragmenteerd Tijdelijk Dynamiek in Manoeuvres in de flashmob de markt Faciliteringsmodel Uitbestedingsmodel Visie op sturing Meervoudig, geen Enkelvoudig centrale aansturing Samenwerkingsmodel Uitvoeringsmodel Centrale sturing Maatschappelijke Retro in control Carrousel Organisatie Vaste structuur Figuur 8. Vier scenario’s voor gemeenten op basis van visie op sturing en organisatie
  22. 22. Werkproces vragen bij invoering ‘Zorg Dichtbij’ Toegang Arrangement Contracteren Verantwoorden Keuze: Keuze: Keuze: Keuze: Op welke schaal organiseert Op welke schaal organiseert Op welke schaal contracteert Op welke schaal organiseert u u de toegang: lokaal of regi- u de arrangementen: lokaal of u: lokaal of regionaal? Op ste- de verantwoording? onaal? Op stedelijk niveau of regionaal? Op stedelijk niveau delijk niveau of wijkgericht? wijkgericht? of wijkgericht? Keuze: Keuze: Keuze: Keuze: Maakt u bij de organisatie van Stuurt u op resultaten (outco- Stuurt u op resultaten (outco- Welke vorm kiest u voor de de toegang onderscheid tussen me) of op producten (output)? me) of op producten (output)? verantwoording: verticaal of doelgroepen? horizontaal? Keuze: Keuze: Keuze: Keuze: Waar belegt u de toegang? Welke disciplines betrekt u Welke keuze maakt u in het Welke vorm van horizontale of Doet u dat onder directe bij het organiseren van het geval van resultaatsturing: verticale verantwoording kiest gemeentelijke verantwoorde- arrangement? Wordt dat smal maatschappelijk aanbesteden, u? lijkheid of gemandateerd naar ingestoken (sectoraal) of breed bestuurlijk aanbesteden, pgb / aanbieders? (intersectoraal)? pvb? Keuze: Hoe meet u resultaten en Keuze: Keuze: maatschappelijke effecten? Stuurt u op resultaten (outco- Welke vorm kiest u voor het me) of op producten (output)? contracteren: subsidie of aan- besteden? Keuze: Hoe breed of smal organiseert u de toegang? Figuur 9. Relevante vragen in het werkproces (bron: BMC)
  23. 23. Retro in controlhet uitvoeringsmodel• Gemeente heeft strakke regie.• Kostenheersing is het motief• Voornamelijk kleinere gemeenten• Gemeente is ‘leidend in de samenleving’• Integrale benadering vanuit meerdere leefgebieden• Gemeente exclusieve probleemeigenaar van maatschappelijke vraagstukken;• Gemeentelijke organisatie is relatief groot en strak professioneel-bureaucratisch georganiseerd;• Standaard van de publieke professionals zeer hoog• Gemeente selecteert en contracteert zorgaanbieders
  24. 24. Manoeuvres in de markthet uitbestedingsmodel• Gemeente besteedt alle organisatieonderdelen uit• Vanuit een kleine kern onderhoudt gemeente een netwerk van (sub)contractrelaties met tal van publieke en private organisaties die publieke diensten aanbieden• Gemeente voert regie en wordt door samenleving verantwoordelijk geacht• Gemeente koopt aanbod in met aanbestedingsmethodieken, beheersen kosten door concurrentie, of door inkoop van resultaten met vast budget, waarbij concurrentie plaatsvindt op basis van kwaliteit• Gemeenten sluiten vanuit democratisch vastgestelde strategische doelstellingen contracten en subcontracten af met publiek en private partijen• Gemeente en aannemende partijen hebben een scherpe opdrachtgever – opdrachtnemerrelatie, contracten zijn zakelijk en per definitie tijdelijk• Zorgaanbieders formuleren het arrangement, organiseren en voeren het arrangement uit• Gemeente bepaalt methodieken van de toegang, tezamen met budgetten en resultaten
  25. 25. Maatschappelijke Carrouselhet inkoop- en samenwerkingsmodel• Publieke domein is volwaardige netwerksamenleving zonder centrale speler• Duurzame maatschappelijke coalities: geïnstitutioneerde alliantie tot tijdelijke projectmatige samenwerking• Gemeente heeft haar traditionele rol van zorgzaamheid verandert in een rol die meer gericht is op de ontwikkeling van een moderne maatschappij met zelfstandige, verantwoordelijke burgers• Besef dat de oplossing van maatschappelijke vraagstukken of collectieve doelstellingen als welzijn, gezondheid of zorg alleen nog door samenwerking kunnen worden bereikt; de hooggespannen verwachtingen ten aanzien van de overhead zijn getemperd• gemeente staat voor de taak staat om deel te nemen aan de netwerken en om De maatschappelijke coalities te sluiten met publieke én private partners• Gemeente is ondernemer en dient mee te denken over en mee te werken aan oplossingen• Generalisten, die meerdere professionele disciplines combineren, zijn verantwoordelijk voor vraagverheldering en uitvoering en realiseren oplossingen in nulde en eerste lijn• Ontkokering• Eén plan, één gezin en één regisseur
  26. 26. Dynamiek in de flashmobhet faciliteringsmodel• Gemeente is gekrompen tot organisatie die werk uitbesteedt met als uitgangspunt het zelfoplossend vermogen van mensen en informele netwerken. Lokale overheid faciliteert, zo nodig• Ook woningcorporaties, zorg- en welzijnsinstellingen en scholen zijn kernorganisaties die personeel tijdelijk inhuren• Het uitgangspunt voor de overheid is de netwerksamenleving (Castels)• is sprake van kleine ‘holle’ werkorganisaties waaraan steeds wisselend en steeds Er tijdelijk invulling wordt gegeven door individuele zelfstandige opererende werknemers en burgers• Gemeente is overgestapt van controle en beleid naar regie en programma’s• Vraagverheldering wordt belegd bij klant/cliënt die arrangement formuleert en organiseert
  27. 27. 4 Zorg dichtbij Samen naar beter
  28. 28. BMC nummer 1 Zorg en WelzijnUit het gehouden onderzoek ‘Werken bij deoverheid’ (TNS NIPO voor PM Select, 2012) blijktdat BMC als beste advies- en implementatiebureauscoorde en de eerste plaats bemachtigde op hetterrein van Zorg en Welzijn.
  29. 29. Samen met opdrachtgevers ontwikkelen en implementeren BMC-experts ophet gebied van (jeugd)zorg, welzijn, maatschappelijke ontwikkeling en socialezekerheid lokale en regionale scenario’s. In onze aanpak verbinden wij onsnadrukkelijk aan het resultaat door partner te zijn bij de implementatie.BMC-experts ondersteunen bij:• Het richten van de ontwikkelingen op basis van een heldere visie en daarbij behorende waarden (analyse, visieontwikkeling en planning (van het innovatietraject)• Het inrichten van de daarbij behorende uitvoeringspraktijken/uitvoeringsorganisatie• Het verrichten van de activiteiten middels een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening en een adequate bedrijfsvoering
  30. 30. Ontwikkeling van pilots en praktijkonderzoekenVoor het samen ontwikkelen van pilots en praktijkonderzoekenroept BMC u op:• Samen met publieke en private partijen ervaring opdoen met verschillende scenario’s met voor- en nadelen• Gebruik maken van expertises binnen ons bureau (openbaar bestuur, zorg, woningcorporaties en onderwijs), en van de ‘best practices’, lessen en successen van de eerste initiatieven waarbij BMC betrokken is of is geweest
  31. 31. ContactWilt u samen met BMC een pilotproject starten? Neem dan contact opmet Jan Roose, directeur Zorg en programmamanager ‘Zorg Dichtbij’en Transitie Sociaal Domein via janroose@bmc.nl.Bezoek het online dossier Zorg Dichtbij voor actuele informatie,praktijkopdrachten, onze experts en interessante downloads.www.bmc.nl/zorgdichtbij

×